English
Should be proficient. One should be proficient in the path of humans and humans. One should be proficient in the path of non-humans and non-humans. One should be proficient in the path of gods and gods. One should be proficient in the fruit of stream-enterer and the path of the fruit of stream-enterer. One should be proficient in the fruit of once-returner and the path of the fruit of once-returner. One should be proficient in the fruit of non-returner and the path of the fruit of non-returner. One should be proficient in the Arhat and the path of the Arhat. One should be proficient in the Pratyekabuddha and the path of the Pratyekabuddha. One should be proficient in the knowledge of the aspects of the path and the path of the knowledge of the aspects of the path. One should be proficient in the omniscience and the path of the omniscience. One should be proficient in the faculties, and one should be proficient in perfecting the faculties. One should be proficient in sharp wisdom, quick wisdom, decisive wisdom, and true wisdom, unequal and equal wisdom. One should be proficient in the past, future, and present times. One should be proficient in means. One should be proficient in the minds, thoughts, and higher thoughts of sentient beings. One should be proficient in distinguishing the meaning, letters, and three vehicles. Subhuti, when a Bodhisattva-Mahasattva practices the Prajnaparamita, he has these benefits, which is called the discrimination of the path without application. The realization of Prajnaparamita is called the discrimination of the path without seeing. One should know that there are these benefits for practicing Prajnaparamita, which is called the discrimination of the path without cultivation. Question: World Honored One, how should one practice Prajnaparamita? How should one realize Prajnaparamita? How should one Cultivate Prajnaparamita? The World Honored One said: Form is perishable, form is coarse, form is
Tibetan
ཟུགས་རག་པ་ལས་དང༌། གཟུགས་གསོག་དང༌། གཟུགས་སྙིང་པོ་མེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང༌། རྣམ་པ་ཤེས་པ་བཞི་བ་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རག་ལས་པ་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསོག་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྙིང་པོ་མེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱོད་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཁམས་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞི་བ་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རག་ལས་པ་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གསོག་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྙིང་པོ་མེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་མི་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།། །།གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མི་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མི་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་གིས་ནི་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་རྣམ་པ་དགུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།། །།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡུན་རིང་པོ་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་སྤྱད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་འགྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་བསྐྱེད་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།། །།སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།། །། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་སེམས་གཞན་གྱི་གོ་སྐབས་མི་འབྱེད་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བགྱིའམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཡིད་ལ་བྱ་བ་གཞན་གྱི་གོ་སྐབས་མི་འབྱེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱ
Chinese
色依赖，色积聚，色无实义，故应行于般若波罗蜜多。受、想、行诸行，识之四者，识依赖，识积聚，识无实义，故应行于般若波罗蜜多。处、界、缘起寂静，缘起依赖，缘起积聚，缘起无实义，故应行于般若波罗蜜多，此乃不识加行道之分别念也。 复次，若云云何当现证般若波罗蜜多，谓现证虚空空性，即现证般若波罗蜜多，此乃不识见道之分别念也。若云云何当修般若波罗蜜多，谓于虚空空性中修，即现前修般若波罗蜜多，此乃不识修道之分别念也。此等已说所取之第一分别念九种。 具寿善现白言：世尊，菩萨摩诃萨当于般若波罗蜜多行多久，乃能行于般若波罗蜜多？世尊告曰：从初发心乃至安住菩提心间，此乃不发菩提心之分别念也。 乃至安住菩提之间，应行于般若波罗蜜多，如是当现证，如是当修，此乃不作意菩提心之分别念也。 白言：世尊，云何不启他心之隙，而能行于般若波罗蜜多耶？世尊告曰：不启他作意之隙，即能行于般若波罗蜜多。
English
Form is dependent, form is accumulated, form is without essence, therefore one should practice the Perfection of Wisdom. Feeling, perception, formations, and the four aspects of consciousness, consciousness is dependent, consciousness is accumulated, consciousness is without essence, therefore one should practice the Perfection of Wisdom. The sense bases, the elements, and dependent origination are peaceful, dependent origination is dependent, dependent origination is accumulated, dependent origination is without essence, therefore one should practice the Perfection of Wisdom. This is the conceptualization of not knowing the path of application. Furthermore, if one says, "How should one realize the Perfection of Wisdom?" it means that by realizing the emptiness of space, one realizes the Perfection of Wisdom. This is the conceptualization of not knowing the path of seeing. If one says, "How should one meditate on the Perfection of Wisdom?" it means that by meditating on the emptiness of space, one meditates on the Perfection of Wisdom. This is the conceptualization of not knowing the path of meditation. These are the nine aspects of the first conceptualization of the object of grasping that have been taught. The Venerable Subhuti asked: "Bhagavan, for how long should a Bodhisattva Mahasattva practice the Perfection of Wisdom in order to practice the Perfection of Wisdom?" The Bhagavan replied: "From the arising of the first thought until abiding in the essence of enlightenment," which is the conceptualization of not generating the mind of enlightenment. Until abiding in the essence of enlightenment, one should practice the Perfection of Wisdom. In this way, one should realize it; in this way, one should meditate on it. This is the conceptualization of not attending to the essence of enlightenment. He asked: "Bhagavan, how can one practice the Perfection of Wisdom without allowing an opportunity for other minds?" The Bhagavan replied: "By not allowing an opportunity for other intentions, one practices the Perfection of Wisdom."
