Tibetan
་པ་དག་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་བསམ་གཏན་འགྲེལ་པར་བསམ་གཏན་གྱི་མཇུག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ཞེས་འབྱུང་ཡང་དོན་འདྲའོ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བསླབ་པས། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་དུལ་བ་དྲི་མ་མེད་པའི། འདིར་འགྲེལ་པ་ལྟར་ན་ཞི་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པ་དང་དུལ་བ་ནི་དབང་པོ་དུལ་བ་དྲི་མ་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་ལ་བྱའོ། །ཐར་པའི་གོ་འཕང་མི་རྒ་བ་དང་མི་འཆི་བ་དང་བས་པ་མི་འཚལ་བ་སྟེ་ཟད་པ་མེད་པ་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ཡང་ཕྱི་རོལ་པ་འགའ་ཞིག་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་སྟེ་འབྱུང་བ་བཞི་དང་ཉི་ཟླ་གཉིས་ཀྱང་ཐར་པ་བཟུང་ནས་ཐོབ་བྱར་བྱེད་ཀྱང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར། །ས་ཆུ་མེ་རླུང་ཉི་ཟླ་དང་བྲལ་བའི་ཐར་བ་ཐོབ་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་པའོ། །དམིགས་པ་ལ་མི་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་དང་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་དགེ་བ་ལ་སྤྲོ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། །དེ་ལ་ཡིད་དགའ་བའི་དགའ་བ་དང་ལུས་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་དམིགས་པ་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། །རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་བཏང་སྙོམས་ཏེ་འདི་བདུན་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་སྟེ། །དེ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བགྱིད་པའི་དགེ་བའི་ཚོགས་ལགས་སོ། །གང་ལ་དོན་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་མེད་པ་དེ་ལ་བསམ་གཏན་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། །དེར་མ་ཟད་བསམ་གཏན་མེད་པར་ཡང་ནི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་པ་མེད་ལ། །གང་ལ་ཞི་ལྷག་དེ་གཉིས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་སྲིད་པ་འཁོར་བ་ཡི། །རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དེ་གནག་སྟེ་བ་ལང་གི་རྗེས་ཀྱི་ཆུ་ལྟ་བུར་ཟད་པར་འཚལ་བར་བགྱིའོ། །གང་ཟག་གི་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་རྟག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མི་རྟག་པ་ཡང་ཡིན་པ་དང་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་བཞི་དང་། དེ་མཐའ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་བཞི་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤི་ཕན་ཆད་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་བཞི་དང་། ལུས་སྲོག་གཉིས་གཅིག་དང་ཐ་དད་དང་གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བའི་ཕྱི་རོལ་པའི་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ལྟ་བ་ངན་པ་བཅུ་བཞི་པོ་འཇིག་རྟེན་ན། །ཉི་མའི་གཉེན་སངས་རྒྱས་གྱིས་རབ་ཏུ་གསུངས་བ་གང་དག་ལགས་པ་དེ་དག་རྣམས་སེམས་ལ་བསམ་པར་མི་བགྱི་སྟེ། ལྟ་ངན་དེ་ཡི་དབང་གིས་རང་གི་བློ་འདི་ཞི་བར་བགྱིད་པ་མ་ལགས་སོ། །དེ་ཡང་དེ་རྣམས་ཡོད་ཚུལ་ཤེས་མི་དགོས་པའི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ་རང་རྒྱུད་ལ་ལྟ་བ་དེ་བསྐྱེད་པར་མི་བྱ་བའི་དོན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་བསམ་པར་བྱ་ན་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་མ་རིག་པ་ལས་ཡན་ལག་གཉིས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་འབྱུང་ཏེ་ལས་དེ་ལས་ནི། །ཡན་ལག་གསུམ་པ་རྒྱུ་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ལ་རྣམ་ཤེས་དེ་ལས་ནི་ཡན་ལག་བཞི་པ་མིང་དང་གཟུགས་རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་མིང་གཟུགས་དེ་ལས་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་པ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འབྱུང་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ལས་ནི། དྲུག་པ་རེག་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་ཐུབ་པའི་དབང་པོས་གསུངས་སོ། །རེག་པ་དེ་ལས་ནི་བདུན་པ་ཚོར་བ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་སྟེ། །ཚོར་བའི་གཞི་ལས་བརྒྱད་པ་སྲེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། །སྲེད་པ་དེ་ལས་དགུ་པ་ལེན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། །ལེན་པ་དེ་ལས་བཅུ་པ་སྲིད་པའི་ལས་འབྱུང་བ་དང་སྲིད་ལས་དེ་ལས་བཅུ་གཅིག་པ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་ལགས་སོ། །སྐྱེ་བ་དེ་ཡོད་ན་མྱ་ངན་བྱེད་པ་དང་ན་རྒ་དང་། །འདོད་པས་ཕོངས་པ་དང་འཆི་བ་དང་འཇིགས་པ་སོགས་ཀྱི་སྒྲས་སྨྲེ་ངག་འདོན་པ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་སོགས། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་འདི་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་འབྱུང་དང་ཡང་དེ་ལུགས་བཟློག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་རྒ་ཤི་སྐྱེ་བ་ལས་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་ཡང་སྲེད་པ་