Tibetan
་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ། མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་མ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་བརྗོད་དུ་ཡང་ཅི་ཡོད་ཅེས་དྲིས་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡང་བརྗོད་དུ་སྤོབས་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དུ་ཡང་རུང་ངམ་ཞེས་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པར་ཁྱོད་ཀྱིས་སྤོབས་སམ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས། མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པ་ལ་བདག་གིས་སྤོབས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པ་གོང་མའི་ལན་བཏབ་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་དག་མི་སྐྱེའོ། །ཞེས་ བདག་གིས་བརྗོད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཚིག་གིས་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་བརྗོད་པ་སྤོབས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡང་བདག་གིས་ནི་བརྗོད་པར་སྤོབས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པ། འོག་མའི་ལན་བཏབ་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཚིག་གིས་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ནི་བརྗོད་པར་སྤོབས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དང༌། སྐྱེ་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང༌། སྤོབས་པ་གང་ཡིན་པ་དང༌། བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དང༌། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། གཟུགས་མེད་པ་བལྟར་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་སྤོབས་པ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང༌། སྤོབས་པ་མེད་པ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་བཏགས་པར་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བརྗོད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྤོབས་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་ལ་ཆོས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། གང་ལས་བརྩམས་ཤིང་བརྗོད་པར་སྤོབས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་དང༌། སྤོབས་པ་དང༌། སྐྱེ་བ་དང༌། མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དང༌། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་ལས་བརྩམས་ཏེ་བརྗོད་པས་སྤོབས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་དག་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། གཟུགས་མེད་པ་བལྟར་མེད་པ། ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་འཇལ་ན། ཅི་དེ་དག་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ ནམ་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། བརྗོད་པ་ནི་མ་སྐྱེས་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་དེ་དག་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྗོད་པ་དང་སྤོབས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་འབའ་ཞིག་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མ་ཟད་ཀྱི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བརྗོད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། སྤོབས་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་ལ། ཆོས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། གང་ལས་བརྩམས་ཤིང་བརྗོད་པར་སྤོབས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཆོས་དེ་དག་གི་ནང་དུ་གཏོགས་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ནི་ཆོས་སྨྲ་བའི་ནང་ནས་མཆོག་ཏུ་བྱ་བར་འོས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ནི་གང་དང་གང་ཡོངས་སུ་དྲིས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་བསྟོད་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་
Chinese
因为没有事物。如果是不生，那么用“不生”这个词又有什么可说的呢？这是提问。具寿善现，对于未生之法的不生，您也能有自信说吗？这是说，色等无生之法，在胜义谛中也是没有事物的，因为是不生的。这样，对于没有事物，说“不生”也是可以的吗？这是提问。善现说：具寿舍利子，您能自信地说“未生之法，未生之法”吗？这是说，具寿舍利子，对于说“未生之法，未生之法”，我没有自信。这是舍利子回答了前面的提问，即生和不生之法，在胜义谛中是没有事物的，它们是不生的。我说，这只是为了在世俗中用语言表达意义，所以只是说说而已，在胜义谛中，我没有自信说。具寿舍利子，对于未生之法的不生，我没有自信说。这是舍利子回答了后面的提问，即对于色等无生之法说“不生”，也只是为了在世俗中用语言表达意义，所以只是说说而已，在胜义谛中，我没有自信说。这是什么原因呢？具寿舍利子，像这样，什么是未生之法，什么是不生，什么是自信，什么是说，所有这些不生之法，也不是有，也不是没有，是无色、无见、无碍的。像这样，没有自性，即是唯一的自性。这是说明了对于说“未生之法”没有自信的理由，即色等未生之法，以及不生之法的法性，以及没有自信的说，所有这些都只是在世俗中假立名言而已。在胜义谛中，不是有事物。
English
Because there is no entity. If it is unborn, then what is there to say with the word "unborn"? This is the question. Venerable Subhuti, are you also confident in speaking of the unbornness of the unborn dharmas? This is to say that even the form and other dharmas that are unborn are without entity in the ultimate sense, because they are unborn. In that case, is it permissible to say "unborn" of something that has no entity? This is the question. Subhuti said: Venerable Sharadvatiputra, are you confident in saying "unborn dharma, unborn dharma"? This is to say, Venerable Sharadvatiputra, I have no confidence in speaking of "unborn dharma, unborn dharma." This is Shariputra's answer to the previous question, that the dharmas of birth and non-birth are without entity in the ultimate sense, and they are unborn. My saying it is merely a way of expressing meaning through words in the conventional sense, but in the ultimate sense, I have no confidence in speaking. Venerable Sharadvatiputra, I have no confidence in speaking of the unbornness of the unborn dharmas. This is Shariputra's answer to the latter question, that saying "unborn" of form and other dharmas that are unborn is merely a way of expressing meaning through words in the conventional sense, but in the ultimate sense, I have no confidence in speaking. What is the reason for this? Venerable Sharadvatiputra, like this, whatever is the unborn dharma, whatever is unborn, whatever is confidence, whatever is speaking, all these unborn dharmas are neither existent nor non-existent, they are formless, invisible, and unimpeded. Like this, without characteristics, they are of one characteristic. This explains the reason for not being confident in speaking of "unborn dharma," that is, form and other unborn dharmas, as well as the nature of unborn dharmas, and the speaking without confidence, all these are merely nominal designations in the conventional sense. In the ultimate sense, they are not entities.
