Tibetan
ས་པའི་བློའི་དམིགས་པའང་ཤེས་པ་དགུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཟག་མེད་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པར་ངེས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བློའི་དམིགས་པའང་ཆོས་རྗེས་བློ་ཕྱོགས་ཕན་ཚུན་མིན་ཞེས་འབྱུང་བས་ཆོས་ཤེས་མ་གཏོགས་པའི་ཤེས་པ་དགུ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་དེའི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་བདེན་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་ཟག་བཅས་གཉིས་ཡིན་ནོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་དང་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་བཞིའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་ཆར་ཡིན་ཏེ། ཅི་རིགས་པར་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་གཞན་ནི་གོ་སླ་ལ་ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་ཟག་མེད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་པ་དགུ་ཡིན་ལ། ཟག་བཅས་ཀྱི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་ཟག་བཅས་ཡིན་ནོ། །གཅིག་གི་སྟེ་འགོག་པ་ཤེས་པ་གཅིག་པུའི་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་མིན་ཏེ། དེ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ལ་དེ་ནི་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་བཅུར་ཕྱེ་ལ་ཆོས་བཅུ་པོ་དག་ནི་ཤེས་པ་དུ་ཞིག་གི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་སྦྱར་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཆོས་བཅུ་པོ་གང་དག་ཅེ་ན། ཆོས་འདུས་བྱས་ལ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་སྟེ་ཁམས་གསུམ་པའི་ཆོས་དང་དྲི་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཏེ་རྣམ་པ་བཞི་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ་ལྔ་ལ་རེ་རེ་ལའང་རྣམ་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་དང་པོ་བཞི་ལ་མཚུངས་ལྡན་དང་མཚུངས་ལྡན་མ་ཡིན་པ་གཉིས་གཉིས་ཏེ་བརྒྱད་དང་། འདུས་མ་བྱས་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་དགེ་བ་དང་ནམ་མཁའ་དང་བརྟགས་མིན་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པས་གཉིས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྦྱར་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། ཆོས་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་འདོད་པ(འི་ཆོས་གཉིས་)དང་ཟག་མེད་འདུས་བྱས་ཀྱི་གཉིས་གཉིས་ཏེ་(ཆོས་ཤེས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆ་གཉིས་ཏེ།) བཞི་དང་འདུས་མ་བྱས་དགེ་བ་སྟེ་ལྔ་དང་། རྗེས་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་དང་ཟག་མེད་འདུས་བྱས་ཀྱི་(མཚུངས་ལྡན་ཡིན་མིན་)གཉིས་གཉིས་ཏེ་དྲུག་དང་འདུས་མ་བྱས་དགེ་བ་སྟེ་བདུན་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཆོས་དྲུག་དྲུག་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་འདུས་མ་བྱས་དགེ་བ་གཅིག་པུ་དང་། ལམ་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་ཟག་མེད་འདུས་བྱས་ཀྱི་གཉི
Chinese
世俗智之对境也是九种智，因为其必定只缘于无漏，所以除了世俗智之外。类智之对境也如经中所说，不是法智和类智互相为境，所以是除了法智之外的九种智。苦及苦因集谛智之行境，是包含于前二谛中的世俗智和他心智有漏二者。 世俗智与他心智、尽智和无生智四者的行境是全部十种智，因为它们对一切对境都能随其所应地缘取。其中其他的容易理解，而他心智无漏的对境是九种智，有漏的对境是世俗智和他心智有漏。唯一的灭智的对境不是全部的智，因为它只缘于择灭，而择灭不是智的自性。将所知的一切法分为十种，要知道这十种法是哪些智的对境，并加以结合。这十种法是什么呢？有为法中，欲界、色界和无色界，即三界之法和无垢之法，这是四种；以及无为法，这是五种，每一种又分为两种。如何分呢？前四种各有相应与不相应两种，所以是八种；无为法中，有择灭（སོ་སོར་བརྟགས་འགོག，pratisaṃkhyā-nirodha，择灭），善法，虚空和非择灭无记，所以成为两种。如何结合呢？世俗智的对境是全部十种，法智的对境是欲界（的两种法）和无漏有为法的两种，即（法智无漏的两种部分），四种，以及无为善法，共五种。类智的对境是上二界和无漏有为法的（相应与不相应）两种，即六种，以及无为善法，共七种。苦智和集智的对境是三界的六种法。灭智的对境是唯一的无为善法。道智的对境是无漏有为法的两种。
