Tibetan
་བདག་གི་དོན་ཞེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །གཟུགས་བདག་གི་དོན་མ་ཡིན་ཞེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་གི་དོན་ཞེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་གི་དོན་མ་ཡིན་ཞེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཁམས་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བདག་གི་དོན་ཞེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བདག་གི་དོན་མ་ཡིན་ཞེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བདག་གི་དོན་ཞེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བདག་གི་དོན་མ་ཡིན་ཞེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང༌། བསམ་གཏན་དང༌། ཚད་མེད་པ་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང༌། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་དང༌། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་བདག་གི་དོན་ཞེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་བདག་གི་དོན་མ་ཡིན་ཞེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དང༌། མི་འཇིགས་པ་དང༌། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་བདག་གི་དོན་ཞེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ།། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་བདག་གི་དོན་མ་ཡིན་ཞེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་བདག་གི་དོན་ཞེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་བདག་གི་དོན་མ་ཡིན་ཞེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས། ཆོས་གང་དོན་དུ་བྱ་བའམ། དོན་མེད་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་མ་དམིགས་སོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྐྱེས་ཀྱང་རུང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མ་སྐྱེས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་གནས་ནི་གནས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་གནས་ཏེ། དེ་ནི་གང་ལ་དོན་ཡང་མི་བྱེད། དོན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དོན་དང་དོན་མ་ཡིན་པ་སྤངས་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་ལ་ཡང་དོན་ཡང་མི་བགྱིད། དོན་མ་ལགས་པའང་མི་བགྱིད་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་འདུས་བྱས་དང༌། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡང་མི་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་ལ་ཡང་དོན་དུ་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། དོན་མ་ཡིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་འདུས་མ་བགྱིས་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ནི་མ་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འདུས་མ་བྱས་ནི་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ཕན་པའམ་གནོད་པར་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གང་ལ་ཡང་ཕན་པའམ་གནོད་པར་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཆོས་གང་ལ་ཡང་ཕན་པའམ་གནོད་པར་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ཤིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་མི་བགྱིད་དམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བསླབས་ཤིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་དེ། གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།། །།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པར་བགྱིད་དམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། འོ་ན་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ཤིག་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ཐོབ་པར་བགྱིད་པ་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་འགྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ནམ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་སམ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་ན་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་
Chinese
不应执著于“我”的意义。不应执著于“色”不是“我”的意义。感受、认知、诸行和识，不应执著于“我”的意义。不应执著于“识”不是“我”的意义。十二处、十八界和缘起，不应执著于“我”的意义。不应执著于“缘起”不是“我”的意义。所有波罗蜜多、所有空性以及三十七菩提分法，不应执著于“我”的意义。不应执著于三十七菩提分法不是“我”的意义。圣谛、禅定、四无量心、无色定、八解脱、九次第定、空性、无相、无愿、神通、三摩地和陀罗尼门，不应执著于“我”的意义。不应执著于“陀罗尼门”不是“我”的意义。如来的十力、四无畏、四无碍解和十八不共佛法，不应执著于“我”的意义。 不应执著于十八不共佛法不是“我”的意义。直至无上正等觉，不应执著于“我”的意义。不应执著于直至无上正等觉不是“我”的意义。为什么呢？善现，因为如来、阿罗汉、正等觉证悟无上正等觉后，没有发现任何法是需要做的，也没有什么是不需要做的。善现，此外，如来出世也好，如来不出世也好，诸法的法性、法的住立是恒常的，法界是恒常的。它对任何事物既不作意，也不不作意。善现，菩萨摩诃萨应如是
English
