Tibetan
དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་གང་ལ་གང་གི་དུས་སུ་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་མཛད་ནས། ཡུན་དུ་འཕྲོད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། དེའི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྲུབ་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དང་དེར་སྣང་བ་དང་འཚམ་པར་དོན་གྱི་བྱ་བ་མཛད་པས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟར་ཉེ་བར་གནས་ཀྱང༌། རང་གི་ལས་ཀྱི་ཉེས་པས་བསྐྱེད་པ་ལ་རྒྱུ་མ་ཚང་བས། འབྲས་བུ་སྨིན་པར་མཛད་པར་མི་སྣང་ངོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་དཔེ། ལྷ་ཡི་རྒྱལ་པོས་ཆར་ཕབ་ཀྱང༌། །ས་བོན་མི་རུང་མི་འཁྲུང་ལྟར། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བྱུང་གྱུར་ཀྱང༌། །སྐལ་བ་མེད་པས་བཟང་མི་མྱོང༌། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷའི་དབང་པོས་ཆར་ཕབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ཏིལ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་རུལ་བའི་ངོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ས་བོན་མི་རུང་བར་གྱུར་པ་མི་འཁྲུང་པ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཡིད་ལ་རེ་བ་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཁས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་སྐལ་པ་མེད་པས་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་ལ་སོགས་པའི་བཟང་པོ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྣལ་འབྱོར་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྟེན་ལ་ཡོད་པ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་ཁྱབ་པ་དང༌། རྟག་པ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་ཅེ་ན། བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་གསུངས་པ། དེ་ལྟར་མཛད་པ་རྒྱ་ཆེའི་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་ཁྱབ་པར་ངེས་པར་བརྗོད། །དེ་ཉིད་ཟད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །རྟག་པ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་བྱ་བ་མཛད་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང༌། རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་བཞུགས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཟད་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཁྱབ་པ་དང༌། རྟག་པ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་སྐུ་གཉིས་བསྟན་ནས། གསུམ་པ་ལོངས་ སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་དང་དཔེ་ཕྱད་བཟང་པོས་འབར་བ། མཚན་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང༌། །དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུའི་བདག་ཉིད་འདི། །ཐེག་ཆེན་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱིར། །ཐུབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུར་བཞེད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང༌། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུའི་ངོ་བོ་ཉིད་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་བཅུ་ལ་བཞུགས་པ་རྣམས་དང༌། ཐབས་ཅིག་ཏུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཤིན་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡིན་ནོ། །མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གང་དག་ཅིག་ཡིན་ཞེ་ན། བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་ནི། ཕྱག་ཞབས་འཁོར་ལོའི་མཚན་དང་རུས་སྦལ་ཞབས། །ཕྱག་དང་ཞབས་སོར་དྲ་བས་འབྲེལ་པ་དང༌། །ཕྱག་ནི་ཞབས་བཅས་འཇམ་ཞིང་གཞོན་ཤ་ཆགས། །འདི་ཡི་སྐུ་ནི་བདུན་དག་མཐོ་བ་དང༌། །སོར་མོ་རིང་དང་རྟིང་ཡངས་སྐུ་ཆེ་དྲང༌། །ཞབས་འབུར་མི་མངོན་སྤུ་ནི་གྱེན་དུ་ཕྱོགས། །བྱིན་པ་ཨེ་ན་ཡའི་འདྲ་ཕྱག་རིང་མཛེས། །འདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པའི་མཆོག །པགས་པ་གསེར་མདོག་པགས་པ་སྲབ་པ་དང༌། །སྤུ་ནི་རེ་རེ་ནས་གཡས་ལེགས་འཁྲུངས་དང༌། །ཞལ་མཛོད་སྤུས་བརྒྱན་རོ་སྟོད་སེང་གེའི་འདྲ། །འདི་ཡི་དཔུང་པའི་མགོ་ཟླུམ་ཐལ་གོང་རྒྱས། །འདི་ལ་རོ་མི་ཞིམ་པ་རོ་མཆོག་སྣང༌། །སྐུ་ནི་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ། །གཙུག་ཏོར་དབུར་ལྡན་ལྗགས་རིང་མཛེས་པ་དང༌། །ཚངས་དབྱངས་འགྲམ་པ་སེང་གེའི་འདྲ་དང་ཚེམས། །ཤིན་ཏུ་དཀར་དང་ཚད་མཉམ་ཐགས་བཟང་དང༌། །གྲངས་ནི་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ་ཚང་བ་དང༌། །སྤྱན་ནི་མཐོན་མཐིང་སྤྱན་རྫི་བ་མཆོག་གི །འདྲ་བ་འདི་དག་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མཚན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བླ་མ་རྣམས་ལ་སྐྱེལ་བ་དང་བསུ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕྱག་དང་ཞབས་འཁོར་ལོའི་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང༌། སྡོམ་པ་ཡང་དག་བར་བླངས་པ་ལ་བརྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རུས་སྦལ་བཞིན་དུ་ཞབས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཉིད་དང༌། བསྡུ་བའི་དངོས་ པོ་བཞི་བསྟན་པས་ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་སོར་མོ་ངང་པའི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུར་དྲ་བར་འབྲེལ་པ་ཉིད་དང༌། བཟའ་བ་དང་དང་བཅའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀྱ་ནོམ་པ་བྱིན་པས་ཕྱག་དང་ཞབས་འཇམ་ཞིང་གཞོན་ཤ་ཆགས་པ་ཉིད་དང༌། བལྡག་པ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་གྱ་ནོམ་པ་བྱིན་པས་ཕྱག་དང་ཞབས་དང་ཐལ་གོང་དང༌། ལྟག་པའི་ཕྱོགས་མཐོ་བའི་ཕྱིར་བདུན་མཐོ་བ་ཉིད་དང༌། གསད་པར་བྱ་བ་ལས་ཐར་བར་བྱས་པས་སོར་མོ་རིང་བ་ཉིད་དང༌། འཚོ་ང་ལ་ཕན་བཏགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟིང་པ་ཡངས་པ་ཉིད་དང༌། སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐུ་ཆེ་ཞིང་དྲང་བ་ཉིད་དང༌། དགེ་བའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་ཞབས་ལོང་བུ་མི་མངོན་པ་ཉིད་དང༌། དགེ་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་སྤེལ་བས་སྐུའི་སྡུ་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དང༌། རིག་པ་དང་བཟོ་ལ་སོགས་པ་གུས་པར་བྱས་ཏེ་བྱིན་པས་བྱིན་པ་རི་དགས་ཨེ་ན་ཡའི་ལྟ་བུ་དང༌། ནོར་བདོག་པ་ལ་སློང་བ་པོའི་སྐྱེ་བོ་ཕྱིར་མ་སྤངས་པས་ཕྱག་རིང་ཞིང་མཛེས་པ་ཉིད་དང༌། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་དང༌། གསང་བའི་གསང་ཚིག་བསྲུངས་པས་འདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་ཉིད་དང༌། གདིང་བ་གྱ་ནོམ་པ་བྱིན་པས་མདོག་གསེར་འདྲ་བ་ཉིད་དང༌། ཁང་བཟང་ལ་སོགས་པ་དམ་པ་བྱིན་པས་པགས་པ་འཇམ་པ་ཉིད་དང༌། འདུ་འཛི་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་སྤུ་རེ་རེ་ནས་གཡས་ཕྱོགས་སུ་འཁྱིལ་བ་ཉིད་དང༌། སྐྱེ་བོ་བླ་མ་ཐམས་ཅད་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཀོད་པས་ཞལ་མཛོད་སྤུས་བརྒྱན་པ་ཉིད་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁ་དྲག་གི་ཚིག་གིས་ཁྱད་དུ་མ་བསད་པས་རོ་སྟོད་སེང་གེའི་འདྲ་བ་ཉིད་དང༌། སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་ལེགས་པར་སྨྲ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱས་པས་དཔུང་མགོ་ཤིན་ཏུ་ཟླུམ་པ་ཉིད་དང༌། སྨན་ལ་སོགས་པ་བྱིན་པས་ཐལ་གོང་རྒྱས་པ་ཉིད་དང༌། སྐྱེ་བོ་ནད་པའི་གཡོག་བྱས་པས་རོ་བྲོ་བའི་མཆོག་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང༌། ནགས་ཚལ་དང་ཀུན་དགའ་ར་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་བཅུག་པས་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་པ་ཉིད་དང༌། གཙུག་ལག་ཁང་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པར་བྱིན་པས་དབུ་གཙུག་ཏོར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང༌། འཇམ་པོ་ལ་ སོགས་པ་གསུང་བས་ལྗགས་རིང་བ་ཉིད་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ལ་དམ་པའི་ཆོས་གོ་བར་བྱས་པས་ཚངས་པའི་དབྱངས་ཉིད་དང༌། ཚིག་ཀྱལ་པ་སྤངས་པས་འགྲམ་པ་སེང་གེའི་འདྲ་བ་ཉིད་དང༌། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བཀུར་བ་ལ་སོགས་པས་ཚེམས་དཀར་བ་ཉིད་དང༌། འཚོ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དང༌། བདེན་པའི་ཚིག་ཀུན་དུ་སྤྱད་པས་ཚེམས་ཐགས་བཟང་བ་ཉིད་དང༌། ཕྲ་མའི་ཚིག་སྤངས་པས་ཚེམས་བཞི་བཅུ་མངའ་བ་ཉིད་དང༌། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་དང་འདྲ་བར་བལྟས་པས་སྤྱན་མཐོན་མཐིང་ཉིད་དང༌། ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་བལྟས་པས་རྫི་མ་བའི་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། །རྒྱུ་གྲུབ་པས་མཚན་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། འདི་ལ་མཚན་ནི་གང་གང་གི །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན། །དེ་དང་དེ་ནི་རབ་རྫོགས་པས། །མཚན་ནི་འདི་དག་ཡང་དག་འགྲུབ། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མཚན་གང་གིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་རབ་ཏུ་རྫོགས་པས་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་འདི་དག་འབྱུང་ངོ༌། །རྒྱུ་དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་འོག་ཏུ་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དག་གིས། བླ་མ་སྐྱེལ་ལ་སོགས་པ་དང༌། །ཡང་དག་བླངས་པ་བརྟན་པ་དང༌། །བསྡུ་བ་བསྟེན་