Chinese
之所以如此宣说，有与没有等等的意义如前所述。舍利子说：具寿善现，说“无生”是指什么？智慧也无生，法也无生，从何开始说智慧的那些法也是无生吗？所谓说、智慧、生、无生之法，以及色等法，从何开始说而能生智慧的那些法，既非有，也非没有，如果衡量为无色、不可见、无碍，那么，那些也是无生吗？这是舍利子所问。善现说：具寿舍利弗，正是如此，说“未生”等等，是指以法之名所说的说等等，在胜义中是未生的。为什么呢？具寿舍利弗，例如色无生，受无生等等，是指这些说和智慧等等，不仅在胜义中是无生的，而且色等直至一切种智，世间和出世间的一切法也是无生的。具寿舍利弗，因此说，说无生，智慧也无生，法也无生，从何开始说智慧的那些法也是无生。这是总结上文所说的意义而宣说，如是色等直至一切种智，那些法在胜义中都是无生的，说等等也属于那些法之中，因此说，说等等这些在胜义中也是无生的。舍利子说：具寿善现是说法者中的殊胜者，为什么呢？例如，尊者善现无论被问到什么，对于那个都没有障碍。这是舍利子对善现的赞叹，一切法
English
That is why it is said so, and the meaning of having and not having, etc., is as mentioned above. Shariputra said: "O venerable Subhuti, what does it mean to say 'unborn'? Wisdom is also unborn, and Dharma is also unborn. From what starting point are those Dharmas of wisdom that are spoken of also unborn?" The so-called speaking, wisdom, birth, and non-birth, and the Dharmas such as form, etc., from what starting point are those Dharmas that are spoken of and give rise to wisdom, neither existent nor non-existent? If they are measured as formless, invisible, and unobstructed, then are those also unborn? This is what Shariputra asked. Subhuti said: "O venerable Shariputra, it is just so. To say 'unborn,' etc., refers to those things that are spoken of by the name of Dharma, such as speaking, etc., which are unborn in the ultimate sense. Why is that? O venerable Shariputra, for example, form is unborn, feeling is unborn, etc., which means that these speaking and wisdom, etc., are not only unborn in the ultimate sense, but also all Dharmas, such as form, etc., up to all-knowingness, both mundane and supramundane, are also unborn." O venerable Shariputra, therefore it is said that speaking is unborn, wisdom is also unborn, and Dharma is also unborn. From what starting point are those Dharmas of wisdom that are spoken of also unborn? This is a summary of the meaning of what was said above, and it is declared that all those Dharmas, such as form, etc., up to all-knowingness, are unborn in the ultimate sense. Speaking, etc., also belong to those Dharmas, therefore it is said that these speaking, etc., are also unborn in the ultimate sense. Shariputra said: "O venerable Subhuti, you are the most excellent among the speakers of Dharma. Why is that? For example, whatever the venerable Subhuti is asked, he has no obstruction in that." This is Shariputra's praise of Subhuti, all Dharmas.