Tibetan
མཛད་པ་དང༌། བླ་མར་མཛད་པ་དང༌། བསྟི་སྟང་དུ་མཛད་པ་དང༌། མཆོད་པར་མཛད་པ་དང༌། རྗེད་པར་མཛད་པ་དང༌། བཀུར་སྟིར་མཛད་པ་དང༌། རྗེས་སུ་འཛིན་པར་འཛད་པ་དང༌། ཡོངས་སུ་བསྲུང་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བྱས་པ་མཁྱེན་པ་དང་བྱས་པ་རིག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གུས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ། །ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱས་པ་མཁྱེན་པ་དང༌། བྱས་པ་རིག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་མེད་པ་ཅན་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱེད་པ་མེད་པ་ཅན་ཤེས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ་མེད་པའི་བརྡས་འཇུག་སྟེ། རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་པོ་མ་མཆིས་ཤིང་མཐོང་བ་པོ་མ་མཆིས་པ་ དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་པ་པོ་མེད་ཅིང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་པོ་མེད་ཅིང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པ་གསོག་གསོབ་སྙིང་པོ་མེད་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་པ་པོ་མེད་ཅིང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་པ་པོ་མེད་ཅིང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་པོ་མེད་ཅིང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟེན་ཅིང་ཁོངས་སུ་ཆུད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་པོ་མེད་ཅིང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི
Chinese
为了做，为了做上师，为了做亲昵，为了做供养，为了做忆念，为了做恭敬，为了做随顺，为了做完全守护。 善现，应如来所作知和所作觉，视为应恭敬等所知。 善现，又如来以无作者之故，于诸法未作，现证菩提。 以无身之故，于未作，现证菩提。 善现，此亦应观如来所作知和所作觉，是无作者之知。 善现，又依般若波罗蜜多，如来无作者之知，以诸法无入之表示而入。 善现，因此之故，般若波罗蜜多是如来之生母。 是此世间之导师，是谓一切行知。 善现请问：世尊，何时诸法无知者亦无见者，
English
For the sake of doing, for the sake of making a lama, for the sake of making intimacy, for the sake of making offerings, for the sake of making remembrance, for the sake of making reverence, for the sake of making following, and for the sake of making complete protection. Subhuti, one should regard the Tathagata's knowing what has been done and perceiving what has been done as knowing through reverence and so forth. Furthermore, Subhuti, because the Tathagata is without an agent, he has manifestly awakened to all dharmas as unmade. Because he is without a body, he has manifestly awakened to the unmade. Subhuti, this also should be regarded as the Tathagata's knowing what has been done and perceiving what has been done, which is knowing the absence of an agent. Furthermore, Subhuti, relying on the Perfection of Wisdom, the Tathagata's knowing the absence of an agent enters through the sign of non-entry into all dharmas. Therefore, Subhuti, in that way, the Perfection of Wisdom is what gives birth to the Tathagata. It is what shows this world, which is knowing all that goes forth. Subhuti asked: Blessed One, when all dharmas have no knower and no seer,
Tibetan
་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཐོང་བ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །ཕུང་པོ་དང༌། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་ཀྱི་མཐོང་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་སྟོན་པར་བགྱིད་པ་ལགས། ཇི་ལྟར་ན་ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང༌། ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཐོང་བ་པོ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་སྟོན་པར་བགྱིད་པར་འགྱུར་བ་ལགས། ཇི་ལྟར་ན་ཕུང་པོ་དང༌། ཁམས་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མཐོང་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་སྟོན་པར་བགྱིད་པ་ལགས། ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་མཐོང་ བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་སྟོན་པར་བགྱིད་པ་ལགས།། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་ལྔ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་གི་ཚེ་ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང༌། གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །གང་གི་ཚེ་ཕུང་པོ་དང༌། ཁམས་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །གང་གི་ཚེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །གང་གི་ཚེ་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམས་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་རྣམས་དང༌། འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་དང༌། ཚད་མེད་པ་དང༌། བསམ་གཏན་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་རྣམས་དང༌། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འ
Chinese
因为没有看见的缘故而宣说。同样，感受、认识、行蕴以及识的看见者不存在的缘故而宣说。蕴、界和处以及缘起没有看见的缘故而宣说。同样，直到一切种智之间没有看见的缘故而宣说。 善现，这样一来，般若波罗蜜多是产生如来者。是宣说这个世间者。 善现请问：世尊，如何才能为了色的不可见而宣说呢？如何才能为了感受、认识、行蕴以及如何才能为了识的看见者不存在而宣说呢？如何才能为了蕴、界、处以及缘起的不可见而宣说呢？如何才能为了直到一切种智之间的不可见而宣说呢？ 第四十五品 世尊开示说： 善现，当对色执著的识不生起的时候，那时为了色的不可见而宣说。同样，当对感受、认识、行蕴以及当对识执著的识不生起的时候，那时为了识的不可见而宣说。当对蕴、界、处以及缘起执著的识不生起的时候，那时，为了缘起的不可见而宣说。当对波罗蜜多执著的识不生起的时候，那时为了波罗蜜多等的不可见而宣说。当对空性等、菩提分法三十七品等、圣谛等、四无量等、禅定等、无色定等、八解脱等、渐次住等、
English
