Tibetan
ད་ལྟ་བ་ཡིན་ན་ངོས་བཟུང་ (༣༨༩)རྒྱུ་ཞིག་དགོས་པ་ལས། དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་གང་དུའང་དཔྱད་མི་ནུས་པས་ཡོད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ། གང་དུའང་མ་གྲུབ་ཀྱང་ཅིར་ཡང་འཆར་ཞིང་འཁོར་འདས་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་པས་མེད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ། དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་མ་གྲུབ་པས་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་དཔེ་གང་གིས་ཀྱང་དཔྱིས་ཕྱིན་པར་མཚོན་དུ་མེད། ཐོག་མར་རྒྱུས་མ་བསྐྱེད་པས་སྐྱེ་མེད། ད་ལྟ་ངོས་བཟུང་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་གནས་མེད། མཐར་འདིར་སོང་མེད་ཅིང་འཆར་སྒོ་མ་འགགས་པས་འགག་མེད། རྒྱུ་ལས་མ་བྱུང་བས་རྐྱེན་གྱིས་མི་འཇིག་པ། དུས་གློ་བུར་དུ་མ་བྱུང་བས་དུས་ཐམས་ཅད་པ། སྐྱེ་འགག་གནས་ལུགས་དང་བྲལ་བས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པ། རྟོགས་མ་རྟོགས་ཐམས་ཅད་ལ་བཟང་ངན་མེད་པར་གནས་པས་འཕེལ་འགྲིབ་མེད་པ། ངོ་ཤེས་མ་ཤེས་ཀུན་ལ་ཡོད་པས་ཐོབ་ཤོར་མེད་པ། དུས་ཀུན་ཏུ་འགྱུར་བ་མེད་པས་གང་བྲི་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་དོན་ལ་སོ་སོར་རྟོག་ (༣༩༠)པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ནས་སེམས་ཉིད་ཀྱི་གཤིས་སམ་གཞི་རྩ་རྩད་ཆོད་པའི་ཉམས་མྱོང་རྡོ་རུས་ཐུག་པར་དཔྱད་དོ། །དེ་ལྟར་དཔྱད་པས་སེམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་། མཐར་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱང་རང་ཞི་རང་ཐིམ་དུ་སོང་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འཆར་བར་བཤད་དེ། བྲམ་ཟེ་ཆེན་པོས། གདོད་ནས་དག་པ་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ལ། །བལྟས་ཤིང་བལྟས་ཤིང་མཐོང་བ་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། གལ་ཏེ་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ནི་མཚོན་དུ་འགྲོ། །རྣམ་རྟོག་དང་ནི་མི་གཡོ་བརྟག་པར་གནས། །ཇི་ལྟར་ལན་ཚྭ་ཆུ་ལ་ཐིམ་པ་ལྟར། །དེ་ལྟར་སེམས་ནི་རང་བཞིན་ལ་ཐིམ་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །དེ་ལྟར་སེམས་སྐྱེ་མེད་དུ་བརྟག་པའི་ཚུལ་འདི་ནི་སྒོམ་རིམ་བར་པ་ལས། དེས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ན། དོན་དམ་པར་སེམས་ (༣༩༡)ནི་ནང་དུ་ཡང་མི་དམིགས། ཕྱི་རོལ་དུ་ཡང་མི་དམིགས། གཉིས་ཀ་མེད་པར་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །འདས་པའི་སེམས་ཀྱང་མི་དམིགས། །མ་འོངས་པ་ཡང་མི་དམིགས། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །སེམས་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ཡང་གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་། འགགས་པའི་ཚེ་ཡང་གང་དུ་ལ་སོགས་པར་མི་འགྲོ་སྟེ། སེམས་ནི་བཟུང་དུ་མེད་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །ཞེས་བཤད་ཅིང་། དེར་དཀོན་བརྩེགས་དྲངས་པ་ལས་ཀྱང་། འོད་སྲུངས་སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་བཙལ་ན་མི་རྙེད་དོ། །གང་མི་རྙེད་པ་དེ་མི་དམིགས་
Chinese
如果现在需要一个识别（389）的对象，但这样在任何三时中都无法考察，所以远离了有的边。虽然在任何地方都没有成立，却显现为一切，并且成为轮回和涅槃的根本，所以远离了无的边。因为没有成立为事物和相状，所以无法用任何比喻来彻底地表示。最初没有产生因，所以无生。现在远离了一切识别，所以无住。最终没有到这里，并且显现之门没有关闭，所以无灭。不是从因而产生，所以不会被缘所摧毁。不是突然在时间中产生，所以是所有时间。因为远离了生灭住的规律，所以无有间断。因为在所有觉悟与未觉悟中都无好坏地存在，所以无有增减。因为存在于所有认识与不认识之中，所以无有得失。因为在任何时候都没有变化，所以无有盈亏等等，对于无生的意义，用各自的分别（390）智慧来观察和考察，从而对于心性的本性或根本，进行彻底探究的体验，进行如磐石般坚固的考察。这样考察，就能体验到心的状态是超越思虑言说的。最终，进行考察的分别念本身也自寂自灭，从而显现出无分别的智慧。如大婆罗门说：“本来清净如虚空的自性，观看又观看，见解就会止息。”又说：“如果心能表示心，分别念和不动就能安住于考察。犹如盐溶于水，心也如此溶于自性。”就像这样。如此考察心无生的方式，出自《修次第中篇》中：“因此，如果用智慧对心的自性进行分别考察，那么，从胜义谛上来说，心（391）既不能在内执著，也不能在外执著，也不能执著于没有内外两者。过去的心也不能执著，未来的心也不能执著，现在生起的心也不能执著。心生起的时候，也不会从任何地方来；灭去的时候，也不会到任何地方去。心是不可把握的，不可指示的，不是有色之物。”这样说道。那里引用的《宝积经》中也说：“光护，心是完全寻觅不到的。凡是寻觅不到的，就是不可执著的。”
