Tibetan
རྟག་པ། བརྟན་པ། ཐེར་ཟུག །མི་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་། མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདི་ནི་འདུག་པ་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་གསུངས་ཤིང་ཚིག་ཐ་མས་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་གནས་ལུགས་གདོད་ནས་དག་པའི་དངོས་དོན་ཇི་བཞིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པའི་མཚན་གྱིས་བསྙད་པ་ནི། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་ཆད་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པ་གང་དུ་ཐེག་པ་མཐའ་དག་གི་བརྗོད་བྱ་གང་ཡིན་པ་གཅིག་གི་ངོ་བོར་གནས་ཤིང་རྫོགས་པས་སམ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བློའི་འཛིན་སྟངས་ཀྱིས་ཆེད་དུ་མ་དཔྱད་པར་རིག་པའི་ཆོས་ཉིད་སྐད་ཅིག་མའི་ངང་དུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། ཀུན་བྱེད་ལས། གཅིག་རྫོགས་གཉིས་རྫོགས་སེམས་ལ་རྫོགས། །གཅིག་རྫོགས་སེམས་ཀྱིས་བྱས་པར་རྫོགས། །གཉིས་རྫོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རྫོགས། །ཀུན་རྫོགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་རྫོགས། །ཞེས་དང་། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། གང་དག་ཆོས་ཚུལ་འདི་དག་རྣམ་དག་ཅིང་། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྟན་ཁ་ལོ་བསྒྱུར། །དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་མཆོག་རྣམ་དག་སྟེ། །ཉོན་མོངས་དྲི་མས་གཞར་ཡང་གོས་མི་འགྱུར། །ཇི་སྟེ་ནམ་མཁའ་ཉོན་མོངས་བྱ་བར་ནུས། །དེ་ལ་རྗེས་ཀྱང་བསྟན་པར་ནུས་སྲིད་ཀྱི། །རང་བཞིན་འོད་གསལ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །དེ་ནི་ནམ་ཡང་ཉོན་མོངས་བྱར་མི་ནུས། །ཞེས་གསུངས་པས། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཉིད་འོད་གསལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཀ་དག་གི་མཚན་ཉིད་མ་འཁྲུལ་པར་བསྟན་ཅིང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། གཞན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབུ་མའོ། །རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ལམ་དབུ་མ་ལ་ནན་ཏན་བྱས་ན་ངེས་པར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་ཤེས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་འདིས་སྔ་མ་ནི་རིག་ཤེས་ཀྱིས་རྗེས་དཔགས་ཚད་མས་བཞག་པ་དང་། ཕྱི་མ་འདི་བློའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་འདི་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པར་དོན་གྱིས་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཨ་ཏི་ཡོ་ག་ཞེས་པ་ངེས་ཚིག་གི་དབང་དུ་ན། ཨ་ཏི་ནི་ཤིན་ཏུ་བའི་དོན་ཏེ། མཆོག་དང་། རབ་དང་། ཕུལ་དང་། རྩེ་མོ་དང་། ཡང་སྙིང་དུ་གྱུར་པའོ། །ཡོ་ག་རྣལ་འབྱོར་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པས་ན་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་རོ། །དེ་ཉིད་རྫོགས་རིམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོར་གྱུར་པས་དེའི་བླ་ན་བགྲོད་བྱ་གཞན་མེད་ལ། འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཟབ་ཅིང་བརྟག་པར་དཀའ་བའི་ནམ་མཁའ
Chinese
恒常，稳固，真实，不坏之法性。如来出世也好，不出世也好，此法界本性即是如此安住。如是说，此最后之语，如实地揭示了大圆满之本始清净的实相。所谓大圆满之名，乃是说自生之智慧，无有边际，无有偏颇，一切乘之所诠，皆安住并圆满于此一之体性中。或者说，一切清净之法，不以分别念刻意造作，而于觉性之法性刹那间圆满之故。《普作王续》云：“一圆满，二圆满，于心圆满。一圆满，心所作而圆满。二圆满，具足圆满。皆圆满，于菩提心圆满。”又《慧海请问经》云：“何者此等清净之法性，所示圆满菩提心之舵轮，彼等菩提心乃最清净，终不为烦恼垢所染。若能以烦恼染污虚空，亦能于彼显现其痕迹。然自性光明圆满菩提心，彼则永不能为烦恼所染。”如是说，大圆满法性光明菩提心之自性，无谬地揭示了本初清净之体性。与之相似，《涅槃经》中亦云：“复次，所谓真实者，乃世间之中道。所谓圆满者，若于中道精进，则必知其为无上正等圆满。”如是说，前者乃以理智之推断衡量而安立，后者则非心识之境，故于此圣道之意趣中，以意义而安住。阿底瑜伽之词义，就词源而言，阿底乃极之义，即殊胜， श्रेष्ठ， श्रेष्ठतम，顶点，精华之义。瑜伽乃相应之义，以其为一切瑜伽之究竟故，乃极相应。其为一切圆满次第之精华故，无有胜于此者。以此即能通达极深且难以测度的虚空。
English
