Tibetan
ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལན་བཏབ་པའོ། །ལྷའི་བུ་དག་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །ལྷའི་བུ་དག་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །ལྷའི་བུ་དག་གཟུགས་ཀྱང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལྷའི་བུ་དག་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་སྟོན་པ་དང༌། ཉན་པ་དང༌། བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་འབའ་ཞིག་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་མ་ཟད་ཀྱི། ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང༌། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་གིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བཤད་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བཤད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་གསལ་བའི་ཕྱིར་དྲིས་ པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ལྷའི་བུ་དག་བདག་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྨྲས་ཏེ། དེ་བས་ན་གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ་ན་ཡང་དེ་ལ་བདག་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་ཅིང་བརྗོད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་བཏགས་པར་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཡོད་པ་སྐད་དུ་བཤད་པ་ནི་རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མངོན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡོད་ན་ཡང་དེ་ལ་བདག་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལ་དོར་བའི་ཚིག་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་གཞན་ལྟ་མེད་མོད་ཀྱི། གལ་ཏེ་བརྒྱ་ལ་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་བཏགས་སུ་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་དེ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང༌། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར
Chinese
如是，具寿善现回答道。诸天子，这些有情如梦一般。诸天子，这些有情如幻术一般。诸天子，色亦如梦如幻，乃至诸天子，圆满菩提亦如梦如幻，是为说法、听法、应说之法，不仅是如梦如幻，五蕴等乃至圆满菩提之间，世间及出世间一切法亦如梦如幻，如是宣说。之后，诸天子对具寿善现如是说道：尊者善现，菩提亦说为如梦如幻，那么涅槃也说为如梦如幻吗？这是为了阐明一些小乘行者等执着涅槃为实有而提问。善现说：诸天子，我说涅槃也如梦如幻，因此，如果存在比涅槃更殊胜的法，我也说它如梦如幻。这是说，涅槃这个词的宣说和表达，仅仅是世俗谛中的假名安立，但胜义谛中涅槃并非实有，从无实有中说有，如同梦幻般显现之义。如果存在比涅槃更殊胜的法，我也说它如梦如幻，这是舍弃之语，虽然没有比涅槃更殊胜的法，但假如百中有一，那也只是世俗谛中假立为有，胜义谛中并不成立为实有，既然那也如梦如幻，更何况涅槃呢？是这个意思。为什么呢？因为，如同梦一般，如同幻术一般，以及涅槃，这三者无二无别，不可分割
English
Thus, the venerable Subhuti replied. Gods, these sentient beings are like dreams. Gods, these sentient beings are like illusions. Gods, form is also like a dream, like an illusion, and so on. Gods, perfect enlightenment is also like a dream, like an illusion, which is to teach the Dharma, listen to the Dharma, and the Dharma to be spoken, not only like a dream and like an illusion, but also the five aggregates, etc., up to perfect enlightenment, all Dharmas of the world and beyond the world are also like a dream and like an illusion, as it is said. Then, those gods said to the venerable Subhuti: Venerable Subhuti, if enlightenment is also said to be like a dream and like an illusion, is Nirvana also said to be like a dream and like an illusion? This is asked to clarify that some Hinayana practitioners and others hold Nirvana to be real. Subhuti said: Gods, I say that Nirvana is also like a dream and like an illusion, therefore, if there is another Dharma more excellent than Nirvana, I also say that it is like a dream and like an illusion. This is to say that the declaration and expression of the word Nirvana is merely a nominal establishment in conventional truth, but in ultimate truth, Nirvana is not real, and saying that there is something from nothing is like the meaning of appearing like a dream and an illusion. If there is another Dharma more excellent than Nirvana, I also say that it is like a dream and like an illusion, which is a word of abandonment, although there is no Dharma more excellent than Nirvana, but if there is one in a hundred, it is only nominally established as existing in conventional truth, and it is not established as real in ultimate truth, since that is also like a dream and like an illusion, what more to say about Nirvana? That is the meaning. Why is that? Because, like a dream, like an illusion, and Nirvana, these three are non-dual and indivisible.
