Tibetan
ས་དང་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ གཉིས།། གཅིག་མིན་ཐ་དད་མ་ཡིན་ཏེ།། དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་དཀའ་བའི་ཆོས།། སེམས་ཉིད་ཡེ་ཤེས་རྩལ་ཡིན་ཏེ།། སེམས་ཀྱི་གཞི་མ་ཡེ་ཤེས་ཡིན།། དེ་ལ་སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས།། གཅིག་པ་དང་ནི་ཐ་དད པས།། གྲོལ་དང་མ་གྲོལ་ཞེས་བྱའོ།། སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་དབྱེ་བ་ནི།། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང།། གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང།། ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང།། འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང།། སྐྱོན་ཡོན་སོ སོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བའོ།། དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ངོ་བོ་ནི།། རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ།། འདུག་ཚུལ་འོད་དུ་འདུག་པས་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ།། སྣང་ཚུལ་ཕྱི་ནང་མེད་པས་ཡེ་ཤེས་ཟང་ཐལ་ཡིན།། སྐུ་གསུམ་དབྱེ་མེད དངོས་པོའི་སྒྲིབ་ལས་འདས།། ཞིབ་ཏུ་གོང་བཤད་འདིར་ནི་མ་བརྗོད་དོ།། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ནི།། སྦུབས་དང་བཅས་པའི་གཟུང་འཛིན་ཡིན།། སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་གནས་བསྟན་པ།། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི བཞུགས་གནས་ཡིན།། རྣམ་དག་དབྱིངས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ཡིན།། དེ་ལྟར་རིན་ཆེན་སྦུབས་ན་བཞུགས།། འདུག་ཚུལ་གནས་དང་སྣང་ཚུལ་རྣམས།། གོང་དང་འོག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ།། སེམས་ནི་རླུང་ཅན་གྲོང ན་བཞུགས།། ལམ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན།། རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོར་འབྲེལ་བ་ཡིན།། དཀར་འཇམ་ཁོག་པ་སྟོང་པའི་རྩ།། ཐིག་ལེ་ཁྲག་གིས་མ་གང་བར།། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ།། དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལམ་དུ བཤད།། མགྲིན་པ་སེམས་ཀྱི་ལམ་དུ་བཤད།། དེ་ནི་དབུགས་རྒྱུའི་འགྱུ་སྲང་ཡིན།། སྒོ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད།། ཡེ་ཤེས་སྒོ་དང་སེམས་ཀྱི་སྒོ།། ཡེ་ཤེས་སྒོ་ནི་གཉིས་ཡིན་ཏེ།། ཁྱབ་པ་མི་སྣང་སྒོ་དང་ལྐོག་གྱུར སྒོ།། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན།། གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཟང་ཐལ་བས།། མངོན་གྱུར་སྒོ་དེ་སྤྱན་དུ་བསྟན།། སེམས་སྒོ་འདོད་པའི་སྒོ་གསུམ་ཡིན།། དབུགས་རྒྱུ་མི་རྒྱུའི་རྣམ་ཤེས་དབྱེའོ།། ཡེ་ཤེས་ཡོན ཏན་ཀུན་སྣང་རྫོགས།། སེམས་ཀྱི་སྐྱོན་ནི་འཁོར་བའི་ཆོས།། དེ་དང་དེ་ལས་བྱུང་བའི་རྩི།། ཀྱེ་མ་རིག་ཀྱི་བུ་ལེགས་པར་ཉོན་ཅིག། དོན་དེ་ཟབ་མོའི་བརྡར་བསྟན་ན། སྔོན་རི་རབ་ཀྱི་རྩེ་མོ་རྒྱ་མཚོའི་ཉི་མ་ཅན་ན། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ནོར་བུ་འོད་ལྡན་བྱ་བ་བཞུགས་སྐད། ཁོ་སྐྱོ་ནས་ཡས་མར་གཟིགས་པས། རྣམ་དག་པད་མའི་ཚལ་བྱ་བ་ན་རིན་པོ་ཆེའི་ཁང་པ་ཉི་ཟླས་བརྒྱན་པ་བྱ་བ་འདུག་པ་མཐོང། དེར་ཁོང་ཡང་བྱོན་ཏེ་བཞུགས པའི་ཕོ་བྲང་བྱས་སྐད་དོ།། གོང་མ་ལ་མཆོད་ཁང་བྱས་ཏེ་བཞུགས་སྐད། དེ་
Chinese
