Tibetan
དགོངས་པའོ། །དེ་དཔལ་འདུས་པར་གསུངས་པ། དངོས་པོ་མེད་ལ་བསྒོམ་པ་མེད། །བསྒོམ་པ་བསྒོམ་པ་མིན་པ་ཉིད། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དངོས་མེད་པ། །བསྒོམ་པ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉེ་བར་སྡུད་དེ། ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བསྒོམ་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་པ་དགོངས་པའོ། །དེ་ཅི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་སྒོམ་པ་ཆད་པ་ཁོ་ནའམ་ཞེ་ན་ཆད་པ་མ་ཡིན་ ༄། །ནོ། །འོ་ན་དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་གང་འདྲ་བ་ཡིན་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་བསལ་ནས། གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་གསལ་བར་འདོད་པས་གསུངས་པ། སྲིང་མོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཅི་ལྟར་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་དཀར་མོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་གཟུགས་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་དབང་པོ་དང་ཕན་ཚུན་ཕན་གདགས་བྱ་འདོགས་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་འབྲེལ་བ་སེམས་མ་དག་པས་མཐོང་གི །སེམས་དག་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དོན་དམ་པར་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་དེའི་ཤེས་པ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་མར་རོ། །རྣམ་གསུམ་ཞེས་པ། ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་མི་སེམས་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་སོ། །འདི་འདྲའི་སྦྱོར་དང་ལྡན་པ་ཡི། །ཞེས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའོ་ཞེས་པ་མནམ་པ་སྟེ་དྲིའོ། །བལྟ་མིན་ཞེས་པ་བལྟ་བྱ་མ་ཡིན་ཞིང་ཤེས་བྱ་མིན་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དྲི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །མྱང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ཞེས་པ་མྱང་བའི་གཟུགས་མེད་དེ། ལྕེ་དང་རོ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱིས་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་བདེ་བ་རེག་བྱའི་ཡུལ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ལས་སྡུག་བསྔལ་དང་བཏང་སྙོམས་ལོངས་སྤྱོད་དེ། །དེ་ཡང་ཅི་འདྲ་ཞིག་གོ །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ཡིད་ཉིད་དོ། །བདེ་བ་དང་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ལས་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། དགའ་བ་དང་སྐྱོང་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ལོངས་སྤྱོད་པ་དེ་ཡང་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཅེས་འབྲེལ་ལོ། །འོ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལྔ་རྣམས་དང་དེའི་ཡུལ་ཅན་དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་དང་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཤེས་རབ་ལྔའི་རང་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅིང༌། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་ཤེས་པ་དྲུག་པ་རྣམས་མི་བརྗོད་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་བཞིན་དུ་ལོགས་པ་མེད་ཀྱི་འདས་མ་ཐག་པ་ཁོ་ནའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་ཕྱི་མ་སྐྱེད་ ༄། །པའི་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོར་བརྗོད་ཅིང་དེའི་བྱེ་བྲག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་དང་དེའི་ཡུལ་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལྟར་རྟོག་མེད་དག་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དེའི་ཡུལ་དག་སྟེ་དབང་པོའི་ཤེས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་དག་གོ །སེམས་བྱུང་རྣམས་ཀྱང་སེམས་རྣམས་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་གསུངས་པ། སེམས་ལས་སེམས་བྱུང་གཞན་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །རྟོག་པ་ཅན་དག་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་དག་གོ །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ནི། འཆད་དང་མཚམས་སྦྱོར་འདོད་ཆགས་བྲལ།། ཉམས་དང་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བ་རྣམས། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ནར་འདོད། །ཅེས་པའི་རིགས་པ་ལས་གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་པས་ཕན་འདོགས་བྱེད་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་བྱ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བླ་ན་མེད་པའི་ཤེས་རབ་སྔར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །གང་ཡིད་ཅེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་འདིར་དངོས་པོའི་གྲོང་ཁྱེར་མ་ལུས་པ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ལ་འཇུག་པའི་དོན་དུའོ། །དེ་ལྟར་ནི་རབ་ཏུ་འབྲེལ་པ་འདིས་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་གསུངས་