ལས་འབྱུང་བ་སོགས་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ནའང་རྣམ་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་མ་རིག་པ་འགགས་པས་སྔར་བཤད་པའི་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་དང་མྱ་ངན་སོགས་འདི་ཀུན་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ནི་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགགས་པ་སོགས་དང་ཡང་རྒ་ཤི་འགགས་པ་གང་ལ་རག་ལས་ན་སྐྱེ་བ་འགགས་པས་རྒ་ཤི་འགགས་པ་ཡང་སྲིད་པ་འགགས་པ་ལས་བྱུང་བ་སོགས་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྔར་བཤད་པ་ལྟར་རྟེན་གཞན་དང་ལྷན་ཅིག་བཤད་པ་དང་བཅུ་གཉིས་པ་ལ་རྒ་ཤི་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བྱ་བ་ཡིན་ཡང་རྒ་ཤི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་ནི། ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་འདི་རྒྱལ་བ་ཡི། །དབང་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་གི་མཛོད་ཀྱི་ནང་ནས་གཅེས་པ་སྟེ་སྙིང་པོ་དང་ཟབ་མོ་སྟེ། །རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་གནས་ཡིན་པས་སོ། །གང་ཟག་གང་གིས་ཡན་ལགབཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་འདི་ནི་རིགས་པས་ཡང་དག་པར་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་དེས་ནི། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནི་རིག་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །སྔར་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་གོ་རིམ་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ནི་མདོ་ལས་གསུངས་པ
Chinese
以及智慧的修习，以及在禅定的解释中，禅定的结尾处出现“智慧”，意义相同，即通过禅定的修习。舍弃痛苦和集起，获得寂静、调伏、无垢的涅槃。这里按照解释，寂静是舍弃痛苦，调伏是调伏根门，无垢是舍弃烦恼。获得不老、不死、不衰、不灭的解脱果位，也就是说，有些外道认为地、水、火、风四大元素以及日月是解脱，并执着为可获得之物，但并非如此。请获得脱离地、水、火、风、日月的解脱。对于所缘境不忘失的忆念，以及辨别诸法的智慧，以及对善法欢喜的精进。以及对它心生欢喜的喜悦，以及身心极度调柔，以及所缘境专注一境的禅定。以及自然而然进入的舍，这七者称为菩提支。它们是获得涅槃的善法之聚。对于没有通达意义的智慧的人来说，禅定是无法成就的。不仅如此，没有禅定也无法获得殊胜的智慧，即胜观。对于拥有止观双运的人来说，轮回的巨大苦海将会干涸，如同牛蹄印中的水一般。对于认为人我是常、无常、亦常亦无常、非常非无常的四种见解，以及认为其有边、无边、亦有边亦无边、非有边非无边的四种见解，以及认为如来死后存在、不存在、亦存在亦不存在、非存在非不存在的四种见解，以及认为身与命是一体、异体、亦一体亦异体、非一体非异体的外道十四种未被开示的恶见，在世间，太阳之亲属佛陀所宣说的那些，不要在心中思虑。因为恶见的控制无法使自己的心寂静。也就是说，不需要了解它们的存在方式。
English
And the practice of wisdom, and in the commentary on meditation, at the end of meditation, "wisdom" appears, but the meaning is the same, that is, through the practice of meditation. Abandoning suffering and its origin, attaining the peaceful, subdued, and immaculate Nirvana. Here, according to the commentary, peace is abandoning suffering, subduing is subduing the senses, and immaculateness is abandoning afflictions. May we attain the state of liberation that does not age, does not die, does not decay, and does not perish, that is, some non-Buddhists consider the four elements of earth, water, fire, and wind, as well as the sun and moon, to be liberation, and cling to them as attainable, but it is not so. Please attain the liberation that is free from earth, water, fire, wind, sun, and moon. Unforgetting mindfulness of the object of focus, and wisdom that distinguishes dharmas, and diligence that rejoices in virtue. And the joy of delighting in it, and the extreme pliancy of body and mind, and the concentration of one-pointedness on the object of focus. And the equanimity that arises naturally, these seven are called the limbs of enlightenment. They are the collection of virtues that attain Nirvana. For those who do not have the wisdom to understand the meaning, meditation cannot be accomplished. Moreover, without meditation, one cannot attain special wisdom, that is, Vipassana. For those who have the union of Shamatha and Vipassana, the great ocean of Samsara will dry up, like water in a cow's footprint. The four views that the self is permanent, impermanent, both permanent and impermanent, or neither permanent nor impermanent, and the four views that it has an end, has no end, both has and has no end, or neither has nor has no end, and the four views that the Tathagata exists after death, does not exist, both exists and does not exist, or neither exists nor does not exist, and the fourteen unrevealed evil views of non-Buddhists who believe that body and life are one, different, both one and different, or neither one nor different, in the world, those that were well spoken by the Buddha, the kinsman of the sun, do not contemplate them in your mind. Because the control of evil views does not pacify one's mind. That is to say, it is not necessary to know how they exist.
