English
A Bodhisattva-Mahasattva also cannot realize unexcelled, perfect Enlightenment. Subhuti, why is that? Because consciousness is empty of inherent existence. Therefore, a Bodhisattva-Mahasattva, understanding that consciousness is empty of inherent existence, realizes unexcelled, perfect Enlightenment. Subhuti, if all-knowingness up to inherent existence were not empty, a Bodhisattva-Mahasattva also could not realize unexcelled, perfect Enlightenment. Subhuti, why is that? Because all-knowingness is empty of inherent existence. Therefore, a Bodhisattva-Mahasattva, understanding that all-knowingness is empty of inherent existence, realizes unexcelled, perfect Enlightenment. Subhuti, if unexcelled, perfect Enlightenment were not empty of inherent existence, a Bodhisattva-Mahasattva also could not realize unexcelled, perfect Enlightenment. Subhuti, why is that? Because unexcelled, perfect Enlightenment is empty of inherent existence. Therefore, a Bodhisattva-Mahasattva, understanding that unexcelled, perfect Enlightenment is empty of inherent existence, realizes all-knowingness. Because of emptiness of inherent existence, no dharma whatsoever arises, abides, or goes. Otherwise, the world with the gods and the world with Mara and Brahma would foolishly think: 'This is form, my form, I am one with form,' up to 'This is consciousness, my consciousness, I am one with consciousness.' They would cling to form, up to clinging to consciousness, acting in terms of 'mine' and 'I.' Clinging to 'mine' and 'I,' they would cling to and be attached to internal and external things. Thus clinging
Tibetan
་ཞེན་ཅིང་ཆགས་ནས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཏུ་གཟུགས་དང༌། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང༌། རྒ་བ་དང༌། ན་བ་དང༌། འཆི་བ་དང༌། མྱ་ངན་དང༌། སྨྲེ་སྔགས་ འདོན་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང༌། འཁྲུག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་འགྲོ་ལ། འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་འགྲོལ་ལོ།། །།བམ་པོ་བདུན་ཅུ་པ། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་ཅིང༌། གཟུགས་སྟོང་པའམ། འོན་ཏམ་མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོང་པའམ། འོན་ཏམ་མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཁམས་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་སྟོང་པའམ། འོན་ཏམ་མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པའམ། འོན་ཏམ་མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང༌། བསམ་གཏན་དང༌། ཚད་མེད་པ་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང༌། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་དང༌། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་སྟོང་པའམ། འོན་ཏམ་མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང༌། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང༌། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང༌། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང༌། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་སྟོང་པའམ། འོན་ཏམ་མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་སྟོང་པའམ། འོན་ཏམ་མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གཟུགས་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདི་ནི་ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཤེས་
Chinese
执着贪恋而生起的诸蕴中，对于色、受、想、行以及识而执取，因此无法脱离生、老、病、死、悲伤、哀嚎、痛苦、忧恼和烦乱，也无法从五道的轮回中解脱。《七十品》。因此，菩萨摩诃萨行于自性空性的波罗蜜多时，不会执着于色是空性或者不是空性。对于受、想、行以及识是空性或者不是空性，也不会执着。对于诸蕴、界以及缘起是空性或者不是空性，也不会执着。对于诸波罗蜜多、一切空性以及菩提之道的诸法是空性或者不是空性，也不会执着。对于圣谛、禅定、无量、无色界的等至、解脱、次第止住的等至、空性、无相、无愿、神通、三摩地以及陀罗尼门是空性或者不是空性，也不会执着。对于如来的十力、四无畏、四无碍解、大慈、大悲以及十八不共佛法是空性或者不是空性，也不会执着。乃至对于无上正等觉是空性或者不是空性，也不会执着。为什么呢？因为自性空性是这样的：这是色，这是色的空性，所以不会执着于色。自性空性是这样的：这是受、想、行以及识，这是识的空性，所以对于识
English
Clinging and attached, in the aggregates that arise, one grasps at form, feeling, perception, formations, and consciousness. Therefore, one cannot escape from birth, old age, sickness, death, sorrow, lamentation, pain, distress, and confusion, nor can one be liberated from the cycle of the five paths. The Seventieth Chapter. Therefore, when a Bodhisattva Mahasattva practices the Prajnaparamita of intrinsic emptiness, he does not cling to form as being empty or not empty. He does not cling to feeling, perception, formations, and consciousness as being empty or not empty. He does not cling to the aggregates, realms, and dependent origination as being empty or not empty. He does not cling to the Paramitas, all emptiness, and the dharmas of the path to enlightenment as being empty or not empty. He does not cling to the Noble