Tibetan
། རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལས་ལྷག་པོར་བྱས་པ་ནི། ལྷག་པོར་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཙུན་པ། སུའི་མདུན་དུ་ལྷག་པོར་བགྱི། ཨུ་པ་ལི། དགེ་སློང་གིས་ནི། དགེ་སློང་གི་མདུན་དུ་ལྷག་པོར་བྱའོ། །དགེ་སློང་མའི་མདུན་དུ་ནི། མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་མས་ནི། དགེ་སློང་མས་ནི། དགེ་སློང་མ་ལའོ། །དགེ་ཚུལ་ཕས་ནི། དགེ་ཚུལ་ཕའི་མདུན་དུ་ལྷག་པོར་བྱའོ། །དགེ་སློབ་མས་ནི། དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་ཚུལ་མའི་མདུན་དུ་ལྷག་པོར་བྱའོ། །བཙུན་པ། དགེ་སློང་མའི་མདུན་དུ་ལྷག་པོར་བགྱིའམ། ཨུ་པ་ལི། མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྟེ་བཙུན་པ། ལྷག་པོར་བགྱིས་ན། ལྷག་པོར་བགྱིས་པ་ཞེས་བགྱིའམ། འཚལ་བར་ཡང་བགྱིའམ། ཨུ་པ་ལི། མ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན། འཕྲིན་པ་སྤྲིང་ཡིག་ལག་བརྡ་དང་། །གཞན་ཟེར་བ་དང་གཅིག་ནས་གཅིག་།སྨྱོན་པ་སེམས་འཁྲུགས་ན་བ་དང་། འོན་པ་གླེན་པ་གཉིད་ལོག་དང་། །ར་རོ་བ་དང་མྱོས་པ་དང་། །སྙོམས་ཞུགས་འགྲོ་བ་ཐ་མའོ། །བཙུན་པ། དགེ་སློང་གིས་འཕྲིན་པ་ལས་ལྷག་པར་བགྱིས་ན། ལྷག་པོར་བགྱིས་པ་ཞེས་བགྱིའམ། ཨུ་པ་ལི། མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྤྲིང་ཡིག་དང་། ལག་བརྡ་དང་། གཞན་ཟེར་བ་དང་། གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་ལྷག་པོར་བྱས་ནའང་ལྷག་པོར་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཙུན་པ། དགེ་སློང་གིས་སྨྱོན་པ་ཞིག་ལས་ལྷག་པོར་བགྱིས་ན། ལྷག་པོར་བགྱིས་པ་ཞེས་བགྱིའམ། ལྷག་པོར་མ་བགྱིས་པ་ཞེས་བགྱི། ལྷག་པོར་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ དགེ་སློང་སེམས་འཁྲུགས་པ་དང་། ནད་ཀྱིས་གཟིར་བ་དང་། གླེན་པ་དང་། ལྐུགས་པ་དང་། འོན་པ་དང་། གཉིད་ལོག་པ་དང་། ར་རོ་བ་དང་། མྱོས་པ་དང་། སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། འགྲོ་བ་གཞན་དུ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་དུ་ལྷག་པོར་བགྱིས་ན། ལྷག་པར་བགྱིས་པ་ཞེས་བགྱིའམ། ཨུ་པ་ལི། མ་ཡིན་ནོ། །བཙུན་པ། དགེ་སློང་གིས་མ་ནིང་ལས་ལྷག་པོར་བགྱིས་ན། ལྷག་པོར་བགྱི་བ་ཞེས་བགྱིའམ། ཨུ་པ་ལི། མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་མ་སུན་བྱུང་བ་དང་། ཕ་དང་། མ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་བསད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་ཕྱུང་བ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་དུ་སོང་བ་དང་། རྐུན་གནས་དང་། མི་གནས་པ་དང་། སོ་སོར་གནས་པ་དང་། སྔར་ཉེས་པ་བྱུང་བ་དང་། སྡར་འཁྲུགས་པ་རྣམས་ལས་ལྷག་པོར་བགྱིས་ན། ལྷག་པོར་བགྱིས་པ་ཞེས་བགྱིའམ། ཨུ་པ་ལི། དེ་ནི། མ་ཡིན་ནོ། །བཙུན་པ། དགེ་སློང་གིས་དགེ་སློང་ཟ་མ་ལས་ལྷག་པོར་བགྱིས་ན། ལྷག་པོར་བགྱིས་པ་ཞེས་བགྱིའམ། ལྷག་པོར་བྱས་པ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། ལྷག་པོར་བྱེད་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་བཅས་པའོ། །བཙུན་པ། དགེ་སློང་གིས་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་བགྱིས་པ་དང་། ཉེ་བར་ཕྱོགས་པ་དང་། བསླབ་པ་སྩལ་པ་རྣམས་ལས། ལྷག་པོར་བགྱིས་ན། ལྷག་པོར་བགྱིས་པ་ཞེས་བགྱིའམ། ལྷག་པོར་མ་བགྱིས་པ་ཞེས་བགྱི། ཨུ་པ་ལི། ལྷག་པོར་བྱས་པ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། ལྷག་པོར་བྱེད་པ་ནི། ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །བཙུན་པ། བསླབ་པ་སྩལ་པས་ལྷག་པོར་མ་བགྱིས་པའི་བཟའ་བ་དང་། བཅའ་བ་འཚལ་ན། ཅིར་འགྱུར། ལྟུང་བའོ། །བཙུན་པ། དགེ་སློང་མས་ཟས་འཚལ་ཏེ་སྤངས་པའི་འོག་ཏུ་བཟའ་བ་དང་། བཅའ་བ་འཚལ་ན། ཅིར་འགྱུར། ལྟུང་བའོ། བཙུན་པ། དགེ་སློབ་མ་དང་། དགེ་ཚུལ་མ་དང་། དགེ་ཚུལ་ཕ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷག་པོར་མ་བགྱིས་པའི་བཟའ་བ་དང་། བཅའ་བ་འཚལ་ན། ཅིར་འགྱུར། ཉེས་བྱས་སོ། །མདོར་ན། སྐད་དང་ལུས་དང་དབེན་དེ་བཞིན། །ཟས་དང་མི་རུང་བ་དག་དང་། །མཚན་དང་བཞི་པ་དེ་བཞིན་ཏེ། ། དགེ་འདུན་དབྱེན་དང་དགེ་སློང་མའོ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཨུ་པ་ལིས་ཞུས་པ། བཙུན་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡང་དགེ་སློང་གང་གིས་འཚལ་མ་འཚལ་ལགས་ཏེ་སྤངས་པར་འཚལ་བཞིན་དུ་ལྷག་པོར་མ་བགྱིས་པའི་ཟས་དུས་ཀྱིས་སྟོབ་ན། ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་ན། བཙུན་པ། དགེ་སློང་འཕགས་པས་འཕགས་པའི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་ལ་ལྷག་པོར་མ་བགྱིས་པའི་བཅའ་བ་དང་། བཟའ་བ་བསྟབས་པ་དང་། དགེ་སློང་དེས་ཀྱང་འཕགས་པའི་སྐད་མ་འཚལ་ན། ཅིར་འགྱུར། ཉེས་བྱས་སོ། །འཕགས་པས་མཐའ་འཁོབ་པའི་སྐད་དུ་བསྟབས་པ་དང་། དགེ་སློང་དེས་ཀྱང་མཐའ་འཁོབ་པའི་སྐད་མ་འཚལ་ན། ཅིར་འགྱུར། ཉེས་བྱས་སོ། །མཐའ་འཁོབ་པས་མཐའ་འཁོབ་པའི་སྐད་དུ་བསྟབས་པ་དང་། དགེ་སློང་དེས་ཀྱང་མཐའ་འཁོབ་པའི་སྐད་མ་འཚལ་ན། ཅིར་འགྱུར། ཉེས་བྱས་སོ། །མཐའ་འཁོབ་པས་འཕགས་པའི་སྐད་དུ་བསྟབས་པ་དང་། དགེ་སློང་དེས་ཀྱང་འཕགས་པའི་སྐད་མ་འཚལ་ན། ཅིར་འགྱུར། ཉེས་བྱས་སོ། །བཙུན་པ། དགེ་སློང་གིས་ལུས་ཀྱི་དམིགས་པས་དགེ་སློང་ལ་ལྷག་པར་མ་བགྱིས་པའི་བཅའ་བ་དང་། བཟའ་བ་རྣམས་བསྟབས་ན། ཅིར་འགྱུར་ཉེས་བྱས་སོ། །བཙུན་པ། དགེ་སློང་གིས་མི་དབེན་པ་ལ་དབེན་པར་འདུ་ཤེས་ཏེ་ལྷག་པོར་མ་བགྱིས་པའི་བཅའ་བ་དང་། བཟའ་བ་རྣམས་བསྟབས་ན། ཅིར་འགྱུར། ཉེས་བྱས་སོ། །བཙུན་པ། དགེ་སློང་གིས་ཟས་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལས་གཞན་པའི་བཅའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་།
Chinese
从自性安住之上更有所作，名为更有所作。尊者，于谁前更有所作？邬波离，比丘于比丘前更有所作。于比丘尼前，非也。比丘尼于比丘尼，于比丘尼也。沙弥于沙弥前更有所作。式叉摩那于比丘尼和比丘尼和沙弥尼前更有所作。尊者，于比丘尼前更有所作吗？邬波离，非也。如是尊者，若更有所作，名为更有所作吗？亦名为应呵责吗？邬波离，非也。总而言之，口信、书信、手势和，他人之语及从一至一，疯子、心乱、病人与，聋子、愚者、睡眠和，醉酒者与昏醉者和，入定、异处行者也。尊者，比丘以口信更有所作，名为更有所作吗？邬波离，非也。如是书信和，手势和，他人之语和，从一至一传递而更有所作，亦名非更有所作。尊者，比丘于疯子有所作，名为更有所作吗？名为非更有所作？名为非更有所作。如是，比丘于心乱者和，为病所苦者和，愚者和，哑巴和，聋子和，睡眠者和，醉酒者和，昏醉者和，入定者和，于异处行者等之前更有所作，名为更有所作吗？邬波离，非也。尊者，比丘于不男有所作，名为更有所作吗？邬波离，非也。如是比丘尼还俗者和，父亲和，母亲和，杀阿罗汉者和，以恶心于如来身上出血者和，外道和，成为外道者和，盗处和，不住者和，各别住者和，先前有罪者和，怖畏杂乱者等有所作，名为更有所作吗？邬波离，此非也。尊者，比丘于比丘食啖更有所作，