Chinese
以所缘之因完全增长，对任何应于何时调伏之有情，皆作开示正法等事，若能恒常利益彼等之时，为成办彼等之义，往昔之愿已成就故，世尊以适合彼等之显现，成办利生之事业，如意宝般恒时安住，然由自业之过患所生，因缘不具足故，彼等不觉世尊能令果成熟，作是念也。如是云何耶？如是思惟故，以中间之偈颂为譬喻：天王虽降雨，不适种子不生芽，诸佛虽已出世，无缘众生不享善。如是宣说，譬如天王虽已降雨，然如芝麻等种子，其腐烂之自性等，若种子不适，则不生芽，如是诸佛于有情之希愿皆能圆满，虽已善巧出世，然无缘者，则不得听闻正法等善妙之事也。若尔，自性为智慧之法身，于瑜伽士各自决定之相续之所依，刹那刹那生起，云何周遍，又云何说为常耶？以中间之偈颂而宣说：如是所作广大故，知佛周遍而宣说，彼性无尽之故，亦说为常恒不变。如是之义，谓如前所说之理，以于一切处显现之方式，所作利生事业广大之故，及于轮回未空之间，恒常安住，然世尊无有穷尽之故，依次第而说佛陀周遍及常恒也。如是已开示二身，第三圆满受用身者，乃是色身之自性，以妙好之相好而炽燃。所谓相者，即是三十二相，及八十随好之自性也。偈云：三十二相与八十随好，为令大乘得受用，是故能仁受用圆满身。如是宣说，谓三十二相及八十随好之自性，乃是为令安住于十地之大菩萨众，及以方便而行者，得受用大乘之法故。
English
Having fully developed the cause of the object of focus, for any sentient being who should be tamed at any time, he performs activities such as teaching the Dharma. When he is constantly beneficial to them, in order to accomplish their benefit, because the past aspiration has been fulfilled, the Bhagavan, in accordance with their appearance, accomplishes the work of benefiting beings, and abides nearby like a wish-fulfilling jewel at all times. However, due to the faults of their own karma, the causes and conditions are not complete, so they do not perceive that the Bhagavan can ripen the fruit. This is what they think. What is it like? Thinking like this, he uses an intermediate verse as a metaphor: Even though the king of gods sends down rain, unsuitable seeds do not sprout. Even though the Buddhas have appeared in the world, those without fortune do not experience goodness. Thus it is said, for example, even though the king of gods has sent down rain, if the seeds, such as sesame seeds, are of a rotten nature, and the seeds are unsuitable, they will not sprout. Similarly, although the Buddhas, who are skilled in completely fulfilling all the hopes in the minds of sentient beings, have appeared, those without fortune will not be able to obtain the goodness of hearing the Dharma and so on. If that is the case, how can the Dharmakaya, which is the nature of wisdom, exist in the basis of the continuum that is determined individually for each yogi, arising moment by moment, be pervasive, and how can it be said to be permanent? He speaks in an intermediate verse: Because of such vast deeds, it is known that the Buddha is pervasive. Because that nature is inexhaustible, it is also said to be permanent. This means that, as explained above, because the work of benefiting beings is vast through the way of appearing in all places, and because he remains continuously as long as samsara has not been emptied, but the Bhagavan has no exhaustion, the Buddha is said to be pervasive and permanent in order. Having thus shown the two bodies, the third, the Sambhogakaya, is the nature of the Rupakaya, blazing with excellent marks and signs. The marks are the thirty-two major marks and the eighty minor marks. The verse says: The thirty-two marks and eighty minor marks are the Sambhogakaya of the Sage for the sake of the enjoyment of the Great Vehicle. Thus it is said that the nature of the thirty-two marks and eighty minor marks is for the sake of the enjoyment of the Dharma of the Great Vehicle by the great Bodhisattvas who abide on the ten bhumis, and those who practice with skillful means.
