Tibetan
རང་རིག་ལས་ནི་དངོས་གྲུབ་ཡིན། །རང་རིག་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཉིད། །ཅེས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཏེ། རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའོ། །བསྒོམ་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །གཉི་ག་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རང་རིག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ལས་གང་དེའི་ལས་ཀྱང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ལ་དེ་ཡང་རང་རིག་པའི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་ལས་ཤེ་ན། གང༌། རྟོག་པ་ལས་ནི་ལས་སྐྱེས་ཏེ། །ཞེས་པའོ། །རྟོག་པ་ཞེས་པ་ནི་འཁྲུལ་བ་སྟེ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་པ་སྟེ། །མ་རིག་པ་ཡང་གཏི་མུག་གོ །གཏི་མུག་ཀྱང་འཁྲུལ་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་དེར་ཞེན་པ་འཁྲུལ་པའོ། །དེ་ལྟར་ཐག་པ་བསྒྲིལ་བ་ལ་སྤྲུལ་དུ་ཤེས་པ་དེའི་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ས་བོན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་རྟོག་པ་སྐྱེ། །དེ་ནས་ཡང་ལས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ་འདི་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རང་གིས་འཕྲོག་པོ་རང་ཉིད་བྱེད། རང་ཉིད་རྒྱལ་པོ་རང་གཙོ་བོའོ། །རང་གིས་འཕྲོག་ནི་རང་རིག་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །རང་ཉིད་བྱེད་པོ་ནི་རང་ཉིད་སྤྲོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །རང་ཉིད་རྒྱལ་པོ་ནི་རང་ཉིད་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །རང་ཉིད་གཙོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་གྱི་ནོར་བུ་དང་འདྲ་བར་རབ་ཏུ་གསལ་བ་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །འཕྲོག་ཅིང་གི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །བྱེད་པོའི་ཚུལ་གྱིས་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། །རྒྱལ་པོའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །གཙོ་བོའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པ་དང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་རང་ཉིད་བྱེད་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་ཕྲག་དོག་དང༌། །དེ་བཞིན་གཏི་མུག་ང་རྒྱལ་ཉིད། །དེ་ཀུན་དེའི་གནས་ཉམས་དགའ་བར། །བཅུ་དྲུག་ཆར་ཡང་མི་ཕོད་དོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་དོ། །དེའི་གནས་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པའོ། །ཅིས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཤེ་ན། ཉམས་དགའ་བ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉམས་དགའ་ བར་གྱུར་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་སྟེ་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་མ་ནིང་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་བཅུ་དྲུག་ཆར་ཡང་མི་ཕོད་ན། བཅོ་ལྔའི་ཆའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཟླ་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི། བཅུ་དྲུག་པའི་ཆ་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དེ་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མི་ཕོད་པ་ནི་མཆོད་པ་མི་བྱེད་པའོ། །རང་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཀུན་ཉིད་དོ། །བཅུ་དྲུག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ཆ་ནི། ཀ་བདེ་བ་དེ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཆ་བདག་མེད་མའོ། །དེ་མི་ཕོད་པ་ནི་མི་མཆོད་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་སྣང་བ་མེད་པར་གྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བླ་མའི་དུས་ཚིགས་བསྟེན་པས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་དེ་གསུངས་པ། །ཆོས་འབྱུང་ལས་སྐྱེས་ཡེ་ཤེས་ནི། །མཁའ་མཉམ་ལྷན་ཅིག་ཐབས་དང་བཅས། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་ལས། །འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་དེ་ལས་སྐྱེས། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་འབྱུང་ངོ༌། །དེ་ལས་བྱུང་ནི་སྐྱེས་པ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་གང་ལ་ཡོད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་ཆོས་འབྱུང་ལས་སྐྱེས་སོ། །ཅིས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཤེ་ན་མཁའ་མཉམ་སྟེ། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའོ། །སླར་ཡང་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཐབས་དང་བཅས་པའོ། ཐབས་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་སྟེ། ཐབས་དང་བཅས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མའོ། །དེ་ལྷན་ཅིག་ནི་ལྡན་པའོ། །དེ་ལས་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་གསུམ་པོ་སྐྱེས་པའོ། །འདི་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཏེ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དེའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཡང་ན་ཆོས་འབྱུང་ནི་བདག་མེད་མའོ། །ལས་སྐྱེས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ནོ། །ཆོས་འབྱུང་ཡང་ཡིན་ལ་ལས་སྐྱེས་ཀྱང་ཡིན་པས་ཆོས་འབྱུང་ལས་སྐྱེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་མཁའ་མཉམ་སྟེ། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་རོ་མཉམ་པའོ། །ལྷན་ཅིག་ཐབས་དང་བཅས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དང་བདག་མེད་མ་དབྱེར་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །གསུམ་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་རྟེན་ཡང་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་མོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་མོ། །གསུམ་གྱི་སྒྲ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་སྒྲ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། དེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་གནས་སོ། །འདིས་ནི་སྐུ་ གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡིན་ནོ། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་ལས། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒྲས་ནི་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའོ། །སྭཱའི་སྒྲ་ནི་ཐུགས་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའོ། །འདི་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་ཏེ་འདིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་གཉིས་སོ། །དེ་དང་དབྱེར་མེད་པར་འདི་གསུམ་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ལྔ་ཡིན་ནོ།
Chinese
自性觉悟即是成就，于自性觉悟即是禅修。此为何故耶？乃自性觉悟之智慧也。禅修即是等持。以二者无别之自性故。自性觉悟之自性之业，彼业亦是感受安乐与痛苦之自体，彼亦是自性觉悟之显现。何所出耶？所谓‘由分别念而生业’是也。分别念即是错乱，由彼而生也。由无明之缘，一切皆是造作。无明亦是愚痴。愚痴亦是错乱。于彼亦执着彼，是错乱。如是，于缠绕之绳索，误以为蛇，彼亦是错乱之种子。是故，由错乱之力，生起分别念。由彼又生起业，安乐与痛苦等显现，为指示此义故说：‘自夺者自作，自为国王自为主’。自夺者乃自性觉悟收摄之自性。自作者乃自性舒展之自性。自为国王乃自性极明之自性。自为主者，以具足一切之主故。如具各种形状之宝珠，极明乃舒展与收摄之自性。以夺取之方式，乃色等境之自性。以作者之方式，乃眼等根之自性。以国王之方式，乃识之自性。以主之方式，识与根与境无别，即是真实之智慧。是故，智慧自为作者故。贪欲嗔恚与嫉妒，以及愚痴与我慢。彼等一切于彼处乐于安住，十六分亦不能胜。贪欲与嗔恚等彼等一切。彼处乃证悟真实智慧。以何殊胜耶？乃乐于安住也。贪欲等乃转变为乐于安住，以五种智慧之自性，由彼自体而生，以智慧自体显示为非男非女。一切之十六分亦不能胜，乃十五分之自体之月亮也。
English
Self-awareness is the accomplishment. To meditate on self-awareness is meditation itself. Why is that? It is the wisdom of self-awareness. Meditation is equipoise. Because of the nature of the two being inseparable. The action of the nature of self-awareness, that action is also the self of experiencing happiness and suffering, and that is also a manifestation of self-awareness. From what does it arise? It is said, 'From conceptualization, action arises.' Conceptualization means delusion, and it arises from that. Due to the condition of ignorance, everything is compounded. Ignorance is also delusion. Delusion is also confusion. To be attached to that is also confusion. Thus, mistaking a coiled rope for a snake, that confusion itself is the seed. Therefore, by the power of delusion, conceptualization arises. From that, action arises, happiness and suffering, etc., appear. To show this, it is said: 'One's own thief, one makes oneself. One is one's own king, one's own lord.' One's own thief is the nature of self-awareness gathering in. One's own maker is the nature of self-awareness expanding. One's own king is the nature of self-awareness being extremely clear. One's own lord means because one possesses all lords. Like a jewel with various shapes, being extremely clear is the nature of expanding and gathering. In the manner of stealing, it is the nature of objects such as form. In the manner of a maker, it is the nature of faculties such as the eye. In the manner of a king, it is the nature of consciousness. In the manner of a lord, the inseparability of consciousness, faculties, and objects is true wisdom. Therefore, because wisdom itself is the maker. Desire, hatred, and jealousy, as well as delusion and pride. All of them delight in abiding in that place, and even sixteen parts cannot overcome it. All of those, desire and hatred, etc. That place is the realization of true wisdom. How is it superior? It is delighting in abiding. Desire, etc., have transformed into delighting in abiding, arising from the self of the nature of the five wisdoms, showing itself as neither male nor female by the self of wisdom. If all sixteen parts cannot overcome it, it is the moon itself, the self of fifteen parts.
