Tibetan
ལ་བའི་མཚན་མ་མཐའ་དག་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་བློ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མི་འཐད་པས་སོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མ་རིག་པ་དང་བྲལ་བའོ། །སོ་སོར་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་མི་སླུ་བར་སོ་སོར་རང་གིས་རིག་པའོ། ཅི་ཞིག་ལྟར་འགའ་ཞིག་གིས་ཀྱང་སྟེ། ཡང་དག་པར་སྐྱེས་ན་སྤོང་ངོ་ཞེས་འོག་མ་དང་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས་མ་སྨོས་པའི་དོན་གྱིས་འཕགས་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྡོག་པར་ཁས་མི་ལེན་པར་གཞན་དག་གིས་གཉེན་པོའི་ལམ་བསྒོམས་པས་ཆོས་དེ་རྣམ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྤང་བའི་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་རྫས་མེད་པ་ཙམ་གྱིས་ངོ་བོ་ལ་ཁྱད་པར་གང་གིས་ཀྱང་འཕེལ་བ་དང་འབྲི་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་ཏེ། རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་དང་ནང་གི་མུ་སྟེགས་པ་ལ་གྲགས་པའི་དཔེ་ཡིན་པ་དེ་སྨྲས་པ་ནི། དེ་ལ་ནམ་མཁའ་བསྒྲིབས་པ་མེད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནང་གི་མུ་སྟེགས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་དང་འདྲ་བར་གསོག་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱི་འཐད་པ་དང་རྫས་སུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྫས་མེད་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་འཛིན་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་མུ་སྟེགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་རྫས་དང་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ་ནང་གི་མུ་སྟེགས་པའི་ཕྱོགས་ལྟར་ན་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ནམ་མཁའ་ཇི་ལྟར་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེད་དུ་མེད་པ་སྟེ། གཞལ་དུ་མེད་པ་དང༌། སྤང་དུ་མེད་པ་དང་བསལ་དུ་མེད་པར་རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ། རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་འཛིན་ཅིང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་བདག་གིར་བྱེད་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འཛིན་པ་ཉིད་དེ། ཡང་དག་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྐྱེ་བ་ཙམ་དུ་གནས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཤེས་པ་ཙམ་གྱི་ངོ
Chinese
断绝一切垢染之相，名为断绝一切所取等无余。名为如幻之自性显现之识，因不应理作为因和果之事物。名为无分别者，以空性而远离贪欲等分别，故远离无明。各自当自证者，是不欺骗地各自自己证悟。犹如某物一般，若真实生起则舍弃，与下文相连。现在从反面的角度，以偈颂中未说之义，超胜者，即说“非如是”，等。所谓“非如是”，即本体空性，不承认烦恼等会退转，其他以对治道修习，亦不作丝毫彼法，故烦恼等断绝之差别亦不生起。如何呢？如虚空一般。如何如虚空无实物一般，本体上任何增减之自性之差别亦不能作，因恒常之故，真实义中本体自性即如是存在之故。如是，说了内外道所称之比喻。其中，所谓“虚空无遮蔽”，即从内道之宗义中，一切时，一切相之虚空，名为如兔角一般是积聚之自性，彼等之理和作为实物安立，即如无实物一般执持本体而说。外道之宗派是无实物和功德等之本体，如内道之宗派，亦是色等总和别无差别之本体，无差别如虚空一般执持，故无生，不可量，不可断，不可除，而执持自己之本体，即任何自性，并以自性之本体而执为己有，故是诸法之执持，因无真实之故，能取和所取之刹那唯住于不生，即唯是识之体。
English
The term "abandoning all signs of defilement" means being free from all grasping, etc., without exception. The term "mind appearing as the nature of illusion" is because it is unreasonable to consider it as an entity of cause and effect. The term "non-conceptual" means being free from ignorance because it is empty of conceptualizations such as desire. "To be individually self-aware" means to be individually self-aware without deception. Like something, if it truly arises, it is abandoned, and it is connected to the following text. Now, from the opposite perspective, the meaning not mentioned in the verses, the superior one, is mentioned as "not like that," etc. The so-called "not like that" means that the essence is emptiness, and it is not admitted that afflictions, etc., will regress. Others cultivate the path of antidotes, but they do not perform even a little of that dharma, so no difference arises in the abandonment of afflictions, etc. How is it? Like space. How is it that, like space, without any substance, no difference in the nature of increase or decrease can be made in the essence, because it is constant, and in the ultimate sense, the essence of the entity exists as such. Thus, the analogy known to both internal and external heretics is spoken. Among them, the so-called "space without obscuration" means that from the tenets of the internal heretics, at all times, the space of all aspects is called the nature of accumulation like a rabbit's horn, and their reasons and establishment as entities are spoken as holding the essence like a non-entity. The tenets of the external heretics are the essence of non-entities and qualities, etc. Like the tenets of the internal heretics, the essence of form, etc., is the same as the general and the particular, and the non-difference is held like space, so there is no birth, immeasurability, non-abandonment, and non-removal, and one holds one's own essence, that is, whatever nature, and takes it as one's own with the essence of self, so it is the holding of all dharmas, because there is no truth, the moment of the grasper and the grasped abides only in non-arising, that is, only the nature of consciousness.