English
The object of mundane knowledge is also the nine types of knowledge, because it is certain that it only focuses on the uncontaminated, so it excludes mundane knowledge. The object of subsequent knowledge is also as stated in the scriptures, it is not that Dharma-knowledge and subsequent knowledge are mutually objects, so it is the nine types of knowledge excluding Dharma-knowledge. The object of the knowledge of suffering and its cause, the origin of suffering, is the mundane knowledge included in the first two truths and the contaminated other-minds knowledge. The objects of the four types of knowledge, mundane knowledge, other-minds knowledge, knowledge of exhaustion, and knowledge of non-arising, are all ten types of knowledge, because they focus on everything as appropriate. Among them, the others are easy to understand, but the object of uncontaminated other-minds knowledge is the nine types of knowledge, and the object of contaminated other-minds knowledge is mundane knowledge and contaminated other-minds knowledge. The object of the single cessation knowledge is not all knowledge, because it only focuses on discriminative cessation, and discriminative cessation is not the nature of knowledge. Divide all knowable phenomena into ten types, and it should be known and combined which of these ten phenomena become the object of how many types of knowledge. What are these ten phenomena? Among conditioned phenomena, the desire realm, the form realm, and the formless realm, that is, the phenomena of the three realms and the uncontaminated phenomena, these are four types; and unconditioned phenomena, these are five types, and each is divided into two types. How are they divided? The first four each have two types, associated and non-associated, so there are eight types; among unconditioned phenomena, there are discriminative cessation (སོ་སོར་བརྟགས་འགོག，pratisaṃkhyā-nirodha，selective cessation), virtuous phenomena, space, and non-discriminative unindicated phenomena, so there become two types. How are they combined? The object of mundane knowledge is all ten types, the object of Dharma-knowledge is the desire realm (the two phenomena) and the two types of uncontaminated conditioned phenomena, that is, (the two parts of uncontaminated Dharma-knowledge), four types, and unconditioned virtuous phenomena, a total of five types. The object of subsequent knowledge is the two upper realms and the two types of uncontaminated conditioned phenomena (associated and non-associated), that is, six types, and unconditioned virtuous phenomena, a total of seven types. The object of the knowledge of suffering and the knowledge of origin is the six phenomena of the three realms. The object of cessation knowledge is only the single unconditioned virtuous phenomena. The object of the path knowledge is the two types of uncontaminated conditioned phenomena.
