Tibetan
ན་གཉིས་མི་སྐྱེ་བ་ལས་མི་འདའ་བས་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའོ། །དྲན་མ་དྲན་མེད་སྐྱེ་མེད་དང་གསུམ་ཀ་བློ་འདས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་མེད་པས་རྣམ་པར་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ། དེ་ཉིད་ལ་རློམ་སེམས་དང་བྲལ་བས་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བའོ། །བློ་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པས། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་དབྱེ་བས་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་བཀོད་ཅིང༌། །བརྒྱུད་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གིས། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་བདེ་བའམ། རྩ་རླུང་གི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ། དོན་གྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཟེར་ཏེ། ཉམས་མྱོང་ནི་དྲན་པ་ཡིན་ལ། དྲན་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ་སྤྲུལ་པ་ཉིད་འཇིག་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉམས་མྱོང་གི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི། དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཟེར། །དོན་དམ་ནི་བླ་མས་བརྡ་དང་ ཐབས་དུ་མས་བསྟན་དུ་ཡོད་ལ། ངོས་བཟུང་དང་བྲལ་བའི་དབྱིངས་རྐྱེན་གསུམ་དང་བྲལ་བ་དྲི་མ་མེད་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་རྐྱེན་གྱིས་སྣང་བ་དྲི་མ་དང་བཅས་པ། མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཁྲོན་པའི་ནང་དུ་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་ལ་སྤྲེའུས་འཁར་སྡེར་དུ་མཐོང་ནས་བླངས་པས་མ་ལོན་པ་བཞིན་དུ། དྲན་པའི་གཟུགས་བརྙན་དྲན་མེད་ཀྱི་ངང་དུ་ཤར་བ་ལ། འབད་རྩོལ་བྱས་ཀྱང་དོན་མེད་པས། གཟུགས་བརྙན་ཞེན་པས་མེ་ལོང་ལྟ་བ་བཞིན།། །།ད་ནི་འགལ་བའི་དཔེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་དོན་དམ་པའི་སྒྲུབ་པའི་དཔེ། སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་ལྟ་བུས་བསྟན་པ་ནི། དཔེར་ན་དཔྱིད་ཀྱི་སྨིག་རྒྱུ་ལ། རི་དགས་སྐོམ་གྱིས་གདུངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས། །ཆུ་ཡིན་སྙམ་ནས་བརྙེགས་པས་མི་སླེབས། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཉིད་སྙིང་པོའི་དོན། རྐྱེན་གྱིས་མ་བསླད་པ་ངོ་མ་ཤེས་པས། རྐྱེན་གྱིས་སྣང་བའི་དྲན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནས། བཅོས་མའི་བདེ་བ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡིན་སྙམ་ནས་ཞེན་ཅིང་ཆགས་ནས། ཇི་ལྟར་མ་རྟོགས་སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་ལ་ནི། །རི་དགས་ལ་སོགས་པ་ཆུ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡིན་སྙམ་པར་འཁྲུལ། དེ་བཞིན་དུ་དྲན་པའི་བདེ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དོན་དམ་པར་བཟུང་བས་འཁྲུལ་ཏེ། མ་རྟོགས་པ་རྣམས་དྲན་པས་འཁྲུལ་པའི་དབང་དུ་གྱུར་པས། འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་རི་དགས་རྒྱུག་པར་བྱེད། །དྲན་རིག་གི་བདེ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ནི་དོན་དམ་པ་ལ་རྨོངས་པ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པ་བློའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ནི། དྲན་རིག་གི་གདུང་བ་བྱས་ཀྱང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འཁོར་བ་གསུམ་དུ་འཆིང་བར་འགྱུར་བས། རྨོངས་པས་སྐོམ་ལ་མི་ངོམས་འཆིང་བར་འགྱུར། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་ལ་དོན་དམ་པ་ཟེར་ཞིང༌། འབད་པ་བྱས་ཀྱང་ཡལ་ཏེ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། །དོན་དམ་ཟེར་ཞིང་གང་ཞིག་བདེ་བ་ལེན། །དེ་ཡན་ཆོད་ཀྱིས་ལོག་པར་རྟོགས་པ་སུན་དབྱུང་བ་བསྟན་ནས།། །།ད་ནི་རང་གཞུང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ པདྨ་བཅའི་སྒོ་ནས་བསྟན། དེས་དེ་ཡང་དང་པོ་ལྟ་བ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་སྒོ་ནས། དྲན་མ་དྲན་སྐྱེ་མེད་བློ་ལས་འདས་པ་བཞི་སྟོན་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང༌། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་ཡང་གཉིས་ཏེ། ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་གཉིས་སོ། །ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ལ་ཡང་འཁྲུལ་པ་དང་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པའོ། །འཁྲུལ་པ་ནི་འདི་ལྟར་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་དོ། །འཁྲུལ་པར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ནི་དྲན་པ་དང་རིག་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་མ་འཁྲུལ་པ་ལས། ལོག་ཅིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ། ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ནི་དྲན་པ་རིག་པ་དེས། བརྡ་དང་ཐབས་ཀྱིས་བསྟན་ནས། ངོས་བསྟན་དུ་ཡོད་ལ་ངོས་བཟུང་རྒྱུ་དང་བྲལ་བའོ། །དྲན་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་སྤྲུལ་པ་སྐུའི་ངོ་བོ་དེ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། སྐུའི་ངོས་ནས་ནི་ཡང་དག་པ་ཡིན་ལ། སྤྲུལ་པའི་སྒོ་ནས་ནི་ཀུན་རྫོབ་པོ། །ཡང་ངོས་བཟུང་བྲལ་བས་ནི་ཡང་དག་པ་ཡིན་ལ། ངོས་བསྟན་དུ་ཡོད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དྲན་པ་མེད་པ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་དྲན་པའི་སེམས་དང༌། དྲན་པ་མེད་པའི་སེམས་གཉིས་ཀ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་མེད་པར་གྱུར་ཙམ་ན། འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ། སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད་པ། དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སེམས་གང་སེམས་ནི་མེད་པར་གྱུར་པའོ། །དྲན་མེད་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང༌། སྐྱེ་མེད་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་གཉིས་ཀ །བློ་ལས་འདས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངང་དུ་ཐིམ་པར་གྱུར་པ་ཙམ་ན། ཆོས་ཉིད་རྐྱེན་གྱིས་མ་བསླད་པའི་དེའི་གོང་ན་གཞན་མེད་པས། དེ་ནི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་མཆོག་གི་མཆོག་དེ་ལྟར་སྐུ་གསུམ་པོ་ཡང་རྐྱེན་གྱིས་ཐ་དད་དུ་སྣང་ཡང་ངོ་བོ་ཐ་དད་མེད་དེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ནང་གི་ནམ་མཁའ་དང༌། སྙིམ་པའི་ནམ་མཁའ་དང་ ནམ་མཁའ་རང་དང་གསུམ་རྐྱེན་
Chinese
二者不生不灭，是为誓言之手印。忆念、非忆念、无生三者皆于超离心识之界中不存，故为无有之刹那。彼者远离骄慢，故为离喜之喜。超离心识之界遍及一切，是故为大手印。以刹那之分，安立四手印。未具传承之人，若体验业手印之乐，或气脉之乐，则云为意义之俱生。然体验乃忆念，忆念乃幻化，幻化即坏灭。故体验之俱生，非为胜义谛。是故，言体验为俱生。胜义谛可由上师以表诠及多种方便指示，然离于执著之界，离于三缘，无垢如镜。体验乃由缘而生之显现，具垢染，如镜中之影像。譬如井中月影显现，猴子见之以为乃是食物而取之，然不可得。如是，忆念之影像于非忆念之状态中显现，虽作努力亦无意义。执著影像如观镜。现在以反例说明，以世俗之乐为例说明胜义谛之修持。以如阳焰之水为例说明：譬如春日之阳焰，饥渴所逼之动物，以为是水而奔赴，然不可得。如是，未识未经因缘染污之法性心髓之义，而执著于因缘所生之忆念，执著耽著于虚假之乐，以为是佛之密意。如未证悟者于阳焰之水，误以为非水是水。如是，忆念之乐非为胜义谛，然误以为是胜义谛。未证悟者为忆念之错觉所控制，为错觉所控制故，如鹿奔逐阳焰。执著于忆念觉知之乐者，乃是于胜义谛愚昧者。胜义谛超离心识之境，纵作忆念觉知之苦行亦不可得。
English
The two, not being born and not ceasing, are the mudra of the vow. Memory, non-memory, and unborn, all three are non-existent in the realm beyond mind, therefore it is the moment of non-existence. That itself is free from pride, therefore it is the joy of detachment from joy. The realm beyond mind pervades everything, therefore it is the Great Seal. By dividing moments, the four mudras are arranged. A person without lineage, if experiencing the bliss of action mudra or the bliss of channels and winds, says it is the co-emergent of meaning. But experience is memory, and memory is illusion, and illusion itself is perishable. Therefore, the co-emergent of experience is not the ultimate truth. Therefore, it is said that experience is co-emergent. The ultimate truth can be shown by the guru with symbols and various methods, but the realm free from grasping, free from the three conditions, is like a stainless mirror. Experience is the appearance arising from conditions, with defilements, like the image in a mirror. For example, when the moon's image appears in a well, a monkey sees it as food and tries to take it, but cannot get it. Likewise, when the image of memory appears in the state of non-memory, even if effort is made, it is meaningless. Clinging to the image is like looking at a mirror. Now, to illustrate with a contrary example, the example of the practice of ultimate truth with the happiness of conventional truth. The example of water like a mirage is shown: For example, in the mirage of spring, beings tormented by thirst, thinking it is water, rush towards it, but cannot reach it. Likewise, not knowing the true meaning of the essence of Dharma, uncorrupted by conditions, clinging to the memory arising from conditions, clinging and being attached to artificial happiness, thinking it is the intention of the Buddha. Just as those who have not realized mistake the water of a mirage for water. Likewise, the happiness of memory is not the ultimate truth, but is mistaken for the ultimate truth. Those who have not realized are controlled by the illusion of memory, and because of being controlled by illusion, they run like deer. Those who cling to the happiness of memory and awareness are ignorant of the ultimate truth. The ultimate truth, which is beyond the realm of mind, cannot be obtained even by doing asceticism of memory and awareness.
