Tibetan
ཚད་དང་གྲངས་འཇལ་བའི་ཚད་མ་སོགས་ཡོད་དེ། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གཟིགས་ནས་ངག་གིས་སྟོན་པ་ལ་མི་སླུ་བའི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ལྟ་བུ་སྐྱེས་བུ་ཚད་མ་དང་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། བྲི་སྲང་ཚད་ལྡན་ལྟ་བུ་ཚད་དང་གྲངས་འཇལ་བ་ལ་ཚད་མར་འཇོག་པ་སོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་ཚད་མིན་གྱི་ཤེལ་པ་ལ་གཉིས། མཚན་ཉིད་དང་། དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། གསར་དུ་མི་སླུ་བའི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའི་རིག་པ་དེ། ཚད་མིན་གྱི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་པ་དེ་ལ་དབྱེ་ན་སྤྱིར་དུ་མ་ཡོད་ཀྱང་འདིར་ལོག་རྟོག་སེལ་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ལྔར་བཤད་དེ། ལོག་ཤེས། ཐེ་ཚོམ། བཅད་ཤེས། ཡིད་དཔྱོད། སྣང་ལ་མ་ངེས་པའི་བློ་དང་ལྔའོ། །དང་པོ་ནི། རང་གི་ཞེན་ཡུལ་ལ་འཁྲུལ་བའི་རིག་པ། རང་ཉིད་ལོག་ཤེས་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད། དེ་ལ་རྟོག་པ་ལོག་ཤེས་པ་དང་། རྟོག་མེད་ལོག་ཤེས་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། རི་བོང་རྭ་དང་གང་ཟག་གི་བདག་ཡོད་པར་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་དང་། སྒྲ་རྟག་པར་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་དང་། ལས་འབྲས་སོགས་ཡོད་པའི་དོན་རྣམས་མེད་པར་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ལྟ་བུ་ནི་རྟོག་ལ་ལོག་ཤེས་ཏེ་ཡིད་ཤེས་ཡིན་ལ། དུང་དཀར་སེར་འཛིན་དང་། གངས་རི་སྔོར་སྣང་དང་། སྨིན་རྒྱུ་ཆུར་སྣང་དང་། ལྗོན་ཞིང་འགྲོར་སྣང་གི་དབང་ཤེས་སོགས་ནི་རྟོག་མེད་ལོག་ཤེས་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ནི་རང་ཡུལ་ལ་དོགས་པའི་སེམས་བྱུང་དེ། ཐེ་ཚོམ་གྱི་མཚན་ཉིད། དེ་ལ་གསུམ་སྟེ་དོན་འགྱུར་ཐེ་ཚོམ་དང་། དོན་མི་འགྱུར་དང་། ཆ་མཉམ་དུ་དོགས་པའི་ཐེ་ཚོམ་མོ། །སྒྲ་རྟག་གམ་མི་རྟག་ཕལ་ཆེར་མི་རྟག་སྙམ་པ་དང་། ལས་འབྲས་བདེན་ནམ་མི་བདེན་ཕལ་ཆེར་བདེན་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་ལྟ་བུ་ནི་དོན་འགྱུར་ཐེ་ཚོམ་དང་། སྒྲ་ལྟ་བུ་ཕལ་ཆེར་རྟག་སྙམ་པ་དང་། ལས་འབྲས་ཕལ་ཆེར་མི་བདེན་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་ལྟ་བུ་ནི་དོན་མི་འགྱུར་དང་། དེ་དག་ལ་ཁྱད་མེད་མཉམ་དུ་དོགས་པ་ནི་ཆ་མཉམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་མོ། ། གསུམ་པ་ནི་རྟོགས་ཟིན་རྟོགས་པའི་རིགས་པ་བཅད་ཞེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། དེ་ལ་གཉིས་ཏེ། མངོན་སུམ་བཅད་ཤེས་དང་། རྟོག་པ་བཅད་ཤེས་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། སོ་སྐྱེའི་མངོན་སུམ་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལྟ་བུ་དང་། གཉིས་པ་ནི་རྗེས་དཔག་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཚད་མ་སྐད་ཅིག་སྔ་མས་གསར་ཏུ་རྟོགས་ཟིན་པའི་དོན་ལ་སླར་བྱེད་པ་བསྣན་ནས་འཇུག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་གསར་དུ་རྟོགས་པ་མིན་པའོ། ། བཞི་པ་ནི་མྱོང་བ་དང་རྟགས་ཡང་དག་གང་རུང་ལ་མ་བརྟེན་པར་རང་ཡུལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་
Chinese