Chinese
第十六分是无，因为没有任何作为。不能忍受是因为不做供养。自性觉知即是全体。十六是十六空性的清净相。分是，取和执持乐，所以分是无我母。不能忍受是不供养，因为一切都变得没有显现。依止上师的开示，说这是俱生智。从法界所生之智慧，等同虚空俱生具方便，从方便智慧自性中，三界由此而生起。诸法生起之处，即是法界。从彼生起即是出生，即是智慧所依之智慧，是从法界所生。以何殊胜？即是等同虚空，如同虚空一般。再次会变成什么？即是具方便。与方便俱生，具方便即是金刚持与无我母。彼俱生即是具有。从彼，因此三有生起。这是为了什么？即是方便与智慧的自性，彼之智慧。或者法界是无我母。从彼生起是金刚持。既是法界也是从彼生起，所以是从法界所生。如是之智慧等同虚空，如虚空般平等。俱生具方便即是金刚持与无我母无二无别。于彼，即是从彼生起。既是三也是世间，所以是三界。彼等之事物是三界。三之语是身语意。世间之语是五蕴，以生起和生起之方式，以彼之自性安住于彼。此乃身三和五智之自性，唯有彼智慧。从方便智慧自性中，方便与智慧之语是阿黎嘎黎（梵文天城体：आलि कालि，梵文罗马拟音：āli kāli，汉语字面意思：阿黎嘎黎）。娑（藏文，梵文天城体：स्वा，梵文罗马拟音：svā，汉语字面意思：娑）之语是意，阿瓦杜帝（梵文天城体：अवाधूत，梵文罗马拟音：avadhūta，汉语字面意思：阿瓦杜帝）。这些事物是从彼，因为这是彼之自性。此乃无二之二。与彼无别，此三与彼无有差别的五。
English
The sixteenth part is nothingness, because there is no action whatsoever. Being unable to endure is not making offerings. The nature of self-awareness is all-encompassing. Sixteen is the pure aspect of the sixteen emptinesses. A part is that which takes and holds happiness, therefore a part is the selflessness mother. Being unable to endure is not making offerings, because everything becomes without appearance. By relying on the master's instructions, it is said that this is co-emergent wisdom. Wisdom born from the Dharmadhatu, is equal to space, co-emergent with skillful means, from the nature of skillful means and wisdom, the three realms arise from that. The place where all dharmas arise is the Dharmadhatu. Born from that is arising, that is, the wisdom upon which wisdom relies, is born from the Dharmadhatu. How is it distinguished? It is equal to space, like space. What will it become again? It is with skillful means. Co-emergent with skillful means, with skillful means is Vajradhara and the selflessness mother. That co-emergent is having. From that, therefore, the three realms arise. What is this for? It is the nature of skillful means and wisdom, that wisdom. Or the Dharmadhatu is the selflessness mother. Born from that is Vajradhara. It is both the Dharmadhatu and born from that, so it is born from the Dharmadhatu. Such wisdom is equal to space, equal like space. Co-emergent with skillful means is Vajradhara and the selflessness mother, inseparable. Upon that, it is born from that. It is both three and the world, so it is the three worlds. The entities of those are the three worlds. The word three is body, speech, and mind. The word world is the five aggregates, by the manner of being produced and producing, by its nature it abides upon that. This is the nature of the three bodies and the five wisdoms, only that wisdom. From the nature of skillful means and wisdom, the words of skillful means and wisdom are Ali Kali (Sanskrit Devanagari: आलि कालि, Sanskrit Romanization: āli kāli, Chinese literal meaning: Ali Kali). The word Sva (Tibetan, Sanskrit Devanagari: स्वा, Sanskrit Romanization: svā, Chinese literal meaning: Sva) is mind, Avadhuti (Sanskrit Devanagari: अवाधूत, Sanskrit Romanization: avadhūta, Chinese literal meaning: Avadhuti). These entities are from that, because this is its nature. This is the non-duality of two. Inseparable from that, these three are five inseparable from that.