Chinese
为了极其无过地享用受用之喜乐与安乐，是佛薄伽梵的圆满受用身。那三十二相是什么呢？中间的五颂是：手足有轮相，足如龟状；手足指间有网相连；手足柔嫩，如童子之身；此身七处隆满；手指纤长，足跟广阔，身躯高大端正；足踝不显，毛发向上生长；小腿如伊那延鹿王，手长优美；隐覆处隐于鞘中；皮肤金色，皮肤薄；毛发一根一根从右旋生；面有白毫庄严，上半身如狮子；此之臂膀圆润，肩部丰满；于此，不美味之物也显现为最美味；身如榕树般纵广；顶髻隆起，舌长优美；梵音，面颊如狮子，牙齿；极其洁白，大小相等，排列紧密；数目具足四十颗；眼睛绀青，眼睫毛如牛王。这些就是三十二相。如是说。对上师们，以迎接和送别等，具有手足轮相；以安住于如实受持戒律，如龟一般，足极稳固；以开示四摄，手足指间如鹅王般有网相连；以布施饮食等丰饶之物，手足柔嫩，如童子之身；以布施舔舐等极其丰饶之物，手足与肩部，以及后颈高起，故七处隆满；从将被杀者手中救脱，故手指纤长；以饶益众生，故足跟广阔；以断除杀生，故身躯高大端正；以如实受持善法，故足踝不显；以增长如实受持之善法，故身毛向上生长；以恭敬布施智慧和工艺等，故小腿如伊那延鹿王；对于财富
English
In order to enjoy the joy and happiness of enjoyment without any fault, it is the complete enjoyment body of the Buddha Bhagavan. What are those thirty-two marks? The five verses in between are: Hands and feet have wheel marks, feet like a tortoise; fingers and toes are connected by webs; hands and feet are soft, like a child's body; this body has seven raised places; fingers are long, heels are wide, body is tall and upright; ankles are not visible, hair grows upwards; calves are like the Ena deer king, hands are long and beautiful; the hidden place is hidden in its sheath; skin is golden, skin is thin; hair grows one by one from the right; face is adorned with a white hair, upper body is like a lion; these arms are round, shoulders are full; for this, even unappetizing things appear as the most delicious; body is as wide as a banyan tree; crown of the head is raised, tongue is long and beautiful; Brahma's voice, cheeks like a lion, teeth; extremely white, equal in size, closely arranged; the number is forty complete; eyes are dark blue, eyelashes are like a bull king. These are the thirty-two marks. Thus it is said. To the lamas, with welcoming and seeing off, etc., having the marks of wheels on hands and feet; by abiding in truly upholding the precepts, like a tortoise, feet are extremely stable; by showing the four means of gathering, fingers and toes are connected by webs like a goose king; by giving abundant things like food and drink, hands and feet are soft, like a child's body; by giving extremely abundant things like licking, hands and feet and shoulders, and the back of the neck are raised, therefore seven places are raised; by liberating from those to be killed, therefore fingers are slender; by benefiting sentient beings, therefore heels are wide; by abandoning killing, therefore body is tall and upright; by truly upholding virtuous Dharma, therefore ankles are not visible; by increasing the virtuous Dharma that is truly upheld, therefore body hair grows upwards; by respectfully giving wisdom and crafts, etc., therefore calves are like the Ena deer king; regarding wealth