Tibetan
་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་ནི་མདོའི་ཚིག །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་གཞན་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་གཞན་ཞིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ཀྱིས་ཞེས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན། རྣམ་པ་ཡང་མདོའི་ཚིག །ཤཱ་རིའི་བུས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་གཞན་ མ་ཡིན་ཞེས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཡན་ལག ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཡན་ལག་གིས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་སྤོང་སྟེ། དེ་ཡང་གཟུང་བར་རྟོག་པ་གཉིས་ནི་དངོས་པོ་ལ་རྟོག་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་རྟོག་པ་དང༌། གཉེན་པོ་ལ་རྟོག་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ལ་སེམས་ཙམ་དུ་ཤེས་པའོ། །འཛིན་པར་རྟོག་པ་ཡང་གཉིས་ཏེ། གང་ཟག་ཏུ་འཛིན་པར་རྟོག་པ་སྟེ། འཛིན་པའི་རྣམ་པ་གང་གིས་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་དངོས་པོ་གཏན་མེད་པར་འགོག་པའོ། །དེར་གདགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རྟོག་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལ་གང་ཟག་ཏུ་བཏགས་པ་དེ་ཡང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འབྱེད་པའོ། །བཞི་པོ་དེ་དག་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་བཞི་ལ་ཡོད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་ལ་ཡང་དགུ་སྟེ། གཟུང་བར་རྟོག་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྟེན་ཅན་མ་རིག་པ་དང༌། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་དང༌། མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྒོ་ནས་མཐའ་གཉིས་ལ་ཆགས་པ་དང༌། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མི་ཤེས་པ་དང༌། འཕགས་པའི་ལམ་ལ་མི་གནས་པ་དང༌། དམིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང༌། བདག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང༌། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང༌། གཟུང་བར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་གཉེན་པོ་ལ་རྟོག་པ་ཡང་དགུ་སྟེ། གཉེན་པོའི་རྟེན་ཅན་ཕུང་པོ་དང༌། སྐྱེ་བའི་སྒོ་དང༌། རིགས་དང༌། སྐྱེ་བ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། དོན་དམ་པ་དང༌། མཐོང་བ་དང༌། བསྒོམ་པ་དང༌། མི་སློབ་པའི་ལམ་དང༌། འཛིན་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་ཡང་དགུ་སྟེ། གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་རྟེན་ཅན་བདག་རང་དབང་ཅན་དང། གཅིག་དང༌། རྒྱུ་དང༌། ལྟ་བ་པོ་དང༌། བདག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང༌། མཐོང་བ་དང༌། བསྒོམ་པ་དང༌། དོན་བྱས་པའི་རྟེན་ཡིན་པ་དང༌། འཛིན་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ལ་ཡང་དགུ་སྟེ། གང་ཟག་བཏ
Chinese
“不見清淨”等以下作了闡述。 大法殊勝之所緣是經文。 具壽舍利子，般若波羅蜜多亦是他，三摩地亦是他，菩薩亦是他，無有如是之說等以下作了闡述。 相狀亦是經文。 舍利子說：具壽善現，若一切法平等之故，三摩地亦非他等以下作了闡述。 決擇分 決擇分則捨棄四種分別。 也就是所取分別有二，是對事物的分別，即對蘊等僅作言說的分別；以及對治分別，即對般若波羅蜜多等清淨之品僅知為心的分別。 能取分別亦有二，即於人我執著的分別，也就是以能取之相，遮止於有情等假立之事物全無自性。 以及依彼施設的分別，即於蘊上假立人我，亦辨別其並非能取之自性。 該四者亦應次第視為存在於決擇之四分中。 其中，於所取之第一種分別亦有九種，即所取分別之雜染所依無明；色等之蘊；由耽著名與色等而貪著二邊；不了解雜染與清淨；不住於聖道；所緣清淨；我等清淨；生等清淨；所取之第二種分別，對治之分別亦有九種，即對治所依之蘊；生之門；種姓；生；空性；勝義諦；見道；修道；無學道；能取之第一種分別亦有九種，即人我實有之所依，我自在；一；因；作者；我雜染；離貪；見道；修道；所作義之所依；能取之第二種分別亦有九種，即人我
English
