Tibetan
བཏགས་པ་ཡང་མདོ་ལས། དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང༌། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ལྔས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གང་དག་འཁོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་བར་བགྱི་བ་དག་མ་དམིགས་ལགས་ན་ཞེས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན། གཉིས་པ་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སུ་བཏགས་པ་ཡང་མདོ་ལས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་མཁྱེན་ནས་སེམས་ཅན་གང་དག་བཏུལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པས་ཆོས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མདོ་ལས། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ལགས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་སྤྲུལ་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་མཆིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བཞི་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་ཞེན་པ་མ་སྤངས་པས་ཆོས་ལ་ཆགས་པ་ཡང་མདོ་ལས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བློ་གྲོས་ཞི་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་དམིགས་ནས་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། ལྔ་པ་མན་ཆད་འགྲེལ་པ་དང༌། མདོ་གོ་རིམས་ལྟག་འོག་མི་མཐུན་པ་མདོ་བཙན་པར་བྱས་ཏེ་ཡང་དག་པར་མ་ཞུགས་པས་ཡོན་མ་དག་པ་ཡང་མདོ་ལས། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་སྤྲུལ་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་མ་མཆིས་ན་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ལགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་འདི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཚད་མར་བྱས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པར་དམིགས་ཏེ། སྒྲུབ་པས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་འཁྲུགས་པ་ཡང་མདོ་ལས། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཞུགས་ནས་ཆོས་ཉིད་དེ་ཡང་རྣམ་པར་དཀྲུགས་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་དཀྲུགས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ངེས་བར་འབྱུང་བ་ཡང་མདོ་ལས། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་དཀྲུགས་པར་མི་བགྱི་བ་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གི་སླད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འདི་ནི་གཟུགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་ པས་བསྟན། ཆེད་དུ་བྱ་བ་མི་བྱེད་པས་དངོས་པོའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡང་མདོ་ལས། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་གཞན་དག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བགྱི་བའི་སླད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མིང་དང་མཚན་མས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བསྟན་ཏེ་ཆོས་རྣམས་བརྗོད་པ་མཛད་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འཛིན་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་ལ་དགུར་ཕྱེ་བའི་དང་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང། གཉིས་པ་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང༌། གསུམ་པ་གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཡང་མདོ་ལས། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་ང་སྨྲའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བཞི་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་ལམ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཡང་མདོ་ལས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ལམ་ཡང་དངོས་པོ་མ་མཆིས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དངོས་པོ་མ་མཆིས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་འདི་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའོ། །འདི་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ། །འདི་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ། །འདི་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །འདི་ནི་རང་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བཤད་ལགས་ཞེས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན། ལྔ་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་བྱ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་གང་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་བསྟན་དུ་ཡོད་པའམ། བསྟན་དུ་མེད་པའམ། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའམ། ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། དྲུག་པ་བདུད་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་མི་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་སྤོབས་པ་ཐ
Chinese
此外，经部中也说：如是宣说之后，具寿善现对薄伽梵如是禀白：世尊，如果如来、阿罗汉、正等觉以五眼也不能照见哪些有情能从轮回中完全解脱，如是等等以下作了阐述。第二，由于仅仅是显现，所以安立为法的经部中也说：如是宣说，善现，如来如是了知一切法如幻化，没有调伏任何有情，如是等等作了阐述。第三，由于周遍一切，所以以一切种智等等，法不是空性的经部中也说：禀白，世尊，如果一切法如幻化，那么世尊，如来和幻化有什么差别？如是等等作了阐述。第四，由于没有舍弃对一切相的现前执着，所以贪执于法的经部中也说：如是宣说，善现，例如，如来以寂静的智慧，不缘菩萨，幻化出幻化，从而完全从寂灭中解脱，如是等等作了阐述。第五，以下，注释和经部的次第上下不一致，以经部为准，没有真实进入，所以不净的功德，经部中也说：禀白，世尊，如果幻化和如来没有差别，那么布施如何才能完全清净？如是等等作了阐述。通达无自性而善于辨别法，经部中也说：善现，因此，以这种方式，以诸法的法性为准，应当了知如来和如来的幻化之间没有任何差别，如是等等作了阐述。缘于布施等等，以实执而导致行为错乱，经部中也说：进入诸法的法性之后，也不应当扰乱法性，这是般若波罗蜜多的法性，不应当扰乱，如是等等作了阐述。由于缘于色等等，所以以三乘而决定出离，经部中也说：禀白，世尊，如果诸法的法性扰
English
