Tibetan
་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཉིད་དུ་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་བརྗོད་པ་དང༌། ཤེས་པར་མཛད་པ་དང༌། མཐོང་བར་མཛད་པ་ཤེས་པ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་དང༌། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་དང༌། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་དང༌། ཤེས་པར་མཛད་པ་དང༌། སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་དུ་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་ལ་དགོངས་ནས་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་མཛད་དེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་དང༌། ཆེད་དུ་བྱ་བའི་འཇུག་པ་དང༌། མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་འཇུག་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཤེས་པ་གསུམ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཞི་བ་ཤེས་པ་ནི། གཞན་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་འགོག་པ་ཤེས་པ་ནི་ཡང་ཆོས་རྣམས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་ནས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་མི་འབྱུང་པ་དེ་ལྟར་སྟོན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་དུ་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས། བསམ་མི་ཁྱབ་སོགས་ཁྱད་པར་གྱིས། །ཁྱད་ཞུགས་བདེན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །སྐད་ཅིག་མ་ནི་བཅུ་དྲུག་གིས། །ཁྱད་པར་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བདེན་པའི་སྤྱོད་ ཡུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་ཡུལ་གྱིས་སོ། །ཁྱད་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །སྐད་ཅིག་མ་ནི་བཅུ་དྲུག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་རེ་རེ་ཞིང་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པས་བསྡུས་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཁྱད་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོས་བསྡུས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། ཞེས་བྱ་བ་བསམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བའི་དོན་གྱིས་དང། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པས་ཡུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱས་པས་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ནས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་གྱི་ཤེས་པ་དང་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །མི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པས་བསྡུས་པ་ནི། མི་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཉམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་དོན་གྱིས་དང༌། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱང་མི་མཉམ་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞལ་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པས་བསྡུས་པ་ནི། གཞལ་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཚད་མ་ལ་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་དོན་གྱིས་དང༌། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱང་གཞལ་དུ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གྲངས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་པས་བསྡུས་པ་ནི། གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གྲངས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་དོན་གྱིས་དང༌། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱང་གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཆེད་དུ་བྱེད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ན་ཐམས་ཅད་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་ཉེ་བར་དགོངས་པ་ ཡིན་པར་བྱ་བའམ། ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་ལ་བརྟེན་པ་འདི་དག་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཉམ་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་མཉམ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ནི་མཉམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བའི་དོན་གྱིས་ན། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱང་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་བྱ་བས་ཉེ་བར་གནས་པའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ཀུན་འབྱུང་གི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོས་བསྡུས་པ་ནི། བློན་པོའི་དཔེས་འཕགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ནི་བྱང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་ཉིད་དང༌། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ། གཟུགས་ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང༌། མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་ཉེ་བར་གནས་པ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་མི་བྱ། མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུའི་ཁྱད་པར་གྱིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པས་བསྡུས་པ་ནི། དེ་ནི་ཕྲ་བ་མཛངས་པ་མཁས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕྲ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཛངས་པ་ནི་མ་ནུས་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་ཉེ་བར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གང་དག་སྔར་བློ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་སྐྱེ་བས་འཐོབ་པའི་ཤེས་རབ་དོན་དེ་དག་གཉི་ག་ལ་འཇུག་པར་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་མཁས་པ་དང་བདེན་པ་མཐོང་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་དོན་དེ་གཉི་ག་ལ་ཞུགས་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པས་བསྡུས་པ་ནི་སྟོང་ གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སྙེད་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནས། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་དང་སྤངས་པས་འདི་ཉིད་ལ་མོས་པ་ལ་སོགས་པ་མཆོག་ཉིད་དུ་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ཀུན་འབྱུང་གི་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་པས་བསྡུས་པ་ནི་འདི་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་རྒྱ་ཆེར་འཆད་པ་ཡིན་པས་ཐེག་པ་གཞན་པས་འདི་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་རྣམས་མྱུར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཉིད་དུ་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འགྲིབ་པ་དང་འཕེལ་བ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་འགོག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོས་བསྡུས་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་འདི་ལ་འགྲིབ་པའམ་འཕེལ་པ་མེད་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དྲག་ཏུ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པས་བསྡུས་པ་ནི། བ་དྲུས་མ་བེའུ་གཞོན་ནུ་མི་འདོར་བའི་དཔེས་མོས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ལྡན་པའི་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་སྔོན་གྱི་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་དུ་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པས་བསྡུས་པ་ནི་ཡང་དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བརྟེན་པས་དགའ་ལྡན་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདིར་སྐྱེས་པ་ཉིད་དང་བཟློག་པས་འཕགས་པའི་ས་གཞན་གཉིས་པོར་ལྷུང་བ་ཉིད་དུ་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་འགོག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་པས་བསྡུས་པ་ནི་ཡང་རྒྱ་མཚོར་གྲུ་ཞིག་པའི་དཔེས་བར་ཆད་དང་བཅས་པ་དང་བར་ཆད་མེད་པར་བྱེད་པ་དག་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་མཚན་མ་ལ་གནས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་བརྒལ་བའི་དོན་གྱིས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་
Chinese
那是世尊亲自所说的。宣说空性的相，使之知晓，使之见到，这些知识是对于那些按照次第正确地摄受、完全成熟、趋向解脱的所化众生而言的。正如所说，那是世间空性，被宣说，被知晓，被示现。对此，一切智智考虑到三种情况，即对三种类型的圣者进行引导：按照次第，引导他们进入单一方向，引导他们进入特定目标，引导他们进入显现的境界，从而使他们了解这三种知识。关于不可思议和寂静的知识，还宣说了“示现为不可思议”。关于了知世间止息，又因为诸法皆无，无论如何，此世和彼世的观念都不会产生，如此示现，般若波罗蜜多即是生养如来。知识的体性已经阐述完毕。现在要阐述差别的体性，通过不可思议等差别，进入差别，是真谛的行境。刹那有十六种，这就是差别的体性的阐述。如是说，所谓“是真谛的行境”，即是四圣谛的境界。所谓“进入差别”，即是从声闻等中超胜而出。所谓“刹那有十六种”，即是每一个真谛都由法和随法智忍与智所摄持。如何理解呢？不可思议的差别被痛苦的第一个刹那所摄持，即“如来的法是不可思议的”，这是通过超越思虑的意义来表达的。以及“饶益，色也是不可思议的”等等，通过这些明显的陈述，可以了解到所境是不可思议的。如此一来，从入流果到独觉之间的知识和断除，都将被解释为菩萨的忍。
English
That is what the World Honored One himself said. Explaining the aspect of emptiness, making it known, making it seen, this knowledge is for those trainees who are properly gathered, fully matured, and heading towards liberation in sequence. As it is said, that is the emptiness of the world, being proclaimed, being known, being shown. In this regard, the Omniscient One, considering three situations, guides three types of noble beings: in sequence, guiding them into a single direction, guiding them into a specific goal, guiding them into the realm of manifestation, thereby making them understand these three kinds of knowledge. Regarding the knowledge of the inconceivable and the peaceful, it is also proclaimed that "it shows as inconceivable." Regarding knowing the cessation of the world, and because all phenomena are without existence, in any case, the notions of this world and the other world will not arise, thus showing that the Prajnaparamita is the very birth of the Tathagata. The nature of knowledge has been explained. Now, the nature of difference is to be explained, through differences such as the inconceivable, entering into difference, is the realm of truth. There are sixteen moments, this is the explanation of the nature of difference. Thus it is said, the so-called "being the realm of truth" is the realm of the four noble truths. The so-called "entering into difference" is surpassing from the Shravakas and others. The so-called "there are sixteen moments" is that each truth is contained by the forbearance and knowledge of the Dharma and subsequent knowledge. How to understand it? The difference of the inconceivable is contained by the first moment of suffering, that is, "the Dharma of the Tathagata is inconceivable," which is expressed through the meaning of transcending thought. And "Raviyue, form is also inconceivable," etc., through these obvious statements, it can be understood that the object is inconceivable. In this way, the knowledge and abandonment from entering the stream to the solitary Buddha will be explained as the Bodhisattva's forbearance.
