Tibetan
དོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་གཏི་མུག་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་བར་དང༌། འོག་ནས། རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། གནས་པ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ནས་གནས་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། སྤྲོས་པ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། རློམ་སེམས་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། གཡོ་བ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་བདེན་པ་གསུམ་པ་ལ་ཡང་རྣམས་པ་བཅུ་གཉིས། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་བཅོ་ལྔ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ལ་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ནོ། །ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང༌། མི་གནས་པ་དང༌། ཞི་བ་དང༌། འདོད་ཆགས་མེད་པ་དང༌། ཞེས་སྡང་མེད་པ་དང༌། གཏི་མུག་མེད་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང༌། སེམས་ཅན་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བརྒྱད་ནི་རྒྱུ་ལ་དང་པོ་གསུམ་ནི་རྒྱུ། དེའི་འོག་མ་གསུམ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ། དེའི་ཕྱི་མ་གཅིག་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ། ཐ་མ་གཅིག་རྐྱེན་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་ནི་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་དེ་ལྟར་བསྟན་ལ། དེ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། ཀུན་ནས་ལྡང་བ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང། འོག་ནས། ཞི་བ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། འདོད་ཆགས་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། ཞེ་སྡང་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། གཏི་མུག་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། ཉོན་མོངས་པ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། སེམས་ཅན་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་ཞུ་བའི་ཚིག་མཇུག་དང་བཅས་པ་བསྟན། ལམ་གྱི་བདེན་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། ཚད་མེད་པ་དང༌། མཐའ་གཉིས་དང༌། མ་འབྲེལ་ བ་དང༌། མ་འདྲེས་པ་དང༌། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང༌། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང༌། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང༌། ཆགས་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གཉིས་ཚན་གསུམ་ནི་ལམ་རིགས་པ་སྒྲུབ་པ་དང་སྦྱར། ཐ་མ་གཅིག་ནི་ངེས་པར་འབྱིན་པ་དང་སྦྱར་ལ། དེ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འ
Chinese
又，善现启请：世尊，如是，般若波罗蜜多，般若波罗蜜多，此非愚痴，乃至，从一切烦恼无所缘故。下文：非为清净。下文：非为安住，乃至安住无所缘故。下文：非为戏论。下文：非为我慢。下文：非为动摇等等，依次显示。如是，于第三谛亦有十二种相，于道谛有十五种相，如是于一切智有二十七种相。于道之相智有三十六种相，其中集起之相有八种，离贪，不住，寂静，无贪，说无嗔，无痴，无烦恼，无有情。如是八种，于因，初三为因，其次三为集起，再次一个为极生，最后一个与缘相合。这些是从对治的角度这样显示的。又，经中说：善现启请：世尊，如是，般若波罗蜜多，般若波罗蜜多，此是离贪。下文：非从一切生起。下文：是寂静。下文：是无贪。下文：是无嗔。下文：是无痴。下文：是无烦恼。下文：是无有情等等，显示了各自启请的结尾词。道谛有七种相：无量，二边，不相关，不杂，无有执取，无分别，无有思量，无有染着。其中，两两成对的三种与道之理相合。最后一个与决定出离相合。又，经中说：善现启请：世尊，此
English
Furthermore, Subhuti inquired: "World Honored One, thus, Prajna Paramita, Prajna Paramita, this is not ignorance, and so on, because there is no object of all afflictions. Below: It is not purification. Below: It is not abiding, and so on, because there is no object of abiding. Below: It is not elaboration. Below: It is not arrogance. Below: It is not agitation, etc., shown in order. Thus, in the third truth there are also twelve aspects, in the truth of the path there are fifteen aspects, thus in all wisdom there are twenty-seven aspects. In the wisdom of the aspects of the path there are thirty-six aspects, among which there are eight aspects of arising: detachment from desire, non-abiding, tranquility, absence of desire, saying absence of anger, absence of ignorance, absence of affliction, absence of sentient beings. Thus, these eight are in the cause, the first three are the cause, the next three are arising, the next one is extreme birth, and the last one is combined with the condition. These are shown in this way from the perspective of antidotes. Also, it is said in the sutra: Subhuti inquired: World Honored One, thus, Prajna Paramita, Prajna Paramita, this is detachment from desire. Below: It does not arise from everything. Below: It is tranquility. Below: It is absence of desire. Below: It is absence of anger. Below: It is absence of ignorance. Below: It is absence of affliction. Below: It is absence of sentient beings, etc., showing the concluding words of each inquiry. The truth of the path has seven aspects: immeasurable, two extremes, unrelated, unmixed, without grasping, without discrimination, without measure, without attachment. Among them, three pairs are combined with the reasoning of the path. The last one is combined with definite liberation. Also, it is said in the sutra: Subhuti inquired: World Honored One, this
Tibetan