Permanent, stable, and enduring, it is the nature of imperishable dharma. Whether tathāgatas appear or not, this dharma-dhātu remains as it is. Thus it is said, and this final statement reveals the reality of the Great Perfection's primordial purity as it is. The name "Great Perfection" is given because the self-arisen wisdom, without limit or bias, in which the objects of all vehicles reside and are perfected in one essence. Or, because all purified dharmas are perfected in the nature of awareness in an instant, without being deliberately examined by the mind's grasping. The *Kunjed Gyalpo Tantra* says: "One perfected, two perfected, perfected in the mind. One perfected, perfected by what the mind has done. Two perfected, perfected in abundance. All perfected, perfected in bodhicitta." And the *Sutra Requested by Blo-dros Gyatso* says: "Those who purify these dharmas and turn the wheel of the perfected bodhicitta, their bodhicitta is supremely pure and will never be stained by the defilements of affliction. If the sky could be afflicted by afflictions, then traces could be shown in it. But the self-nature of clear light, the perfected bodhicitta, can never be afflicted by afflictions." Thus, the Great Perfection, the nature of dharma, the clear light, the nature of bodhicitta, unmistakably reveals the characteristic of primordial purity. Similarly, in the *Nirvana Sutra*, it is said: "Furthermore, what is called truth is the middle way of the world. What is called perfection is that if one diligently practices the middle way, one will surely know that it is the unsurpassed, perfectly complete perfection." As such, the former is established by inference through reasoning, while the latter is not an object of the mind, and therefore abides in the meaning of this noble path. As for the etymology of Ati Yoga, Ati means "extreme," that is, excellent, श्रेष्ठ (śreṣṭha, best), श्रेष्ठतम (śreṣṭhatama, superlative of best), the peak, and the essence. Yoga means union, and since it is the ultimate of all yogas, it is the extreme union. Since it is the essence of all perfection stages, there is nothing higher than it. Through this, one can realize the extremely profound and difficult-to-fathom sky.
Tibetan
་ལྟ་བུའི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ ཆོས་ཉིད་བཅར་ཕོག་ཏུ་སྟོན་པས་ན་ཆེན་པོའི་སྒྲས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ནམ་མཁའ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོའོ། །ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའང་འདིའི་ངེས་ཚིག་ལ་དགོངས་པའོ། །གཞན་ཡང་རང་བྱུང་གི་རིག་པ་ཉིད་ལ་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་མཐའ་དག་རྫོགས་པའི་ཚུལ་ནཱ་རོ་བས་ཀྱང་། མ་བཅོས་རིག་པའི་ཏིང་འཛིན་གསལ། །བྱ་བ་མེད་བཞིན་དོན་ཀུན་རྫོགས། །རང་བྱུང་གཉུག་མ་ཀུན་གྱི་གཞི། །བགྲོད་མེད་རྣལ་འབྱོར་ལྷུན་གྲུབ་ལམ། །ཇི་བཞིན་ཀུན་རྫོགས་འབྲས་བུ་ཉིད། །ཐིག་ལེ་བྱ་བྲལ་རྫོགས་པའི་གཏེར། །བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་མི་རྟོག་ཐུགས། །སྐལ་ལྡན་དང་པོ་ཉིད་ནས་རྫོགས། །འགྲོ་དྲུག་འཁོར་བའི་རྟོག་པ་དང་། །རྒྱལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མྱ་ངན་འདས། །བདེ་ཆེན་རིག་པ་གཅིག་གི་ངང་། །རང་བྱུང་ཇི་བཞིན་མ་བཅོས་པ། །ལྷུན་རྫོགས་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ངང་། །ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱི་ཞལ་གྱི་ལུང་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལས་ཀྱང་། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཡེ་ཤེས་སྤྱི་ཡི་གཟུགས། །ཡོངས་སུ་དག་སྐུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ། །དཔལ་ལྡན་ཀུན་གྱི་ངོ་བོ་རིམ་གཉིས་འདིས། །སྡུག་བསྔལ་ལམ་བཅས་བསྐལ་པ་གསུམ་དུ་ཡང་། །རང་གི་རྗེས་མཐུན་བྱང་ཆུབ་བླ་དང་བཅས། །ཐོབ་ནས་དེ་བདེ་ཅུང་ཙམ་རབ་ཚོགས་པ། །རྣལ་འབྱོར་དེ་ཡིས་ཅི་ཕྱིར་དེ་མི་བསྒོམ། །ཞེས་དང་། དེའི་འགྲེལ་པར། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་པའོ། །དེའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྔའི་འོ། །སྤྱི་གཟུགས་ཞེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྐུ་ཞེས་ཏེ། ཇི་བཞིན་པའི་འབྲས་བུའི་སྐུ་ཡིན་པས་ན་དེ་སྐད་དེ། དེ་ཉིད་ལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་སོ། །དཔལ་ལྡན་ཀུན་ཞེས་པ་ནི། རང་གི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱའོ། །དེ་ཉིད་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོའོ། །དེ་ཉིད་ལ་རིམ་པ་གཉིས་འདི་ཞེས་ཏེ་རྫོགས་པའི་ རིམ་པ་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་སོ། །ལམ་རིང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་ཆེ་བ་འདི་བསྒོམ་པར་གསུངས་པ། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པ་ནི་མགོ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ལམ་རྣམས་ལ་བསྐལ་པ་གསུམ་དུ་ཡང་གསུངས་ཏེ། དད་པས་སྤྱོད་པ་དང་། དང་པོ་ནས་བདུན་པ་དང་། བརྒྱད་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་དུ་གྲངས་མེད་པའི་བསྐ
Chinese
如是无生之 法性直接显示，故以“大”字表示。世尊亦云：“宣说如虚空般不可思议之法，是为甚大。”此乃依此之确切定义而说。此外，那若巴亦以自生之觉性本身圆满一切轮涅之法的方式说：“未作之觉性定，明晰显现；无作而一切义圆满；自生本初，一切之基；无行瑜伽，任运成就道；如实一切圆满，果位本身；明点无为，圆满之宝藏；安乐之智慧，无分别意；具缘者最初即圆满；六道轮回之分别念，以及胜者之智慧涅槃；大乐觉性唯一之状态，自生如实，未作；任运圆满，无戏论之状态。”此外，圣者妙吉祥之口传，由学士耶谢扎巴所集录中亦云：“大圆满，智慧总集之形相；完全清净身，大金刚持；具德一切之体性，此二次第；痛苦道等，于三劫中亦然；获得与自己相应之菩提及无上；获得彼乐少分之极聚合；彼瑜伽士为何不修彼？”又于其注释中云：“大圆满者，乃次第二之次第二也。其智慧乃如镜等五者。总集之形相者，乃彼等之极清净之完全清净也。因此乃完全清净之身，如实之果身故如是说。彼即是大金刚持。具德一切者，以具自之智慧故，乃指一切佛。彼即是一切之胜义谛与世俗谛之体性。彼即是此二次第，即圆满之次第也。宣说修持此长远道之大方便者，即痛苦等。痛苦者，乃以布施头等方式，于诸道中，亦于三劫中宣说，即以信行，从初地至七地，以及从八地至十地之间，无数之劫。
English
Suchness of unborn, Since the nature is directly shown, it is indicated by the word "great." The Blessed One also said, "To teach the Dharma that is as inconceivable as the sky is extremely great." This is also in accordance with the exact definition of this. Furthermore, Naropa also said that the way in which all the dharmas of samsara and nirvana are perfected in the very self-arisen awareness is: "The samadhi of unmade awareness is clear; all purposes are accomplished without action; self-arisen, primordial, the basis of all; unmoving yoga, spontaneously accomplished path; as it is, all complete, the fruit itself; bindu, free from action, treasure of completion; bliss wisdom, non-conceptual mind; fortunate ones are complete from the very beginning; the thoughts of the six realms of samsara; and the wisdom of the victorious ones, nirvana; in the state of great bliss awareness, self-arisen, as it is, unmade; spontaneously complete, in a state free from elaboration." Furthermore, from the oral instructions of the noble Manjushri, compiled by the master Yeshe Zhap, it is also said: "Great Perfection, the form of the general collection of wisdom; completely pure body, great Vajradhara; the essence of all glorious ones, these two stages; suffering, paths, etc., even in three kalpas; having obtained enlightenment and the supreme, in accordance with one's own lineage; having obtained even a small gathering of that bliss; why does that yogi not meditate on that?" And in its commentary: "Great Perfection is the second of the second stages. Its wisdom is like the five, such as the mirror. The form of the general collection is the utterly pure, completely pure of those. Therefore, it is called the completely pure body, because it is the body of the fruit as it is. That itself is called the great Vajradhara. All the glorious ones are all the Buddhas because they possess their own wisdom. That itself is the essence of the ultimate truth and conventional truth of all. That itself is called these two stages, that is, the stage of perfection. It is said that this great means of the long paths is to be meditated upon, such as suffering. Suffering is said to be on the paths through the means of giving the head, etc., even in three kalpas, that is, acting with faith, from the first to the seventh, and from the eighth to the tenth, for countless kalpas.