Tibetan
ས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང༌། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང༌། དངོས་པོ་དང༌། དངོས་པོ་མེད་པ་དང༌། བདག་གི་དངོས་པོ་དང༌། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང༌། འདུ་བ་དང༌། འབྲལ་བ་དང༌། འདུ་འབྲལ་དང་ལྡན་པ་དང༌། མི་ལྡན་པ་དང༌། ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང༌། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང༌། ཆོས་ཉིད་དང༌། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་དང༌། ཆོས་ཀྱི་གནས་ཉིད་དང༌། ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དང༌། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང༌། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང༌། རྐྱེན་དང༌། རྒྱུ་རྐྱེན་མེད་པ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། ཁམས་ཡོད་པ་དང༌། ཁམས་མེད་པ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་གཟུགས་ཡིད་ལ་མི་བྱ་བ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིད་ལ་མི་བྱ་བ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཁམས་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་མི་བྱ་བ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡིད་ལ་མི་བྱ་བ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང༌། བསམ་གཏན་དང༌། ཚད་མེད་པ་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང༌། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་དང༌། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཡིད་ལ་མི་བྱ་བ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དང༌། མི་འཇིགས་པ་དང༌། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཡིད་ལ་མི་བྱ་བ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡིད་ལ་མི་བྱ་བ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཟུགས་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང། འདུ་བ
Chinese
應當善巧了知地。應當善巧了知法界之體性。應當善巧了知有為之體性，以及無為之體性，以及事物，以及非事物，以及自之事物，以及他之事物，以及聚合，以及分離，以及具有聚合分離，以及不具有，以及非具有亦非不具有。彼菩薩摩訶薩應當善巧了知如是性。無錯亂如是性，以及非異如是性，以及法性，以及法界性，以及法住性，以及法無過失性，以及真實之邊際，以及不可思議之界。彼菩薩摩訶薩應當善巧了知因，以及緣，以及無因緣。彼菩薩 薩摩訶薩應當善巧了知無為之界，以及無為之界，以及有界，以及無界。彼菩薩摩訶薩應當善巧了知不作意於色。應當善巧了知不作意於受，以及想，以及諸行，以及識。應當善巧了知不作意於諸處，以及界，以及緣起。應當善巧了知不作意於一切波羅蜜多，以及一切空性，以及菩提分法三十七品。應當善巧了知不作意於聖諦，以及靜慮，以及無量，以及無色之等至，以及八解脫，以及九次第住等至，以及空性，以及無相，以及無願，以及神通，以及三摩地，以及陀羅尼門。應當善巧了知不作意於如來之力，以及無畏，以及各別正智，以及佛之不共法。應當善巧了知乃至一切相智。應當善巧了知色以色空。應當善巧了知受，以及想，以及諸
English
One should be skilled in understanding the earth. One should be skilled in understanding the nature of the realm of dharma. One should be skilled in understanding the nature of conditioned things, as well as the nature of unconditioned things, as well as things, as well as non-things, as well as one's own things, as well as others' things, as well as aggregation, as well as separation, as well as having aggregation and separation, as well as not having, as well as neither having nor not having. That Bodhisattva Mahasattva should be skilled in understanding suchness. Undistorted suchness, as well as non-other suchness, as well as dharmata, as well as the nature of the realm of dharma, as well as the abiding nature of dharma, as well as the faultless nature of dharma, as well as the ultimate reality, as well as the inconceivable realm. That Bodhisattva Mahasattva should be skilled in understanding cause, as well as condition, as well as no cause and condition. That Bodhisattva Mahasattva should be skilled in understanding the unconditioned realm, as well as the unconditioned realm, as well as the existing realm, as well as the non-existing realm. That Bodhisattva Mahasattva should be skilled in understanding not attending to form. One should be skilled in understanding not attending to feeling, as well as perception, as well as formations, as well as consciousness. One should be skilled in understanding not attending to the sense bases, as well as the elements, as well as dependent origination. One should be skilled in understanding not attending to all the perfections, as well as all emptiness, as well as the thirty-seven factors of enlightenment. One should be skilled in understanding not attending to the noble truths, as well as meditative stabilizations, as well as immeasurables, as well as formless attainments, as well as the eight liberations, as well as the nine successive abidings, as well as emptiness, as well as signlessness, as well as wishlessness, as well as supernormal knowledges, as well as samadhi, as well as the doors of dharani. One should be skilled in understanding not attending to the powers of the Tathagata, as well as fearlessnesses, as well as individual perfect knowledges, as well as the unmixed qualities of the Buddha. One should be skilled in understanding up to all-aspects knowledge. One should be skilled in understanding that form is empty of form. One should be skilled in understanding feeling, as well as perception, as well as
Tibetan