དི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཚད་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། མཐའ་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། མ་འདྲེས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། ནག་ངོ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། རྣམ་པར་མིག་རྟོག་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། ཚད་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་སོ་སོའི་ཞུ་བའི་ལན་དང་བཅས་པ་བསྟན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མི་རྟག་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། སྟོང་པ་དང༌། བདག་མེད་པ་དང༌། མཚན་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་མི་རྟག་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། སྡུག་བསྔལ་བ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། བདག་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། སྟོང་པ་ཉིད་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འོག་ནས། མཚན་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། འགོག་པའི་རྣམ་པ་ནི་བཅུ་དྲུག་སྟེ། ནང་དང་ཕྱི་དང་གཉི་གའི་དངོས་པོ་དགག་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དང་པོ་གསུམ་དང༌། བརྟག་པའི་བདག་ཞི་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང༌། དོན་དམ་པ་དང༌། འདུས་བྱས་དང༌། འདུས་མ་བྱས་དང༌། རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐའ་དང༌། འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་དང༌། རྟོགས་པའི་ཆོས་དོར་བ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དགག་པ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ནས་དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པའི་བར་དུ་བརྒྱད་དང༌། ཀུན་བརྟགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་དགག་ པ་ཡང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་དང༌། ཡུལ་དང་མཚན་ཉིད་དང་དུས་སུ་འཁྲུལ་བ་དགག་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་དང༌། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་དང༌། མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་དང༌། ངེས་པར་འབྱུང་བར་བརྟགས་པས་དགག་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ནས། མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་བར་བཅོ་ལྔ་དང༌། ངེས་པར་འབྱུང་བར་བརྟགས་པ་དགག་པ་མདོའི་ཚིག །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ན
Chinese
如此，般若波罗蜜多，此般若波罗蜜多是无量，如是说。下文，非二边，如是说。下文，不杂，如是说。下文，无垢，如是说。下文，种种眼识，如是说。下文，无量，如是说。下文，如虚空，如是说，各自的请问及答复都已显示。痛苦的真相有五种相：无常，痛苦，空，无我，无相。也就是经中说：善现请问，世尊，如此，般若波罗蜜多是不常，如是说。下文，是痛苦，如是说。下文，无我，如是说。下文，是空性，如是说。下文，无相，如是说等等显示。灭谛的相有十六种：内外及二者的事物遮破的空性前三种，考察的自性寂灭，以自性空故空性空性，器世间，胜义，有为，无为，常断的边，轮回无始无终，证悟的法无舍弃而显现执着遮破的大空性到无舍弃空之间的八种，遍计所执的作者遮破也是自性空，于境与相与时迷惑遮破一切法空，自相空，不可得空，以决定出离考察遮破的无事物自性空性的相。也就是经中说：善现请问，世尊，如此，般若波罗蜜多，此般若波罗蜜多是内空性，如是说，到不可得空性中以不可得故无所缘之间的十五种，以决定出离考察遮破的经文词句。善现请问，世尊，如此，般若波罗蜜多，此般若波罗蜜多是无事物空性，如是说。
English
Thus, this Perfection of Wisdom, this Perfection of Wisdom is immeasurable, as it is said. Below, not two extremes, as it is said. Below, unmixed, as it is said. Below, without stain, as it is said. Below, various eye consciousnesses, as it is said. Below, immeasurable, as it is said. Below, like space, as it is said, each with its questions and answers shown. The truth of suffering has five aspects: impermanence, suffering, emptiness, selflessness, and signlessness. That is, as the sutra says: Subhuti asked, "Bhagavan, thus, this Perfection of Wisdom is impermanent," as it is said. Below, "is suffering," as it is said. Below, "is without self," as it is said. Below, "is emptiness," as it is said. Below, "is without sign," as it is said, and so on. The aspects of cessation are sixteen: the first three emptinesses that negate internal, external, and both things; the emptiness of emptiness because the self-nature of the examined self is pacified by nature; the world of containers; the ultimate; the conditioned; the unconditioned; the extremes of permanence and annihilation; samsara without beginning or end; and the great emptiness that prevents attachment to the abandonment of the realized dharma, from emptiness to the emptiness of non-abandonment, are eight; the negation of the agent of complete imputation is also self-nature emptiness; the negation of confusion in object, sign, and time is all dharma emptiness; self-nature emptiness; unobtainable emptiness; the aspect of the emptiness of the nature of non-things that is negated by considering definite departure. That is, as the sutra says: Subhuti asked, "Bhagavan, thus, this Perfection of Wisdom, this Perfection of Wisdom is internal emptiness," as it is said, up to fifteen between unobtainable emptiness and without object because of unobtainability; the sutra words that negate consideration of definite departure. Subhuti asked, "Bhagavan, thus, this Perfection of Wisdom, this Perfection of Wisdom is the emptiness of non-things," as it is said.