ཤིང༌། དེ་རྣམས་ཁོ་ན་སྡུད་པ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ཏེ་ཤིན་ཏུ་འདུས་པ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། །ཁམས་གསུམ་པ་ཡང་དེ་རྣམས་ཁོ་ནའོ། །དེ་ཡང་སེམས་ཙམ་ཁོ་ན་སྟ་དེ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོར་གསུངས་པ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པ་ནི་སེམས་ཙམ་མོ། །ཞེས་སོ། །འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་དུ་གསུངས་པ། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་བཟློག་དོན་དུ། །ཕུང་པོ་ཁམས་སོགས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སེམས་ཙམ་རྣམ་གཞག་པས། སྐལ་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བཤིག། ཅེས་སོ། །སེམས་དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་ཞེས། །ཐུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་བསྟན་པ། །བྱིས་རྣམས་སྐྲག་པ་སྤང་ཕྱིར་ཏེ། །དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མིན། །ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་སེམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེ་ ༄། །ན། གསུངས་པ་གཉིས་རྣམ་དཔྱད་ལས་ཞེས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་བརྟག་པ་ལས་སོ། །འོ་ན་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་པོའི་སེམས་དོན་དམ་པར་ཡོང་ངོ་ཞེ་ན་གསུངས་པ། རྣམ་དཔྱོད་ཅེས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་དཔྱོད་དུ་འཇུག་གོ་ཞེས་པས་རྣམ་དཔྱོད་དེ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་པོའི་རྣམ་ཤེས་ནི་དེར་ནི་སྟེ། གཉིས་རྣམ
Chinese
是其意。那在《吉祥集密》中说：无有事物则无有禅修，禅修即非禅修。如是事物与非事物，禅修不会成为所缘。如是说。因此作总结说：如何变化而禅修，因此不缘，是其意。那么，在圆满次第中，禅修仅仅是断绝吗？答：不是断绝。 ༄། །否。那么，那是怎样的呢？那是怎样的，将要解说。如是，遣除对胜义谛应修等的显现执着后，因为想要使色等显现清晰而说，如“姐妹”等。如何，即因为白等差别各异，与色等完全相应，根与互相饶益、能作所作的事物相关联，不净心才能见到。清净心则不能，因为胜义中，根与境及其识皆无自性之故。同样，在未来也是如此。所谓“三种”，即意与意识及不作意之差别。具有如此结合者，即具有大手印瑜伽者。“完全清净”是指嗅，即气味。“非见”是指非所见且非所知。因此，从气味等中，不会生起贪嗔等。所谓“所尝之色”，即无所尝之色，因为没有舌与味之故。以意，即以意的近取，身体的根对乐受触境生起，以及近取于苦与舍受享用。那又是怎样的呢？意根即是意本身。从乐受的近取而生苦，喜与守护及舍受享用，那又是怎样的呢？这样联系。那么，色等五境与它们的所依五根，以及它们的识，如何安立为五种智慧的自性，而境、根与第六识不可言说呢？意根不像眼等根一样是独立的，而是仅仅前一刹那的识。
English
That is the meaning. It is said in the Glorious Guhyasamaja: "Without things, there is no meditation. Meditation itself is non-meditation. Thus, things and non-things, meditation will not become an object." Thus it is said. Therefore, summarizing, how to meditate on change, therefore not focusing, is the meaning. Then, in the Completion Stage, is meditation only cessation? Answer: It is not cessation. ༄། །No. Then, what is it like? What it is like will be explained. Thus, after eliminating the manifest clinging to what should be meditated on in the ultimate sense, etc., because it is desired to make forms, etc., appear clearly, it is said, such as "sister," etc. How, that is, because the distinctions of white, etc., are different, completely corresponding to forms, etc., the senses and mutually beneficial, acting and being acted upon, are related to things, and only an impure mind can see them. A pure mind cannot, because in the ultimate sense, the senses, objects, and their consciousness are all without self-nature. Similarly, it will be so in the future. The so-called "three kinds" are the distinctions of mind, consciousness, and non-attention. One who possesses such a combination is one who possesses the Mahamudra Yoga. "Completely purified" refers to smelling, that is, odor. "Non-seeing" means not being seen and not being known. Therefore, from odors, etc., attachment, hatred, etc., do not arise. The so-called "taste of form" means there is no taste of form, because there is no tongue and taste. With mind, that is, with the mind's approximation, the body's senses give rise to pleasure in the object of touch, and the approximation of suffering and equanimity are enjoyed. What is that like? The mind sense is the mind itself. From the approximation of pleasure arises suffering, joy, protection, and the enjoyment of equanimity. What is that like? This is how it is connected. Then, how are the five objects, such as form, etc., and their five dependent senses, and their consciousnesses, established as the nature of the five wisdoms, and how are the object, sense, and sixth consciousness unspeakable? The mind sense is not separate like the senses of the eyes, etc., but is only the consciousness of the immediately preceding moment.