English
If now there is a need for an object to be identified (389), but in this way it cannot be examined in any of the three times, so it is free from the extreme of existence. Although it is not established anywhere, it appears as everything and becomes the root of samsara and nirvana, so it is free from the extreme of non-existence. Because it is not established as a thing and a characteristic, it cannot be fully represented by any example. Initially, it does not generate a cause, so it is unborn. Now it is free from all identification, so it is without abiding. Ultimately, it has not gone here, and the door of appearance has not closed, so it is without cessation. It does not arise from a cause, so it is not destroyed by conditions. It does not arise suddenly in time, so it is all-time. Because it is free from the law of arising, ceasing, and abiding, it is without interruption. Because it exists without good or bad in all awakened and unawakened states, it is without increase or decrease. Because it exists in all knowing and unknowing, it is without gain or loss. Because it is unchanging at all times, it is without depletion, etc. For the meaning of unborn, examine and investigate with the wisdom of individual discernment (390), and thus examine the nature or root of the mind itself with an experience that thoroughly explores the foundation. By examining in this way, one experiences that the state of mind is beyond thought and expression. Ultimately, the discriminating mind that examines also becomes self-pacified and self-absorbed, and thus the non-conceptual wisdom is said to arise. As the Great Brahmin said: "Originally pure, like the nature of the sky, looking and looking, the view will cease." And: "If the mind can represent the mind, discrimination and immovability will abide in examination. Just as salt dissolves in water, so the mind dissolves into its own nature." Like this. This way of examining the unborn nature of the mind comes from the Middle Stages of Meditation: "Therefore, if one examines the nature of the mind with wisdom, then, in ultimate truth, the mind (391) is not fixated on internally, nor is it fixated on externally, nor is it fixated on the absence of both. The past mind is not fixated on, nor is the future mind fixated on, nor is the present mind fixated on. When the mind arises, it does not come from anywhere; when it ceases, it does not go anywhere. The mind is ungraspable, unshowable, and not a material thing." It is said. There, in the quoted *Ratnakuta Sutra*, it also says: "Light-protected, the mind cannot be found by searching completely. Whatever cannot be found is not fixated on."
