English
also do not abandon, and also do not take the Buddhas' teachings, that is cultivating the Perfection of Wisdom. Why is that? World-Honored One, like this, cultivating the Perfection of Wisdom is because one does not dwell on any dharma, since one does not focus on abandoning or taking any dharma. World-Honored One, that which does not go towards the faults of samsara, nor towards the merits of nirvana, that is cultivating the Perfection of Wisdom. Why is that? World-Honored One, like this, if even samsara itself is not seen, then what need is there to mention the faults of samsara? If even nirvana itself is not focused on, then what need is there to mention the merits of nirvana? World-Honored One, that which has no taking, holding, or abandoning of any dharma, that is cultivating the Perfection of Wisdom. World-Honored One, that which does not focus on decrease or increase in any dharma, that is cultivating the Perfection of Wisdom. Why is that? World-Honored One, because there is no birth, there is no decrease or increase. World-Honored One, cultivating in that way is cultivating the Perfection of Wisdom. World-Honored One, that which does not make any dharma be born or cease, that is cultivating the Perfection of Wisdom. World-Honored One, that which does not make any dharma decrease or increase, that is cultivating the Perfection of Wisdom. World-Honored One, cultivating in that way is cultivating the Perfection of Wisdom. World-Honored One, furthermore, one does not desire the inconceivable dharmas, nor does one desire the insignificant ones. World-Honored One, that which has no desire for anything, nor anything with which to desire, that is cultivating the Perfection of Wisdom. World-Honored One, cultivating in that way is cultivating the Perfection of Wisdom. World-Honored One, cultivating the Perfection of Wisdom is like this: one does not dwell on thinking that these dharmas are superior, these dharmas are inferior, nor does one focus on those dharmas that become superior and inferior. Like this, a son of good family who is diligent in the yoga of cultivating the Perfection of Wisdom does not focus on all dharmas. World-Honored One, the Perfection of
Tibetan
་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་མཆོག་ཅེའམ་ཐ་མ་ཞེས་མི་རྟོག་གོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་ལ་མཆོག་གམ་ཐ་མ་ཞེས་བགྱི་བ་གང་ཡང་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུའོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་ལ་ཡང་མཆོག་གམ་ཐ་མ་མ་མཆིས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་སྒོམ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །འཇམ་དཔལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མཆོག་མ་ཡིན་ནམ། འཇམ་དཔལ་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུང་དུ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་མཆོག་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འཇམ་དཔལ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ། །འཇམ་དཔལ་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མཆོག་གམ་ཐ་མ་ཞེས་བགྱི་བ་མཆིས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འཇམ་དཔལ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །འཇམ་དཔལ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་བཞིན་ནོ། །འཇམ་དཔལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ། འཇམ་དཔལ་གྱིས་གསོལ་པ། དེ་དེ་ལྟ་ལགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་བླ་ན་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་ཆོས་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་མ་མཆིས་ཤིང་མི་དམིགས་ཏེ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ནི་བླ་ན་མ་མཆིས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་གང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྒྲུབ་པར་ཡང་མི་བགྱིད་ལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་རྣམས་སྤོང་བར་ཡང་མི་བགྱིད་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་འདུལ་བ་ཡང་མ་ལགས་ལ་འཛིན་པ་ཡང་མ་ལགས་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་གང་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མི་སེམས་ལ་རྣམ་པར་མི་རིག་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་ སེམས་སམ། འཇམ་དཔལ་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་མཐོང་ན་ནི་བདག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་པ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་