It explains from "not seeing purity" downwards. The object of the great supreme Dharma is the words of the Sutra. The venerable Shariputra, the perfection of wisdom is also other, samadhi is also other, and the Bodhisattva is also other, without saying that there is no such thing, etc., is explained below. The aspect is also the words of the Sutra. Shariputra said: Venerable Subhuti, if all dharmas are equal, then samadhi is also not other, etc., is explained below. The Division of Ascertainment The division of ascertainment abandons the four kinds of discrimination. That is, there are two kinds of grasping discriminations, which are discriminations about things, that is, discriminations about aggregates, etc., only as expressions; and discriminations about antidotes, that is, knowing only the mind about the aspects of purity such as the perfection of wisdom. There are also two kinds of grasping discriminations, which are discriminations about grasping onto a person, that is, with the aspect of grasping, it prevents the complete absence of self-nature of the fabricated things such as sentient beings. And the discrimination based on what is established there, that is, the person who is falsely established on the aggregates, is also distinguished as not being the nature of grasping. These four should also be viewed as existing in the four parts of ascertainment in order. Among them, there are also nine kinds of the first discrimination of what is grasped, that is, the ignorance that is the basis of the defilements of the grasped discrimination; the aggregates such as form; attachment to the two extremes through attachment to name and form, etc.; not understanding defilement and purity; not abiding in the noble path; the object is completely pure; the self and so on are completely pure; birth and so on are completely pure; the second discrimination of what is grasped, the discrimination of the antidote also has nine kinds, that is, the aggregates of the antidote; the door of birth; lineage; birth; emptiness; ultimate truth; the path of seeing; the path of meditation; the path of no more learning; the first discrimination of what is grasped also has nine kinds, that is, the basis of the person who exists as a substance, the self-independent; one; cause; author; the self is completely defiled; free from desire; the path of seeing; the path of meditation; the basis of what has been done; the second discrimination of what is grasped also has nine kinds, that is, the person
Tibetan
གས་པར་ཡོད་ པའི་རྟེན་ཅན་ཕུང་པོ་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཁམས་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང༌། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང༌། མཐོང་བ་དང༌། བསྒོམ་པ་དང༌། ཁྱད་པར་དང༌། མི་སློབ་པའི་ལམ་སྟེ། དེ་ལྟར་དབྱེ་ན་རྟོག་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གོ །དང་པོ་དགུ་ལས་དམིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་མདོའི་ཚིག །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བདག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་མདོའི་ཚིག །ཤཱ་རིའི་བུས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ཞིག་མི་དམིགས་ལགས་ཞེས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་མདོའི་ཚིག །ཤཱ་རིའི་བུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན། མ་རིག་པ་ཡང་མདོའི་ཚིག་།ཤཱ་རིའི་བུ་ཅི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ཡང་མདོའི་ཚིག །ཤཱ་རིའི་བུ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་ཕྱིར་གཟུགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན། མིང་དང་གཟུགས་ལ་ཞེན་པའི་སྒོ་ནས་མཐའ་གཉིས་ལ་ཆགས་པ་ཡང་མདོའི་ཚིག །དེ་ལ་བྱིས་པ་གང་དག་མ་རིག་པ་དང༌། སྲེད་ལེན་དག་གི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། རྣམ་པར་བྱང་བ་མི་ཤེས་པ་ཡང་མདོའི་ཚིག །དེ་དག་དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཞེན་པས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། འཕགས་པའི་ལམ་ལ་མི་གནས་པ་ཡང་མདོའི་ཚིག །དེ་དག་ནི་མི་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ཞིག་ལ་མི་གནས་ཤེ་ན་ཞེས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན། གཟུང་བར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་གཉེན་པོའི་རྟེན་ཅན་ཡང་མདོའི་ཚིག །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སློབ་པ་ལགས་ཤིང་ཞེས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། དགུར་ཕྱེ་བ་ནི་མདོ་ལས་ས་བཅད་དུ་མ་མཆིས་ཏེ་དོན་གྱིས་བཞག །འཛིན་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ། འཛིན་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་རྟེན་ཅན་ཡང་མདོའི་ཚིག །བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་འདྲི་སྟེ། སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་འདི་ཞེས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན། འཛིན་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་སྐྱེས་བུ་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་རྟེན་ཅན་ཡང་ལེའུ་བཅུ་པའི་ཀླད་
Chinese
存在的所依蕴、处、界、缘起、清净、见、修、殊胜、无学道，如是区分则有三十六种分别念。初九种中，所缘极清净亦是经文，如《善现菩萨摩诃萨亦应如是于般若波罗蜜多中学习》等所示。我等极清净亦是经文，舍利子请问：世尊，何者不缘念？以下所示。生等极清净亦是经文，舍利子，一切法之生灭皆无等以下所示。无明亦是经文，舍利子，如何无，如是则非有，是故名为无明等所示。色等之蕴亦是经文，舍利子，内空性与无事物自性空性之间，色非有等以下所示。以名色之执着而耽著二边亦是经文，其中任何无明之童蒙与贪爱之现前执着等以下所示。不了知一切烦恼与极清净亦是经文，彼等如是现前执着故，于非有之法而起分别等所示。不住于圣道亦是经文，彼等不住，不住于何处？等以下所示。第二种所取分别念，对治之所依亦是经文，世尊，菩萨摩诃萨如何于般若波罗蜜多中学习？等以下所示。 分为九种，经中无有章节，以义而立。二取分别之差别亦如是。第一种所取分别念，有补特伽罗实有之所依亦是经文，世尊，有者如是问，此幻化士夫等以下所示。第二种所取分别念，有假立补特伽罗之所依亦是第十章之首。
English
The dependent aggregates, sense bases, elements, dependent origination, purification, seeing, meditation, special qualities, and the path of no more learning that exist; thus divided, there are thirty-six kinds of conceptualizations. Among the first nine, the extremely pure object of focus is also from the sutra, as shown by "Subhuti, the Bodhisattva Mahasattva should also train in the Prajnaparamita in this way," and so on. The extremely pure self and so on is also from the sutra, as Shariputra asked, "Bhagavan, what is not focused on?" and so on. The extremely pure birth and so on is also from the sutra, as "Shariputra, all dharmas have no birth and no cessation," and so on. Ignorance is also from the sutra, "Shariputra, how is it non-existent? It is not existent in that way, therefore it is called ignorance," and so on. The aggregates of form and so on are also from the sutra, "Shariputra, because of the emptiness of inner emptiness and the emptiness of the nature of non-things, form is not existent," and so on. Clinging to the two extremes through attachment to name and form is also from the sutra, "Among them, any childish beings with manifest clinging to ignorance and craving," and so on. Not knowing all afflictions and extreme purification is also from the sutra, "Because they cling to it in this way, they conceptualize non-existent dharmas," and so on. Not abiding in the noble path is also from the sutra, "They do not abide; where do they not abide?" and so on. The second kind of apprehended conceptualization, the support of the antidote, is also from the sutra, "Bhagavan, how does a Bodhisattva Mahasattva train in the Prajnaparamita?" and so on. Dividing into nine is not found as sections in the sutra, but is established by meaning. The distinction between the two kinds of apprehended conceptualizations is also similar. The first kind of apprehended conceptualization, the support of the truly existent person, is also from the sutra, "Bhagavan, some ask this, 'This illusory person,'" and so on. The second kind of apprehended conceptualization, the support of the nominally existent person, is also the beginning of the tenth chapter.