Tibetan
ན་པ་ཡོངས་གཅོད་ལ་གྲུབ་ན་བདེན་པ་རྣམ་བཅད་ལ་ཁེགས་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་སྤངས་འགལ་གྱི་དངོས་འགལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡང་། དབུ་མ་སྣང་བ་ལས། གང་ཕན་ཚུན་སྤངས་ཏེ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དག་ནི་ཅིག་ཤོས་དགག་པ་གཞན་སྒྲུབ་པ་མེད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བྱ་ལ་བདེན་པ་གཉིས་སུ་གྲངས་ངེས་པ་ལུང་གིས་ཀྱང་འགྲུབ་སྟེ། མདོ་ལས། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གཞན་ལ་མ་བརྟེན་པར། །བདེན་པ་གཉིས་ནི་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པར་མཛད། །གང་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་དེ་བཞིན་དོན་དམ་སྟེ། །བདེན་པ་གསུམ་པ་ནམ་ཡང་མ་མཆིས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ཕྱེ་བ་སོ་སོའི་དོན་ནི། འཇུག་པ་ལས། དངོས་ཀུན་ཡང་དག་བརྫུན་པ་མཐོང་བ་ཡི། །དངོས་རྙེད་ངོ་བོ་གཉིས་ནི་འཛིན་པར་འགྱུར། །ཡང་དག་མཐོང་ཡུལ་གང་དེ་དེ་ཉིད་དེ། །མཐོང་བ་བརྫུན་པ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་གསུངས། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟེང་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་དང་། ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་ཀུན་རྫོབ་པའི་ངོ་བོ་གཉིས་གཉིས་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་དོན་དམ་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་ཡང་དག་གིས་བཏགས་དོན་བཙལ་ནས་མི་རྙེད་པ་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་དང་། བཏགས་དོན་མ་བཙལ་བར་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་ཀུན་རྫོབ་པའི་ངོ་བོ་གཉིས་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བ་ཡོད་ནའང་འདིར་དོན་གཙོ་ཆེ་བར་རང་ཉིད་མཇལ་པའི་མཐར་ཐུག་དཔྱོད་པའི་རིག་ཤེས་ཚད་མའི་རྙེད་དོན། དོན་དམ་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད། མཚན་གཞི་ནི། མྱུ་གུ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་ལྟ་བུ། མཐར་ཐུག་དཔྱོད་པའི་ཚད་མ་ནི། ཡང་དག་མཐོང་ཡུལ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། དོན་དམ་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་གནས་ལུགས་མཐོང་བའི་ཚད་མ་ཞིག་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་དམ་དཔྱོད་པའི་ཚད་མའི་རྙེད་དོན་ལ། སྤྱིར་དོན་དམ་དཔྱོད་པའི་ཚད་མའི་རྙེད་དོན་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་ཅེས་བྱས་ན་བདེའོ། །དོན་དམ་བདེན་པ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་སམ། སྟོང་གཞིའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཕྲ་མོ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཕྲ་མོ་གཉིས་སམ། ནང་སྟོང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟོང་ཉིད་བཅུ་དྲུག སྒྲས་བརྗོད་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། རྣམ་གྲངས་པའི་དོན་དམ་དང་། རྣམ་གྲངས་མ་ཡིན་པའི་དོན་དམ་བདེན་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། མཐུན་པའི་ཡུལ་དང་། ཡུལ་ཅན་དོན་དམ་བདེན་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། མྱུ་གུ་བདེན་སྟོང་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་ཆ་ལྟ་བུ། གཉིས་པ་ནི། དེ་རྟོགས་པའི་རྗེས་དཔག་ཚད་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་གཉིས་ལ་དོན་དམ་བདེན་པ་ཞེས་བཏགས་པ་ཙམ་མ་གཏོགས། དེ་དངོས་ནི་མིན་ནོ། །རྣམ་གྲངས་མ་ཡིན་པའི་དོན་དམ་བདེན་པ་ལ་ཡང་སྒྲས་བརྗོད་ཚུལ་གྱིས་དབྱེ་ན། ཡུལ་དོན་དམ་བདེན་པ་དང་། ཡུལ་ཅན་དོན་དམ་བདེན་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། སྟོང་ཉིད་ལྟ་བུ་སྟེ། དོན་དམ་བདེན་པ། ཇི་ལྟ་བ། སྟོང་ཉིད། ཡོངས་གྲུབ། ཡང་དག་མཐའ། ཆོས་དབྱིངས་རྣམས་དོན་གཅིག །གཉིས་པ་ནི། སློབ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་རྣམ་གྲངས་མ་ཡིན་པའི་དོན་དམ་དངོས་ཡིན་ཞེས་ཁ་ཅིག་བཞེད་ཀྱང་། དོན་དམ་དངོས་ནི་མིན་ནོ། །ཐ་སྙད་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མའི་རྙེད་དོན། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད། མཚན་གཞི་ནི། མྱུ་གུ་ལྟ་བུ། ཐ་སྙད་དཔྱོད་པའི་ཚད་མ་ནི། མཐོང་བ་བརྫུན་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར། ཀུན་རྫོབ་དཔྱོད་བྱེད་ཚད་མ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་གཟུགས་སོགས་ཀུན་རྫོབ་བརྫུན་པའི་ངོ་བོ་མཐོང་བའི་ཚད་མ་ཞིག་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། འོན་ཀྱང་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དཔྱོད་པའི་ཚད་མའི་རྙེད་དོན་ལ། སྤྱིར་ཐ་སྙད་དཔྱོད་པའི་ཚད་མའི་རྙེད་དོན་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་ཅེས་བྱའོ། །ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ། ཇི་སྙེད་པ། ཐ་སྙད་བདེན་པ་རྣམས་དོན་གཅིག་ཅིང་། དོན་དམ་བདེན་པ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ཡིན་ན། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཡིན་པས་ཁྱབ་སྟེ། བདེན་གཉིས་གང་རུང་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་གསུམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུགས་འདིར་སྤྱིར་ཀུན་རྫོབ་ལ་ཡང་ལོག་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མི་བྱེད་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་ཤེས་ངོ་ལ་ལྟོས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ལ་ཡང་ལོག་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པ་ལས། མཐོང་བ་བརྫུན་པའང་རྣམ་པ་གཉིས་འདོད་དེ། དབང་བོ་གསལ་དང་དབང་བོ་སྐྱོན་ལྡན་ནོ། །སྐྱོན་ལྡན་དབང་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི། དབང་བོ་ལེགས་གྱུར་ཤེས་ལྟོས་ལོག་པར་འདོད། །གནོད་པ་མེད་པའི་དབང་བོ་དྲུག་རྣམས་ཀྱིས། །བཟུང་བ་གང་ཞིག་འཇིག་རྟེན་གྱིས་རྟོགས་ཏེ། །འཇིག་རྟེན་ཉིད་ལས་བདེན་ཡིན་ལྷག་མ་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཉིད་ལས་ལོག་པར་རྣམ་པར་བཞག །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་ཕུགས་ཀྱི་འཁྲུལ་རྒྱུ་མ་རིག་པས་བསླད་པར་མཚུངས་ཀྱང་། འཕྲལ་གྱི་འཁྲུལ་རྒྱུས་བསླད་མ་བསླད་ཀྱི་དབང་གིས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རབ་རིབ་ལ་སོག
Chinese
如果成立断除名言，就必须遮止胜义，因为二者是互相相违的实相违。如同《入中论光明疏》中所说：凡是互相排斥而存在的自性之法，如果不是一个否定另一个成立，就不会存在，归属于二者都不是的情况是不合理的。因为这样说的缘故。以教证也能成立所知的事物在数量上决定是二谛，如经部中说：一切智者不依赖于他者，自己开示二谛，何为世俗，何为胜义，第三谛是不存在的。因为这样说的缘故。第二，分开解释各自的意义。《入中论》中说：能见诸法真实与虚妄，获得事物之二种体性，真实所见即是胜义，虚妄所见即是世俗谛。如是所说，一切法之上存在着自性本空的胜义之体，以及名言中存在的世俗之体两种。在这些之上，以胜义的观察理智寻找所诠义而不可得的是胜义之体，不寻找所诠义而在名言中存在的是世俗之体两种。虽然它们的定义略有不同，但此处重要的是自己所见的最终观察的智慧所获得的意义。胜义谛的定义，例如：苗芽自性本空。最终观察的量是，如经中所说：真实所见。是胜义的观察之量。也就是见到色等法的胜义实相的量。然而，如果说佛陀圣者相续中的胜义观察之量所获得的意义，不能完全包括一般的胜义观察之量所获得的意义，那就对了。从体性或者空性的角度来分胜义谛，可以分为人无我之细微和法无我之细微两种，或者内空性等十六空性。从言语表达的角度来分，可以分为名相上的胜义和非名相上的胜义。
English
If the elimination of the conventional is established, then the negation of the ultimate must be obstructed, because the two are mutually exclusive real contradictories. As it is said in the "Light on the Middle Way": 'Those characteristics of phenomena that exist by mutually excluding each other, if one does not negate the other and establish the other, will not exist, and it is unreasonable to belong to a situation where neither exists.' Because it is said so. It is also established by scripture that the number of knowable things is definitely two truths, as it is said in the sutra: 'The all-knowing one, without relying on others, himself teaches the two truths, what is conventional and what is ultimate, the third truth does not exist at all.' Because it is said so. Second, to explain the meaning of each division separately. As it is said in the "Entering the Middle Way": 'Seeing all things as true and false, one obtains the two natures of things, what is seen as true is the ultimate, and what is seen as false is said to be the conventional truth.' As it is said, on top of all phenomena, there are two kinds of natures: the ultimate nature, which is empty of inherent existence, and the conventional nature, which exists in name. On top of these, the ultimate nature is that which cannot be found by searching for the meaning to be expressed with the ultimate reasoning, and the conventional nature is that which exists in name without searching for the meaning to be expressed. Although their definitions are slightly different, what is important here is the meaning obtained by the wisdom of the ultimate observation that one has seen oneself. The definition of ultimate truth, for example: the sprout is empty of inherent existence. The ultimate measure of observation is, as it is said in the sutra: 'What is seen as true.' It is the measure of ultimate observation. That is, it is a measure that sees the ultimate reality of forms and so on. However, if it is said that the meaning obtained by the ultimate observation of the continuum of the Buddhas and noble ones does not fully include the meaning obtained by the general ultimate observation, then it is correct. From the perspective of the nature or the basis of emptiness, the ultimate truth can be divided into two types: the subtle selflessness of persons and the subtle selflessness of phenomena, or the sixteen emptinesses such as the emptiness of inner emptiness. From the perspective of verbal expression, it can be divided into nominal ultimate and non-nominal ultimate.