Tibetan
་བོར་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། འཛིན་པའི་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་རྣམས་དང་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བའི་བདག་ཉིད་རྣམས་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ལ་གཉེན་པོ་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་མེད་པས་དེ་སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནམ་མཁའ་རྟག་པ་དང་འདྲ་བར་ཆོས་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང༌། ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བྱེད་པ་མེད་པ་ན་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། ཅི་ཡང་མེད་པས་ཁྱེད་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལྟར་བསྒོམ་པ་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་གང་གིས་བཟློག་ཅེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེ་ཡང༌། ཇི་ལྟར་རི་མོ་མཁན་གྱིས་ནི། །གནོད་སྦྱིན་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་གཟུགས། །བྲིས་ནས་བདག་ཉིད་སྐྲག་པ་ལྟར། །འཁོར་བར་མི་མཁས་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གང་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལན་གྱི་ ཟུར་གྱིས་ཡང༌། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས་སྨོས་པའི་དོན་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་བློར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ཞིང་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་མི་ལྡོག་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་གནས་པ་ཡིན་ལ་དེས་ན་གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་ཤིང་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་འགོག་པ་དང༌། ཆོས་རྣམས་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ཅིང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་དོན་ཁས་ལེན་པ་ནི། ཁོ་བོས་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས་ཡ་མཚན་དུ་རྩིས་ཏེ། ལོག་པའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་པོ་རྣམས་དང་ཅིའི་ཕྱིར་མ་གྱུར་ཅེས། འཕགས་པ་བྱམས་པས་དགོངས་སོ། །རྒྱུ་མཆོག་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་གྱི། ཀོ་ཏྲ་པའི་ས་བོན་ལས་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་དང་འདྲ་བར་གཞན་ལས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཁས་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་འབྲས་བུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་འདི་ནི་མཆོག་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ལྟ་བས་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་ལས་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དབུ་མའི་རྒྱན་ལས། རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་ལས་ནི། །འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་འབྱུང༌། །ཡང་དག་ལྟས་བྱུང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི། །ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་དག་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་དང༌། རྣམ་འགྲེལ་ལས། །ལན་འགའ་ཐབས་ནི་རྣམ་པ་ཞིག །དུས་ཀྱང་མང་དུ་འདི་ཡིས་ནི། །བསླབས་པས་དེ་ལ་ཡོན་ཏན་དང༌། །ཉེས་པ་བསལ་བར་གྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་གང་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡོད་པའི་ཕྱོགས་བསལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་མི་བདེན་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ བདག་མེད་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་བརྟན་པོར་མཛད་ཅིང་ངེས་པར་བྱས་ནས། ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ཁོ་ན་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་ཕྱོགས་འདི་ཁོ་ན་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་གནས་པའི་ཕྱོགས་ཏེ། ངེས་པ་གྲུབ་པའི་མཐའ་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་གསུངས་པ་ནི། འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་གང་གི་ཕྱིར་གྲོལ་བ་མི་འཐད་པའི་རྒྱུ་དེས་ན་ནང་གི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསལ་བར་བྱ་བ་དང༌། བསྣན་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་ཕྱི་རོལ་པའི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ལ་སོགས་པ་སྒྲོ་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་བསྟན་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་ལྟ་བའི་ཚུལ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མའོ། །མེད་པར་ལྟ་བ་བསལ་བ་ནི་ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གྲགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བལྟ་བར་བྱ་ཞིང་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པར་སྤངས་པས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནི། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བཤད་མ་ཐག་པའི་དངོ