有衡量和计数的方法等。如实地观察事物，并用语言来教导，像不欺骗的导师佛陀一样，被称为量士夫和量之士夫。像使用标准的秤一样，将衡量和计数作为量，等等。第二，非量的识，分为两种：定义和分类。第一，不是新近不欺骗的知识的觉知，这就是非量的识的定义。第二，虽然一般来说有很多分类，但在这里，为了消除邪分别，分为了五种：邪见、怀疑、决断识、臆测、以及对显现不确定的心。第一，对自己的执着境产生错觉的觉知，是邪见本身的定义。它分为有分别邪见和无分别邪见两种。例如，认为兔子有角、人有我存在的分别，认为声音是常有的分别，以及认为业果等存在的事物不存在的分别，这些都是有分别的邪见，属于意识。而将白色的海螺视为黄色，将雪山视为蓝色，将孔雀的羽毛视为水，将树林视为移动的景象等，这些是无分别的邪见。第二，对自己的对境产生怀疑的心所，是怀疑的定义。它分为三种：意义改变的怀疑、意义不变的怀疑、以及对等同程度怀疑的怀疑。例如，声音是常还是无常，大多认为是无常；业果是真还是不真，大多认为是真，这样的怀疑是意义改变的怀疑。像声音，大多认为是常；业果大多认为是不真，这样的怀疑是意义不变的怀疑。对这些没有差别，同等程度的怀疑是对等同程度的怀疑。第三，已经理解后又理解的理智，是决断识的定义。它分为两种：现量决断识和分别决断识。第一种，如凡夫的现量第二刹那；第二种，如比量第二刹那。只是在前一刹那的量新近理解的事物上，加上再次作用而已，并不是新近理解。第四，不依赖于经验和正确之相中的任何一个，对自己的对境完全确定的
English
There are means of measurement and counting, etc. Like the Buddha, a teacher who does not deceive by observing things as they are and teaching with words, is called a valid person and a person of validity. Like using a standard scale, measurement and counting are considered valid, and so on. Secondly, non-valid consciousness is divided into two: definition and classification. First, the awareness that is not newly non-deceptive knowledge is the definition of non-valid consciousness. Secondly, although there are generally many classifications, here, to eliminate wrong conceptions, it is explained in five ways: wrong view, doubt, decisive consciousness, conjecture, and the mind that is uncertain about appearances. First, the awareness that is mistaken about its own object of attachment is the definition of wrong view itself. It is divided into two types: conceptual wrong view and non-conceptual wrong view. For example, the conception that rabbits have horns and that persons have a self, the conception that sound is permanent, and the conception that things like cause and effect exist but do not exist, these are conceptual wrong views, belonging to consciousness. Seeing a white conch as yellow, seeing a snow mountain as blue, seeing peacock feathers as water, and seeing forests as moving scenes, etc., these are non-conceptual wrong views. Second, the mental factor of doubting one's own object is the definition of doubt. It is divided into three types: doubt that changes meaning, doubt that does not change meaning, and doubt that doubts to an equal degree. For example, whether sound is permanent or impermanent, mostly thinking it is impermanent; whether cause and effect are true or not true, mostly thinking it is true, such doubt is doubt that changes meaning. Like sound, mostly thinking it is permanent; cause and effect mostly thinking it is not true, such doubt is doubt that does not change meaning. Doubting these without distinction, to an equal degree, is doubt of equal degree. Third, the reasoning that understands what has already been understood is the definition of decisive consciousness. It is divided into two types: direct perception decisive consciousness and conceptual decisive consciousness. The first is like the second moment of direct perception of an ordinary person; the second is like the second moment of inference. It is merely adding a re-application to what has been newly understood by the valid cognition in the previous moment, and it is not newly understood. Fourth, not relying on either experience or a correct sign, completely certain about one's own object,
Tibetan
ཞེན་རེག །ཡིད་དཔྱོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད། དེ་ལ་ལྔ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་འགལ་བའི་ཡིད་དཔྱོད། རྒྱུ་མཚན་མེད་པའི་དེ། རྒྱུ་མཚན་མ་ངེས་པའི་དེ། རྒྱུ་མཚན་མ་གྲུབ་པའི་དེ། རྒྱུ་མཚན་གཏན་ལ་མ་ཕབ་པའི་དེ་རྣམས་ལས། མཉན་བྱ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་འཛིན་པ་ལྟ་བུ་ནི་དང་པོ། རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་སྒྲ་མི་རྟག་པར་འཛིན་པ་ལྟ་བུ་གཉིས་པ། ཡོད་པ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་འཛིན་པ་ལྟ་བུ་གསུམ་པ། མིག་ཤེས་ཀྱིས་གཟུང་བྱ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་འཛིན་པ་ལྟ་བུ་བཞི་པ། སྒྲ་བྱས་པ་ཡིན་པ་ཙམ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱེད་ཀྱང་བྱས་བར་མ་ངེས་པར་སྒྲ་མི་རྟག་པའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པའི་ཡིད་དཔྱོད་ལྟ་བུ་ལྔ་པ་སྟེ། མདོར་ན་དོན་དེ་དང་དེ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་དེ་དང་དེའི་མཉམ་དུ་དོན་མཐུན་དུ་འཛིན་པ་རྣམས་ཡིད་དཔྱོད་དོ། ། ལྔ་པ་ནི། རང་གི་འཇུག་ཡུལ་གྱི་དོན་རང་མཚན་གསལ་བར་སྣང་ཡང་དེ་ལ་ངེས་པ་འདྲེན་མི་ནུས་པའི་རིག་པ་དེ། སྣང་ལ་མ་ངེས་པའི་བློའི་མཚན་ཉིད། དེ་ལ་གསུམ་སྟེ། དེར་གྱུར་པའི་དབང་མངོན་དང་། ཡིད་མངོན། རང་རིག་མངོན་སུམ་རྣམས་ལས་ཚུར་མཐོང་གི་གཟུགས་འཛིན་དབང་མངོན་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལྟ་བུ་ནི་དང་པོ། དེའི་གཟུགས་འཛིན་ཡིད་མངོན་ལྟ་བུ། གཉིས་པ། དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྟོག་པ་སྐད་ཅིག་ཐ་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་རིག་ལྟ་བུ་གསུམ་པའོ། །མདོར་ན་རང་གི་རྟོགས་བྱའི་དངོས་པོ་དེ་རང་ལ་གསལ་བར་སྣང་ཡང་དེ་ཡིན་པའི་ངེས་པ་འདྲེན་མི་ནུས་པའི་ཤེས་པ་ཞིག་སྟེ། སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་བྱིས་པའི་ཤེས་པ་ཕལ་ཆེར་རོ། ། གཉིས་པ་དཔྱོད་པའི་སྒོ་བསྟན་པ་ལ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་དེ་ལ་དུ་མ་ཡོད་དེ། འཁྲུལ་རྒྱུ་ཡུལ་ལ་ཡོད་པ་དང་། རྟེན་པ་ཡོད་པ་དང་། གནས་ལ་ཡོད་པ་དང་། དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ལ་ཡོད་པ་དང་བཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མགལ་མེ་མྱུར་དུ་བསྐོར་བ་ལས་འཁོར་ལོར་སྣང་བའི་དབང་ཤེས་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་ནི་འཁྲུལ་རྒྱུ་ཡུལ་ཡོད་པ་ཡིན། རབ་རིབ་ཀྱིས་མིག་བསླད་བས་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་དབང་ཤེས་སྐྱེ་བ་ནི་འཁྲུལ་རྒྱུ་རྟེན་ལ་ཡོད་པ་དང་། གྲུར་ཞུགས་ནས་འགྲོ་བ་ན་ཕ་རོལ་ཚུ་རོལ་གྱི་རི་ལྗོན་འགྲོ་སྣང་གི་དབང་ཤེས་སྐྱེ་བ་ནི་འཁྲུལ་རྒྱུ་གནས་ལ་དང་། ཡིད་ཞེ་སྡང་གིས་དཀྲུགས་པ་ལས་ས་གཞིར་དམར་སྣང་གི་དབང་ཤེས་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་ནི་འཁྲུལ་རྒྱུ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ལ་ཡོད་པའི
Chinese
执著。臆测的定义。它有五种：理由相违的臆测，没有理由的臆测，理由不确定的臆测，理由不成立的臆测，理由未确定的臆测。其中，以可听闻为理由执著声音无常，就像是第一种。没有理由而执著声音无常，就像是第二种。以存在为理由执著声音无常，就像是第三种。以眼识所取为理由执著声音无常，就像是第四种。仅仅以声音是所作，作为理由，却不确定是否为所作，而认为声音是无常的臆测，就像是第五种。总之，不知道某事物是那个的理由，却与那个一同执著为意义相同，这些都是臆测。第五个是，自己的进入境的事物，自相显现清晰，却不能从中引出决定的智慧，是显现而不确定的心的定义。它有三种：成为那个的根识现量，意识现量，自证现量。其中，就像是回视的色法执著根识现量的第二个刹那，是第一种。就像是那个的色法执著意识现量，是第二种。就像是体验那个相续的念头最后一个刹那的自证，是第三种。总之，自己的所证事物，对自己显现清晰，却不能从中引出是那个的决定，是一种知识，大多是刚出生的婴儿的知识。第二个是显示辨析之门，在《释量论》中说：“如现量之假象有四种。”就像所说的那样，如现量之假象有很多，因为有错乱因在境上存在，所依存在，处所存在，以及紧随其后的缘存在这四种。就像是快速旋转火把而产生显现为轮子的根识，是错乱因在境上存在。被白内障蒙蔽眼睛而产生显现为两个月亮的根识，是错乱因在所依上存在。乘坐船只行走时，产生对岸此岸的山林行走显现的根识，是错乱因在处所。由于内心被嗔恨搅动而产生地面显现为红色的根识，就像是错乱因在紧随其后的缘上存在。
