Tibetan
པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བཤད། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང༌། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང༌། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང༌། དགྲ་བཅོམ་པ་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་བར་དུ་ཕྱེ་བའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། འདུས་མ་བགྱིས་པ་དེ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང༌། འདི་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ། །འདི་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ། །འདི་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །འདི་ནི་རང་སངས་རྒྱས་སོ།། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བགྱི་བར་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་མཆིས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདུས་མ་བྱས་ནི་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཚིག་ཚད་མར་བྱས་ཤིང་བརྗོད་དེ། དོན་དམ་པར་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཚིག་གི་ལམ་གྱི་གདགས་པ་མེད་དོ། །འོན་ཀྱང་གང་དང་གང་གིས་མཐའ་མ་ཆོད་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ཕྱི་མའི་མཐའ་གདགས་པ་ཡིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡང་མི་དམིགས་ན། ཕྱི་མའི་མཐའ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ་གནས་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཆོས་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་མི་ཤས་པས་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་དུ་འདི་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའམ། ཕྱི་མའི་མཐའ་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱད་ན། ནང་ངམ་ཕྱིའི་ཆོས་སམ། འདུས་བྱས་སམ། འདུས་མ་བྱས་སམ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་སམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མངོན་པར་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང༌། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བགྱི་བ་ཅིའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བགྱི
Chinese
说是正等觉佛陀。世尊开示说： 善现！入流者、一来者、不来者、阿罗汉、独觉佛、菩萨摩诃萨，以及如来应供正等觉佛陀，所有这些都已区分到非复合的界限。 禀告说： 世尊，什么是非复合的呢？这是入流者，这是个一来者，这是个不来者，这是个阿罗汉，这是个独觉佛，这是个菩萨摩诃萨，这是如来应供正等觉佛陀，对于这些有区分吗？ 世尊开示说： 善现！虽然对于非复合没有区分，然而言语是作为衡量和表达的方式，但从究竟意义上来说，是无法区分的。 那是什么原因呢？ 因为在那里没有言语道路的施设。 然而，对于那些尚未确定界限的事物，才施加后来的界限。 善现！如果一切法在自性上是空性的，那么先前的界限都无法确定，又怎么能确定后来的界限呢？这是不可能的，因为没有立足之处。 善现！那些众生因为不了解诸法在自性上是空性的，所以才对他们说：这是先前的界限，这是后来的界限。 对于在自性上是空性的一切法，先前和后来的界限都是无法确定的。 善现！因此，一切法在自性上是空性的，所以应当行于般若波罗蜜多。 如果行于在自性上是空性的一切法，那么对于内部或外部的法，复合或非复合的法，声闻的法，独觉佛的法，以及佛陀的法，都不会产生执着。 世尊如此开示后，具寿善现对世尊说道： 世尊，般若波罗蜜多，般若波罗蜜多，这是为了什么缘故称为般若波罗蜜多呢？
English
is said to be a perfectly enlightened Buddha. The Blessed One said: Subhuti, the stream-enterer, the once-returner, the non-returner, the Arhat, the Pratyekabuddha, the Bodhisattva Mahasattva, and the Tathagata Arhat Samyaksambuddha, all of these are distinguished up to the realm of the unconditioned. He asked: Blessed One, what is the unconditioned? This is the stream-enterer, this is the once-returner, this is the non-returner, this is the Arhat, this is the Pratyekabuddha, this is the Bodhisattva Mahasattva, this is the Tathagata Arhat Samyaksambuddha. Is there a distinction to be made? The Blessed One said: Subhuti, although there is no distinction in the unconditioned, yet speech is used as a measure and expression, but in the ultimate sense, it cannot be distinguished. Why is that? Because there is no designation of the path of speech there. However, it is those things that have not been determined that are given a later limit. Subhuti, if all dharmas are empty of their own nature, then the former limit is not perceived, how can the later limit be perceived? It is impossible because there is no place to stand. Subhuti, those sentient beings who do not understand that dharmas are empty of their own nature, it is said to them: This is the former limit, this is the latter limit. For all dharmas that are empty of their own nature, the former and latter limits are not perceptible. Subhuti, therefore, all dharmas are empty of their own nature, so one should practice the Perfection of Wisdom. If one practices all dharmas that are empty of their own nature, then one will not become attached to any of the internal or external dharmas, conditioned or unconditioned dharmas, the dharmas of the Hearers, the dharmas of the Pratyekabuddhas, or the dharmas of the Buddhas. When he had said this, the venerable Subhuti said to the Blessed One: Blessed One, why is the Perfection of Wisdom called the Perfection of Wisdom?