Chinese
能生起后来的识之差别，因此称为意根，它的差别是心和心所，形相和它的对境以及意的识。像这样，无分别的那些是意根和它的对境，也就是五根识的自性。心所也与心不是他体。如是说：心与心所非他体。具有分别的那些是意识的自性。意识是：断绝和连接，离贪，衰损和死亡，转移，出生等，认为是唯有意识。由于这个道理，因为是主要的，所以是享用者，意思是说，作为助伴而享用。不是作为智慧的体性而安立的。无上的智慧，以前安立的，唯有在意识里才有。所说的那个意，在这里是为了对所有事物之城进行辨析而用的。像这样，通过这样的联系，讲述了十八界，仅仅是那些的集合就是十二处，非常集合的就是蕴。三界也是仅仅是那些。那也仅仅是唯心，如《楞伽经》中所说：诸佛子，譬如说，三界唯是心。圣者龙树菩萨也在《菩提心释》中说：为遣除我执故，说蕴界等法，彼亦唯是心，大福者能破。那个心也是世俗谛，在那里面说：诸佛所说一切唯是心，为遣除孩童怖畏故，彼非胜义谛。如果心不是胜义谛，那么怎么样呢？说二者从观察中来，意思是说，从对有事和无事的自性进行观察而来。那么，进行观察者的心，是胜义谛吗？说观察，意思是说，进入观察，因此，那个观察，就是进行观察者的识，在那里，二者
English
Able to generate the subsequent differences of consciousness, therefore it is called the mind faculty, its distinctions being mind and mental factors, forms and their objects, and the consciousness of mind. Thus, those without conceptualization are the mind faculty and its objects, which are the nature of the five sense consciousnesses. Mental factors are also not different from the mind. As it is said: Mind and mental factors are not different. Those with conceptualization are the nature of mind consciousness. Mind consciousness is: severance and connection, freedom from attachment, decay and death, transference, birth, etc., are considered to be only mind consciousness. Because of this reason, because it is the main one, it is the enjoyer, meaning that it enjoys as a companion. It is not established as the nature of wisdom. Supreme wisdom, previously established, is only present in mind consciousness. That which is said to be mind is used here for the purpose of analyzing all cities of objects. In this way, through this connection, the eighteen elements are spoken of, and the collection of only those is the twelve sources, and the very collection is the aggregates. The three realms are also only those. That is also only mind-only, as it is said in the Lankavatara Sutra: O sons of the Victorious Ones, for example, the three realms are only mind. The noble Nagarjuna also said in the Bodhicittavivarana: To reverse the clinging to self, the aggregates, elements, etc. are taught, that is also only mind, the great fortunate ones can destroy. That mind is also conventional truth, as it is said there: All these are only mind, as taught by the Buddhas, to dispel the fear of children, that is not the ultimate truth. If the mind is not the ultimate truth, then how is it? It is said that the two come from observation, meaning that it comes from observing the nature of things and non-things. So, is the mind of the observer the ultimate truth? It is said that observation, meaning that it enters into observation, therefore, that observation, which is the consciousness of the observer, is there, the two
Tibetan
་དཔྱད་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་འཕགས་པ་ཞི་བ་ལྷའི་ཞབས་ཀྱིས་གསུངས་པ། །དཔྱད་བྱ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་དང༌། རྣམ་དཔྱད་ལ་ནི་རྟེན་ཡོད་མིན། །རྟེན་མེད་ཉིད་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་སྟེ། །དེ་ཡང་མྱ་ངན་འདས་པར་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ། གང་ཚེ་དངོས་དང་དངོས་མེད་ལ། །བློ་ཡི་མདུན་ན་མི་གནས་པར། །དེ་ཚེ་རྣམ་པ་གཞན་མེད་པས། །དམིགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཞིའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རྒྱལ་པོ་ལ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བར་ཡང་གསུངས་པ། འགྲོ་བའི་ཆོས་ཀུན་རྣམ་ཤེས་ཀྱི། །མེ་ཡི་བུད་ཤིང་ཉིད་དུ་འདོད། །དེ་རྣམས་ཇི་བཞིན་རྣམ་དཔྱོད་པའི། །མེ་ཡིས་སྲེག་པའི་ཉེར་ཞིའོ། །ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་གཉིས་རྣམ་པར་དཔྱོད་ཅེ་ན་གསུངས་པ། དངོས་པོ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཕན་ཚུན་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་དེ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་དད་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ། དངོས་པོ་དངོས་མེད་གཉི་ག་སྟོང༌། །ཞེས་ཏེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དག་སྟོང་པ་དག་སྟེ། སེམས་ནི་གཅིག་མིན་གྱི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ནི་དེ་གཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ཉིད་ནི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཁྲ་བོར་སྣང་བའི་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང༌། སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་དག་སྔོན་པོའི་ནང་དུ་འདུས་པར་རྟོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་པོ་ཡང་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་དང་བར་མ་ཐ་དད་ན་རགས་པར་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་གྱི། གང་ལ་ཕྱོགས་ཆ་དབྱེ་བ་ཡོད། །དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་ངོ༌། །ཞེས་པའི་རིགས་པ་ལས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ཉིད་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །གཅིག་མིན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་གཅིག་མིན་ཉིད་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ ༄། །ན་དེ་ལས་གཞན་པ་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་མེད་ན་རྡུལ་ཡང་ཕྲ་རབ་སོ་སོར་རང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་ཁོ་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སོ་སོར་སྣང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་མྱོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ལ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལྟ་བ་ཚད་མའི་ཕྱིར་རོ། །ལྡོག་པའི་ངོ་བོ་ལྷན་ཅིག་པའམ་ལོགས་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མངོན་སུམ་དུ་མྱོང་བ་ཡང་ཉེ་བར་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྟེ། དེ་ནི་སྔོན་མ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མི་དམིགས་ཤིང་ཚད་མ་མེད་པའི་ལྡོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་རྟོག །ཅི་སྟེ་
Chinese
不是考察的对象。这是圣者寂天论师所说的：考察所应考察的，对于考察没有所依，因为没有所依故不生，那也被称为寂灭。同样，何时对于有和无，心的面前不住留，那时没有其他的相状，因此无所缘而寂灭。这样说的。在《国王宝鬘论》中也说：流转的诸法，被认为是名识的火焰的薪柴，那些如实地以辨别的火焰焚烧而寂灭。如果询问如何辨别二者，回答说：对于事物等，没有事物等，因为互相违背的缘故。说有差别，说事物和非事物二者皆空，事物和非事物的自性皆空，心与非一的自性相离，因此是无自性。因此它不是一，因为一不会成为显现为蓝色和黄色的自性的杂色体验，并且会推论出所有黄色等都包含在蓝色中。如果蓝色也与先前、之后和中间不同，则不会被理解为粗大的显现。凡是有部分划分的，那是不可能成为一体的。根据这个道理，它会显得像一个极小的微尘。也不是非一，如果心是非一，因为微尘是不同的