Chinese
亦复转变。三有中缠缚故，愚昧渴求无厌足，缠缚亦复生。有漏之乐说为胜义谛，虽作勤奋然亦逝去故，说胜义谛，何者取乐耶？如是已示现驳斥邪分别。现在从莲花语门显示成立自宗。 因此，首先从见不变之门，显示忆念非忆念、无生、超离心识四者，即是二谛。彼二谛者，即世俗谛和胜义谛。世俗谛亦有二，即倒世俗和正世俗。倒世俗亦有错乱和错乱之识。错乱者，即如此一切显现。执持错乱之识者，即忆念和明觉，彼二者从佛陀无错乱之意趣，是邪谬且坏灭之法故，是倒世俗。正世俗者，即彼忆念明觉，以名相和方便显示，是可指示而离能取所取者。无忆念之界，即是化身之自性。何以称其为正世俗耶？从身之角度而言，是为真实，从化现之门而言，则是世俗。又，以离能取所取故，是为真实，以可指示故，是为世俗。世俗谛是无忆念。胜义谛者，即忆念之心和无忆念之心二者，皆于无生之界中变为无有之时，不变且无分别，无生且无灭，是勇猛行之等持，是圆满受用身之自性，故心之所念皆变为无有。无忆念之化身和无生之圆满受用身二者，一旦融入超离心识之法身之中，法性未被因缘所染污，于彼之上更无其他，此乃究竟之究竟。如是三身虽由因缘而显现为各异，然其体性并无差别。譬如瓶中之虚空、掌中之虚空和虚空本身三者，由因缘
English
also transforms. Because it is bound in the three realms, foolishly craving without satisfaction, bondage also arises. The happiness with outflows is said to be the ultimate truth, but although effort is made, it also vanishes, so what is said to be the ultimate truth, who takes pleasure in it? Thus, it has been shown to refute wrong discriminations. Now, establishing one's own doctrine is shown through the gate of the lotus speech. Therefore, first, from the gate of the unchanging view, showing the four that are memory and non-memory, unborn, and beyond mind, these are the two truths. These two truths are the conventional truth and the ultimate truth. The conventional truth also has two, namely the false conventional and the correct conventional. The false conventional also has delusion and the consciousness of delusion. Delusion is all appearances like this. The consciousness that grasps delusion is memory and awareness. These two, from the Buddha's unerring intention, are false and destructive dharmas, so they are false conventional. The correct conventional is that memory and awareness, shown by signs and means, are indicable but free from grasper and grasped. The realm of non-memory is the nature of the emanation body. Why is it called the correct conventional? From the perspective of the body, it is true, but from the gate of emanation, it is conventional. Also, because it is free from grasper and grasped, it is true, and because it is indicable, it is conventional. The conventional truth is non-memory. The ultimate truth is that both the mind of memory and the mind of non-memory, when they become non-existent in the unborn realm, are unchanging and without discrimination, unborn and without cessation, it is the samadhi of courageous conduct, it is the nature of the enjoyment body, so whatever the mind thinks becomes non-existent. The non-memory emanation body and the unborn enjoyment body, once they dissolve into the dharmakaya beyond mind, the dharmata is not defiled by conditions, and there is nothing else above it, this is the ultimate of the ultimate. Thus, the three bodies, although they appear different due to conditions, their essence is not different. For example, the space inside a pot, the space in the palm, and space itself are three, due to conditions.