Tibetan
པས་ཀྱང་ཁྱབ་བོ། །གཞན་ཡང་། གཟུགས་སོགས་གཞན་དབང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་བདེན་པར་འཛིན་པའི་བདེན་འཛིན་གྱིས་ཇི་ལྟར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཆ་རྣམས་ཀུན་བཏགས་ཡིན་ལ། དེས་བཏགས་པ་ལྟར་བདེན་པར་མ་གྲུབ་པ་ཡོངས་གྲུབ་ཏུ་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། རང་གི་འཁོར་དུ་གྱུར་བའི་སེམས་བྱུང་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་གྱུར་བའི་གཙོ་བོ་རྣམ་རིག་དེ། གཙོ་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། སེམས་དང་། རྣམ་ཤེས། རྣམ་རིག་རྣམས་དོན་གཅིག །དབྱེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སོགས་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་དང་། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་གཉིས་ཡོད། གཞན་ཡང་། གཙོ་སེམས་རྣམས་ནི། དོན་གྱི་ངོ་བོ་རིག་པའི་སྒོ་ནས་བཞག་ལ། སེམས་བྱུང་རྣམས་ནི། དོན་གྱི་ཁྱད་པར་རིག་པའི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དབུས་མཐའ་ལས། དེ་ལ་དོན་དམ་རྣམ་པར་ཤེས། །དེ་ཡི་ཁྱད་པར་སེམས་ལས་བྱུང་། །ཞེས་དང་། དེའི་འགྲེལ་པར། དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཙམ་རིག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དོན་གྱི་ཁྱད་པར་རིག་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཏེ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཡུལ་གྱི་གཙོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ཤིང་སོ་སྐྱེའི་གཙོ་སེམས་ཀྱིས་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་མི་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི། སྔོན་པོའི་ངོ་བོ་དང་དེའི་ཁྱད་པར་མཛེས་མི་མཛེས་སོགས་ཀྱང་རྟོགས་ལ། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་གྱུར་བའི་སེམས་བྱུང་གིས་ཀྱང་སྔོན་པོ་དང་དེའི་ཁྱད་པར་གཉིས་ཀ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་སྔོ་འཛིན་དབང་བོའི་མངོན་སུམ་གྱིས་དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་མཐོང་བ་ཡིས། །ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་མཐོང་བ་ཉིད། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་སེམས་བྱུང་བཤད་པ་ལ་གཉིས། མཚན་ཉིད་དང་། དབྱེ་བའོ། །རང་ཉིད་འཁོར་དུ་བྱེད་པའི་གཙོ་སེམས་ཀྱི་འཁོར་དུ་བྱུང་བའི་རིག་པ་དེ། སེམས་བྱུང་གི་མཚན་ཉིད། གཉིས་པ་དེ་ལ་སྡེ་ཚན་གྱིས་དབྱེ་ན། ཀུན་འགྲོ་ལྔ། ཡུལ་ངེས་ལྔ། དགེ་བ་བཅུ་གཅིག །རྩ་ཉོན་དྲུག །ཉེ་ཉོན་ཉི་ཤུ། གཞན་འགྱུར་བཞི་སྟེ་སྡེ་ཚན་དྲུག་དང་། ཕྱེ་ན་སེམས་བྱུང་ང་གཅིག་ཡོད། དང་པོ་ཀུན་འགྲོ་ལ། གཙོ་སེམས་ཀུན་གྱི་འཁོར་དུ་འགྲོ་བའི་རིགས་གནས་ཀྱི་སེམས་བྱུང་དེ། ཀུན་འགྲོའི་མཚན་ཉིད་དམ་ངོ་བོ། དབྱེ་ན། ཚོར་བ། འདུ་ཤེས། སེམས་པ། རེག་པ། ཡིད་བྱེད་དང་ལྔའོ། །དང་པོ་ནི། སིམ་གདུང་བར་མ་གསུམ་གང་རུང་མྱོང་བའི་སྒོ་ནས་བཞག་པའི་སེམས་བྱུང་དེ། ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་དམ་ངོ་བོ། འོག་མ་ཕལ་ཆེར་ལའང་ཞིབ་ཆ་ཅུང་ཟད་བྱེད་ན་སྒོ་ནས་བཞག་པའི་ཞེས་སྦྱོར། དབྱེ་ན། ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་གསུམ་མམ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་སོགས་དྲུག གཉིས་པ་ལ། ཡུལ་གྱི་སྤུ་རིས་མི་འདྲ་བ་འཛིན་པའི་སེམས་བྱུང་དེ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ། དབྱེ་ན། རྟོག་བཅས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། རྟོག་མེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་གཉིས། གསུམ་པ་ནི། སེམས་ཡུལ་ལ་གཡོ་བར་བྱེད་པའི་སེམས་བྱུང་དེ། སེམས་པའི་ངོ་བོ། དབྱེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཁོར་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་པ་སོགས་དྲུག །བཞི་བ་ནི། ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འདུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུལ་གྱི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་སེམས་བྱུང་དེ། རེག་པའི་ངོ་བོ། དབྱེ་ན། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་སོགས་དྲུག ལྔ་བ་ནི། སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ངེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་བྱུང་དེ། ཡིད་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ། དབྱེ་ན། ཚུལ་བཞིན་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་བྱེད་གཉིས་སོ། །སྡེ་ཚན་གཉིས་པ་ལ། ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་བཞག་པའི་སེམས་བྱུང་དེ། ཡུལ་ངེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དམ་ངོ་བོ། དབྱེ་ན། འདུན་པ། མོས་པ། དྲན་པ། ཏིང་འཛིན། ཤེས་རབ་དང་ལྔའོ། །དང་པོ་ནི། ཡུལ་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་སེམས་བྱུང་དེ། འདུན་པའི་མཚན་ཉིད་དམ་ངོ་བོ། །གཉིས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་བསམས་པའི་དོན་བཞིན་དུ་འཛིན་པར་འདོད་པའི་སེམས་བྱུང་དེ། །མོས་པའི་ངོ་བོ། གསུམ་པ་ནི། དམིགས་རྣམ་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་བའི་སེམས་བྱུང་དེ། དྲན་པའི་ངོ་བོ། བཞི་བ་ནི། དམིགས་པ་ལ་རྩེ་གཅིག་པས་ཕྱེ་བའི་སེམས་བྱུང་དེ། ཏིང་འཛིན་གྱི་ངོ་བོ། ལྔ་བ་ནི། དམིགས་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་སེམས་བྱུང་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོའོ། །སྡེ་ཚན་གསུམ་པ་ལ། མ་དད་པ་སོགས་གང་ཡང་རུང་བའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་བཞག་པའི་སེམས་པ་དེ། སེམས་བྱུང་དགེ་བའི་མཚན་ཉིད་དམ་ངོ་བོ། དབྱེ་ན། དད་པ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ། ཁྲེལ་ཡོད་པ། བག་ཡོད། བཏང་སྙོམས། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་མེད་པའི་དགེ་བ་གསུམ་དང་། བརྩོན་འགྲུས། ཤིན་སྦྱངས་ཏེ་བཅུ་གཅིག་གོ །དང་པོ་ནི། ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་སོགས་ཡུལ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་དགའ་བའི་སེམས་བྱུང་དེ། དད་པའི་མཚན་ཉིད་དམ་ངོ་བོ། གཉིས་པ་ནི། རང
Chinese
也遍及于此。此外，在色等其他有为法之上，以执著于真实的实执，如何增益的那些部分都是遍计所执，如其所执著般未成立真实，则安立为圆成实。第三，解释心与心所的差别，分为二，第一是：成为自之眷属的心所，以及成为相应之主的心识，是为主心的体性。心、识、心识，这些意义相同。分类有：眼识等六识聚，以及有烦恼和无烦恼两种心。此外，诸主心是以了知义之自性的方式安立的，而诸心所也是以了知义之差别的角度安立的。如《中边分别论》中说：‘于彼了知真实识，彼之差别心所生。’及其注释中说：‘仅了知义之自性是为识，了知义之差别是为心所，即受等。’因为这样说的缘故。然而，这是就境之主体的角度而言，并非说凡夫的主心不能了知境之差别，因为他的眼识也能了知蓝色的自性及其美与不美等差别，而且成为眼识之眷属的心所也能了知蓝色及其差别二者，因为他的取蓝根现量是如此见到的。如《释量论》中说：‘是故见事物，即见一切功德。’因为这样说的缘故。第二，解释心所，分为二：体性和分类。成为自己眷属的主心的眷属所生的觉知，是心所的体性。第二，从类别上分，有遍行五、别境五、善十一、根本烦恼六、随烦恼二十、不定四，共六类，分开来说则有五十一个心所。第一，遍行心所，周遍于一切主心之眷属而行之同类心所，是遍行心所的体性或自性。分类有：受、想、思、触、作意五种。第一是
English
It also pervades this. Furthermore, on top of phenomena such as form and other dependent phenomena, the aspects that are imputed by the belief in reality, which grasps things as truly existent, are all imputations. Establishing as the thoroughly established that which does not truly exist as it is imputed. Third, explaining the difference between mind and mental factors, there are two parts. The first is: The main consciousness that is the chief, which is the mental factor that has become its retinue and is concordant with it, is the characteristic of the chief mind. Mind, consciousness, and mental consciousness are all the same in meaning. The divisions are: the six aggregates of consciousness such as eye consciousness, and the two minds, afflicted and non-afflicted. Furthermore, the main minds are established from the perspective of knowing the essence of the object, while the mental factors are also established from the perspective of knowing the distinctions of the object. As it says in the Madhyāntavibhāga: 'Therein, the true consciousness is known, its distinctions arise from the mind.' And in its commentary: 'Merely knowing the essence of the object is consciousness. Knowing the distinctions of the object are the mental factors, such as feeling, etc.' Because it is said so. However, this is from the perspective of the main object, and it is not that the main mind of an ordinary being cannot know the distinctions of the object, because his eye consciousness can also know the essence of blue and its distinctions such as beauty and ugliness, and the mental factor that has become the