Tibetan
ད་པར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།། །།རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མི་འདོར་བས་ཇི་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་འཇུག་པ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕྱིན་པ་ལ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།། །།གསོལ་པ་འོ་ན་ཅི་ལགས། སྒོམ་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་བམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།། །།གསོལ་པ་འོ་ན་ཅི་ལགས། མ་བསྒོམས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་བམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།། །།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ཅི་ལགས། བསྒོམས་ཀྱང་བསྒོམས་ལ། མ་བསྒོམས་ཀྱང་མ་བསྒོམས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་བམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། འོ་ན་ཅི་ལགས་བསྒོམས་པ་ཡང་མ་ལགས། མ་བསྒོམས་པ་ཡང་མ་ལགས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་བམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་མ་བསྒོམས་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།། །།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །གསོལ་པ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །གསོལ་པ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཆོས་
Chinese
当修习。当现证般若波罗蜜多。当修习般若波罗蜜多，此乃声闻及独觉乘作意之分别念。 善现，如是不舍于一切相智作意，如是心及心所法不生起，如是当行于般若波罗蜜多。当行于般若波罗蜜多。当现证般若波罗蜜多。当修习般若波罗蜜多。 禀白：世尊，云何行于般若波罗蜜多，及现证般若波罗蜜多，及修习般若波罗蜜多，能获得一切相智耶？ 世尊告曰：非也，此乃不作意正等菩提之分别念。 禀白：若如是，云何修习能获得一切相智耶？ 世尊告曰：善现，非也，此乃修习之分别念。 禀白：若如是，云何不修习能获得一切相智耶？ 世尊告曰：非也，此乃无修习之分别念。 禀白：世尊，若如是，修习亦修习，不修习亦不修习能获得一切相智耶？ 世尊告曰：非也。 禀白：若如是，修习亦非，不修习亦非，能获得一切相智耶？ 世尊 告曰：非也，此乃修习亦非，不修习亦非之分别念。 禀白：世尊，若如是，云何能获得一切相智耶？ 世尊告曰：如实性如其所有。 禀白：如实性为何如？ 世尊告曰：真实边际如其所有。 禀白：真实边际为何如？ 世尊告曰：法。
English
To be practiced. To be manifestly attained is the Perfection of Wisdom. To be cultivated is the Perfection of Wisdom, this is the conceptualization of attending to the vehicle of Hearers and Solitary Buddhas. Subhuti, as one does not abandon attending to all-aspects-knowing, just as mind and mental events do not arise, so should one engage in the Perfection of Wisdom. One should engage in the Perfection of Wisdom. One should manifestly attain the Perfection of Wisdom. One should cultivate the Perfection of Wisdom. The questioner asks: Blessed One, how does one engage in the Perfection of Wisdom, and manifestly attain the Perfection of Wisdom, and cultivate the Perfection of Wisdom, so that one will obtain all-aspects-knowing? The Blessed One replied: That is not so, this is the conceptualization of not attending to perfect and complete enlightenment. The questioner asks: If so, how does cultivation lead to obtaining all-aspects-knowing? The Blessed One replied: Subhuti, that is not so, this is the conceptualization of cultivation. The questioner asks: If so, how does non-cultivation lead to obtaining all-aspects-knowing? The Blessed One replied: That is not so, this is the conceptualization of non-cultivation. The questioner asks: Blessed One, if so, does cultivating and also not cultivating lead to obtaining all-aspects-knowing? The Blessed One replied: That is not so. The questioner asks: If so, is it that neither cultivating nor not cultivating leads to obtaining all-aspects-knowing? The Blessed One The Blessed One replied: That is not so, this is the conceptualization of neither cultivating nor not cultivating. The questioner asks: Blessed One, if so, how does one obtain all-aspects-knowing? The Blessed One replied: Suchness is just as it is. The questioner asks: What is suchness like? The Blessed One replied: The ultimate limit of reality is just as it is. The questioner asks: What is the ultimate limit of reality like? The Blessed One replied: Dharma.