Tibetan
སུངས་པ་ལྟར་རོ། །བྱད་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་བྱད་བཞིན་དུ་གང་སྣང་གི་ཆ་ནས་བྱད་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལྟར། སོ་སྐྱེའི་ཤེས་པ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་སོགས་གང་སྣང་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་སྣང་ཞིང་། གང་སྣང་གི་ཆ་ཐམས་ཅད་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པས་སྟོང་པར་གསུངས་པ་ནི་དགག་བྱ་ཕྲ་མོ་ནས་འགོག་ཚུལ་ཡིན་ཏེ། རང་རྒྱུད་པས་སོ་སྐྱེའི་དབང་ཤེས་ལ་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་ལྔ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པར་སྣང་ཞིང་སྣང་བ་ལྟར་ཡུལ་ལྔའི་རང་མཚན་ལ་ཚད་མར་སོང་བས། གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སྒྲ་སོགས་སྣང་བ་སྣང་བ་ལྟར་གྲུབ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཞེད། ཐལ་འགྱུར་ལས་སོ་སྐྱེའི་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་ལྔའི་རང་མཚན་ལ་འཁྲུལ་པས་དེ་ལ་ཚད་མར་མ་སོང་ཞིང་སྣང་བ་དེ་སྣང་བ་ལྟར་མ་གྲུབ་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ལམ་རིམ་ལས་བཤད་ཅིང་གཞན་ཡང་ལམ་རིམ་ཆེན་མོར། དེ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ལྟ་བ་མ་རྙེད་གོང་དུ་གང་ཟག་དེ་དག་གི་ཡོད་པ་ཙམ་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ཡོད་པ་གཉིས་སོ་སོར་ཕྱེད་པ་མི་སྲིད་དེ། ཞེས་གསུངས་པས་ཀྱང་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་པཎ་ཆེན་གོང་མས་ཕྱག་ཆེན་འགྲེལ་བར། རང་ཅག་སོ་སྐྱེའི་བློ་ལ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་འདི་རྟགས་ཀྱི་དགག་བྱར་བཤད་ཅིང་། མཁས་པ་གཞན་འགའ་ཞིག་ཀྱང་དེ་ལྟར་འདོད་པ་ནི་འཐད་པར་མཐོང་ངོ་། །འོན་ཀྱང་སྣང་བ་ཙམ་རྟགས་ཀྱི་དགག་བྱ་མིན་གྱི། སྣང་བ་ལྟར་གྲུབ་པ་ནི་རྟགས་ཡང་དག་གི་དགག་བྱར་འདོད་དོ། །གཞན་ཡང་སྟོང་ཉིད་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འགྲོ་ཚུལ་ལེགས་པར་ཤེས་པ་ནི་སྟོང་པ་བརྟེན་འབྱུང་གི་དོན་དུ་འགྲོ་ཚུལ་གོ་བ་ལ་རག་ལས་ཤིང་། དེ་ཡང་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་དག་ཡིན་མེད། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་བརྟེན་འབྱུང་གི་དོན་དུ་སྟོན་པའི་གཞུང་གཞན་ནི། མ་དྲོས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་མ་སྐྱེས། དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་ཡོད་མ་ཡིན། རྐྱེན་ལ་རག་ལས་གང་དེ་སྟོང་པར་བཤད། གང་ཞིག་སྟོང་ཉིད་ཤེས་དེ་བག་ཡོད་ཡིན། ཞེས་དང་། དེའི་དོན་རྗེས། གང་གང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པ། །དེ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞེས། །ཞེས་པས་འཆད་ཅིང་། མགོན་པོས་རྩ་ཤེ་ལས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་གང་། །དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི། །ཞེས་དང་། རྩོད་ཟློག་ལས། གང་ཞིག་སྟོང་དང་རྟེན་འབྱུང་དང་། དབུ་མའི་ལམ་དུ་དོན་གཅིག་པར། ཞེས་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་བསྟོད་པ་ལས་ཀྱང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་གང་འབྱུང་བ། །དེ་ཉིད་ཁྱོད་ཀྱིས་སྟོང་པར་བཞེད། །ཞེས་དང་། བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། གང་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ཡོད་པ། །དེ་ནི་རང་དབང་མི་འགྱུར་རེ། །ཞེས་དང་། དེའི་འགྲེལ་པར། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རང་དབང་བའི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རང་དབང་པའི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བའི་དོན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡིན་གྱི། ཞེས་དང་། ལམ་རིན་ཆེན་མོར། ཤེས་ལྡན་དག རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིི་དོན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་ཡིན་གྱི། ཞེས་དང་། ཚིག་གསལ་ལས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བཤད་དོ། །རྗེ་ནོར་བཟང་རྒྱ་མཚོས་ཀྱང་། ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་དོན་ནི། ཆོས་རྣམས་ཡུལ་སྟེང་ནས་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མེད་པར་མིང་ངམ་རྟོག་པས་ཕར་བཏགས་ནས་བཞག་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་དོན་གཉིས་གཅིག་པ་འདི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་། །དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །ཅེས་རྟེན་འབྱུང་དང་སྟོང་པ་དོན་གཅིག་ཏུ་བཤད་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་མྱུ་གུ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་ཙམ་གྱི་བཏགས་ཡོད་མིང་རྐྱང་དུ་རྟོགས་པའི་གང་ཟག་དེས་མྱུ་གུ་རང་བཞིན་གྱི་མ་གྲུབ་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རྟོགས། དེ་ཡང་གང་ཟག་དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་མྱུ་གུ་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་སྙམ་དུ་འཛིན་པའི་བློ་དེ་ལ་མྱུ་གུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་པའི་འཛིན་སྟངས་མེད་ཅིང་། བཏགས་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་པའི་བློ་དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པར་འཛིན་པའི་འཛིན་སྟངས་མེད་ཀྱང་། གང་ཟག་དེས་མྱུ་གུ་བཏགས་ཡོད་མི་རྐྱང་དུ་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མྱུ་གུ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་སོགས་དཔེ་དང་བཅས་ནས་གསུངས་ཏེ་གནད་ཆེའོ། །ཡང་རྗེས་རྩ་ཤེའི་ཊིཀ་ཆེན་ལས། །གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་མ་སྐྱེས། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རང་ལ་ཚུགས་ཐུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟོང་པའི་དོན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་སྒྲའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་དོན་ཡིན་གྱི། ཞེས་དང་གལ་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པས་སྟོང་པའིི་དོན་ནི་རྟེན་འབྱུང་གི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་མང་དུ་གསུངས་ན། འདིའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་དྲི་བ་བཀོད་ནས་ལན་དུ། སྟོང་པ་རྟེན་འབྱུང་གི་དོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཚད་མས་ཁེགས་པས་དབུ་མ་པ་རྣམས་ལ་ཡིན་གྱི་གཞན་ལ་མིན་ནོ། །དེ་འདྲ་བའི་དབུ་མ་པ་ལ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་ལ་རག་ལས་པའི་རྟེན་འབྱུང་དུ་དངོས་སུ་ངེས་པ་ན། བློ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཐུ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པས་སྟོང་བའི་དོན་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་ཚད་མས་རྟོགས་ཤིང་དེ་དང་རྟེན་འབྱུང་གཉིས་འགལ་བར་ཚད་མས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན། རྟེན་འབྱུང་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཁེགས་པའི་སྟོང་ཉིད་ལ་ངེས་པ་རྙེད་པ་ནི་ནམ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པར་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་། དྲན་པའི་མོད་ལ། རྒྱུ་མཚན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཚུལ་བསམ་པ་ལ་གོམས་པར་བྱའོ། །ཞེས་དང་། རྗེ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོས་སྟོང་ཉིད་བདུན་ཅུའི་འགྲེལ་བར་ཡང་། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དོན་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ན། ལས་འབྲས་དང་འཁོར་འདས་སོགས་མིང་རྐྱང་བཏགས་ཡོད་ཙམ་གྱི་སྣང་ཕྱོགས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ངེས་པ་ལ་མི་གནོད་པའི་སྟེང་དུ་ཕན་འདོགས་པ་ཞིག་དང་། ཆོས་རྣམས་རང་རང་གི་གདགས་གཞི་ལ་རྟོག་པས་ཕར་བཞག་ཙམ་རྐྱང་བ་མ་གཏོགས། ཡུལ་སྟེང་ནས་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མེད་པའི་ངེས་པ་རྙེད་པ་ན། རྒྱུ་འབྲས་སོགས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྣང་བ་བློ་ལ་ཤར་ཙམ་ནས་དེ་དག་རང་བཞིན་མེད་པར་ཆམ་གྱིས་ངེས་ནུས་པ་ཞིག་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །རང་བཞིན་གྱིས་མེད་ཅིང་རྟོག་པས་བཏགས་ཙམ་གྱི་ཆོས་ལ་བྱ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཐམས་ཅད་འཐད་པར་གཏིང་ནས་འཇོག་ཤེས་པའི་དབུ་མའི་ལྟ་བ་འདི་རྙེད་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་ལས། དེས་ན་རིགས་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་ཡུལ་སྟེང་དུ་སྡོད་ཚུལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འདུག་གོ་སྙམ་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྣང་བ་འདི་རྣམས་བན་བུན་དུ་འཆར་བ་ཙམ་དཀའ་བ་མིན་གྱི། དེ་འདྲ་བ་དེ་དབུ་མའི་གྲུབ་མཐའ་ལ་མོས་ཤིང