English
That which is done beyond what is naturally abiding is called 'having done more.' Venerable one, before whom does one do more? Upali, a bhikshu does more before a bhikshu. But not before a bhikshuni. A bhikshuni does more before a bhikshuni, before a bhikshuni. A shramanera does more before a shramanera. A shikshamana does more before a bhikshuni, and a bhikshuni, and a shramanerika. Venerable one, does one do more before a bhikshuni? Upali, no. Thus, venerable one, if one does more, is it called 'having done more'? Or is it also called 'reproachable'? Upali, no. In short: verbal message, letter, gesture, and, another's speech, and from one to one, a madman, a disturbed mind, a sick person, and, a deaf person, a fool, sleep, and, a drunkard and an intoxicated person, and, absorption, a wanderer in another place. Venerable one, if a bhikshu does more through a verbal message, is it called 'having done more'? Upali, no. Likewise, a letter, and, a gesture, and, another's speech, and, having transmitted from one to one and done more, it is also called 'not having done more.' Venerable one, if a bhikshu does more to a madman, is it called 'having done more'? Is it called 'not having done more'? It is called 'not having done more.' Likewise, if a bhikshu does more before those with disturbed minds, those afflicted by illness, fools, mutes, deaf people, those who are asleep, drunkards, intoxicated people, those in absorption, and wanderers in other places, is it called 'having done more'? Upali, no. Venerable one, if a bhikshu does more to a hermaphrodite, is it called 'having done more'? Upali, no. Likewise, a bhikshuni who has renounced, and a father, and a mother, and one who has killed an arhat, and one who has drawn blood from a tathagata with malicious intent, and a tirthika, and one who has become a tirthika, and a thief's place, and one who does not abide, and one who abides separately, and one who has previously committed an offense, and those who are confused by fear, if one does more to them, is it called 'having done more'? Upali, that is not so. Venerable one, if a bhikshu does more to a bhikshu who is eating,
Chinese
