Tibetan
མ་མཁའ་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །ནང་གི་ནམ་མཁའ་ནི་ཕྱིའི་ནམ་མཁའ་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཕྱིའི་ནམ་མཁའ་ནི་ནང་གི་ནམ་མཁའ་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅྭོ་བརྒྱད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅྭོ་བརྒྱད་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་ལ་གང་འདི་ལྟར་འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུའོ་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཁྲུག་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མ་མཆིས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བདག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་སྟེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱའོ་ཞེས་བགྱི་བར་སེམས་པར་གྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་ནི་གཉིས་སུ་དབྱེར་མ་མཆིས་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་འབྱེད་པས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་ནུས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ནི་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ། གཉིས་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་ནི་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་ནི་བྱང་ཆུབ་བོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་བྱ་བར་གཉིས་སུ་བྱ་བ་ལ་མི་སྤྱོད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་མི་སྤྱོད་དོ། །ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ། །སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་མི་སྤྱོད་དོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་སྤྱོད་དོ། ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ལ་མི་སྤྱོད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅྭོ་བརྒྱད་ལ་མི་སྤྱོད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ནི་བདག་གམ། བདག་གིར་བྱ་བ་མེད་པ་སྟེ། བདག་གིས་གཟུགས་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེའམ། བདག་གི་གཟུགས་སོ་ཞེའམ། བདག་གིས་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེའམ། བདག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེའམ། བདག་གིས་སྐྱེ་མཆེད
Chinese
虚空不会扰乱虚空。内部的虚空不会扰乱外部的虚空。外部的虚空不会扰乱内部的虚空。善现，同样，色也不会扰乱空性。空性也不会扰乱色。受、想、行、识也不会扰乱空性。空性也不会扰乱识。十二处、十八界和缘起也不会扰乱空性。空性也不会扰乱缘起。波罗蜜多和一切空性，以及菩提分法也不会扰乱空性。空性也不会扰乱菩提分法。圣谛、禅定、四无量、无色定、解脱、次第住定、空性、无相、无愿、神通、三摩地和陀罗尼门也不会扰乱空性。空性也不会扰乱陀罗尼门。如来的十力和四无畏，以及四无碍解，和十八不共佛法也不会扰乱空性。空性也不会扰乱十八不共佛法。预流果、一来果、不来果、阿罗汉果、独觉菩提和无上正等觉菩提也不会扰乱空性。空性也不会扰乱无上正等觉菩提。为什么呢？因为在这些法中，如果有人认为这是色，这是空性，这是受、想、行、识，这
English
Emptiness does not disturb emptiness. Inner space does not disturb outer space. Outer space does not disturb inner space. Subhuti, likewise, form does not disturb emptiness. Emptiness does not disturb form. Feeling, perception, mental formations, and consciousness do not disturb emptiness. Emptiness does not disturb consciousness. The sense bases, realms, and dependent origination do not disturb emptiness. Emptiness does not disturb dependent origination. The perfections, all emptiness, and the factors of enlightenment do not disturb emptiness. Emptiness does not disturb the factors of enlightenment. The noble truths, meditative stabilizations, immeasurables, formless absorptions, liberations, the successive abidings of meditative stabilization, emptiness, signlessness, wishlessness, clairvoyance, samadhi, and the doors of dharani do not disturb emptiness. Emptiness does not disturb the doors of dharani. The ten powers of the Tathagata, the four fearlessnesses, the four kinds of perfect knowledge, and the eighteen unshared qualities of a Buddha do not disturb emptiness. Emptiness does not disturb the eighteen unshared qualities of a Buddha. The fruit of stream-enterer, the fruit of once-returner, the fruit of non-returner, the state of Arhat, self-awakening, and unsurpassed perfect and complete awakening do not disturb emptiness. Emptiness does not disturb unsurpassed perfect and complete awakening. Why is that? Because among these, if someone thinks, 'This is form, this is emptiness, this is feeling, perception, mental formations, and consciousness,' this
Chinese
是空性。这是直至无上正等菩提之间，这是空性，像这样扰乱的那种自性是没有的。 善现请问：世尊，如果一切法没有差别，那么为什么菩萨摩诃萨会想：我已真实地进入无上正等菩提，我将现证圆满成佛？世尊，菩提是没有差别的，以差别对待是不能现证圆满成佛的。 世尊说：善现，是这样的，是这样的，菩提是没有差别的，对于二取而行持是没有菩提的。 善现，菩提是没有差别的，菩萨摩诃萨的菩提就是菩提。不以菩提、菩萨这样的二取而行持，菩萨 摩诃萨的菩提是不缘于色的。 不缘于受、想、行、识。 不缘于处、界和缘起。 不缘于波罗蜜多和一切空性，以及菩提的顺品法。 不缘于圣谛、禅定、无量、无色界的等至、解脱、次第住等至、空性、无相、无愿、神通、三摩地和陀罗尼门。 不缘于如来的十力、无畏、种种无碍解、大慈、大悲和十八不共佛法。 这是为什么呢？菩提是没有我或者我所的，我怎么能缘于色呢？或者说这是我的色？我怎么能缘于受、想、行、识呢？或者说这是我的识？我怎么能缘于处
English
is emptiness. This is until the unsurpassed perfect complete enlightenment, this is emptiness, like that kind of disturbing nature is not there. Subhuti asked: World Honored One, if all dharmas have no difference, then why would Bodhisattva Mahasattvas think: I have truly entered the unsurpassed perfect complete enlightenment, I will manifest and realize complete Buddhahood? World Honored One, enlightenment has no difference, to treat it with difference is not able to manifest and realize complete Buddhahood. The World Honored One said: Subhuti, it is so, it is so, enlightenment has no difference, for those who practice with duality, there is no enlightenment. Subhuti, enlightenment has no difference, the enlightenment of Bodhisattva Mahasattvas is enlightenment. Do not practice with such duality as enlightenment and Bodhisattva, the enlightenment of Bodhisattva Mahasattvas does not rely on form. It does not rely on feeling, thought, volition, and consciousness. It does not rely on the sense bases, elements, and dependent origination. It does not rely on the Paramitas and all emptiness, and the dharmas that are in accordance with enlightenment. It does not rely on the Noble Truths, Samadhi, immeasurable, formless realm attainments, liberation, successive dwelling attainments, emptiness, signlessness, wishlessness, supernormal knowledges, Samadhi, and Dharani gates. It does not rely on the ten powers of the Tathagata, fearlessness, the fourfold analytical knowledge, great loving-kindness, great compassion, and the eighteen unshared qualities of the Buddha. Why is that? Enlightenment has no self or what belongs to self, how can I rely on form? Or is this my form? How can I rely on feeling, thought, volition, and consciousness? Or is this my consciousness? How can I rely on the sense bases?