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཚུལ་སྟོན་པའི་ཆོས་ཐན་ཐུན་ཐོས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འོང་ཡང་། དཀའ་ས་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་མ་ལུས་པར་ཁེགས་པ་དང་། རང་བཞིན་མེད་པའི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་ལས་གསོག་པ་པོ་དང་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་འཇོག་པ་ལ་ངེས་པ་གཏིང་ནས་འདྲོངས་ཏེ། དེ་རྣམས་སུ་འཇོག་ཐུབ་པའི་ཉིས་ཚོགས་དེ་སྲིད་མཐའ་ཙམ་དུ་སོང་བས་དབུ་མའི་ལྟ་བ་བརྙེད་པ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང་། གསུང་འབུམ་ཐོར་བུ་ལས་ཀྱང་དེ་ལྟར་འབྱུང་ཞིང་། དགོངས་པ་རབ་གསལ་ལས། རྟོག་པས་བཞག་པ་དེ་ལ་རང་རང་གི་བྱ་བྱེད་འཐད་པ་ནི། ཞེས་པ་ནས། དབུ་མའི་ལྟ་བ་མཐར་ཐུག་པའི་དཀའ་ས་ཡང་དེ་ཉིད་དོ། །ཞེས་དང་། རྗེ་དགེ
Chinese
就像水中的倒影一样。面容的影像在面容中显现，就如面容本性为空一样。对于凡夫俗子的意识来说，因果等一切显现都显得是自性成立的。说一切显现的方面都是自性成立的空性，这是从细微的破斥对象上进行遮破的方式。自续派认为，凡夫俗子的根识，对于色等五境，显现为由自己的体性所成立，并且就像显现的那样，对于五境的自相成为了量。因此，他们认为，不像倒影那样的色、声等，显现成什么样，就成立什么样，这是世俗谛。但对于应成派来说，凡夫俗子的根识现量，对于五境的自相是错乱的，因此对于五境的自相并没有成为量，并且显现的并不像显现的那样成立。就像这样在《道次第》中讲到，此外在《道次第大论》中也说：在没有找到无自性的见解之前，不可能将那些人的仅仅存在和由自相成立的存在区分开来。由此也可以明白。因此，班禅大师在《大手印释》中说：我们凡夫俗子的心识如何显现，这被说成是作为宗法的破斥对象。一些其他的智者也这样认为，我认为这是合理的。然而，仅仅是显现，并不是作为宗法的破斥对象，而是显现的那样成立，这被认为是真正的宗法的破斥对象。此外，要很好地了解空性如何成为因果，取决于理解空性如何成为缘起之义。而这也就是上面所说的那些。其他宣说自性空是缘起之义的经典是，《弥勒菩萨请问经》中说：凡是因缘所生，即非生。于彼无有生之自性。凡是依赖于因缘的，即说为空性。凡是知晓空性的，即是谨慎之人。以及，它的意义是：凡是依赖于因缘的，都是自性空的。这样解释道。圣者龙树在《中论》中说：凡是缘起法，即是自性寂灭。以及，《诤论止息论》中说：凡是空性、缘起和中道，意义都是一样的。在《赞叹超世间》中也说：凡是缘起法，
English
Just like a reflection in water. The image of a face appears in the face, just as the nature of the face is empty. For the consciousness of ordinary beings, all appearances such as cause and effect seem to be self-established. To say that all aspects of appearance are empty of self-establishment is a way of refuting from the subtle object of refutation. The Svatantrika school believes that the root consciousness of ordinary beings, for the five objects such as form, appears to be established by its own nature, and as it appears, it becomes a valid cognition for the self-characteristics of the five objects. Therefore, they believe that appearances such as form and sound, which are not like reflections, are established as they appear, which is conventional truth. But for the Prasangika school, the direct perception of the root consciousness of ordinary beings is mistaken about the self-characteristics of the five objects, so it does not become a valid cognition for the self-characteristics of the five objects, and the appearance is not established as it appears. As it is said in the Lamrim, and also in the Great Lamrim: Before finding the view of no self-nature, it is impossible to distinguish between the mere existence of those people and the existence established by their own characteristics. From this, it can also be understood. Therefore, Panchen Lama said in the commentary on Mahamudra: How our ordinary minds appear is said to be the object of refutation as the subject. Some other wise people also think so, and I think it is reasonable. However, mere appearance is not the object of refutation as the subject, but what is established as it appears is considered to be the object of refutation of the true subject. Furthermore, to understand well how emptiness becomes cause and effect depends on understanding how emptiness becomes the meaning of dependent arising. And that is what was said above. Other scriptures that explain that emptiness of self-nature is the meaning of dependent arising are, in the Sutra Requested by Maitreya, it says: Whatever is born from conditions is unborn. There is no self-nature of birth in it. Whatever depends on conditions is said to be empty. Whoever knows emptiness is a cautious person. And, its meaning is: Whatever depends on conditions is empty of self-nature. It explains it this way. The venerable Nagarjuna said in the Root Wisdom: Whatever is dependent arising is inherently peaceful. And, in the Refutation of Disputes, it says: Whatever is emptiness, dependent arising, and the Middle Way, the meanings are the same. In the Praise of Transcendence, it also says: Whatever arises dependently,
