Tibetan
ས་པ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་པོ་མེད་དོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དུ་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་པ་པོ་མེད་དོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན། གཟུགས་དང༌། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གང་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་ཞེས་ཟེར་པ་ནི། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་གཟུགས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད་པ་སྟེ། གང་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད་པ་དེ་ལ་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད་དོ། །གང་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད་པ་དེ་ལ་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་སྟེ། གང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དེ་དག་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད་དོ།། གང་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན། གང་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན། ཚོར་བ་མ་ཡིན། འདུ་ཤེས་མ་ཡིན། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཅི་ཞིག་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བགྱི་ཞེས་སྨྲ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལྟར་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ
Chinese
是故。何以故。如是彼等无有现行作者。具寿舍利子，一切法间无有现行积聚者。何以故。如是彼等无有现行作者。具寿舍利子，以是之故，色、受、想、行及识是无有现行成就者。具寿舍利子，若复有人作如是言：何以故具寿善现，彼无有现行成就者，非色，非受、想、行及识耶？具寿舍利子，是如是。何以故。如是具寿舍利子，色自性空，何者自性空，彼无生无灭，何者无生无灭，彼无有住异。受、想、行及识自性空，何者自性空，彼无生无灭。何者无生无灭，彼无有住异。如是于一切法间自性空，何者自性空，彼等则无生无灭。何者无生无灭，彼等则无有住异。具寿舍利子，以是之故，何者无有现行成就者，非色，非受，非想，行及识亦非。具寿舍利子，若复有人作如是言：何以故于无有现行成就者，于般若波罗蜜多当云何教授及随顺显示耶？具寿舍利子，如是何者无有现行成就者，彼是般若波罗蜜多。何者般若波罗蜜多，彼是无有现行成就者。如是则无有现行成就者及般若波罗蜜多，此二法是无二，是无别。具寿
English
Therefore. Why is that? It is because they do not have manifest agents. Venerable Shariputra, there are no manifest accumulations among all dharmas. Why is that? It is because they do not have manifest agents. Venerable Shariputra, for that reason, form, feeling, perception, formations, and consciousness are not manifestly accomplished. Venerable Shariputra, if someone were to say, "Why is it that Venerable Subhuti, who has no manifest accomplishment, is not form, not feeling, perception, formations, and consciousness?" Venerable Shariputra, it is so. Why is that? Venerable Shariputra, form is empty of its own nature. Whatever is empty of its own nature has no birth and no cessation. Whatever has no birth and no cessation has no change other than abiding. Feeling, perception, formations, and consciousness are empty of their own nature. Whatever is empty of its own nature has no birth and no cessation. Whatever has no birth and no cessation has no change other than abiding. Likewise, among all dharmas, there is emptiness of own nature. Those that are empty of their own nature have no birth and no cessation. Those that have no birth and no cessation have no change other than abiding. Venerable Shariputra, for that reason, whatever has no manifest accomplishment is not form, not feeling, not perception, and formations and consciousness are also not. Venerable Shariputra, if someone were to say, "Why is it that in the absence of manifest accomplishment, how should one teach and accordingly show the Perfection of Wisdom?" Venerable Shariputra, that which has no manifest accomplishment is the Perfection of Wisdom. That which is the Perfection of Wisdom is that which has no manifest accomplishment. Thus, that which has no manifest accomplishment and the Perfection of Wisdom, these two dharmas are non-dual, they are not separate. Venerable
Tibetan
་ཤཱ་རིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན། འདི་སྐད་དུ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བགྱི་ཞེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་གང་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་མ་གཏོགས་པར་གང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟ་བུ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་སྨྲ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་ཡང་གཞན་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་གཞན་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་མ་གཏོགས་པར་ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་མ་གཏོགས་པར་མིག་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དང་མིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་མ་གཏོགས་པར་རྣ་བ་དང༌། སྣ་དང༌། ལྕེ་དང༌། ལུས་དང༌། ཡིད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དང་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དང༌། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་མ་གཏོགས་པར་སྒྲ་དང༌། དྲི་དང༌། རོ་དང༌། རེག་དང༌། ཆོས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དང༌། ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་མ་གཏོགས་པར་མིག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དང་མིག་གི
Chinese
舍利子，如此之辈，当如何于不可得之般若波罗蜜多，教诫及随顺开示耶？具寿舍利子言：何以故，若不离不可得，则于菩提行之菩萨，不应如是见耶？具寿舍利子，如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，不可得亦异，菩萨亦异，不应如是见，如是则不可得与菩萨之法，是二无二，是二不可作。不离不可得，不应如是见色，如是则不可得与色之法，是二无二，是二不可作。不离不可得，不应如是见受、想、行及识，如是则不可得与识之法，是二无二，是二不可作。不离不可得，不应如是见眼，如是则不可得与眼之法，是二无二，是二不可作。不离不可得，不应如是见耳、鼻、舌、身及意，如是则不可得与意之法，是二无二，是二不可作。不离不可得，不应如是见色，如是则不可得与色之法，是二无二，是二不可作。不离不可得，不应如是见声、香、味、触及法，如是则不可得与法之法，是二无二，是二不可作。不离不可得，不应如是见眼之识，如是则不可得与眼之
English