Furthermore, it is also stated in the Sutra: After thus proclaiming, the Venerable Subhuti addressed the Blessed One as follows: "O Blessed One, if the Tathagata, Arhat, Perfectly Awakened One, with the five eyes, cannot perceive which sentient beings can be completely liberated from samsara," and so on, as explained below. Secondly, because it is merely an appearance, it is also stated in the Sutra that it is established as Dharma: "Thus proclaimed, Subhuti, the Tathagata thus knows all dharmas as illusions, and has not tamed any sentient beings," and so on. Thirdly, because it pervades everything, the Sutra also states that the Dharma is not empty, with all-knowing wisdom and so on: "Addressing, O Blessed One, if all dharmas are like illusions, then O Blessed One, what is the difference between the Tathagata and an illusion?" and so on. Fourthly, because the manifest clinging to all aspects has not been abandoned, the Sutra also states that there is attachment to the Dharma: "Thus proclaimed, Subhuti, for example, the Tathagata, with peaceful wisdom, without focusing on the Bodhisattva, emanates an illusion, and thus completely liberates from nirvana," and so on. Fifthly, below, the order of the commentary and the Sutra is inconsistent, taking the Sutra as the standard, and there is no real entry, so the impure merit, the Sutra also says: "Addressing, O Blessed One, if there is no difference between illusion and Tathagata, then how can generosity be completely purified?" and so on. Understanding the lack of inherent existence and being good at distinguishing dharmas, the Sutra also states: "Subhuti, therefore, in this way, taking the Dharma-nature of all dharmas as the standard, it should be understood that there is no difference between the Tathagata and the Tathagata's illusion," and so on. Focusing on generosity and so on, the practice is confused due to clinging to reality, the Sutra also states: "After entering the Dharma-nature of all dharmas, one should not disturb the Dharma-nature, this is the Dharma-nature of the Prajnaparamita, one should not disturb it," and so on. Because of focusing on form and so on, it is certain to arise through the Three Vehicles, the Sutra also states: "Addressing, O Blessed One, if the Dharma-nature of all dharmas is dis
Chinese
不做，世尊，为了什么缘故，如来以“这是色”等来开示呢？不做特别的事，却做事物的事，经中也说：禀告，世尊，如果为了让其他人理解，世尊以名和相来开示诸法的法性，并宣说诸法的话，等等。在修习道上执持的第二种分别，分为九种，第一种是对一切相没有完全了解，因此对一切相智的障碍而完全愚昧；第二种是对一切道没有完全了解，因此对道智的障碍而完全愚昧；第三种是对一切基没有完全了解，因此对一切智的障碍而完全愚昧，经中也说：禀告，世尊，是否说一切智即是一切相智呢？世尊开示说：善现，我说一切相智即是一切相智。第四种是对般若波罗蜜多没有完全了解，因此对一切寂灭之道而完全愚昧，经中也说：之后，具寿善现对世尊这样禀告说：世尊，如果道也不是实有，涅槃也不是实有，那么为了什么缘故说这是入流者，这是一来者，这是不来者，这是阿罗汉，这是独觉者呢？等等。第五种是对色等所知，没有完全了解其如是性，因此对与如是性等相应与不相应而完全愚昧，经中也说：善现，这般若波罗蜜多，既不与任何法相应，也不不相应，是可指示的，或是不可指示的，是有障碍的，或是无障碍的。第六种是对魔等自性没有完全了解，因此对不平等性而完全愚昧，经中也说：善现，这般若波罗蜜多，能行于一切法，且具足勇
English
If it is not done, Blessed One, for what reason did the Thus-Gone One teach by saying, "This is form," etc.? Not doing special things, but doing things for the sake of things, it is also said in the sutra: "Reporting, Blessed One, if for the sake of others to understand, the Blessed One teaches the nature of all dharmas with names and signs, and speaks of all dharmas," etc. The second distinction held on the path of meditation, divided into nine, the first is not fully understanding all aspects, therefore completely ignorant of the obscuration of the all-knowingness of all aspects; the second is not fully understanding all paths, therefore completely ignorant of the obscuration of the knowledge of the path; the third is not fully understanding all bases, therefore completely ignorant of the obscuration of all knowledge, it is also said in the sutra: "Reporting, Blessed One, is it said that all knowledge is the all-aspect knowledge?" The Blessed One taught: "Subhuti, I say that all-aspect knowledge is the all-aspect knowledge." The fourth is not fully understanding the Prajnaparamita, therefore completely ignorant of the path of all peace, it is also said in the sutra: "Then, the venerable Subhuti said this to the Blessed One: Blessed One, if the path is not real and Nirvana is not real, then for what reason is it said that this is a stream-enterer, this is a once-returner, this is a non-returner, this is an Arhat, this is a Pratyekabuddha?" etc. The fifth is not fully understanding the suchness of knowable things such as form, therefore completely ignorant of being in accordance with and not in accordance with suchness, etc., it is also said in the sutra: "Subhuti, this Prajnaparamita is neither in accordance with any dharma, nor not in accordance with it, it is either indicable or not indicable, it is either obstructive or unobstructed." The sixth is not fully understanding the nature of demons, etc., therefore completely ignorant of inequality, it is also said in the sutra: "Subhuti, this Prajnaparamita acts on all dharmas and has the courage