Chinese
修习般若波罗蜜多，不思量任何法是殊胜或低劣。为何如此呢？因为世尊，对于无生之法，没有任何可称为殊胜或低劣的。 如实性，真实之际，以及一切法之间，也没有殊胜或低劣。世尊，如是修习，即是修习般若波罗蜜多。如是请问后，世尊对文殊童子如是说道：文殊，诸佛之法不是殊胜的吗？文殊菩萨回答说：世尊，因为不可执取，所以诸佛之法是殊胜的。世尊，诸法皆空，是如来现证菩提吗？世尊说道：文殊，正是如此。如来现证诸法皆空的菩提。文殊菩萨问道：世尊，空性之中有可称为殊胜或低劣的吗？世尊说道：文殊，善哉善哉！文殊，正是如此，如你所说。文殊，诸佛之法不是无上的吗？文殊菩萨回答说：正是如此，诸佛之法是无上的。为何如此呢？世尊，因为对于这些法，没有任何少许法存在且不可见，因此诸佛之法是无上的。世尊，此外，若不成就诸佛之法，也不舍弃异生之法，不调伏也不执持诸佛之法，即是修习般若波罗蜜多。世尊，此外，若不思念任何法，也不分别，即是修习般若波罗蜜多。世尊说道：文殊，你对诸佛之法不思念吗？文殊菩萨回答说：世尊，如果我见到诸佛之法完全成就，那我就是思念诸佛之法了。世尊，般若波罗
English
To meditate on the Perfection of Wisdom is not to think of any dharma as superior or inferior. Why is that? Because, Blessed One, for that which is unborn, there is nothing that can be called superior or inferior. In Suchness, the Limit of Reality, and among all dharmas, there is also no superior or inferior. Blessed One, to meditate in this way is to meditate on the Perfection of Wisdom. After this was asked, the Blessed One said to youthful Manjushri: Manjushri, are not the dharmas of the Buddhas superior? Manjushri replied: Blessed One, because they are ungraspable, the dharmas of the Buddhas are superior. Blessed One, is it that the Tathagata has manifestly awakened to the emptiness of all dharmas? The Blessed One said: Manjushri, it is just so. The Tathagata has manifestly awakened to the emptiness of all dharmas. Manjushri asked: Blessed One, is there anything that can be called superior or inferior in emptiness itself? The Blessed One said: Manjushri, well done, well done! Manjushri, it is just so, as you have said. Manjushri, are not the dharmas of the Buddhas unsurpassed? Manjushri replied: It is just so, the dharmas of the Buddhas are unsurpassed. Why is that? Blessed One, because in these, there is not even the slightest dharma that exists or is seen, therefore the dharmas of the Buddhas are unsurpassed. Blessed One, furthermore, one who neither accomplishes the dharmas of the Buddhas, nor abandons the dharmas of ordinary beings, and neither tames nor grasps the dharmas of the Buddhas, that is to meditate on the Perfection of Wisdom. Blessed One, furthermore, one who does not think about any dharma and does not discriminate, that is to meditate on the Perfection of Wisdom. The Blessed One said: Manjushri, do you not think about the dharmas of the Buddhas? Manjushri replied: Blessed One, if I were to see the dharmas of the Buddhas as fully accomplished, then I would be thinking about the dharmas of the Buddhas. Blessed One, the Perfection of Wisdom
Tibetan
ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ནི་འདི་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་སོ། །འདི་དག་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་སོ། །འདི་དག་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སོ། །འདི་དག་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སོ་ཞེས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ལགས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པའི་རིགས་ཀྱི་བུས་ཆོས་དེ་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་ཏེ། གང་ལ་ཆོས་དེ་དག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་ཞེས་བརྗོད་པའམ། སློབ་པའི་ཆོས་ཞེས་བརྗོད་པའམ། མི་སློབ་པའི་ཆོས་ཞེས་བརྗོད་པའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བརྗོད་པའམ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡང་མཐའ་