Tibetan
་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་དང༌། སྒྱུ་མ་དག་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གསུམ་ཆར་ཡང༌། དངོས་པོ་མེད་པར་རོ་གཅིག་པས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དང༌། ཚེ་དང་ལྡན་པ་མཽད་གལ་གྱི་བུ་ཆེན་པོ་དང༌། ཚེ་དང་ལྡན་པ་མཛོད་ལྡན་ཆེན་པོ་དང༌། ཚ་དང་ལྡན་པ་ཀཱ་ཏྱཱའི་བུ་ཆེན་པོ་དང༌། ཚེ་དང་ལྡན་པ་བྱམས་གང་གི་བུ་དང༌། ཚེ་དང་ལྡན་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟར་ཟབ་པ། འདི་ལྟར་བལྟ་དཀའ་བ། འདི་ལྟར་རྟོགས་ པར་དཀའ་བ། འདི་ལྟར་ཞི་བ། འདི་ལྟར་གསལ་བ། འདི་ལྟར་ཕྲ་བ། འདི་ལྟར་བཟང་བ་འདི་ལ་སུ་དག་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང༌། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྟོན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་འདི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སུ་དག་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་དང༌། དོན་དམ་པར་སུ་ཡང་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟར་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་བ་བློ་ཞན་པ་དང༌། མུ་སྟེགས་ཅན་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་རྟོག་པའི་རྩིང་གེ་མ་རྣམས་ཀྱིས་བློས་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཟབ་པའོ། །འདི་ལྟར་བལྟ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བལྟ་དཀའ་བའོ། །འདི་ལྟར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་དཀའོ། །འདི་ལྟར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞི་བའོ། །འདི་ལྟར་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་མཁས་ཤིང་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསལ་བའོ། །འདི་ལྟར་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཕྲ་བའོ། །འདི་ལྟར་བཟང་བ་ཞེས་བྱ་
Chinese
“无有”的意思是，就像梦和幻术不真实存在一样，涅槃也只是世俗上的说法而已，从胜义谛上来说，是没有实体的。因此，梦、幻术和涅槃这三者，都是没有实体的，本体相同，没有差别，这就是所要表达的。然后，具寿舍利弗之子，具寿大目犍连之子，具寿大俱絺罗，具寿迦旃延之子，具寿弥勒之子，具寿大迦叶波，以及成千上万的菩萨们，对具寿善现这样说道：尊者善现，如此甚深、如此难以观察、如此难以证悟、如此寂静、如此光明、如此 सूक्ष्म、如此美好的般若波罗蜜多，谁会相信呢？也就是说，像这样将一切法都显示为如梦如幻的般若波罗蜜多，如此甚深广大的法，在世俗中谁会相信呢？在胜义谛中，没有人会相信。为了区分详细解释这个意义的场合，圣声闻大阿罗汉们和许多菩萨们向善现提问：般若波罗蜜多如此甚深，意思是说，小乘根器、智慧浅薄的人，以及外道执着于我的粗糙分别念，都难以用智慧去衡量，所以是甚深的。如此难以观察，意思是说，不是眼等五种识的对境，所以难以观察。如此难以证悟，意思是说，不是意识的对境，所以难以证悟。如此寂静，意思是说，一切烦恼和近烦恼都彻底寂灭，所以是寂静的。如此光明，意思是说，对于如实通达一切法，是善巧且能使之明晰的原因，所以是光明的。如此 सूक्ष्म，意思是说，一切分别的戏论都彻底寂灭，所以是 सूक्ष्म的。如此美好
English
The meaning of "non-existent" is that just as dreams and illusions do not truly exist, Nirvana is also merely a conventional expression. From the ultimate point of view, it is without substance. Therefore, dreams, illusions, and Nirvana are all without substance, of the same essence, and without distinction. This is what is being expressed. Then, the venerable son of Sharadvati, the venerable great son of Maudgalyayana, the venerable great Kaushtila, the venerable son of Katyayana, the venerable son of Maitreya, the venerable great Kashyapa, and thousands of Bodhisattvas said to the venerable Subhuti: "Venerable Subhuti, who will believe in this Prajnaparamita that is so profound, so difficult to see, so difficult to realize, so peaceful, so clear, so subtle, so excellent?" That is to say, who will believe in this Prajnaparamita, which shows all dharmas to be like dreams and illusions, so profound and vast, in the conventional sense? In the ultimate sense, no one will believe. In order to distinguish the occasion for explaining this meaning in detail, the great Arhats, the holy Shravakas, and many Bodhisattvas asked Subhuti: "Prajnaparamita is so profound," meaning that it is profound because it is difficult for those of the Hinayana, those of weak intellect, and those with the coarse discriminations of heretics who cling to self, to fathom with their wisdom. "So difficult to see" means that it is difficult to see because it is not the object of the five consciousnesses, such as the eye. "So difficult to realize" means that it is difficult to realize because it is not the object of mental consciousness. "So peaceful" means that it is peaceful because all afflictions and near afflictions are completely pacified. "So clear" means that it is clear because it is skillful in understanding all dharmas as they truly are and is the cause of making them clear. "So subtle" means that it is subtle because all elaborations of discrimination are completely pacified. "So excellent" means
Tibetan
བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་བཟང་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་དེ་དག་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟར་ཟབ་པ། འདི་ལྟར་བརྟག་དཀའ་བ། འདི་ལྟར་བརྟག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ། འདི་ལྟར་ཕྲ་བ། འདི་ལྟར་གསལ་བ། འདི་ལྟར་བལྟ་དཀའ་བ། འདི་ལྟར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ། འདི་ལྟར་ཞི་བ། འདི་ལྟར་བཟང་བ། འདི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་འཕགས་པ། འདི་ལྟར་མཁས་ཤིང་ཤེས་པས་རིག་པར་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་འདི་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་ལ། ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་རྣམས་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། ཟབ་པ་དང༌། ཕྲ་བ་དང༌། གསལ་བ་དང༌། བལྟ་དཀའ་བ་དང༌། རྟོགས་པར་དཀའ་བ་དང༌། ཞི་བ་དང་བཟང་བའི་དོན་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བརྟག་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྟག་དཀའ་བའོ། །འདི་ལྟར་བརྟག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱིས་བསམ་པས་ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་པའི་ཕྱིར་བརྟག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། །འདི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་གནས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་འཕགས་པའོ། །འདི་ལྟར་མཁས་ཤིང་ཤེས་པས་རིག་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་མཁས་ཤིང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་ཤིང་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཁས་ཤིང་ཤེས་པས་རིག་པར་བྱ་བྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་བུར་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བདེན་པ་མཐོང་བའི་གང་ཟག་པའམ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང༌། འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ། བྱ་བ
Chinese
“བ་”是為了使一切痛苦都平息而美好的意思。然後，具壽善現對那些大聲聞和菩薩摩訶薩們這樣說：“具壽們，不退轉的菩薩摩訶薩們，對於這樣的甚深般若波羅蜜多，對於這樣難以觀察，對於這樣不是觀察的對象，對於這樣微細，對於這樣明亮，對於這樣難以看到，對於這樣難以證悟，對於這樣寂靜，對於這樣美好，對於這樣極其殊勝，對於這樣有智慧和知識的人才能理解的，這個會相信嗎？”這就是說，對於這個甚深廣大的般若波羅蜜多的意義，安住在第八地的菩薩不退轉者們會相信。甚深、微細、明亮、難以看到、難以證悟、寂靜和美好的意義，如前所述。所謂“這樣難以觀察”，是因為是各自自己才能理解的，所以難以觀察。所謂“這樣不是觀察的對象”，是因為心識的思維無法到達，所以不是觀察的對象。所謂“這樣極其殊勝”，是因為是能證悟超越世間之法的最殊勝之處，所以極其殊勝。所謂“這樣有智慧和知識的人才能理解”，是指執著於相和有分別念的人們無法理解，而不退轉的菩薩等有智慧和知識的人們才能到達並理解，所以說是有智慧和知識的人才能理解的。因此，對於這樣甚深廣大的般若波羅蜜多，並非沒有人相信，而是不退轉的菩薩們會相信，這就是所要表達的。所謂“見真諦者”，或“漏盡阿羅漢，思維圓滿者”，是指在聖聲聞中，也有入流者等如實見到四聖諦，以及聖阿羅漢漏盡者，應作
English
“Ba” means good because it pacifies all suffering. Then, the venerable Subhuti said to those great Sravakas and Bodhisattva Mahasattvas: "Venerable ones, will the irreversible Bodhisattva Mahasattvas believe in this profound Prajnaparamita, which is so difficult to examine, which is not an object of examination, which is so subtle, which is so bright, which is so difficult to see, which is so difficult to realize, which is so peaceful, which is so good, which is so supremely excellent, which is to be understood by the wise and knowledgeable?" This means that for this profound and vast meaning of Prajnaparamita, the irreversible Bodhisattvas who abide on the eighth ground will believe. The meaning of profound, subtle, bright, difficult to see, difficult to realize, peaceful, and good is as explained above. The so-called "so difficult to examine" is because it is difficult to examine because it is understood by each individual. The so-called "not an object of examination" is because the thinking of the mind cannot reach it, so it is not an object of examination. The so-called "so supremely excellent" is because it is the most excellent place to realize the Dharma that transcends the world, so it is supremely excellent. The so-called "to be understood by the wise and knowledgeable" means that those who cling to characteristics and have conceptual thoughts cannot understand it, but the irreversible Bodhisattvas and other wise and knowledgeable people can reach and understand it, so it is said that it is to be understood by the wise and knowledgeable. Therefore, for such a profound and vast Prajnaparamita, it is not that no one believes, but that the irreversible Bodhisattvas will believe, which is what is to be expressed. The so-called "one who sees the truth," or "Arhat who has exhausted the outflows, one whose thoughts are complete," refers to those among the noble Sravakas who have entered the stream and see the four noble truths as they are, and the noble Arhats who have exhausted the outflows, should do