地与智慧之二者，非一非异，是极难区分之法。心性即是智慧之功用，心之根本即是智慧。于此，心与智慧二者，以一与异之故，称之为解脱与未解脱。心与智慧之区分，乃从体性之门区分，从处所之门区分，从道之门区分，从生起之门区分，以及从过患功德各自之门区分。其中，智慧之体性，自性清净是法身（藏文：ཆོས་ཀྱི་སྐུ།），安住之方式是安住于光明中，故为色身（藏文：གཟུགས་ཀྱི་སྐུ།）。显现之方式是无内外，故智慧是通透无碍。三身无别，超越事物之障碍。详细内容已于前述，此处不再赘述。心之体性之阐释，乃具空隙之能取所取。心与智慧之处所之阐释，乃大智慧之安住处，是清净法界之明点。如是安住于珍宝空隙之中，安住方式、处所与显现等，应知上下。心乃安住于具风之城中。道亦阐释为两种，与珍宝大海相连。白色柔滑空虚之脉，明点未被血液充满，大智慧周遍运行，此乃智慧之道。喉咙阐释为心之道，此乃气息运行之衡量。门阐释为两种，智慧之门与心之门。智慧之门有二，即周遍无形之门与隐蔽之门。显现为两种。以光明之自性通透无碍之故，显现之门即是眼睛。心之门是欲望之三门，区分气息运行与不运行之识。智慧功德圆满显现一切，心之过患乃轮回之法。彼与彼所生之垢染。噫！具慧之子善谛听！若以甚深之隐喻阐释此义，昔日须弥山之顶端，海洋之日处，有龙王名为诺布沃丹（藏文：ནོར་བུ་འོད་ལྡན།，意为宝光），据说居住于此。彼因厌倦而上下观望，于名为清净莲花之园林中，见有以日月庄严之珍宝房屋。彼亦前往，据说将其作为居住之宫殿。据说于上方建造了供奉之殿堂。
English
The two, ground and wisdom, are neither one nor different, but a dharma that is extremely difficult to distinguish. Mind-essence is the function of wisdom, and the basis of mind is wisdom. In this, mind and wisdom are two, and because of one and otherness, they are called liberation and non-liberation. The distinction between mind and wisdom is distinguished from the gate of essence, from the gate of place, from the gate of path, from the gate of arising, and from the respective gates of faults and virtues. Among them, the essence of wisdom is the dharmakaya (藏文：ཆོས་ཀྱི་སྐུ།) which is pure in nature, the way of dwelling is dwelling in light, so it is the rupakaya (藏文：གཟུགས་ཀྱི་སྐུ།). The way of appearance is without inside and outside, so wisdom is transparent and unobstructed. The three bodies are inseparable, transcending the obscurations of things. The details have been mentioned above, and will not be repeated here. The explanation of the essence of mind is the grasper and grasped with space. The explanation of the place of mind and wisdom is the dwelling place of great wisdom, which is the bindu of pure dharmadhatu. Thus, it dwells in the precious space, and the way of dwelling, place and appearance, etc., should be known above and below. Mind dwells in the city with wind. The path is also explained in two ways, connected to the precious ocean. The white, smooth and empty vein, the bindu is not filled with blood, and great wisdom runs everywhere, this is the path of wisdom. The throat is explained as the path of mind, which is the measure of the flow of breath. The gate is explained in two ways, the gate of wisdom and the gate of mind. There are two gates of wisdom, namely the pervasive invisible gate and the hidden gate. It appears in two ways. Because of the clear nature of transparency and unobstructedness, the manifest gate is the eye. The gate of mind is the three gates of desire, distinguishing the consciousness of breath running and not running. The virtues of wisdom are complete in all appearances, and the faults of mind are the dharmas of samsara. The stains arising from that and that. Alas! Listen well, son of intelligence! If the meaning is explained with a profound metaphor, in the past, on the top of Mount Meru, the place of the sun in the ocean, there lived a dragon king named Norbu Wöden (藏文：ནོར་བུ་འོད་ལྡན།), which means Jewel Light. Because he was tired, he looked up and down, and in a garden called Pure Lotus, he saw a precious house decorated with the sun and moon. He also went there, and it is said that he made it his palace of residence. It is said that he built a temple for offering on the top.
