Tibetan
མ་གསུངས། མ་བརྗོད་དོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མི་གསུང་མི་བརྗོད་དོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་གསུང་བར་མི་འགྱུར་བརྗོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་མཛད་དོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་གང་ཡང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མ་རྒྱས་སོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་སོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་མངོན་སུམ་དུ་མ་མཛད་དོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་གང་ཡང་མ་གཟིགས། མ་གསན། མ་མྱངས། མ་མནམས། མ་རིག །མི་མཁྱེན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇམ་དཔལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གཟོད་མ་ནས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་དང་། མགོན་པོ་བྱམས་པས། ཇི་ལྟར་སྔོན་བཞིན་ཕྱིས་དེ་བཞིན། །འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཤིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྟོགས་མིན་པ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། གནས་ལུགས་སམ། གཤིས་ལུགས་སམ། ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ། རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་མ་བསྐྱེད་པ། གཞན་ལ་རག་མ་ལུས་ཤིང་། རྐྱེན་གཞན་གྱིས་མི་རྟོགས་པ། བློས་བསྒྲུབས་པའི་མཐའ་ལ་མི་གནས་པ་ཞིག་སྟེ། འཕགས་པ་ དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོའི་འོད་སྲུང་གིས་ཞུས་པ་ལས། གང་འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བསླབ་པ་ཡང་མེད་བསླབ་པ་ལས་འདས་པ་ཡང་མེད་དོ། །གང་བསླབ་པ་ཡང་མེད་བསླབ་པ་ལས་འདས་པ་ཡང་མེད་པ་དེ་ལ་རྒྱུ་བ་ཡང་མེད་མི་རྒྱུ་བ་ཡང་མེད། རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་ཡང་མེད། གང་ལ་རྒྱུ་བ་ཡང་མེད། མི་རྒྱུ་བ་ཡང་མེད། རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་ཡང་མེད་པ་དེ་ལ་སེམས་ཀྱང་མེད། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མེད་དོ། །གང་ལ་སེམས་ཀྱང་མེད། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མེད་པ་དེ་ལ་ལས་ཀྱང་མེད། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མེད་དོ། །གང་ལ་ལས་ཀྱང་མེད། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མེད་པ་དེ་ལ་བདེ་བ་ཡང་མེད། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མེད་དོ། །གང་ལ་བདེ་བ་ཡང་མེད། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མེད་པ་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཏེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ལས་ཀྱང་མེད། ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡང་མེད་དོ། །ཞེས་དང་། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལས། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཕགས་པའི་ཤེས་པ་དང་། འཕགས་པའི་མཐོང་བས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མངོན་
Chinese
未说，未言说。诸佛未说未言说。诸佛不会说，不会言说。诸佛不会现证菩提。诸佛未曾现证任何法。诸佛未曾断除烦恼。诸佛未曾现证清净。诸佛未曾见，未曾闻，未曾尝，未曾嗅，未曾触，不曾知。为何如此呢？文殊，一切法自始至终皆为清净之故。如是说。 慈氏怙主说： 如何先前，其后亦然，是不变之法性。 如是说。 无为且自然成就，非由他缘所证悟。 如是说，如所说，一切法之自性，或实相，或本性，或法性，无论为何，皆是无为，非由因缘所生，不依赖于他，非由他缘所悟，不住于心识所造作之边。 圣 宝积大乘经之光明守护所请问品中说： 何为无为，即是圣者之种姓。 何为圣者之种姓，即无有可学，亦无超越所学。 何为无有可学，亦无超越所学，即无有行，亦无不行，亦无遍行。 何为无有行，亦无不行，亦无遍行，即无有心，亦无由心所生之法。 何为无有心，亦无由心所生之法，即无有业，亦无业之异熟果。 何为无有业，亦无业之异熟果，即无有乐，亦无苦。 何为无有乐，亦无苦，即是圣者之种姓。 何为圣者之种姓，即无有业，亦无业之造作。 如是说。 解深密大乘经中说： 圣者以圣者之智与圣者之见，不可言说地现
English