Chinese
不是那个意思，不是要生起观察自相续的见解。那么应该如何思考呢？十二缘起的第一个是，从执著人我的无明产生第二个行，从那个行产生第三个因时的识，从那个识产生第四个名色，从名色产生第五个六处，从六处产生第六个触，这是能仁的教导。从触产生第七个受，从受的 आधार 产生第八个爱，从爱产生第九个取，从取产生第十个有，从有产生第十一个生。如果有了生，就会有悲伤、生病、衰老，以及 keinginan 的贫乏、死亡和恐惧等，发出呻吟的声音，以及不悦意等，这些极大的痛苦之蕴就会产生。这是有烦恼的缘起流转，如果从还灭的角度来说，衰老和死亡从生而来，生又从爱而来等等。这样，如果从清净的角度来说，无明灭尽，那么之前所说的衰老和死亡以及悲伤等都会灭尽。因此，无明灭尽，行也灭尽等等，以及衰老和死亡的灭尽依赖于什么呢？要知道，生灭尽，衰老和死亡也灭尽，也从有灭尽而来。如前所说，与他者共同宣说，以及十二支中衰老和死亡合为一体，但是衰老和死亡是剩余的支分。相互关联而产生的十二缘起之理，是胜者，即有能力者的佛语宝藏中的珍贵之物，是精华，是深奥的，是难以理解之处。任何以理智正确了解和见到这十二缘起之理的人，就是见到了佛陀所教导的真如之义，是殊胜的见解。之前按照那个顺序宣说的十二缘起，是经中所说的。
English
It is not that meaning, it is not to generate the view of looking at one's own continuum. Then what should one think? The first of the twelve links is that from ignorance, which grasps at the self of a person, arises the second link, action; from that action arises the third link, consciousness in the form of cause and time; from that consciousness arises the fourth link, name and form; from that name and form arises the fifth link, the six sense bases; from that sense base arises the sixth, contact, as taught by the Powerful One. From that contact arises the seventh, feeling; from the basis of feeling arises the eighth, craving; from that craving arises the ninth, grasping; from that grasping arises the tenth, existence; and from that existence arises the eleventh, birth. If there is birth, then there will be sorrow, sickness, old age, and the poverty of desire, death, and fear, etc., uttering cries of lamentation, and unpleasantness, etc. These great heaps of suffering will arise. This is the arising of dependent origination with afflictions, and if considered from the perspective of reversal, old age and death arise from birth, and birth arises from craving, and so on. Thus, if considered from the perspective of purification, when ignorance ceases, then all the aforementioned old age and death and sorrow, etc., will cease. Therefore, when ignorance ceases, action ceases, etc., and also, what does the cessation of old age and death depend on? Know that when birth ceases, old age and death also cease, and also arise from the cessation of existence. As previously stated, speaking together with other bases, and in the twelfth, old age and death are made into one, but old age and death are the remaining limbs. This mode of the twelve links of dependent origination is precious, the essence, and profound, from within the treasury of the speech of the Victorious One, the Powerful Buddha. It is a difficult place to realize. Whoever correctly knows and sees this mode of the twelve links with reason, sees the meaning of suchness taught by the Buddha, it is a supreme view. The twelve links of dependent origination previously explained in that order are spoken of in the sutras.