་ཕྱིན་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་གཞན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་གཞན། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་གཞན། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་གཞན། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་གཞན། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་དང༌། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་དང༌། དབང་པོ་རྣམས་དང༌། སྟོབས་རྣམས་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་དང༌། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་གཞན། འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་དང༌། བསམ་གཏན་རྣམས་དང༌། ཚད་མེད་པ་རྣམས་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་དང༌། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་དང༌། མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང༌། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་གཞན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་རྣམས་དང༌། མི་འཇིགས་པ་རྣམས་དང༌། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་དང༌། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང༌། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་གཞན། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང༌། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་གཞན། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་གཞན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མཚན་ཉིད་གཅིག་པར་འགྱུར་བ་ལགས། ཆོས་རྣམ་པར་དགོད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གང་ལ་གནས་ཤིང་ཆོས་རྣམས་ཐ་དད་དུ་བགྱིད་པ་ལགས། ཆོས་རྣམས་ཐ་དད་དུ་མ་བགྱིས་པར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པར་མི་ནུས་ན། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ས་ནས་སར་འཕར་ཞིང་སྐྱོན་མེད་པར་འཇུག་པ་ལགས། ཇི་ལྟར་སྐྱོན་མེད་པར་ཞུགས་ནས་ཉན་ཐོས་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱིད་པ་ལགས། ཇི་ལྟར་མངོན་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་རྩེ་ཞིང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་
Chinese
布施波罗蜜多的法性也是他，持戒波罗蜜多，忍辱波罗蜜多，精进波罗蜜多，禅定波罗蜜多，智慧波罗蜜多的法性也是他。内空性之法性也是他，无事物自性空性之间的法性也是他。念住之法性也是他，正断，神足，根，力，菩提分，八圣道支之法性也是他。圣谛，禅定，无量，无色定，解脱，渐次住定，空性，无相，无愿，神通，三摩地，陀罗尼门之法性也是他。如来力，无畏，别解，大慈，大悲，十八不共佛法之法性也是他。三十二大丈夫相，八十随好之法性也是他。有为界，无为界之法性也是他。世尊，如是种种体性各异之法，其法性如何能成一体性？如何能分别诸法？菩萨摩诃萨于般若波罗蜜多行时，依于何处而能分别诸法？若不分别诸法，菩萨摩诃萨亦不能行于般若波罗蜜多，如是菩萨摩诃萨于般若波罗蜜多行时，如何能从地至地升进，且无过失地入于其中？如何能无过失地入于其中，超越声闻及独觉之地，而圆满神通？如何以神通而嬉戏，布施波罗蜜多？
English
The Dharmata of generosity paramita is also other. The Dharmata of morality paramita, patience paramita, diligence paramita, meditation paramita, and wisdom paramita are also other. The Dharmata of inner emptiness is also other. The Dharmata between the emptiness of the nature of non-things is also other. The Dharmata of the mindfulness is also other. The Dharmata of the right abandonments, the feet of miracles, the faculties, the powers, the limbs of enlightenment, and the eightfold noble path are also other. The Dharmata of the noble truths, the meditations, the immeasurables, the formless absorptions, the liberations, the gradual abiding absorptions, emptiness, signlessness, wishlessness, the superknowledges, the samadhis, and the doors of dharani are also other. The Dharmata of the Tathagata's powers, the fearlessnesses, the separate knowledges, great love, great compassion, and the eighteen unshared qualities of the Buddha are also other. The Dharmata of the thirty-two major marks of a great being and the eighty minor marks are also other. The Dharmata of the conditioned realm and the unconditioned realm are also other. Bhagavan, how can the Dharmata of such different characteristics of the Dharmas become one characteristic? How can the Dharmas be distinguished? When the Bodhisattva Mahasattva practices the Prajnaparamita, where does he abide and distinguish the Dharmas? If the Dharmas are not distinguished, the Bodhisattva Mahasattva cannot practice the Prajnaparamita. How can the Bodhisattva Mahasattva, when practicing the Prajnaparamita, ascend from ground to ground and enter into it without fault? How can he enter into it without fault, surpass the grounds of the Shravakas and Pratyekabuddhas, and perfect the superknowledges? How can he sport with the superknowledges and the generosity paramita?
Tibetan
་རིག་པར་བྱའོ། །མི་དང་མིའི་ལམ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མི་མ་ཡིན་པ་དང༌། མི་མ་ཡིན་པའི་ལམ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྷ་དང་ལྷའི་ལམ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང༌། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ལམ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང༌། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ལམ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང༌། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ལམ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དང༌། དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རང་བྱང་ཆུབ་དང༌། རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང༌། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དབང་པོ་རྣམས་ལ་མཁས་པ་དང༌། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་རིག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་རྣོ་བ་དང༌། ཤེས་རབ་མགྱོགས་པ་དང༌། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་དང༌། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་ཤེས་རབ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདས་པའི་དུས་དང༌། མ་འོངས་པའི་དུས་དང༌། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་དང༌། བསམ་པ་དང༌། ལྷག་པའི་བསམ་པ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དོན་དང་ཡི་གེ་དང་ཐེག་པ་གསུམ་རྣམ་པར་དགོད་པ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཕན་ཡོན་འདི་དག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།། །།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཕན་ཡོན་འདི་དག་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བགྱི། ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བགྱི། ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གཟུགས་བཞི་བ་དང༌། གཟུགས་རག་པ་དང༌། ག
Chinese
应当精通。对于人和人的道路应当精通。对于非人和非人的道路应当精通。对于天和天的道路应当精通。 对于入流果和入流果的道路应当精通。对于一来果和一来果的道路应当精通。对于不还果和不还果的道路应当精通。对于阿罗汉和阿罗汉的道路应当精通。对于独觉和独觉的道路应当精通。对于道之相智和道之相智的道路应当精通。对于一切相智和一切相智的道路应当精通。对于诸根应当精通，对于诸根圆满应当精通。对于智慧敏锐，智慧迅速，决择智慧和如实智慧，不平等和相等的智慧应当精通。对于过去时，未来时，现在时应当精通。对于方便应当精通。对于有情的心，想法和增上想法应当精通。对于意义和文字和三乘分别安立应当精通。善现，菩萨摩诃萨在修行般若波罗蜜多时，具有这些利益，这被称为无加行道之分别。般若波罗蜜多现证，这被称为无见道之分别。般若波罗蜜多修习，对此具有这些利益应当了知，这被称为无修道之分别。请问，世尊，如何修行般若波罗蜜多？如何现证般若波罗蜜多？如何 修习般若波罗蜜多？世尊开示说：色是坏灭的，色是粗糙的，色是