Tibetan
མས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་མཐར་གྱིས་བྱ་བ་དང་། མཐར་གྱིས་བསླབ་པ་དང་། མཐར་གྱིས་སྒྲུབ་པ་ལ་སློབ་སྟེ། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ནས་བཟུང་སྟེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། གཏོང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྒོམ་མོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་གཟུགས་སུ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་དོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། གང་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་ལ། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། གང་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་དྲན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་ཡིད་ལ་མི་བྱའོ། །སྐུ་གསེར་གྱི་ཁ་དོག་ཅན་དུ་ཡིད་ལ་མི་བྱའོ། །འོད་འདོམ་གང་བར་ཡིད་ལ་མི་བྱའོ། །དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུའི་ཚུལ་གྱིས་ཡིད་ལ་མི་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྐུ་དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། གང་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་དྲན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོར་ཡིད་ལ་མི་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོར་ཡིད་ལ་མི་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོར་ཡིད་ལ་མི་བྱའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོར་ཡིད་ལ་མི་བྱའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོར་ཡིད་ལ་མི་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། གང་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་དྲན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུར་ཡིད་ལ་མི་བྱའོ། །མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅྭ་བརྒྱད་དུ་ཡིད་ལ་མི་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ དེ། གང་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་དྲན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བར་ཡིད་ལ་མི་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། གང་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་དྲན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཡིད་ལ་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་མཐར་གྱིས་བྱ་བ་དང་། མཐར་གྱིས་བསླབ་པ་དང་། མཐར་གྱིས་འཇུག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། མཐར་གྱིས་བསླབ་པ་འདི་ལ་སློབ་ཅིང་། མཐར་གྱིས་བསླབ་པ་དང་། མཐར་གྱིས་འཇུག་པ་ལ་སློབ་པ་ན། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་དང་། དབང་པོ་ལྔ་དང་། སྟོབས་ལྔ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་སྟེ། དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སམ། དངོས་པོ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེ
Chinese
大勇士是次第地学习行为，次第地学习戒律，次第地学习实修。从最初发起菩提心开始，以具有一切相智的作意，信解一切法为无实性的自性。修习念佛、念法、念僧、念戒、念施、念天。 善现，菩萨摩诃萨如何修习念佛？ 善现，在此，菩萨摩诃萨不以如来、阿罗汉、正等觉为色而作意，不以受、想、行、识而作意。这是为什么呢？因为色无自性，凡无自性者即无实。受、想、行、识也无自性，凡无自性者即无实。因此，念佛既非忆念，亦非作意。 善现，又，不应以如来、阿罗汉、正等觉的三十二大丈夫相作意，不应以身金色作意，不应以光芒一寻作意，不应以八十随好之相作意。这是为什么呢？因为此身无自性，凡无自性者即无实。因此，念佛既非忆念，亦非作意。 善现，又，不应以如来、阿罗汉、正等觉为戒蕴作意，不应以定蕴作意，不应以慧蕴作意，不应以解脱蕴作意，不应以解脱知见蕴作意。这是为什么呢？因为彼无自性，凡无自性者即无实。
English
The great hero gradually learns the actions, gradually learns the precepts, and gradually learns the practice. From the very moment of generating the first Bodhicitta, with the attention that possesses all aspects of knowledge, he believes that all dharmas are of the nature of non-substantiality. He meditates on the mindfulness of the Buddha, the mindfulness of the Dharma, the mindfulness of the Sangha, the mindfulness of morality, the mindfulness of generosity, and the mindfulness of the deities. Subhuti, how does a Bodhisattva Mahasattva meditate on the mindfulness of the Buddha? Subhuti, here, a Bodhisattva Mahasattva does not attend to the Tathagata, Arhat, Perfectly Awakened One as form, nor does he attend to feeling, perception, formation, or consciousness. Why is that? Because form has no inherent nature. Whatever has no inherent nature is without substance. Feeling, perception, formation, and consciousness also have no inherent nature. Whatever has no inherent nature is without substance. Therefore, mindfulness of the Buddha is neither remembrance nor attention. Subhuti, furthermore, one should not attend to the thirty-two major marks of a great being of the Tathagata, Arhat, Perfectly Awakened One, nor should one attend to the body as golden in color, nor should one attend to the light extending one fathom, nor should one attend to the eighty minor marks. Why is that? Because that body has no inherent nature. Whatever has no inherent nature is without substance. Therefore, mindfulness of the Buddha is neither remembrance nor attention. Subhuti, furthermore, one should not attend to the Tathagata, Arhat, Perfectly Awakened One as the aggregate of morality, nor should one attend to the aggregate of samadhi, nor should one attend to the aggregate of wisdom, nor should one attend to the aggregate of liberation, nor should one attend to the aggregate of the knowledge and vision of liberation. Why is that? Because it has no inherent nature. Whatever has no inherent nature is without substance.