Tibetan
། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དམ་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གི་ཚུལ་དུ་ཕྱེད་དེ། ཆོས་དེ་དག་ཀུན་ལ་ཡང་འཁོར་བ་མ་དམིགས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ལ་གུན་དུ་རྨོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།། །།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཆུད། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡང་ཆུད། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་ཆུད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་གང་གིས་ཀྱང་ལྡན་པའམ། མི་ལྡན་པའམ། བསྟན་དུ་ཡོད་པའམ། བསྟན་དུ་མེད་པའམ། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའམ། ཐོགས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་གཟུགས་མེད་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།། །།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤོབས་པ་ཐམས་ཅད་དང་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ བདུད་དམ་བདུད་ཀྱི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་སམ། གང་ཟག་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནས་མུ་སྟེགས་ཅན་གཞན་གྱི་བར་དང༌། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཆོད་མི་འཕྲོགས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་གཅད་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར
Chinese
世尊告曰：善现，此般若波罗蜜多，是获得一切法波罗蜜多之殊胜者，故名般若波罗蜜多。善现，又此般若波罗蜜多，使声闻、独觉、菩萨摩诃萨、如来应供正等觉一切法皆得波罗蜜多。波罗蜜多，波罗蜜多，故名般若波罗蜜多。善现，又此般若波罗蜜多，以最胜之理分别一切法，然于彼一切法中，亦不观察轮回，故名般若波罗蜜多。如是名为于道遍迷之分别也。善现，又此般若波罗蜜多中，亦摄彼如是性，亦摄真实之边际，亦摄法界，故名般若波罗蜜多。善现，又此般若波罗蜜多，非以任何法而具，或不具，或可示，或不可示，或有碍，或无碍。何以故？如是此般若波罗蜜多，乃无色、不可示、无相，以无相为相。如是名为于如是性等具与不具遍迷之分别也。善现，又此般若波罗蜜多，生一切法之一切勇猛与一切显现。善现，此般若波罗蜜多，不能为魔或魔众之天等，或声闻、独觉乘之补特伽罗乃至其他外道，及罪恶之友等所断绝、所劫夺。菩萨摩诃萨亦不能于此般若波罗蜜多有所断绝。何以故？如是，以自性空性之故，于此般若波罗蜜多，彼等一切皆无所缘。善现，如是
English
The Blessed One said: Subhuti, this Perfection of Wisdom is the attainment of the supreme perfection of all dharmas, therefore it is called the Perfection of Wisdom. Furthermore, Subhuti, this Perfection of Wisdom causes all Sravakas, Pratyekabuddhas, Bodhisattva-Mahasattvas, and Tathagata-Arhat-Samyaksambuddhas to attain the perfection of all dharmas. It is the perfection that leads to perfection, therefore it is called the Perfection of Wisdom. Furthermore, Subhuti, this Perfection of Wisdom distinguishes all dharmas in the most excellent manner, yet it does not observe samsara in any of those dharmas, therefore it is called the Perfection of Wisdom. Such is called the discrimination of being completely deluded on the path. Furthermore, Subhuti, this Perfection of Wisdom also includes suchness, also includes the limit of reality, and also includes the realm of dharma, therefore it is called the Perfection of Wisdom. Furthermore, Subhuti, this Perfection of Wisdom is not endowed with any dharma, nor is it without, nor is it demonstrable, nor is it undemonstrable, nor is it obstructive, nor is it unobstructed. Why is that? Thus, this Perfection of Wisdom is formless, undemonstrable, without characteristics, with non-characteristic as its characteristic. Such is called the discrimination of being completely deluded about possessing or not possessing suchness and so on. Furthermore, Subhuti, this Perfection of Wisdom generates all courage and all appearances of all dharmas. Furthermore, Subhuti, this Perfection of Wisdom is not cut off or stolen by demons or gods of the demonic host, or by individuals of the Sravaka or Pratyekabuddha vehicle, or even by other heretics, or by evil friends. Bodhisattva-Mahasattvas are also unable to cut off this Perfection of Wisdom. Why is that? Thus, because of the emptiness of its own nature, all of them have no object of focus in this Perfection of Wisdom. Subhuti, thus