Not spoken, not uttered. The Buddhas do not speak, do not utter. The Buddhas will not speak, will not utter. The Buddhas do not fully awaken to enlightenment. The Buddhas have not fully awakened to any Dharma. The Buddhas have not abandoned afflictions. The Buddhas have not directly realized purity. The Buddhas have not seen, not heard, not tasted, not smelled, not touched, not known any Dharma. Why is that? Manjushri, all Dharmas are completely pure from the very beginning. Thus it is said. Lord Maitreya said: How it was before, so it is after, is the unchanging nature of Dharma. Thus it is said. Uncreated and spontaneously accomplished, not understood by other conditions. Thus it is said, as it is said, the nature of all Dharmas, or the reality, or the essence, or the Dharma nature, whatever it may be, is uncreated, not produced by causes and conditions, not dependent on others, not understood by other conditions, not abiding in the extremes of mental fabrication. The Noble The Great Vehicle Sutra of the Jewel Heap, in the chapter requested by Kashyapa, says: What is uncreated is the lineage of the Noble Ones. What is the lineage of the Noble Ones is that there is neither learning nor transcendence of learning. What is neither learning nor transcendence of learning is that there is neither going nor not going, nor going everywhere. What is neither going nor not going, nor going everywhere is that there is neither mind nor the Dharmas arising from mind. What is neither mind nor the Dharmas arising from mind is that there is neither karma nor the ripening of karma. What is neither karma nor the ripening of karma is that there is neither happiness nor suffering. What is neither happiness nor suffering is the lineage of the Noble Ones. What is the lineage of the Noble Ones is that there is neither karma nor the creation of karma. Thus it is said. The Great Vehicle Sutra of the Explanation of the Profound Meaning says: The Noble Ones, with the wisdom of the Noble Ones and the vision of the Noble Ones, manifestly
Tibetan
པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་སོ། །ཞེས་དང་། རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས། རང་བཞིན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་ནི། །འབྱུང་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ནི། །རང་བཞིན་བྱས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །རང་བཞིན་བྱས་པ་ཅན་ཞེས་བྱར། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་རུང་བར་འགྱུར། །རང་བཞིན་དག་ནི་བཅོས་མེད་དང་། །གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཡིན། །ཅེས་སོགས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་འདིས་རང་བཞིན་གཤིས་ཀྱི་གནས་ལུགས་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་འདས་ པའི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྒྲ་དབྱངས་མངོན་སུམ་དུ་སྒྲོགས་པར་མཛད་ཅིང་། དེ་ཉིད་མཐའ་བྲལ་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཚུལ་ཡང་། གང་དག་རང་བཞིན་གཞན་དངོས་དང་། །དངོས་དང་དངོས་མེད་ཉི་བལྟ་བ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ལ། །དེ་ཉིད་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང་། དཔལ་ནཱ་རོ་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་བྱ་བ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ལས་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་རང་བཞིན་གཅིག །སེམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གསང་བ་འདི། །སྙིང་པོའི་དོན་ལས་རྨད་དུ་བྱུང་། །རང་བྱུང་ཆེ་བ་བདག་ཉིད་སྐུ། །རང་རིག་བདེ་བ་རྫོགས་པ་ཆེ། །ཐུགས་རྗེ་སྣང་བ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ། །ངོ་བོ་མ་གྲུབ་གསང་བའི་སེམས། །སྣང་དང་མི་སྣང་དབྱེར་མེད་དོ། །ཞེས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ལ་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་འོག་མ་ལྟར་མི་གནས་པའི་ཚུལ་ཡང་། སྔ་མ་ལས། རྫོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ལ། །རིམ་པའི་ལམ་མེད་མཐར་ཕྱིན་པ། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་རིམ་པ་འོག་མ་དེ་དག་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཞེ་ན། གདུལ་བྱའི་བློ་རིམ་ལ་ལྟོས་པའམ་འོག་མས་བློ་སྦྱངས་ནས་རིམ་གྱིས་ལམ་འདིར་འཇུག་པའི་ཐབས་སམ་ལམ་སྟེགས་སུ་འགྱུར་བ་ལ་དགོངས་པ་སྟེ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོའམ་བརྗོད་བྱའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉུག་མའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་པུ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱིས་རྫོགས་པར་གཏན་ལ་ཕེབས་པ་ནི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལས་གཞན་དུ་མེད་ཅིང་། སྡོམ་པ་གསུམ་དང་། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་དང་། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་རྟོགས་པའི་ཐབས་དང་དེ་ཉིད་གང་དུ་བགྲོད་པའི་ངལ་སྟེགས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་སྟེ། གསང་སྙིང་ལས། ས་རྣམས་ཁྱད་པར་བཀོད་པ་ཡང་།
Chinese
因为是圆满成佛者，为了证悟那不可言说的实相，所以被命名为“无为”。如《中观根本慧论》所说：“自性从因缘生，道理上是不可能的。从因缘所生的，自性就成了有为法。自性成了有为法，怎么能成立呢？自性是无造作的，不依赖于其他的。”等等，这些广泛的论述，以自性本然之实相大圆满的宗义，显明地宣说了超越因缘的无为智慧得以证悟的音声。并且，也确定了那远离边见的道理：“如果有人认为自性是异体，或者执着于有和无的二元对立，那么他们就没有真正见到佛陀的教义。”而且，尊贵的拿热巴在《实相成就方便名为大圆满道次第》中也说：“佛与有情自性一，心之智慧秘密此，从心要义中极稀有，自生大乐自性身，自明安乐大圆满，大悲显现化身，本体无成秘密心，显现与不显现无别。”等等。同样，关于不应安住于下层道之见解的方式，也在前面提到：“圆满智慧之精要，无有次第道已至究竟。”那么，为什么要宣说那些下层次第呢？这是因为要顾及所化众生的根器，或者是因为下层次第可以用来调伏心性，从而逐渐进入此道，或者作为进入此道的阶梯。因此，所有善逝的教义的精髓或所诠释的究竟，就是般若波罗蜜多的本觉智慧之真如。而以自证现量圆满确定那真如，除了大圆满道之外别无他法。三律仪、六度、生起次第和圆满次第，所有这些都被视为证悟大圆满的方法，以及到达那里的休息站而已。《秘密藏续》中说：“安置诸地之差别，也是如此。”
English
Because it is the one who attains complete Buddhahood, it is named 'Unconditioned' in order to realize that inexpressible reality. As stated in the Root Wisdom Treatise: 'It is not reasonable for self-nature to arise from causes and conditions. That which arises from causes and conditions becomes something made by self-nature. How can self-nature be called something made? Self-nature is uncreated and does not depend on others.' These extensive discussions clearly proclaim the sound of realizing the unconditioned wisdom that transcends causes and conditions, the ultimate view of the Great Perfection of the self-existing nature. Moreover, the way to establish that freedom from extremes is also stated: 'Those who regard self-nature as other entities, or who view existence and non-existence as dualistic, have not seen the true teaching of the Buddha.' Furthermore, the venerable Naropa also said in 'The Means of Accomplishing Suchness Called the Great Perfection Path': 'Buddhas and sentient beings are of one nature, this secret wisdom of the mind is extremely rare from the essential meaning. The spontaneously arisen great bliss is the self-existing body, the self-aware bliss is the Great Perfection, the compassion is the manifestation of the emanation body, the essence is unestablished, the secret mind, appearance and non-appearance are inseparable.' Similarly, regarding the way of not abiding in the lower stages of the path, it was mentioned earlier: 'In the essence of perfect wisdom, there is no gradual path, it has reached the end.' So, why is it necessary to teach those lower stages? This is because it is necessary to consider the faculties of the beings to be tamed, or because the lower stages can be used to tame the mind, and then gradually enter this path, or as a stepping stone to enter this path. Therefore, the essence or ultimate meaning of all the teachings of the Sugatas is the suchness of the innate wisdom of prajnaparamita. And to fully establish that suchness with self-awareness, there is no other way than the Great Perfection path. The three vows, the six perfections, the generation stage, and the completion stage, all of these are taught only as methods for realizing the Great Perfection and as resting places for going there. In the Secret Essence Tantra it says: 'The distinction of placing the grounds is also like that.'