Chinese
说“您认为空性”。《四百论》中说：“依赖于何而生，彼即无自主。”其注释中说：“因为缘起与自主的自性相离，所以与自主的自性相离之义即是空性的意义。”《道次第宝鬘论》中说：“智者们，自性空性的意义就是缘起的意义。”《显句论》中也如此说。宗喀巴·诺桑嘉措也说：“诸法自性空的意义是，诸法从处所上来说，连微尘许也没有，只是由名称或分别假立安立而已，这两个意义是一样的。即‘何为缘起，即说为空性’，这是说缘起和空性意义相同。”因此，认识到苗芽只是依赖而安立的假有名称的人，为什么不认识到苗芽没有自性呢？即使那个人相续中的认为苗芽没有自性的心，没有执著苗芽只是假立的执著方式，而执著只是假立的心，也没有执著没有自性的执著方式，但是，那个人仅仅认识到苗芽是假有名称，也就认识到苗芽没有自性了。等等，用比喻来说明，意义重大。另外，至尊者在《根本慧论大疏》中说：“从因缘所生者，彼即未生。”等等，凡是依赖因缘的意义，就是没有自己独立的自性，是空性的意义，所以缘起的词义是什么，那就是自性空的意义。如果说，以自性成立的空性之义就是缘起之义，说了这么多，那么，提问：这其中的意义是什么呢？回答说：空性成为缘起的意义，是因为以自性成立被正量所破，所以是对中观派来说的，对其他人则不是。对于那样的中观派来说，内外的事物都真实地确定为依赖于因的缘起时，凭借那个智慧的力量。
English
It says, "You consider emptiness." The Four Hundred Verses states, "That which arises in dependence on something is not independent." Its commentary states, "Because dependent arising is devoid of the nature of independence, the meaning of being devoid of the nature of independence is the meaning of emptiness." The Great Garland of the Path states, "Wise ones, the meaning of emptiness of inherent existence is the meaning of dependent arising." The Clear Words also explains it in the same way. Je Norzang Gyatso also said, "The meaning of the emptiness of inherent existence of phenomena is that phenomena, from the perspective of their location, do not exist even to the extent of a particle, but are merely imputed and established by name or conceptualization. These two meanings are the same. That is, 'Whatever is dependently arisen is explained as emptiness.' This means that dependent arising and emptiness have the same meaning." Therefore, why doesn't the person who recognizes a sprout as merely a name imputed in dependence recognize that the sprout lacks inherent existence? Even though the mind in that person's continuum that believes that the sprout lacks inherent existence does not have the way of apprehending that the sprout is merely imputed, and the mind that apprehends it as merely imputed does not have the way of apprehending that it lacks inherent existence, nevertheless, the person's mere recognition that the sprout is a mere name imputed leads to the recognition that the sprout lacks inherent existence. And so on, it is explained with examples, and it is of great importance. Furthermore, Je Rinpoche said in the Great Commentary on the Root Wisdom, "That which is born from conditions is unborn." And so on, whatever meaning depends on conditions is devoid of inherent existence that can stand on its own, which is explained as the meaning of emptiness. Therefore, whatever is the meaning of the term 'dependent arising' is the meaning of emptiness of inherent existence. If it is said that the meaning of emptiness of establishment by inherent existence is the meaning of dependent arising, and so much has been said, then, posing the question, what is the meaning of this? The answer is: Emptiness becoming the meaning of dependent arising is for the Madhyamikas because establishment by inherent existence is refuted by valid cognition, but not for others. For such Madhyamikas, when external and internal phenomena are actually ascertained as dependent arising that relies on causes, by the power of that very wisdom,