Chinese
རོ། །因此，忆念佛陀不是忆念的对象，也不是意念的对象。善现，此外，如来、应供、正等觉也不应意念如来的十力。四无畏，四无碍解，大慈和大悲，以及十八不共佛法，也不应意念。那是什么缘故呢？因为这样，它没有自性。凡是没有自性的，那是因为没有实物。因此，忆念佛陀不是忆念的对象，也不是意念的对象。善现，此外，如来、应供、正等觉也不应意念缘起。那是什么缘故呢？因为这样，它没有自性。凡是没有自性的，那是因为没有实物。因此，忆念佛陀不是忆念的对象，也不是意念的对象。善现，菩萨摩诃萨在般若波罗蜜多中行持，应如是意念佛陀。这样，菩萨摩诃萨也有次第的行为，次第的修学，次第的进入。在此次第的修学中学习，在次第的修学和次第的进入中学习时，以无实物自性的方式，圆满四念住，四正断，四神足，五根，五力，七菩提分，八圣道分，空性三摩地，无相三摩地，无愿三摩地。直至圆满一切相智的智慧。因此，他证悟一切法唯是无实物自性，并且，他对自性的概念或无实物的概念都没有。善现，菩萨摩诃萨如何修习忆念正法呢？善现，在此，菩萨
English
ro. Therefore, mindfulness of the Buddha is neither an object of mindfulness nor an object of mental engagement. Subhuti, furthermore, the Tathagata, Arhat, Perfectly Awakened One, should not be mentally engaged with the ten powers of the Tathagata. The four fearlessnesses, the four analytical knowledges, great love and great compassion, and the eighteen unshared qualities of a Buddha should not be mentally engaged with. Why is that? Because in this way, it has no intrinsic nature. Whatever has no intrinsic nature, that is because it has no entity. Therefore, mindfulness of the Buddha is neither an object of mindfulness nor an object of mental engagement. Subhuti, furthermore, the Tathagata, Arhat, Perfectly Awakened One, should not be mentally engaged with dependent arising. Why is that? Because in this way, it has no intrinsic nature. Whatever has no intrinsic nature, that is because it has no entity. Therefore, mindfulness of the Buddha is neither an object of mindfulness nor an object of mental engagement. Subhuti, a Bodhisattva Mahasattva, engaging in the Perfection of Wisdom, should mentally engage with the Buddha in this way. In this way, a Bodhisattva Mahasattva also has gradual conduct, gradual training, and gradual entry. When learning in this gradual training, and learning in gradual training and gradual entry, in the manner of the intrinsic nature of non-entities, they perfect the four mindfulnesses, the four correct abandonments, the four legs of miraculous power, the five faculties, the five powers, the seven branches of enlightenment, the eightfold noble path, the samadhi of emptiness, the samadhi of signlessness, and the samadhi of wishlessness. They perfect up to the wisdom of all-aspects-knowing. Therefore, they manifestly and perfectly awaken to all phenomena as being solely the intrinsic nature of non-entities, and they have no concept of intrinsic nature or concept of non-entities. Subhuti, how does a Bodhisattva Mahasattva cultivate mindfulness of the Dharma? Subhuti, here, a Bodhisattva
Tibetan
མས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱའོ། །མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱའོ། །ལུང་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་དང་། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་དང་། མ་གཏོགས་པ་རྣམས་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། གང་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་དྲན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདི་ལ་བསླབས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཁོ་ནར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་སམ། དངོས་པོ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དེ་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་དྲན་པའི་ཆོས་ཕྲ་རབ་ཙམ་ཡང་མེད་ན། དྲན་པ་དང་བྲལ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་སྐྱེས་བུ་ཟུང་བཞི་དང་། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