Chinese
两种真谛。首先，分为相符之境和有境胜义谛两种。第一种，如苗芽般显现为真实空性如幻之分。第二种，如证悟此的后得比量。虽然将此二者仅称为胜义谛，但并非真实之胜义谛。非名言之胜义谛，也以言语表达方式分为境胜义谛和有境胜义谛两种。第一种，如空性，胜义谛、如所有性、空性、圆成实性、真实边际、法界等意义相同。第二种，如学道者相续中现量证悟空性之智慧。虽然有些观点认为这是非名言之真实胜义谛，但并非真实胜义谛。名言抉择之量所得之义，世俗谛之定义，例子如苗芽。名言抉择之量，如经中所说“所见为虚假”，是世俗抉择之量，即是见色等世俗虚假自性之量。然而，圣者相续中名言抉择之量所得之义，并非普遍包含于名言抉择之量所得之义中。世俗谛、如是性、名言谛意义相同，且若为胜义谛之外之法，则必然是世俗谛，因为不存在非二谛之第三法。此宗派一般不区分世俗为正、倒两种，但相对于世间共许之世俗，则区分正、倒两种。如《入行论》云：“所见虚妄亦分二，谓根明利及根有损。有损根识于明根，所识境相说为倒。无损六根所取境，世间说彼为真实，余者世间说为倒。” 如是，虽然有境之心的根本错乱之因相同，皆为无明所染污，但由暂时错乱之因是否染污而区分，即如眼翳等。
English
Two truths. Firstly, there are two types of ultimate truth: the concordant object and the concordant subject. The first is like the aspect of a sprout appearing as truly empty, like an illusion. The second is like the subsequent inferential valid cognition that realizes it. Although these two are merely labeled as ultimate truth, they are not actually ultimate truth. Non-conceptual ultimate truth is also divided into two types according to the way it is expressed: the object ultimate truth and the subject ultimate truth. The first is like emptiness; ultimate truth, suchness, emptiness, the perfectly established, the ultimate limit, and the realm of phenomena are all the same in meaning. The second is like the wisdom that directly realizes emptiness in the continuum of a learner. Although some assert that this is a non-conceptual, truly ultimate truth, it is not actually ultimate truth. The object attained by the valid cognition that analyzes conventions, the definition of conventional truth, an example being a sprout. The valid cognition that analyzes conventions, as it says, "What is seen is false," is a conventional analyzing valid cognition, which is a valid cognition that sees the nature of false conventionalities such as form. However, the object attained by the valid cognition that analyzes conventions in the continuum of a noble being is not universally included in the object attained by the valid cognition that analyzes conventions in general. Conventional truth, suchness, and nominal truth are the same in meaning, and if it is a phenomenon other than ultimate truth, then it is necessarily conventional truth, because there is no third phenomenon that is not one of the two truths. In this system, generally, conventional truth is not divided into correct and incorrect, but relative to the worldly understanding of conventional truth, there is a division into correct and incorrect. As it says in the *Entering the Middle Way*: "What is seen as false is also considered to be of two types: those with clear senses and those with impaired senses. The consciousness of those with impaired senses is said to be inverted in relation to the consciousness of those with good senses. Whatever is apprehended by the six unimpaired senses is recognized by the world as true, and the rest is distinguished by the world as inverted." Thus, although the root cause of delusion in the minds of subjects is the same, being obscured by ignorance, it is distinguished by whether or not it is obscured by the immediate cause of delusion, such as cataracts.