Tibetan
་དང་། ཁམས་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེའམ། བདག་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེའམ། བདག་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པར་བྱའོ་ཞེའམ། བདག་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སོ་ཞེའམ། བདག་གིས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེའམ། བདག་གི་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་སོ་ཞེའམ། བདག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅྭོ་བརྒྱད་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེའམ། བདག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅྭོ་བརྒྱད་དོ་ཞེའམ། བདག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེའམ། བདག་གི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བར་བདག་དང་བདག་གིར་བྱ་བ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་ནི་འཛིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་མི་འཛིན་པ་ལའང་མི་སྤྱོད་དོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་འཛིན་པ་ལ་ཡང་མི་སྤྱོད། མི་འཛིན་པ་ལ་ཡང་མི་སྤྱོད་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་ཅི་ལ་སྤྱོད་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྤྲུལ་པའི་བྱང་ཆུབ་འཛིན་པའམ། མི་འཛིན་པའམ། ཅི་ལ་ཡང་སྤྱོད་པ་ཡོད་དམ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། དགྲ་བཅོམ་པའི་རྨི་ལམ་གྱི་བློ་འཛིན་པའམ་མི་འཛིན་པ་གང་ལ་ཡང་སྤྱོད་དམ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡོད་ཡང་ཉལ་བ་མ་མཆིས་ན། དེའི་རྨི་ལམ་གྱི་བློ་འཛིན་པའམ། མི་འཛིན་པ་ལ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་མཆིས། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་
Chinese
，或者用于界和缘起呢？或者我的缘起呢？或者我将用于波罗蜜多等，一切空性，以及菩提之分法呢？或者我的菩提之分法呢？或者我将用于圣谛，禅定，无量，以及无色之等持，解脱，渐次住之等持，空性，无相，无愿，神通，三摩地，以及陀罗尼之门呢？或者我的陀罗尼之门呢？或者我将用于如来十力，四无畏，四无碍解，大慈，大悲，以及十八不共佛法呢？或者我的十八不共佛法呢？或者我将用于无上正等菩提之间呢？或者我的无上正等菩提呢？对于这些，没有我和我所。菩萨摩诃萨之菩提，不用于执取，也不用于不执取。 善现请问： 世尊，如果这样，菩萨摩诃萨之菩提既不用于执取，也不用于不执取，那么菩萨摩诃萨之菩提用于何处呢？ 世尊开示说： 善现，你认为如何？如来所化现之菩提，是用于执取还是不执取，或者用于任何事物呢？ 回答说： 世尊，不是这样的。 世尊开示说： 善现，你认为如何？阿罗汉的梦中之识，是用于执取还是不执取呢？ 回答说： 世尊，不是这样的。因为阿罗汉即使存在，也没有睡眠，怎么会用他的梦中之识来执取或不执取呢？ 世尊开示说： 善现，同样，菩萨摩诃萨之菩提
English
, or should it be used for realms and dependent origination? Or my dependent origination? Or should I use it for the perfections, all emptiness, and the dharmas of the aspects of enlightenment? Or my dharmas of the aspects of enlightenment? Or should I use it for the noble truths, meditation, immeasurables, and formless absorptions, liberation, the successively abiding absorptions, emptiness, signlessness, wishlessness, extrasensory perception, samadhi, and the doors of dharani? Or my doors of dharani? Or should I use it for the ten powers of the Tathagata, the four fearlessnesses, the four analytical knowledges, great love, great compassion, and the eighteen unshared qualities of a Buddha? Or my eighteen unshared qualities of a Buddha? Or should I use it until unsurpassed, perfect, complete enlightenment? Or my unsurpassed, perfect, complete enlightenment? For these, there is no self and no belonging to self. The enlightenment of a Bodhisattva Mahasattva is not used for grasping, nor is it used for not grasping. Subhuti asked: World Honored One, if that is the case, the enlightenment of a Bodhisattva Mahasattva is neither used for grasping, nor is it used for not grasping, then where is the enlightenment of a Bodhisattva Mahasattva used? The World Honored One said: Subhuti, what do you think? Does the enlightenment manifested by the Tathagata have any use for grasping, not grasping, or anything at all? He replied: World Honored One, it is not so. The World Honored One said: Subhuti, what do you think? Does the mind of an Arhat in a dream have any use for grasping or not grasping? He replied: World Honored One, it is not so. Because even if an Arhat exists, there is no sleep, how could his mind in a dream be used for grasping or not grasping? The World Honored One said: Subhuti, likewise, the enlightenment of a Bodhisattva Mahasattva