Tibetan
སོ། །གང་མི་དམིགས་པ་དེ་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མ་འོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གང་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མ་འོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །གང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ལ་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །གང་འབྱུང་བ་མེད་པ་དེ་ལ་འགག་པ་མེད་དོ། །ཞེས་སོགས་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ (༣༩༢)མདོ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་གྲོལ་བ་དང་ཐར་པ་འདོད་ན་འདོད་པའི་ཡན་ལག་བཅད་ལ་སེམས་གཉིས་སུ་མི་བསམ་པར་གཅིག་ཏུ་བསམ་སྟེ། ཡོད་བསམ་པའི་སེམས་ཀྱང་སྟོང་ངོ་། །སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་སྟེ། འགྲོ་བ་ཡང་མེད་བཏང་བ་ཡང་མེད་ཐོབ་པ་ཡང་མེད་དེ་དེའི་མིང་ནི་བྱང་ཆུབ་བོ། །གསོལ་པ། སེམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མཆིས་ན། དེ་ལ་འགྲོ་བ་དང་བཏང་བ་དང་ཐོབ་པ་མེད་ཅེས་བགྱི་བ་ཇི་ལྟར་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ་བསམ་གཏན་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའི་ནང་དུ་ཞུགས་ལ་ནང་དུ་བལྟ་ཞིང་ནང་དུ་བརྟགས་ན། ཡང་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཞེས་སོགས་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་མདོ་ལས། དེ་ཕྱིར་སེམས་ནི་གསོག་དང་གསོ་བ། །ཡོད་པ་མིན་པར་རབ་ཤེས་ནས། །འདི་ལ་སྙིང་པོར་མི་བཟུང་སྟེ། །དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པའི་ཆོས། །དེ་དག་ལ་ནི་གྲུབ་པ་མེད། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བརྟགས་པ་སྟེ། །རང་ (༣༩༣)བཞིན་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བསྟན། །མཐའ་གཉིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་སུ། །མཁས་རྣམས་དབུ་མར་དཔྱོད་པར་བྱེད། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་སྟོང་པ། །དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ལམ་ཡིན་ཏེ། །ངས་ཀྱང་དེ་ནི་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྔགས་གཉིས་ཀ་ནས་མང་དུ་གསུངས་སོ། །ལྔ་པ་ལྷག་མཐོང་སྐྱེས་མ་སྐྱེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། དེ་ལྟར་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པའི་སྐབས་རྣམས་སུ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ན། ཁ་ཅིག་ཞི་གནས་ཀྱི་གནས་ཆ་ཤས་ཆེ་བས་ཇི་ལྟར་དཔྱད་ཀྱང་དཔྱད་དོན་ལ་ཕྲིག་ཅིང་ཡང་མི་ཚུད་པར་ཇི་ཙམ་དཔྱད་པ་ཙམ་དུ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཉིད་ཤར་ནས་དཔྱད་དོན་ཐམས་ཅད་དེའི་ཐོག་ཏུ་བབས་པའི་ངེས་ཤེས་སྐྱེས་པ་ལ་ངོ་བོ་མཐོང་བར་འཁྲུལ་པ་དང་། ལ་ལ་གཞི་གནས་ཀྱི་སྟོང་ཉམས་ཤས་ཆེ་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་སྟོང་ཉམས་ཤར་བ་ལ་ངོ་བོ་མཐོང་བར་འཁྲུལ་པའང་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་ལ་རེ་ཞིག་ (༣༩༤)ཞི་གནས་ཀྱི་ཉམས་སྣང་དང་དེའི་འཛིན་པ་སེལ་ཐབས་བྱས་དེ་ཤེས་པ་ཉམས་ཀྱི་རླན་དང་ཕྲལ་ནས་སླར་ལྷག་མཐོང་བསྒོམས་པས་དོན་འགྲུབ་ལ
Chinese