Because of not seeing, it is declared. Similarly, because there is no seer of feeling, perception, formations, and consciousness, it is declared. Because there is no seeing of aggregates, elements, sources, and dependent arising, it is declared. Similarly, it is declared because there is no seeing up to the all-knowingness. Subhuti, thus, the Perfection of Wisdom is what gives birth to the Tathagatas. It is what declares this world. Subhuti asked: Blessed One, how does one declare for the sake of the invisibility of form? How does one declare for the sake of the non-existence of the seer of feeling, perception, and formations, and how does one declare for the sake of consciousness? How does one declare for the sake of the invisibility of aggregates, elements, sources, and dependent arising? How does one declare for the sake of the invisibility up to the all-knowingness? Chapter Forty-Five The Blessed One said: Subhuti, when the consciousness that clings to form does not arise, then it is declared for the sake of the invisibility of form. Similarly, when the consciousness that clings to feeling, perception, and formations, and when the consciousness that clings to consciousness does not arise, then it is declared for the sake of the invisibility of consciousness. When the consciousness that clings to aggregates, elements, sources, and dependent arising does not arise, then, it is declared for the sake of the invisibility of dependent arising. When the consciousness that clings to the perfections does not arise, then it is declared for the sake of the invisibility of the perfections and so on. When the consciousness that clings to emptiness and so on, the thirty-seven factors of enlightenment, the noble truths, the immeasurables, the meditations, the formless absorptions, the eight liberations, the gradual abidings,
Tibetan
ཇུག་པ་དགུ་རྣམས་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་རྣམས་དང༌། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་རྣམས་དང༌། གཟུགས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་དང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་རྣམས་དང༌། མི་འཇིགས་པ་རྣམས་དང། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་དང༌། གང་གི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །རབ་འབྱོར་གང་གི་ཚེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་མཐོང་ བའི་དོན་སྟོན་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་འདི་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མཛད་དོ། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མཛད་ཅེ་ན། ཕུང་པོ་ལྔའི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་མཛད་དོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་མཛད་དོ། །ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་མཛད་དོ། །དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་མཛད་དོ། །བསམ་གཏན་བཞི་དང༌། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་མཛད་དོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་མཛད་དོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་ལྟ་བས་བྱས་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་མཛད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་མཛད་དོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་མཛད་དོ། །ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། ཕྱི་
Chinese
九种次第，以及解脱之门空性、无相、无愿，以及五种神通，以及色之门，以及如来十力，以及无畏，以及各别正智，以及何时以佛之不共法为对境之识不生起，彼时以佛之不共法之不见故而宣说。善现，何时以一切种智为对境之识不生起，彼时以一切种智之不见故而宣说。善现，如是此甚深般若波罗蜜多乃如来之生母，是此世间之示现者，名为示现未见之义之知。善现，复次如何此甚深般若波罗蜜多乃如来之生母，是此世间之示现者耶？善现，于此般若波罗蜜多则作是言：世间空。如何作是言：世间空耶？谓作是言：五蕴之世间空。十二处之世间空。十八界之世间空。十善业道之世间空。四禅定，以及四无量，以及无色定之世间空。以无明为缘起之十二缘起支之世间空。以坏聚见为先导之六十二见所作之世间空。三十七菩提分法之世间空。六波罗蜜多之世间空。内空性以及外
English
The nine successive stages, and the doors of liberation, emptiness, signlessness, and wishlessness, and the five superknowledges, and the doors of form, and the ten powers of the Thus-Gone One, and the fearlessnesses, and the individual correct knowledges, and when the consciousness that focuses on the unshared qualities of the Buddha does not arise, then it is taught because the unshared qualities of the Buddha are not seen. Subhuti, when the consciousness that focuses on all-aspects-knowing does not arise, then it is taught because all-aspects-knowing is not seen. Subhuti, thus, this profound Perfection of Wisdom is the mother of the Thus-Gone One, and it is the demonstrator of this world, and it is known as demonstrating the meaning of the unseen. Subhuti, furthermore, how is this profound Perfection of Wisdom the mother of the Thus-Gone One, and the demonstrator of this world? Subhuti, in this Perfection of Wisdom, it is said: "The world is empty." How is it said: "The world is empty"? It is said: "The world of the five aggregates is empty." "The world of the twelve sense bases is empty." "The world of the eighteen elements is empty." "The world of the path of the ten virtuous actions is empty." "The world of the four concentrations, and the four immeasurables, and the formless absorptions is empty." "The world of the twelve links of dependent origination, with ignorance as the condition, is empty." "The world of the sixty-two views created by the view of the collection of destructibles is empty." "The world of the thirty-seven factors of enlightenment is empty." "The world of the six perfections is empty." "Inner emptiness and outer