Tibetan
ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་འདིས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱད་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་དེ་བཤད་པའི་ཚེ་དད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པས་ནེམ་ནུར་མེད་པ་དང༌། ཤེས་རབ་རྣོ་བས་རྨོངས་པར་མ་གྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྐྱབ་པ་དང༌། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བར་ནུས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དེ་དང་མ་བྲལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་ལ་རྣམ་པར་སྤྱོད་ཅིང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྐྱབ་པ་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་རྣམ་པར་སྤྱོད་པས་རྣམ་པར་སྤྱོད་ཅིང་འདི་ལྟ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དེ་དང་མ་བྲལ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོར་འདོད་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་མ་བྲལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བསྟོད་པ་ལ་ཤཱ་རིའི་བུས་དོན་དམ་པ་ལས་བསམས་ནས་བརྒལ་བ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པར་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་མི་བྱའོ། །དེ་སྟེ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་དང་མ་བྲལ་ཞིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འདོད་ན་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མ་བྲལ་ཞིང༌། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཡང་མི་སྲིད་པས་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་དེ་སྐད་བསྟོད་པའི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བརྒལ་བའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ
Chinese
为了不舍弃一切，以不执著的方式进行修持，应知这就是修持。也就是说，如果以三轮清净的方式修持六度等完全清净的法，就能完全修持菩提道。在宣说这个甚深法时，如果以信心和信任而不怯懦，以敏锐的智慧而不愚昧，那么菩萨就应知对这甚深的般若波罗蜜多进行修持。在世俗谛中，也要知道能够救护一切众生，并且不舍弃一切众生。这就是它的意义。菩萨摩诃萨就是这样，应知不离大悲作意之作意。也就是说，如此对甚深的般若波罗蜜多之义进行修持，并且救护一切众生和不舍弃一切众生，应知这就是菩萨具有大悲作意。这就是所要显示的。具寿善现说：以修持而修持，就像这样，如果认为不离大悲作意之作意就是菩萨摩诃萨，那么，具寿善现，这样一来，一切众生也都会变成菩萨了。为什么呢？具寿善现，因为一切众生也都不离作意啊。也就是说，舍利子对善现赞叹不离大悲作意进行了反驳，是从胜义谛的角度思考的。作意就是分别念，如果具有分别念，就无法证悟完全清净的法界，因此不能称之为菩萨。如果认为不离作意并且具有分别念也是菩萨，那么一切众生都不离作意，并且具有分别念，有成为菩萨的可能。既然如此转变是不可能的，因此不应该赞叹不离作意，这就是反驳。善现说：具寿舍利子……
English
In order not to abandon, one should know that practicing in a non-attached manner is practice. That is to say, if one practices the six perfections and other completely purified dharmas with the three circles completely pure, one will completely train the path to enlightenment. When explaining this profound dharma, if one is not timid with faith and trust, and not ignorant with sharp wisdom, then the bodhisattva should know to practice this profound Prajnaparamita. In the conventional truth, one should also know that one is able to protect all sentient beings and not abandon all sentient beings. This is its meaning. The Bodhisattva Mahasattva is like this, one should know that one is inseparable from the great compassion's attention. That is to say, thus practicing the profound meaning of Prajnaparamita, and protecting all sentient beings and not abandoning all sentient beings, one should know that this is the bodhisattva possessing great compassion's attention. This is what is to be shown. The venerable Subhuti said: Practicing by practicing, just like this, if one thinks that not being separated from the attention of great compassion is the Bodhisattva Mahasattva, then, venerable Subhuti, in that case, all sentient beings will also become bodhisattvas. Why is that? Venerable Subhuti, because all sentient beings are also not separated from attention. That is to say, Shariputra refuted Subhuti's praise of not being separated from the attention of great compassion, thinking from the perspective of the ultimate truth. Attention is conceptualization, if one has conceptualization, one cannot realize the completely pure Dharmadhatu, therefore one cannot be called a bodhisattva. If one thinks that not being separated from attention and having conceptualization is also a bodhisattva, then all sentient beings are not separated from attention, and having conceptualization, there is a possibility of becoming a bodhisattva. Since such a transformation is impossible, therefore one should not praise not being separated from attention, this is the refutation. Subhuti said: Venerable Shariputra...