ཡ་བརྒྱད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། སྐྱེས་བུ་ཟུང་བཞི་དང་། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅིང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ནས་དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་དྲན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། ཡིད་ལ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་བར་དུ་སྦྱར་རོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དེ་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་དྲན་པའི་ཆོས་ཕྲ་རབ་ཙ
Chinese
（菩萨）大勇士行于般若波罗蜜多时，不应作意善法，不应作意不善法，不应作意有记别者，不应作意无记别者，不应作意世间者，不应作意出世间者，不应作意圣者，不应作意非圣者，不应作意有漏者，不应作意无漏者，不应作意属于欲界者，不应作意属于色界者，不应作意属于无色界者，不应作意不属于者，不应作意有为之法，不应作意无为之法。何以故？如是诸法无自性，何者无自性，彼无事物故。是故随念法者，非所应随念，非所应作意。若以无事物之自性之理修习此法界，则乃至获得一切相智。由此，诸法唯以无事物而现证圆满菩提，于彼无事物之想，亦无非事物之想。善现！菩萨摩诃萨应如是修习随念法，于彼乃至无有少分忆念之法，况说离念耶？善现！菩萨摩诃萨云何修习随念僧伽耶？善现！于此，菩萨摩诃萨行于般若波罗蜜多，应随念僧伽，谓世尊声闻之僧伽，四双补特伽罗，八辈士夫，彼等皆无自性。四双补特伽罗，八辈士夫，彼等以无自性及无事物之自性而分别，彼唯作意为无事物。从获得一切相智起，乃至随念僧伽者，非所应随念，非所应作意之间而修习。善现！菩萨摩诃萨应如是修习随念僧伽，于彼乃至无有少分忆念之法。
English
When a great hero (Bodhisattva) practices the Perfection of Wisdom, he should not focus on virtuous dharmas, nor should he focus on non-virtuous dharmas. He should not focus on those with predictions, nor should he focus on those without predictions. He should not focus on worldly ones, nor should he focus on those beyond the world. He should not focus on noble ones, nor should he focus on non-noble ones. He should not focus on those with outflows, nor should he focus on those without outflows. He should not focus on those belonging to the desire realm, nor should he focus on those belonging to the form realm. He should not focus on those belonging to the formless realm, nor should he focus on those not belonging to them. He should not focus on conditioned dharmas, nor should he focus on unconditioned dharmas. Why is that? Because these dharmas are without inherent existence. Whatever is without inherent existence is without substance. Therefore, mindfulness of dharma is not something to be mindful of, nor is it something to be focused on. If one cultivates this realm of dharma with the nature of non-substantiality, one will attain omniscience. Thus, all dharmas are manifestly and perfectly awakened only as non-substantial, and there is no concept of substance or non-substance in them. Subhuti, a Bodhisattva-Mahasattva should cultivate mindfulness of dharma in this way. If there is not even a trace of mindfulness in it, what need is there to mention being free from mindfulness? Subhuti, how does a Bodhisattva-Mahasattva cultivate mindfulness of the Sangha? Subhuti, here, a Bodhisattva-Mahasattva, practicing the Perfection of Wisdom, should be mindful of the Sangha, namely, the Sangha of the Blessed One's Shravakas, the four pairs of individuals, the eight types of persons, all of whom are without inherent existence. These four pairs of individuals and eight types of persons are distinguished by their lack of inherent existence and the nature of non-substantiality, and they are only focused on as non-substantial. From the attainment of omniscience onwards, one should cultivate until mindfulness of the Sangha is neither something to be mindful of nor something to be focused on. Subhuti, a Bodhisattva-Mahasattva should cultivate mindfulness of the Sangha in this way, and there is not even a trace of mindfulness in it.