Chinese
被称作“无”的原因是，能执著的识之自性等空性之法和所知之相，以及它们的因，色等所取的自性，如果以真实不虚的意义而存在，那么届时将一无所作。应如此理解。因为对于现在的色等烦恼蕴之相，作为对治之道的相，过去和未来都不存在，所以其生起的刹那，现在的刹那也是不存在的，因此一无所作。就像虚空恒常一样，即使诸法是刹那性的，如果没有殊胜的作为，那又有什么差别呢？因为什么也没有，按照你们的观点，修行是没有结果的，谁能阻止不了解法之自性呢？应如是理解。对此，如绘画者，绘制夜叉恐怖之形，画完自己也感到害怕一样，不善巧轮回者也是如此。这是所说的回答。
English
The reason for being called "non-existent" is that the nature of consciousness that grasps, such as emptiness, and the characteristics of knowable objects, as well as their causes, the nature of what is grasped, such as form, if they truly exist with a non-deceptive meaning, then at that time, nothing will be done. This should be understood in this way. Because for the present characteristics of the aggregates of afflictions such as form, as the antidote, the characteristics of the path, neither the past nor the future exists, so the moment of its arising, the present moment is also non-existent, therefore nothing is done. Just as space is constant, even if all phenomena are momentary, what difference is there if there is no excellent action? Because there is nothing, according to your view, practice is fruitless, and who can prevent not understanding the nature of the Dharma? It should be understood in this way. Regarding this, just as a painter draws a terrifying form of a yaksha, and after drawing it, he himself is afraid, so too are those who are unskilled in samsara. This is the answer that is spoken.
Chinese
应当知晓，断除烦恼的殊胜果位，不是以观察非殊胜之事物而染污的见道所能成就的。中观庄严论中说：从清净之因，产生清净之果。如从正确的见解产生戒律的支分等清净一样。又在《释量论》中说：多次以一种方法，长时间地用此来熏习，就能消除其功德和过失。以上所说即是此意。如是，通过破除有之边，显示了所取等宗派是不真实的宗派。在一切处行持无自性的无我宗派，坚定并确定之后，希求解脱者应当信受此宗。希求圆满菩提者，因为一切事物无我的这一边才是合乎正理的，所以应当信受。这是安住之边，即确定宗派。中间的偈颂说的是：于此，等等。于此没有什么需要破除的。因为不能解脱的原因，所以应当破除内在的数论派等所执著的实有等自性之见。没有什么需要增加的，意思是说不应当以婆罗门教等外道所执著的我和我所等来表示。总而言之，关于世俗和胜义的见解等是剩余的部分。破除无有之见，就是上面所说的“真实”等。所谓“真实”，就是依缘起而真实。应当如实地观察和了解所显现的色等。那么，会怎么样呢？“如实见则得解脱”，意思是说，修习自性，就能断除烦恼及其习气，从而成佛。这个偈颂的意义，就是上面所说的“因为”等。因为刚刚所说的物
English
It should be known that this supreme fruit of abandoning afflictions cannot be achieved through the path of seeing, which is tainted by observing non-supreme things. In the Ornament of the Middle Way, it says: From a pure cause, a pure result arises. Just as pure limbs such as discipline arise from correct views. Also, in the Commentary on Valid Cognition, it says: Several times, with one method, for a long time, by training with this, one can eliminate its merits and faults. What is said above is the meaning of this. Thus, by refuting the side of existence, it is shown that the tenets of grasping and so on are not true tenets. In all places, practicing the tenet of selflessness, which is without inherent existence, after firmly establishing and ascertaining it, those who desire liberation should accept this tenet. Those who desire perfect enlightenment should accept this, because this side of the selflessness of all things is the only one that is reasonable. This is the side of abiding, that is, the established tenet. The intermediate verses speak of this: In this, etc. In this, there is nothing to be refuted. Because of the reason for not being able to be liberated, one should refute the view of inherent existence, etc., which is adhered to by the inner Samkhyas and others. There is nothing to be added, meaning that one should not express it with the self and what belongs to the self, etc., which are adhered to by the outer Brahmanas and other non-Buddhists. In short, the views on conventional and ultimate truth, etc., are the remaining parts. Refuting the view of non-existence is what is mentioned above as "truth," etc. The so-called "truth" is true by dependent origination. One should observe and understand the manifested forms, etc., as they are. So, what will happen? "Seeing the truth, one is liberated," meaning that by practicing self-nature, one can abandon afflictions and their habitual tendencies, and thus become a Buddha. The meaning of this verse is what is mentioned above as "because," etc. Because of the things just mentioned