索！凡不可得者，既非过去，亦非未来，亦非现在。凡非过去，亦非未来，亦非现在者，彼无自性。凡无自性者，彼无生。凡无生者，彼无灭。如是等等。法王之（392）经中云：种姓之子，若欲解脱与出离，当断欲之支分，莫二念其心，当一念之。有思之心亦空。心之自性乃空性，去亦无，舍亦无，得亦无，彼之名为菩提。请问：心之意识不可思议，于彼云何言去、舍、得耶？赐教言：入于禅定一味之中，内观内察，真实之自性无生。如是等等。圣法普摄经中云：是故心乃积与养，善知非有而不住，于此不执为心要，彼等自性即是空。自性空性之诸法，于彼无有成立事，一切诸法皆寻伺，自（393）性如是善宣说。压伏二边而超越，智者于中作观察，自性空性之诸法，彼乃菩提之道也，我亦如是曾宣说。如是等等，显密二续皆多有宣说。第五，胜观生与未生之差别者：如是修习胜观之时，以各别分别之智慧作观察时，有者寂止之分较重，故无论如何观察，亦不触及观察之要点，亦不契入，仅于观察之时，寂止之三摩地现起，一切观察之要点皆落于其上，生起此种定解，误以为见自性。有者基位之空性体验较重，故一切法皆现起无自性之空性体验，亦误以为见自性。对于彼等，暂时（394）设法遣除寂止之体验显现及其执着，将彼觉性从体验之湿气中分离，再次修习胜观，则能成办意义。
English
So! That which is not apprehended is neither past, nor future, nor present. That which is neither past, nor future, nor present, that has no intrinsic nature. That which has no intrinsic nature, that has no arising. That which has no arising, that has no cessation. And so on. From the Sutra of the King of Dharma (392): Son of good family, if you desire liberation and release, cut off the limbs of desire and do not think of the mind as two, but think of it as one. The mind that thinks of existence is also empty. The intrinsic nature of the mind is emptiness; there is no going, no abandoning, no obtaining, and its name is Bodhi. Question: If the consciousness of the mind is inconceivable, how can it be said that there is no going, abandoning, or obtaining? Teaching: Enter into the midst of a single-pointed meditation, look inward and examine inward, and the true intrinsic nature has no birth. And so on. From the Sutra of Holding the Holy Dharma Completely: Therefore, the mind is accumulating and nourishing, knowing well that it is not existent and does not abide, do not grasp this as the essence, those are empty by their intrinsic nature. The Dharmas of intrinsic emptiness, in them there is no establishment, all Dharmas are examined, the self (393) nature is thus well proclaimed. Subduing the two extremes, the wise make observations in the middle way, the Dharmas of intrinsic emptiness, that is the path of Bodhi, I have also proclaimed it thus. And so on, both Sutra and Tantra have spoken much. Fifth, the difference between the arising and non-arising of Vipassanā: Thus, when practicing Vipassanā, when examining with the wisdom of individual discrimination, some have a greater portion of Śamatha, so no matter how they examine, they do not touch the point of examination, nor do they penetrate it, but only at the time of examination, the Samadhi of Śamatha arises, and all the points of examination fall upon it, and they mistake the arising of this certainty as seeing the intrinsic nature. Some have a greater experience of emptiness of the base, so all Dharmas arise as the experience of emptiness without intrinsic nature, and they also mistake it as seeing the intrinsic nature. For those, temporarily (394) find a way to eliminate the appearance of the experience of Śamatha and its clinging, separate that awareness from the moisture of the experience, and then practice Vipassanā again, and the meaning will be accomplished.