Shariputra, how should one instruct and accordingly show the perfection of wisdom that is unattainable? The venerable Shariputra said: Why is it that if one does not depart from the unattainable, one should not see a Bodhisattva who practices Bodhi in such a way? Venerable Shariputra, when a Bodhisattva Mahasattva practices the perfection of wisdom in this way, the unattainable is also different, and the Bodhisattva is also different, and one should not see it accordingly. Thus, the Dharma of the unattainable and the Bodhisattva are not two, and these two cannot be made. Without departing from the unattainable, one should not see form in this way. Thus, the Dharma of the unattainable and form are not two, and these two cannot be made. Without departing from the unattainable, one should not see feeling, perception, formation, and consciousness in this way. Thus, the Dharma of the unattainable and consciousness are not two, and these two cannot be made. Without departing from the unattainable, one should not see the eye in this way. Thus, the Dharma of the unattainable and the eye are not two, and these two cannot be made. Without departing from the unattainable, one should not see the ear, nose, tongue, body, and mind in this way. Thus, the Dharma of the unattainable and the mind are not two, and these two cannot be made. Without departing from the unattainable, one should not see form in this way. Thus, the Dharma of the unattainable and form are not two, and these two cannot be made. Without departing from the unattainable, one should not see sound, smell, taste, touch, and Dharma in this way. Thus, the Dharma of the unattainable and Dharma are not two, and these two cannot be made. Without departing from the unattainable, one should not see the consciousness of the eye in this way. Thus, the unattainable and the eye
Tibetan
་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་མ་གཏོགས་པར་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང༌། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང༌། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང༌། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང༌། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དང༌། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་བྱར་མེད་དོ། །མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་མ་གཏོགས་པར་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དང༌། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་མ་གཏོགས་པར་རྣ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང༌། སྣའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང༌། ལྕེའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང༌། ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང༌། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དང༌། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་མ་གཏོགས་པར་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དང༌། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་མ་གཏོགས་པར་རྣ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དང༌། སྣའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དང༌། ལྕེའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དང༌། ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དང༌། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དང༌། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་མ་གཏོགས་པར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་མངོན་པར་མ་ གྲུབ་པ་དང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་མ་གཏོགས་པར་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང༌། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང༌། དབང་པོ་དང༌། སྟོབས་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི
Chinese
名为识之法二者，无二，不可二。若非显现，则耳识、鼻识、舌识、身识、意识亦不可见。如是，若非显现，名为意识之法二者，无二，不可二。若非显现，则眼之和合触亦不可见。如是，若非显现，名为眼之和合触之法二者，无二，不可二。若非显现，则耳之和合触、鼻之和合触、舌之和合触、身之和合触、意之和合触亦不可见。如是，若非显现，名为意之和合触之法二者，无二，不可二。若非显现，则眼之和合触之缘所生之受亦不可见。如是，若非显现，名为眼之和合触之缘所生之受之法二者，无二，不可二。若非显现，则耳之和合触之缘所生之受、鼻之和合触之缘所生之受、舌之和合触之缘所生之受、身之和合触之缘所生之受、意之和合触之缘所生之受亦不可见。如是，若非显现，名为意之和合触之缘所生之受之法二者，无二，不可二。若非显现，则念住亦不可见。如是，若非显现，名为念住之法二者，无二，不可二。若非显现，则正断、神足、根、力、菩提之
English
The two dharmas called consciousness are non-dual, indivisible. If not manifest, then ear consciousness, nose consciousness, tongue consciousness, body consciousness, and mind consciousness are also not seen. Thus, if not manifest, the two dharmas called mind consciousness are non-dual, indivisible. If not manifest, then eye contact is also not seen. Thus, if not manifest, the two dharmas called eye contact are non-dual, indivisible. If not manifest, then ear contact, nose contact, tongue contact, body contact, and mind contact are also not seen. Thus, if not manifest, the two dharmas called mind contact are non-dual, indivisible. If not manifest, then the feeling arising from eye contact is also not seen. Thus, if not manifest, the two dharmas called feeling arising from eye contact are non-dual, indivisible. If not manifest, then the feeling arising from ear contact, the feeling arising from nose contact, the feeling arising from tongue contact, the feeling arising from body contact, and the feeling arising from mind contact are also not seen. Thus, if not manifest, the two dharmas called feeling arising from mind contact are non-dual, indivisible. If not manifest, then the mindfulnesses are also not seen. Thus, if not manifest, the two dharmas called mindfulnesses are non-dual, indivisible. If not manifest, then right abandonments, miraculous feet, faculties, powers, and bodhi