Tibetan
ས། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྣམ་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པས་ཉན་ཐོས་ལ་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་དང༌། སངས་རྒྱས་ལ་སུམ་ཅུ་རྩ་དགུ་སྟེ། སྤྱིར་རྣམ་པ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་དུ་འབྱུང་བ་ལ། དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་དང་པོར་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་ལམ་བདེན་པ་བཞི་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟགས་པ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང༌། དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་འབྱུང་བས་རྩོལ་བའི་ལམ་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་ལ་སེམས་ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ལམ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་དང༌། སེམས་སྦྱང་བ་ལ་དྲོད་དང་རྩེ་མོའི་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་དབང་པོ་ལྔ་དང༌། དེ་ལ་བཟོད་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་འབྱུང་བས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང༌། འབྲེལ་པའི་ལམ་ལ་སྟོབས་ལྔ་དང༌། དྲོད་ལ་སོགས་པ་བཞིའི་རྟོགས་པ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་འབྱུང་བས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་དང༌། དེ་ལས་བསྒོམ་པའི་ལམ་འབྱུང་བས་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དེ་དེ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་སྦྱར་རོ། །ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ལྟ་བ་དང༌། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང༌། ཁམས་གསུམ་ལ་སྨོན་པའི་གཉེན་པོ་ལམ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང༌། སྤྲུལ་པའི་ལམ་ནང་གཟུགས་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྤྲུལ་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་གཉིས་དང༌། སྡུག་པ་དང༌། མི་སྡུག་པ་སྤྲུལ་པ་ལ་དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་གསུམ་དང༌། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པར་གནས་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང༌། ཞི་བར
Chinese
萨。以“无事物之自性为空性，因无所缘故”之间进行了阐述。一切相智之相，乃一切相智所摄之圣者一切，其中声闻有三十七相，菩萨有三十四相，佛有三十九相，总共有百七十三相。其中，于一切智性，首先为了如实通达之道的四谛，而入于四谛，故而对身念住等自相与共相进行观察，即四念住。如是则生精进，故而勤之道，即四正断。精进使心堪能，故而修习禅定之道，即四神足。修心则生暖位与顶位之加行，故而于现观之加行道，即五根。于此则生忍位与世第一法，故而于现观与
English
Sa. It is explained by "the nature of non-things is emptiness, because there is no object of focus." The aspect of all-knowingness is that all holy beings are included in all-knowingness, with thirty-seven aspects for Sravakas, thirty-four for Bodhisattvas, and thirty-nine for Buddhas, totaling one hundred and seventy-three aspects. Among them, in the all-knowingness itself, first, in order to enter the four truths of the path of complete realization, one examines the characteristics of oneself and others, such as mindfulness of the body, which are the four mindfulnesses. In such a way, diligence arises, hence the path of effort, the four right abandonments. Diligence makes the mind workable, hence the path of completely training concentration, the four legs of miraculous power. Training the mind gives rise to the heat and peak joining, hence in the path of joining realization, the five faculties. In this, patience and the supreme mundane Dharma arise, hence in realization and