Tibetan
་ཏིའི་བུ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །དྲིའོ་དྲིའོ་སྙམ་པའི་དོན་དེ་ཉིད། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་ཡང་དག་པའི་ཚིག་བརྗོད་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་བརྒལ་བའི་དོན་དམིགས་སུ་ཕེབས་ཏེ་དྲིས་ཞིང་བརྒལ་བར་འོས་པའི་དོན་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་ཤིང་ལེགས་པ་དྲིས་སོ་ཞེས་བསྟོད་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་སེམས་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་ཡང་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ལས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འབྱུང་བ་མི་རིགས་པས་གལ་བཟུང་སྟེ་དྲིས་པ་དམིགས་སུ་ཕེབས་ཏེ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །སེམས་ཅན་དངོས་པོ་མེད་པ་དང༌། སེམས་ཅན་རང་བཞིན་མེད་པ་དང༌། སེམས་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། སེམས་ཅན་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མེད་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་ཟད་དོ། །སེམས་ཅན་མངོན་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་མེད་པས་དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་དེ་དག་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཡང་མེད་ཅིང༌། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་མེད་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེས་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་དོན་དམ་པར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་མེད་པ་དང༌། སེམས་ཅན་དངོས་པོ་མེད་པ་དང༌། སེམས་ཅན་རང་བཞིན་མེད་པ་དང༌། སེམས་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། སེམས་ཅན་དབེན་པ་དང༌། སེམས་ཅན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གིས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་ མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་དང་མི་འབྲལ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང༌། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེད་པ་དང༌། དངོས་པོ་མེད་པ་དང༌། རང་བཞིན་མེད་པ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། དབེན་པ་དང༌། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བའི་དོན་གོང་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ
Chinese
谛之子，善哉善哉！问问之意即是如此。具寿舍利子以如实之语宣说而完全领受，这是舍利子以超越之义为目的而提问，对超越应有之义切中要点，赞叹提问得当。为何如此呢？因为如此，具寿舍利子因众生不存在，故应知无作意。这是因为，就胜义而言，众生之实有并不成立，因此对这些众生生起大悲之作意，就胜义而言也是不存在的，因此作意生起是不合理的，故抓住要点提问，以超越为目的，与“善哉”之语相连。众生无实有，众生无自性，众生空性，众生寂静，这些也都是无有之义的异名而已。因众生不现证，故应知作意不现证。这是因为，如是，因众生不存在，故就胜义而言，这些众生现证也是不存在的，作意也胜义中不存在，因此作意使之现证也是胜义中不存在之义。众生不存在，众生无实有，众生无自性，众生空性，众生寂静，众生不现证，这些都显示了人无我。具寿舍利子，因色不存在，故应知无作意，乃至具寿舍利子，因此菩萨摩诃萨应知不离大悲作意。之间，色等世间法，以及六度等一切种智，乃至无上菩提，所有出世间法，也都是不存在，无实有，无自性，空性，寂静，不现证，其义如前述般结合。
English
Son of Tī, well done, well done! The meaning of asking is just that. The venerable Śāradvatīputra fully grasped it by speaking the true words. This is because Śāriputra asked with the aim of transcendence, hitting the point of what should be transcended, and praised the question as appropriate. Why is that? Because, in this way, the venerable Śāradvatīputra should know that there is no attention because there are no sentient beings. This is because, in the ultimate sense, the reality of sentient beings is not established, therefore, the attention of great compassion arising for these sentient beings is also non-existent in the ultimate sense. Therefore, it is unreasonable for attention to arise, so grasping the key point and asking, aiming at transcendence, is connected with the word "well done." Sentient beings are without reality, sentient beings are without self-nature, sentient beings are emptiness, sentient beings are solitary, these are also just synonyms for the meaning of non-existence. Because sentient beings do not manifest, it should be known that attention does not manifest. This is because, in this way, because sentient beings do not exist, in the ultimate sense, the manifestation of these sentient beings is also non-existent, and attention is also non-existent in the ultimate sense, therefore, the meaning of attention causing manifestation is also non-existent in the ultimate sense. Sentient beings do not exist, sentient beings are without reality, sentient beings are without self-nature, sentient beings are emptiness, sentient beings are solitary, sentient beings do not manifest, these all show the selflessness of the person. Venerable Śāradvatīputra, because form does not exist, it should be known that there is no attention, and even venerable Śāradvatīputra, therefore, Bodhisattva Mahāsattvas should know that they are inseparable from the attention of great compassion. In between, form and other worldly dharmas, as well as the six perfections and all-knowingness, and even up to unsurpassed Bodhi, all supramundane dharmas are also non-existent, without reality, without self-nature, emptiness, solitary, non-manifesting, its meaning is combined as before.