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལགས་པས་ཆོས་དེ་མི་དམིགས་ཤིང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བའི་སླད་དུའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་སྒོམ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །འདི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །འདི་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སོ། །ཞེས་བགྱི་བ་ནས་འདི་ནི་འགོག་པའི་དབྱིངས་སོ་ཞེས་བགྱི་བའི་བར་དུ་ཡང་མི་སེམས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་དེས་འགོག་པའི་ཆོས་གང་ལགས་པའི་ཆོས་དེ་གང་ཡང་མི་མཐོང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་སྒོམ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པར་རིག་པར་བགྱིའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་གང་ཆོས་གང་ལ་ཡང་ཕན་པའམ་གནོད་པར་ཡང་མི་བགྱིད་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྦྱིན་པར་བགྱིད་པའང་མ་ལགས། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་རྣམས་གཅོད་པར་བགྱིད་པའང་མ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་སོ་སོའི་ སྐྱེ་བོའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མི་འགོག་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མི་འཐོབ་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་ཟབ་མོ་འདི་ལྟ་བུ་འདི་བསྟན་པ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་
Chinese
修习般若波罗蜜多，这些是凡夫的法。这些是声闻的法。这些是独觉佛的法。这些是正等觉佛的法，对于任何法都不以分别念而安住。那是什么缘故呢？世尊，修习般若波罗蜜多的瑜伽的善男子，连那个法也不可得，何况说这些法是凡夫的法，或是学者的法，或是非学者的法，或是独觉佛的法，或是正等觉佛的法，因为那是超越边际的法性，所以那个法不可得，也不能如实地见到。世尊，那样修习，就是修习般若波罗蜜多。世尊，修习般若波罗蜜多的瑜伽的善男子，不会这样想：这是欲界，这是色界，这是无色界，乃至这是灭尽定。那是什么缘故呢？世尊，因为他没有见到任何可以被认为是灭尽的法。世尊，那样修习，应该知道是修习般若波罗蜜多。世尊，此外，对于任何法都不作利益或损害，那就是修习般若波罗蜜多。世尊，修习般若波罗蜜多，不是布施佛的诸法，也不是断除凡夫的诸法。世尊，不遮止凡夫的诸法，也不获得佛的诸法，那就是修习般若波罗蜜多。这样禀告之后，世尊对妙吉祥童子这样说道：妙吉祥，你如此宣说如此甚深的法，太好了！太好了！妙吉祥，你为了菩萨摩诃萨们以及声闻乘的有慢者……
English
To meditate on the Perfection of Wisdom, these are the dharmas of ordinary beings. These are the dharmas of the Hearers. These are the dharmas of the Solitary Buddhas. These are the dharmas of the Perfectly and Completely Awakened Buddhas, without abiding with any conceptualization on any dharma. Why is that? World-Honored One, a son of good family who strives in the yoga of meditating on the Perfection of Wisdom does not even perceive that dharma itself. How could he say that those dharmas are the dharmas of ordinary beings, or the dharmas of learners, or the dharmas of non-learners, or the dharmas of Solitary Buddhas, or the dharmas of Perfectly and Completely Awakened Buddhas? Because that is the nature of dharma that transcends all limits, so that dharma is not perceived and is not truly seen. World-Honored One, to meditate in that way is to meditate on the Perfection of Wisdom. World-Honored One, a son of good family who strives in the yoga of meditating on the Perfection of Wisdom does not even think, 'This is the desire realm, this is the form realm, this is the formless realm,' up to 'This is the sphere of cessation.' Why is that? World-Honored One, because he does not see any dharma that can be considered cessation. World-Honored One, to meditate in that way should be known as meditating on the Perfection of Wisdom. World-Honored One, furthermore, not to do anything that benefits or harms any dharma is to meditate on the Perfection of Wisdom. World-Honored One, meditating on the Perfection of Wisdom is neither giving up the dharmas of the Buddhas nor cutting off the dharmas of ordinary beings. World-Honored One, not preventing the dharmas of ordinary beings and not attaining the dharmas of the Buddhas is to meditate on the Perfection of Wisdom. After he spoke thus, the World-Honored One said to Manjushri, who had become a youth, 'Manjushri, it is good, good that you have taught such a profound dharma as this! Manjushri, you, for the Bodhisattva-Mahasattvas and the Hearer Vehicle's conceited ones...'