Tibetan
ནས་མར་གཟིགས་པས་རླུང་ཅན་གྱི་གྲོང་ན། བློན་པོ་ཀུན་བྱེད་བྱ་བ་འདུག་པ་མཐོང་ངོ།། དེར་བྱོན་ནས་བློན་པོར་བསྐོས་སོ།། རྒྱལ་བློན འཁྲུགས་པར་གྱུར་སྐད་དོ།། དེ་ནས་བློན་པོས་བསྐྱོད་པ་ཤུགས་ཀྱི་རྟ་ལ་ཞོན་ནས། ཀུན་ཏུ་རྒྱུའི་སྲང་དུ་ཕྱིན་ཏེ། འཐབ་རྩོད་ཀྱི་སྒོ་གསུམ་དུ་བྱོན་ཏེ། རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་པ་ལྔ་བཙལ་ནས། རྒྱལ་པོ་ལ་དཔྱ་ཕུལ་བས། རྒྱལ་པོ་མཉེས་པ་དང་ཚིམས་པར་མ་གྱུར་ཏེ། དམངས་དང་བློན་པོ་ཡི་མུག་ག་ཆད་ནས། རྒྱལ་བློན་འཐབ་པས། རྒྱལ་པོས་བློན་པོ་ལ་ཆབ་བསལ། འབངས་ཆམ་ལ་ཕབས་ནས། རྒྱལ་བློན་བྲལ་བས་མཆོད་པ་རྒྱུན ཆད་དེ།རྒྱལ་པོ་ཕོ་བྲང་དུ་བསྐྱོད་དེ། འཐབ་ཟླ་མེད་པས་ཤིན་ཏུ་སོ་བསོད་དོ་སྐད། ཛྙཱ་ན་ཙིཏྟ་པྲ་བེ་ཤ་ཡ་ས་དུ་ཨ་ཧཱ་ཀཱ་ལ། ཞེས་གསུངས་སོ།། སྤྲོས་བྲལ་དོན་གསལ་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལས། སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་དབྱེ་ བ་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བརྒྱ་དང་དགུ་པའོ།།།། དེ་ནས་ཡང་གསང་བའི་བདག་པོས་ཞུས་པ།། ཀྱེ་ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་འཆང།། གང་གསུངས་དོན་རྣམས་རྟོགས་པ་ཡིས།། འཁྲུལ་བའི་སྣང་བ་ཇི་ལྟར འགགས།། ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་ཇི་ལྟར་འཆར།། རང་རིག་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་འཇུག། རྟགས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང།། རབ་འབྲིང་གྲོལ་ལུགས་ཇི་ལྟར་ལགས།། ཞེས་ཞུས་སོ།། སྟོན་པས་བཀའ་སྩལ་པ།། གསང་བདག ངེས་པའི་དོན་འདི་ཟུང།། འཇིག་རྟེན་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་འདི།། དང་པོ་རང་ལས་ཤར་བའི་ཕྱིར།། མཐའ་མར་རང་གི་ངང་དུ་གྲོལ།། གང་བསྟན་རང་ཤར་རང་གྲོལ་བཞིན།། སྣང་བ་སེམས་ཀྱི་དབང དུ་འདུས།། གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཡུལ་དང་བྲལ།། སེམས་རྟོགས་ཡེ་ཤེས་དབང་འདུས་པས།། འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སེམས་དང་བྲལ།། གཟུང་འཛིན་བྲལ་བའི་རིག་པ་ལ།། ཡེ་ཤེས་རང་དངས་འོད་གསལ་བ།། མཁའ ལ་འཇའ་ཚོན་གསལ་བ་ལྟར།། ཆོས་ཉིད་ཀློང་ན་ཡེ་ཤེས་གསལ།། མཐའ་དབུས་མེད་པར་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ།། དེ་ཚེ་ཤེས་པ་དེ་ལ་འཇུག། དངས་མའི་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་ལྔ།། ཆོས་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཤར།། དེ་ལ་སྣང་བའི འབྱུང་བ་ལྔ།། རང་རང་ངང་དུ་དག་ཅིང་ཐིམ།། འབྱུང་བའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན།། དང་པོ་ས་ལ་ས་ཐིམ་པས།། ལུས་ལྕི་ཤེས་པ་འཐིབ་པ་ཡིན།། དེ་ནས་ཆུ་ལ་ཆུ་ཐིམས་པས།། ལུས་པོ་ཁ་སྣ་སྐམ་པ་ཡིན།། དེ ནས་རླུང་ལ་རླུང་ཐིམ་པས།། ལུས་དང་ཤེས་པ་ལྗི་ཞིང་བྱིངས།། དེ་ཚེ་མེ་ལ་མེ་ཐིམ་པས།། ལུས་ནི་དྲོད་དང་བྲལ་བ་ཡིན།། རྣམ་ཤེས་ནམ་མཁའི་ངང་དུ་ཐིམ།། ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་རྣམ་རྟོག་བྲལ།། ཁྱབ་པ་མེད་པའི གདངས་ལ་གནས།།
Chinese
從那裡往下看，在有風的城市裡，看見大臣名叫遍作正在做事。到那裡後，任命他為大臣。據說國王和大臣發生了衝突。之後，大臣騎著迅猛的馬，到了周遊的街道上，到了爭鬥的三個門口，尋找五種寶物，向國王進貢，國王並不高興和滿足，百姓和大臣都斷了糧，國王和大臣爭鬥，國王對大臣施以懲罰，百姓也受到壓制，國王和大臣分離，供奉因此中斷，國王前往王宮，因為沒有爭鬥的對手而非常沮喪。據說他念誦了：ཛྙཱ་ན་ཙིཏྟ་པྲ་བེ་ཤ་ཡ་ས་དུ་ཨ་ཧཱ་ཀཱ་ལ། （藏文，ཛྙཱ་ན་ཙིཏྟ་པྲ་བེ་ཤ་ཡ་ས་དུ་ཨ་ཧཱ་ཀཱ་ལ།，梵文天城體，ज्ञानचित्तप्रवेशयसदु अहःकाल，梵文羅馬擬音，jñānacittapraveśayasaduhu ahahakāla，漢語字面意思，智慧心入勝妙啊哈嘎拉）。《離戲義明大續》中，心與智慧的區別的章節，第一百零九。之後，秘密主再次請問道：奇哉！奇哉！薄伽梵金剛持！通過理解您所說的意義，如何止息迷惑的顯現？智慧的顯現如何產生？自覺的意識如何進入？徵兆的意識如何產生？上中下三等的解脫方式如何？這樣問道。導師開示說：秘密主，抓住這確定的意義。這世間迷惑的顯現，因為最初從自身顯現，最終在自身本性中解脫。如所指示的自顯自解脫一般，顯現融入心的力量中，與可執著的對境分離。心領悟到智慧的力量融入，與執著的心分離。在脫離能取所取的覺性中，智慧自明，光明燦爛，如同彩虹在空中顯現一般，法性空間中智慧明亮。無邊無際，普遍存在。那時意識融入其中。清淨的五大元素，在法性本質中顯現。在那裡，顯現的五大元素，在各自的本性中清淨並融入。這是顯現時所指示的。首先地融入地，身體沉重，意識昏沉。之後水融入水，身體口鼻乾燥。之後風融入風，身體和意識沉重而下沉。那時火融入火，身體失去溫暖。識融入虛空的本性中。感受脫離苦樂分別。安住在無邊的境界中。