Truths, meditative stabilizations, immeasurables, formless absorptions, liberations, the successive abidings of meditative stabilization, emptiness, signlessness, wishlessness, clairvoyance, samadhi, and the gateways of dharani as being empty or not empty. He does not cling to the ten powers of the Tathagata, the four fearlessnesses, the four analytical knowledges, great love, great compassion, and the eighteen unshared qualities of the Buddha as being empty or not empty. He does not cling to unsurpassed perfect and complete enlightenment as being empty or not empty. Why is that? Because intrinsic emptiness is like this: This is form, this is the emptiness of form, so one does not cling to form. Intrinsic emptiness is like this: These are feeling, perception, formations, and consciousness, this is the emptiness of consciousness, so for consciousness
Tibetan
པ་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདི་དག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཁམས་དང༌། རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ། །འདི་དག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདི་དག་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདི་དག་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང༌། བསམ་གཏན་དང༌། ཚད་མེད་པ་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང༌། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་དང༌། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ནི་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང༌། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང༌། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང༌། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང༌། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདི་དག་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང༌། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང༌། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང༌། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དང༌། རང་བྱང་ཆུབ་དང་བྱང་ཆུབ་བོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ནི་ནམ་མཁའ་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །ནང་གི་ནམ་མཁའ་ནི་ཕྱིའི་ནམ་མཁའ་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཕྱིའི་ནམ་མཁའ་ནི་ནང་གི་ནམ་མཁའ་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་ལ་གང་འདི་ལྟར་འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཁྲུག་པ
Chinese
不使之扰乱。自性空性即是这些，乃是处、界、缘起。这些是缘起的空性，如是缘起不使之扰乱。自性空性即是这些，乃是波罗蜜多、空性、菩提之分法。这些是菩提之分法的空性，如是菩提之分法不使之扰乱。自性空性即是这些，乃是圣谛、静虑、无量、无色之等至、解脱、渐次安住之等至、空性、无相、无愿、神通、等持、陀罗尼门。这些是陀罗尼门之空性，如是陀罗尼门不使之扰乱。自性空性即是这些，乃是如来十力、四无畏、四无碍解、大慈、大悲、佛之不共法。这些是佛之不共法之空性，如是佛之不共法不使之扰乱。自性空性即是这些，乃是入流果、一来果、不来果、阿罗汉、独觉与菩提。这是菩提之空性，如是菩提不使之扰乱。善现，譬如，虚空不扰乱虚空。内部的虚空不扰乱外部的虚空。外部的虚空不扰乱内部的虚空。善现，同样，色也不扰乱空性。空性也不扰乱色。为何如此？因为对它们来说，像这样，这是色，这是空性，这样不扰乱。
English
does not disturb. Self-nature emptiness is these, namely, the sense bases, elements, and dependent arising. These are the emptiness of dependent arising, thus dependent arising is not disturbed. Self-nature emptiness is these, namely, the perfections, emptiness, and the dharmas of the aspects of enlightenment. These are the emptiness of the dharmas of the aspects of enlightenment, thus the dharmas of the aspects of enlightenment are not disturbed. Self-nature emptiness is these, namely, the noble truths, meditative stabilizations, immeasurables, formless absorptions, liberations, the successively abiding absorptions, emptiness, signlessness, wishlessness, superknowledges, samādhis, and the doors of dhāraṇī. These are the emptiness of the doors of dhāraṇī, thus the doors of dhāraṇī are not disturbed. Self-nature emptiness is these, namely, the ten powers of the Tathāgata, the four fearlessnesses, the four analytical knowledges, great loving-kindness, great compassion, and the unshared dharmas of the Buddha. These are the emptiness of the unshared dharmas of the Buddha, thus the unshared dharmas of the Buddha are not disturbed. Self-nature emptiness is these, namely, the fruit of stream-enterer, the fruit of once-returner, the fruit of non-returner, arhatship, solitary enlightenment, and enlightenment. This is the emptiness of enlightenment, thus enlightenment is not disturbed. Subhūti, for example, space does not disturb space. Inner space does not disturb outer space. Outer space does not disturb inner space. Subhūti, likewise, form does not disturb emptiness. Emptiness does not disturb form. Why is that? Because for them, like this, this is form, this is emptiness, thus it does not disturb.