One should not adhere to the meaning of "self." One should not adhere to the meaning that "form" is not "self." Feeling, perception, formations, and consciousness, one should not adhere to the meaning of "self." One should not adhere to the meaning that "consciousness" is not "self." The twelve sources, the eighteen elements, and dependent origination, one should not adhere to the meaning of "self." One should not adhere to the meaning that "dependent origination" is not "self." All perfections, all emptinesses, and the thirty-seven factors of enlightenment, one should not adhere to the meaning of "self." One should not adhere to the meaning that the thirty-seven factors of enlightenment are not "self." The noble truths, meditation, the immeasurables, the formless absorptions, the eight liberations, the nine sequential abidings, emptiness, signlessness, wishlessness, clairvoyance, samadhi, and the gateways of dharani, one should not adhere to the meaning of "self." One should not adhere to the meaning that "gateways of dharani" are not "self." The ten powers of the Tathagata, the four fearlessnesses, the four analytical knowledges, and the eighteen unshared qualities of a Buddha, one should not adhere to the meaning of "self." One should not adhere to the meaning that the eighteen unshared qualities of a Buddha are not "self." Until unsurpassed, perfect, and complete enlightenment, one should not adhere to the meaning of "self." One should not adhere to the meaning that until unsurpassed, perfect, and complete enlightenment is not "self." Why is that? Subhuti, because the Tathagata, the Arhat, the Perfectly Awakened One, having awakened to unsurpassed, perfect, and complete enlightenment, did not perceive any dharma that needed to be done or not done. Subhuti, furthermore, whether the Tathagatas arise or do not arise, the suchness of dharmas and the abiding of dharma are constant, the realm of dharma is constant. It neither makes anything meaningful nor meaningless. Subhuti, thus, a Bodhisattva Mahasattva should
Chinese
应当舍弃有意义和无意义，而行于般若波罗蜜多。请问：世尊，为何般若波罗蜜多对任何事物既不作有意义之事，也不作无意义之事？世尊答言：善现，是这样的，般若波罗蜜多不对任何有为和无为之法作任何事，因此般若波罗蜜多对任何事物既不作有意义之事，也不作无意义之事。请问：世尊，那么无为不是诸佛和诸佛的声闻圣者的一切意义吗？世尊答言：无为是诸佛和诸佛的声闻圣者的一切意义，但它并不执着于利益或损害。善现，例如，虚空的真如并不执着于任何利益或损害。善现，同样，菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多也不执着于任何法的利益或损害。请问：世尊，那么菩萨摩诃萨不修学无为的般若波罗蜜多，从而获得一切相智吗？世尊答言：善现，正是这样，正是这样。菩萨摩诃萨修学这甚深的般若波罗蜜多，从而获得一切相智，但不是以二的方式。所谓“以二的方式”，是指对烦恼自性的普遍愚昧的分别念。请问：世尊，什么？以不二之法获得不二之法吗？世尊答言：不是。请问：那么以二之法获得二之法吗？世尊答言：不是。请问：那么如何获得？世尊答言：当既不执着于二之法，也不执着于不二之法时，才能获得。善现请问：世尊，如何
English
One should abandon what is meaningful and meaningless and practice the prajñāpāramitā. The question: Blessed One, why is it that the prajñāpāramitā does not do anything meaningful or meaningless to anything? The Blessed One replied: Subhūti, it is like this, the prajñāpāramitā does not do anything to any conditioned or unconditioned dharma, therefore the prajñāpāramitā does not do anything meaningful or meaningless to anything. The question: Blessed One, then is the unconditioned not the entire meaning of all the Buddhas and the noble Śrāvakas of the Buddhas? The Blessed One replied: The unconditioned is indeed the entire meaning of all the Buddhas and the noble Śrāvakas of the Buddhas, but it does not abide near benefit or harm. Subhūti, it is like this, for example, the suchness of space does not abide near any benefit or harm. Subhūti, similarly, the prajñāpāramitā of a Bodhisattva-Mahāsattva does not abide near any benefit or harm to any dharma. The question: Blessed One, then does the Bodhisattva-Mahāsattva not study the unconditioned prajñāpāramitā and thus attain all-knowingness? The Blessed One replied: Subhūti, it is so, it is so. The Bodhisattva-Mahāsattva studies this profound prajñāpāramitā and thus attains all-knowingness, but not in a dualistic way. The so-called "in a dualistic way" refers to the conceptualization of being completely ignorant of the nature of afflictions. The question: Blessed One, what? Does one attain the non-dual dharma by the non-dual dharma? The Blessed One replied: No. The question: Then does one attain the dual dharma by the dual dharma? The Blessed One replied: No. The question: Then how does one attain it? The Blessed One replied: When one does not perceive either the dual dharma or the non-dual dharma, then one will attain it. Subhūti asked: Blessed One, how