English
Looking down from there, in the city of the windy ones, he saw a minister named Kunje doing work. Having gone there, he appointed him as a minister. It is said that the king and minister had a conflict. After that, the minister, riding on a swift horse, went to the streets of the wanderers. He went to the three gates of strife and sought five kinds of jewels. He offered tribute to the king, but the king was not pleased or satisfied. The people and ministers were cut off from food. The king and minister fought. The king imposed punishment on the minister, and the subjects were also suppressed. The king and minister separated, and the offerings were interrupted. The king went to the palace and was very depressed because there was no opponent to fight. It is said that he recited: Jñānacittapraveśayasaduhu ahahakāla (Tibetan: ཛྙཱ་ན་ཙིཏྟ་པྲ་བེ་ཤ་ཡ་ས་དུ་ཨ་ཧཱ་ཀཱ་ལ།, Sanskrit Devanagari: ज्ञानचित्तप्रवेशयसदु अहःकाल, Sanskrit Romanization: jñānacittapraveśayasaduhu ahahakāla, Literal Chinese meaning: Wisdom mind enters victorious ahahakala). From the Tantra of the Great Clarity of Meaning Beyond Proliferation, the chapter on distinguishing between mind and wisdom, the one hundred and ninth. Then, again, the Lord of Secrets asked: Alas! Alas! Blessed Vajradhara! Through understanding the meanings you have spoken, how are the appearances of delusion stopped? How does the appearance of wisdom arise? How does self-awareness enter? How does the consciousness of signs arise? How are the ways of liberation of the superior, middling, and inferior? Thus he asked. The Teacher replied: Lord of Secrets, hold this definitive meaning. This deluded appearance of the world, because it first arises from itself, ultimately is liberated in its own nature. Like the self-arisen, self-liberated as shown, appearances are gathered into the power of mind, separated from the object to be grasped. When the mind realizes, the power of wisdom is gathered, separated from the mind that grasps. In the awareness that is separated from the grasped and the grasper, wisdom is self-clear, radiantly bright, like a rainbow appearing in the sky, wisdom is clear in the expanse of dharmata. Without beginning or end, it pervades everywhere. At that time, consciousness enters into that. The five pure elements arise in the essence of dharmata. There, the five appearing elements are purified and dissolved in their own nature. This is what is indicated at the time of arising. First, earth dissolves into earth, the body becomes heavy, and consciousness becomes dull. Then, water dissolves into water, the body's mouth and nose become dry. Then, wind dissolves into wind, the body and consciousness become heavy and sink. At that time, fire dissolves into fire, the body is devoid of warmth. Consciousness dissolves into the nature of space. Feelings are free from the duality of pleasure and pain. It abides in the expanse without pervasion.