Tibetan
ས་དང་། ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་འདོད་གཟུགས་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་མཚུངས་ལྡན་གསུམ་དང་། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་འདུས་མ་བྱས་ལུང་མ་བསྟན་མ་གཏོགས་པ་དགུ་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་པ་དེ་དག་གི་དམིགས་ཡུལ་ཤེས་བྱ་དེ་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལྟར་ན་ནམ་མཁའ་དང་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་ནི་བདེན་བཞིར་མ་འདུས་པར་འདོད་དེ། ཊཱིཀ་བྱེད་དག་གིས་ཀྱང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ནི་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ལ། འདུས་མ་བྱས་ལུང་དུ་མ་བསྟེན་པ་ནི་བདེན་པ་བཞི་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། ། གལ་ཏེ་ཤེས་པ་གཅིག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་ཤེས་པར་འགྱུར་བར་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མེད་དེ། མདོ་ལས། དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཡང་རུང་གང་ཅིག་ཅར་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའམ་མཐོང་བ་དེ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གཅིག་པུས་རང་གི་ངོ་བོ་དང་རང་གི་ཚོགས་ཏེ་རང་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་མཚུངས་ལྡན་དང་དེ་མ་ཡིན་པ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་རིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་དག་ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་བའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དོ་ཞེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པའི་ཡུལ་དུ་དང་པོའང་འགྱུར་བས་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་འདོད་པ་ན་ཐོས་བསམ་གཉིས་ཀ་དང་གཟུགས་ན་ཐོས་བྱུང་ཁོ་ནའོ། །རང་ཉིད་ནི་ཡུལ་དུ་མི་བྱེད་དེ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ལ་ཐ་དད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ལ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རལ་གྲིས་རང་ཉིད་མི་གཅོད་པ་བཞིན་ནོ། །རང་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་མཚུངས་ལྡན་རྣམས་ཀྱང་མི་འཛིན་ཏེ། དེ་དག་དང་དམིགས་པ་གཅིག་པས་རང་ཉིད་ལའང་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་མེ་འཛིན་ཏེ་ཧ་ཅང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་མིག་སྨན་དང་མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མ་བཞིན་ནོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གོོང་དང་འོག་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཞེས་པ་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། གལ་ཏེ་ཅིག་ཅར་དམིགས་ནས་ཐམས་ཅད་ལས་ཅིག་ཅར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྒོམ་བྱུང་གིས་ནི་ས་ཐ་དད་པའི་བདེན་པ་ལ་སོ་སོར་ངེས་པ་
Chinese
在（地）和（他）心识的境中，有欲界色界和无漏的相应三者；在知尽和不生境中，除了无为无记之外，有九种转变，因为那些知识的对境就是那些所知。因此，按照分别说者的观点，虚空和非择灭的灭不包括在四谛中。注释者们也说，知尽和不生者，是因为对境是四谛；无为无记，是因为不属于四谛的缘故。 如果一个知识能够同时了解一切法吗？并非如此，因为经中说：“无论是沙门还是婆罗门，没有任何人能够同时了解或看见一切。”然而，仅仅一个世俗知识就能在一个刹那间理解自己的自性和自己的集合，即与自己同时产生的相应法，以及与此不同的其他一切法，都是无我的。因为以信行地来说，由听闻思惟产生的世俗知识会作意一切法都是无我的。在第二个刹那的境中，第一个刹那也会改变，所以在第二个刹那的境中，一切法都会改变。其中，在欲界有听闻和思惟两种，在色界只有听闻所生。自己不能作为境，因为境和有境是互相遍及的，而境和有境没有差别，并且自己对自己起作用是相违的，就像刀不能砍自己一样。与自己同时产生的相应法也不能执持，因为它们和自己的目标相同，也会以自己为目标。与自己同时产生的不相应法也不能执持，因为它们非常接近，就像眼药和眼药棒一样。由修习世俗知识所产生的智慧不能同时了解一切法，因为具有先后行境者是对治品的目标。如果同时作为目标，就会同时从一切法中离欲。因此，由修习所生的世俗知识能够分别确定不同地的谛。
English
In the realm of (earth) and (other) mind-consciousness, there are three corresponding factors of desire realm, form realm, and non-contaminated; in the realm of knowing cessation and non-arising, there are nine transformations except for unconditioned and non-specified. Because the objects of those consciousnesses are those knowable things. Therefore, according to the view of the Vaibhāṣikas, space and non-analytical cessation are not included in the four truths. Commentators also say that the knowledge of cessation and non-arising is because its object is the four truths; the unconditioned and non-specified is because it is not included in the four truths. If one consciousness can know all dharmas simultaneously, is that possible? It is not, because the sutra says, "There is no ascetic or Brahmin who knows or sees everything simultaneously." However, a single conventional consciousness can, in a single moment, understand its own nature and its own aggregate, that is, the corresponding dharmas that arise simultaneously with itself, and all other dharmas that are different from them, as being without self. Because in the stage of practice by faith, the conventional consciousness arising from hearing and thinking contemplates that all dharmas are without self. In the object of the second moment, the first moment also changes, so in the object of the second moment, all dharmas change. Among them, in the desire realm, there are both hearing and thinking, and in the form realm, there is only that arising from hearing. Oneself does not act as an object, because the object and the subject are mutually pervasive, but the object and the subject are not different, and it is contradictory for oneself to act on oneself, just as a sword cannot cut itself. The corresponding factors that arise simultaneously with oneself are also not apprehended, because they have the same object as oneself, and they would also take oneself as an object. The non-corresponding factors that arise simultaneously with oneself are also not apprehended, because they are very close, like eye medicine and an eye stick. The wisdom arising from cultivating conventional consciousness does not know all dharmas simultaneously, because having prior and subsequent objects is aimed at the antidote. If it is aimed at simultaneously, one would simultaneously be free from desire from all dharmas. Therefore, the conventional consciousness arising from cultivation can separately ascertain the truths of different grounds.