Chinese
呜呼！不平等之性的差别，由第二刹那所概括，即所谓不平等，是指以完全超越平等之义，以及“善现，色亦是不平等”等等所说。不可测量之性的差别，由第三刹那所概括，即所谓不可测量，是指以完全超越尺度之义，以及“善现，色亦是不可测量”等等所说。无数之性的差别，由痛苦的第四刹那所概括，即所谓无数，是指以完全超越数量之义，以及“善现，色亦是无数”等等所说。如来之法是不平等和平等，因为不平等和平等之性的差别是特意而为的缘故，所以一切都应理解为是通过因的差别之门而接近的。 或者，凭借着法和随后的了知，这些达到差别之究竟者，将变得与不平等的诸佛平等，因此，所说的是以完全超越平等之义，即“善现，色亦是不平等和平等”。如此，般若波罗蜜多以不平等和平等的行为接近如来，这就是所说的。通过总摄一切圣者的差别，由生起的第一个刹那所概括，即以大臣的比喻，一切圣法与般若波罗蜜多完全相应，这正是由大菩提等等所接近的。那为什么呢？因为所说的是一切法都是无所执持和无所迷恋的。正如所说：“对于色，无所执持和无所迷恋地安住……乃至对于一切相智和如来之性，不应执持，不应迷恋”，这是佛陀证悟的独特合理性。由人的差别所应了知的自性之差别，由第二个刹那所概括，即那是微细、贤善、精明，应由辨别识所了知的自性。
English
Alas! The distinction of inequality is summarized by the second instant: that which is called inequality is meant to be completely beyond equality, and as it is said, "Subhuti, form is also unequal," and so on. The distinction of immeasurability is summarized by the third instant: that which is called immeasurability is meant to be completely beyond measure, and as it is said, "Subhuti, form is also immeasurable," and so on. The distinction of innumerability is summarized by the fourth instant of suffering: that which is called innumerability is meant to be completely beyond number, and as it is said, "Subhuti, form is also innumerable," and so on. The Dharmas of the Tathagata are unequal and equal, because the distinction of inequality and equality is intentional, so everything should be understood as approaching through the door of the distinction of causes. Or, by relying on the Dharma and subsequent knowledge, those who reach the ultimate of distinction will become equal to the unequal Buddhas, therefore, what is said is meant to be completely beyond equality, that is, "Subhuti, form is also unequal and equal." Thus, the Prajnaparamita approaches the Tathagata with the activity of inequality and equality, that is what is said. The distinction of gathering all the noble beings is summarized by the first instant of arising, that is, by the example of the minister, all the noble Dharmas are completely in accordance with the Prajnaparamita, which is exactly approached by the great Bodhi and so on. Why is that? Because it is said that all Dharmas are without grasping and without attachment. As it is said, "For form, abiding without grasping and without attachment... even for the all-knowingness and the nature of the Tathagata, one should not grasp, one should not be attached," this is the unique rationality of the Buddha's enlightenment. The distinction of the nature to be known by the distinction of the person is summarized by the second instant, that is, it is subtle, virtuous, clever, and the nature to be known by the discriminating consciousness.
Chinese
如是说。其中，微细是指进入真如之义。贤善是指进入不能之义，即是说，如是和如是之量是就近取用的。这些也有两种，即是说，那些先前已使智慧完全成熟的，各自的补特伽罗由生而获得的智慧，能够进入那两个意义，并且具有通达和以见真实而辨别，那些是因为具有进入那两个意义的智慧。不共之差别，由第三刹那所摄持，是从三千大千世界之有情数量的随信行，乃至成为独觉之间的智慧和断除，对于此产生信解等等，所说的是最胜。速疾现证之差别，由生起之第四刹那所摄持，这是殊胜的广说之法，因此其他乘对于此现前精进的那些，迅速获得寂灭，所说的是如此。无减无增之差别，由灭之第一刹那所摄持，即使一切有情都已完全寂灭于无上正等觉，但对于此没有减损或增益的伟大，所说的是如此。猛利真实成办之差别，由第二刹那所摄持，以母牛不舍弃幼犊之比喻，具有信解等等并且具有听闻，是指进入先前的听闻等等，所说的是如此。真实成就之差别，由第三刹那所摄持，又是依靠众多佛陀，从兜率天死没之后转生于此，以及相反的堕入其他两个圣者之地，所说的是如此。所缘之差别，由灭之第四刹那所摄持，又是以大海中船只破损之比喻，有间断和无间断的作者们，是就安住于获得一切相智之相而言，以超越轮回大海之义，所说的是如此。所依之差别