retinue of the eye consciousness can also know both blue and its distinctions, because his direct perception of the blue-grasping sense faculty sees it that way. As it says in the Pramāṇavārttika: 'Therefore, by seeing the object, one sees all qualities.' Because it is said so. Second, explaining mental factors, there are two parts: definition and division. The awareness that arises as the retinue of the main mind that makes itself the retinue is the definition of a mental factor. Second, dividing it by category, there are five omnipresent, five object-specific, eleven virtuous, six root afflictions, twenty secondary afflictions, and four variable, totaling six categories, and when divided, there are fifty-one mental factors. First, the omnipresent ones: the mental factor of the same kind that goes around in the retinue of all the main minds is the definition or essence of the omnipresent. The divisions are: feeling, discrimination, intention, contact, and attention. The first is
Chinese
通过体验三种感受，即快乐、痛苦或中立中的任何一种而产生的心理事件，是感受的特征或本质。如果对下面的内容进行更详细的说明，则会添加“通过……产生”的字样。
English
The mental event that arises through experiencing any of the three feelings—pleasure, pain, or neutrality—is the characteristic or essence of feeling. If one elaborates on most of the following, one adds the phrase "arising through..." Classification: Feelings are divided into three types: pleasure, pain, and neutrality, or six types, such as the feeling arising from eye contact. Second, the mental event that grasps the different characteristics of an object is the essence of conception. Classification: Conceptions are divided into two types: conceptual and non-conceptual. Third, the mental event that moves the mind towards an object is the essence of intention. Classification: Six types, such as the intention that accompanies eye consciousness. Fourth, the mental event that, relying on the combination of object, sense faculty, and consciousness, completely cuts off the change of the object is the essence of contact. Classification: Six types, such as eye contact. Fifth, the mental event that becomes the nature of determining the mind's activity is the essence of attention. Classification: Two types: appropriate attention and inappropriate attention. Second group, the mental event that arises through specifically determining objects is the characteristic or essence of object determination. Classification: Desire, conviction, mindfulness, concentration, and wisdom, five in all. First, the mental event that seeks to obtain a future object is the characteristic or essence of desire. Second, the mental event that wants to grasp in accordance with what has been thought is the essence of conviction. Third, the mental event that becomes the nature of not forgetting the object and its aspects is the essence of mindfulness. Fourth, the mental event that is distinguished by being one-pointed on the object is the essence of concentration. Fifth, the mental event that thoroughly distinguishes the qualities of the object is the essence of wisdom. Third group, the mental event that arises as an antidote to any of the non-virtues, such as lack of faith, is the characteristic or essence of a virtuous mental event. Classification: Faith, conscientiousness, shame, carefulness, equanimity, non-harming, the three virtues of non-attachment, non-hatred, and non-ignorance, as well as diligence and pliancy, eleven in all. First, the mental event that likes special objects such as qualities and those who possess qualities is the characteristic or essence of faith. Second, self-