English
Attachment. The definition of conjecture. It has five types: conjecture with contradictory reasons, conjecture without reasons, conjecture with uncertain reasons, conjecture with unestablished reasons, and conjecture with undetermined reasons. Among them, taking audibility as the reason for clinging to sound as impermanent is like the first type. Clinging to sound as impermanent without reason is like the second type. Taking existence as the reason for clinging to sound as impermanent is like the third type. Taking being an object of eye consciousness as the reason for clinging to sound as impermanent is like the fourth type. Merely taking sound as being made as the reason, but not being certain whether it is made, and thinking that sound is impermanent, is like the fifth type of conjecture. In short, not knowing the reason why something is that, but clinging to it together with that as having the same meaning, these are all conjectures. The fifth is that the object of one's own entry, the self-character appears clearly, but the wisdom that cannot draw a conclusion from it is the definition of a mind that appears but is uncertain. It has three types: the sensory manifest that has become that, the mental manifest, and the self-awareness manifest. Among them, like the second moment of the sensory manifest clinging to the form of looking back, is the first type. Like the mental manifest clinging to that form, is the second type. Like the self-awareness experiencing the last moment of the thought stream, is the third type. In short, the object of one's own realization appears clearly to oneself, but the knowledge that cannot draw the conclusion that it is that is a kind of knowledge, mostly the knowledge of a newborn baby. The second is to show the door of analysis, in the Commentary on Valid Cognition it says: "There are four types of appearances like valid cognition." As it is said, there are many appearances like valid cognition, because there are four types of causes of error existing in the object, the basis existing, the place existing, and the immediately following condition existing. Like the sensory consciousness that arises from quickly rotating a torch, appearing as a wheel, is the cause of error existing in the object. The sensory consciousness that arises from the eyes being deceived by cataracts, appearing as two moons, is the cause of error existing in the basis. When traveling on a boat, the sensory consciousness that arises from the appearance of the mountains and forests on the opposite shore moving, is the cause of error existing in the place. Like the sensory consciousness that arises from the ground appearing red due to the mind being disturbed by anger, is the cause of error existing in the immediately following condition.