Tibetan
ཉིད་དུ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་འདོད་དོ། །མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་རིག་འདོད་པས་རང་གི་ཚོགས་པའང་བདག་མེད་པར་ཤེས་པར་འདོད་ལ། ཐེག་པ་གོང་མ་པ་ནི་སྒོམ་བྱུང་གིས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་ཅིག་ཅར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའང་ཁོ་བོ་ཅག་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་བསམ་པའང་བཅལ་བར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་འདོད་དོ། ། བདུན་པ་ནི་འོ་ན་གང་ཟག་གང་ཞིག་ཤེས་པ་དུ་དང་ལྡན་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཆགས་བཅས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་བྱིས་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་དང་ལྡན་ལ་(འདོད་གཟུགས་ཀྱི་)ཆགས་བྲལ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཕོ་རོལ་སེམས་ཤེས་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །འཕགས་པ་ནི་ཆགས་ཅན་ཏེ་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི་དྲི་མེད་བཟོད་རྣམས་ཤེས་པ་མིན་ཞེས་འབྱུང་བས་བཟོད་པ་ནི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་གཞན་ཡང་མི་ལྡན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་དང་ལྡན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་ཆོས་ཤེས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་སྟེ་གསུམ་དང་ལྡན་ཏེ། འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཤེས་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་ཤེས་དང་པོ་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་བཞི་ལ་ནི་སྔར་གྱི་སྟེང་དུ་རིམ་པ་ལྟར་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་དང་འདོད་པའི་ཀུན་འབྱུང་དང་གཉེན་པོ་འགོག་ལམ་གསར་དུ་ཤེས་པས་རྗེས་ཤེས་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་རེ་རེ་འཕེལ་བས་རིམ་པ་ལྟར་བཞི་དང་ལྔ་དང་དྲུག་དང་བདུན་དང་ལྡན་ནོ། ། གལ་ཏེ་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་བཟོད་ནས་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་བར་ཐམས་ཅད་དུ་ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་བསྣན་ཏེ་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཟོད་པ་ཕྱི་མ་བདུན་དང་རྗེས་ཤེས་ཕྱི་མ་གསུམ་ལ་ནི་ཤེས་པ་སྔར་མེད་གསར་དུ་འཕེལ་བ་མེད་དེ། བཟོད་པ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་རྗེས་ཤེས་ནི་སྔར་དུ་བགྲངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ལམ་ལ་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་ཚེ་ན་ཆགས་བཅས་ལ་ལམ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་དང་ཆགས་བྲལ་ལ་ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་དང་གཉིས་ལྡན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་ཤེས་པ་སྔ་མ་རྣམས་བཏང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འཕགས་པ། འབྲས་བུ་ཐོབ་སྦྱངས་ཉམས་པ་ལས་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་འཆད་མོད་ཀྱི། ཊཱིཀ་ལས་