是否称为“已过度做”？不应称为“已做过度”，因为过度做本身是完全超越的。尊者，比丘对比丘僧团制造分裂，接近分裂，以及给予学处等行为中，如果过度做了，是称为“已过度做”呢，还是称为“未过度做”呢？邬波离，不应称为“已做过度”，因为过度做将会是完全超越的。尊者，给予学处者，如果享用了未过度做的食物和饮料，会怎么样？犯堕罪。尊者，比丘尼如果享用了已舍弃的食物和饮料，会怎么样？犯堕罪。尊者，沙弥、沙弥尼和沙弥父，如果享用了未过度做的食物和饮料，会怎么样？犯恶作罪。总而言之，语言和身体以及寂静，食物和不应理，名称和第四者，以及僧团分裂和比丘尼。具寿邬波离向世尊提问：尊者，世尊曾说，如果任何比丘在知道或不知道的情况下，享用了已舍弃的未过度做的食物，会犯堕罪。尊者，如果一位高贵的比丘用高贵的语言向比丘给予未过度做的食物和饮料，而那位比丘也不懂高贵的语言，会怎么样？犯恶作罪。如果高贵者用边地的语言给予，而那位比丘也不懂边地的语言，会怎么样？犯恶作罪。如果边地人用边地的语言给予，而那位比丘也不懂边地的语言，会怎么样？犯恶作罪。如果边地人用高贵的语言给予，而那位比丘也不懂高贵的语言，会怎么样？犯恶作罪。尊者，如果比丘以身体的暗示向比丘给予未过度做的食物和饮料，会怎么样？犯恶作罪。尊者，如果比丘认为不寂静的地方是寂静的，而给予未过度做的食物和饮料，会怎么样？犯恶作罪。尊者，如果比丘给予除了食物之外的其他饮料和
English
Is it called "having done excessively"? It should not be called "having done excessively," because doing excessively itself is completely transcendent. Venerable, if a monk causes dissension in the Sangha, approaches dissension, and gives precepts, etc., if he does excessively, is it called "having done excessively" or "not having done excessively"? Upali, it should not be called "having done excessively," because doing excessively will become completely transcendent. Venerable, if one who gives precepts partakes of food and drink that has not been excessively done, what happens? It is a downfall. Venerable, if a bhikkhuni partakes of food and drink after it has been abandoned, what happens? It is a downfall. Venerable, if a śrāmaṇera, śrāmaṇerī, or śrāmaṇera father partakes of food and drink that has not been excessively done, what happens? It is a misdeed. In short, speech, body, and solitude, food and impropriety, name and the fourth, as well as Sangha division and bhikkhunis. The venerable Upali asked the Blessed One: Venerable, the Blessed One has said that if any monk, knowingly or unknowingly, partakes of abandoned food that has not been excessively done, it is a downfall. Venerable, if a noble monk gives food and drink that has not been excessively done to a monk in the noble language, and that monk does not understand the noble language, what happens? It is a misdeed. If a noble one gives in the borderland language, and that monk does not understand the borderland language, what happens? It is a misdeed. If a borderland person gives in the borderland language, and that monk does not understand the borderland language, what happens? It is a misdeed. If a borderland person gives in the noble language, and that monk does not understand the noble language, what happens? It is a misdeed. Venerable, if a monk gives food and drink that has not been excessively done to a monk by means of bodily gestures, what happens? It is a misdeed. Venerable, if a monk thinks that a non-secluded place is secluded and gives food and drink that has not been excessively done, what happens? It is a misdeed. Venerable, if a monk gives other drinks and