Tibetan
ར་བཤད།། ཅེས་རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས། ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།།།། དེ་ནས་སྟོན་པས་འཁོར་རྣམས་ལ།། རྫོགས་ཆེན་ལ་ཉིད་བཟླས་ཏེ བསྟན།། རང་བཞིན་ལྷུན་རྫོགས་རྫོགས་ཆེན་ཉིད།། རྫོགས་པ་ཆེན་པོར་ཡེ་ནས་གནས།། ཐམས་ཅད་རྫོགས་པའི་རང་བཞིན་ལ།། བཟང་ངན་བླང་དོར་གཉིས་སུ་མེད།། ཐེག་པ་ལམ་དང་བསྒོམ་བསྒྲུབ བརྩོན།། རྫོགས་ཆེན་འདི་ལས་འགལ་བར་བཤད།། རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་མེད་རྡོ་རྗེའི་སྐུ།། སྐྱེ་ཤི་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གནས།། གནས་པའི་དོན་ལ་གཉིས་སུ་མེད།། དཔེར་ན་ཆོས་དང་སངས་རྒྱས་མེད།། ལྟ་བས བལྟས་པས་འཁྲུལ་པར་སྣང།། རྒྱུ་འབྲས་ཐེག་པ་བརྟགས་པས་ནོར།། ལམ་གྱི་རིམ་པ་གཏིང་ནས་མེད།། ལམ་ནི་ཉེ་ལམ་རྫོགས་པའོ།། འཇུག་དང་བལྟ་དང་སྐྱོང་བསྲུང་རྣམས།། མ་བཙལ་ཡེ་ནས་ལྷུན་གྱིས རྫོགས།། བསྒོམ་དང་བློ་ཡི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པས་རྫོགས་ཆེན་ནམ་མཁའི་ཀློང།། ནམ་མཁའི་ཀློང་ལ་བསྲུང་དང་བསྒོམ་འཇུག་ལྟ་སྤྱཽད་བྱ་མི་དགོས།། ཅིས་ཀྱང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྫོགས་ཆེན་ཀློང།། ཀློང་ཆེན་འདི་ནི་ཡིད བཞིན་ནོར་བུའི་ཚུལ།། འདི་ཚོལ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་ནས་འདི་མ་བཙལ།། རང་ལ་གནས་ཤིང་གཞན་ནས་འདི་འཚོལ་ན།། བསྐལ་པ་གསུམ་དུ་འདི་བཙལ་རྙེད་མི་འགྱུར།། གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་འདི་མ བཙལ།། དེ་བཞིན་སེམས་ཅན་འདི་ཚོལ་བཙལ་མི་རྙེད།། མི་ཚོལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཐམས་ཅད་གནས།། རྩོལ་བསྒྲུབ་ལམ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་རྣམས།། དངུལ་ལ་གསེར་ཞུན་བྱས་ཀྱང་གསེར་མི བཏབ།། མཚོན་པ་ཚིག་ཏུ་སྟོན་པ་ལམ་ལས་ཉམས།། རྫོགས་ཆེན་འདི་ཡི་དོན་དུ་ག་ལ་འགྱུར།། མི་སྣང་སྣང་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ།། རང་བློས་གང་ལྟར་ཅི་བསམ་འཁྲུལ་པར་འགྱུར།། བསམས་པ་ཉིད་ལ་མི འཇོག་ན།། དེ་ནི་སྙིང་པོ་ཉག་གཅིག་མ།། མངོན་སུམ་མི་གནས་རྫོགས་ཆེན་འདི།། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་མཚོན་དུ་མེད།། དེ་བཞིན་ལྟ་བས་བལྟ་རུ་མེད།། མ་བལྟས་བཞག་ན་ལྟ་བ་ཡིན།། རང་བཞིན་དེ་ལ་མི འཇོག་ན།། དེ་དག་བྱང་ཆུབ་རྫོགས་ཆེན་ཉིད།། མངོན་སུམ་མི་གནས་རྫོགས་ཆེན་འདི།། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་མཚོན་དུ་མེད།། བཙལ་ནས་རྩོལ་ནད་སངས་མི་སྲིད།། མ་བཙལ་བཞག་ན་རྫོགས་ཆེན་ཉིད།། སྒོ ཕུག་མེད་ཅིང་བལྟར་མེད་མི་གནས་དོན།། མཛད་སྤྱོད་རྣམ་པར་དག་པའི་རྫཽགས་ཆེན་ལ།། འཇུག་བལྟ་བསྲུང་བརྗོད་གཉིས་ནི་འཁྲུལ་པ་སྟེ།། མི་འཇུག་མི་བལྟ་མི་བསྲུང་སྟེ།། བསྒྲུབ་རྩོལ་ལམ་ལ་མི་གནས ན།། དེ་ཡི་རང་བཞིན་རྫོགས་ཆེན་ཉིད།། གང་
Chinese
结尾语。正如根本续中所说：指示一切如是性的章节，即第二品。之后，导师对眷属们，以大圆满的自性进行了阐述。自性任运成就即是大圆满。大圆满本始即存在。一切圆满的自性中，没有好坏取舍的分别。宣说胜乘、道、修习、精进，与此大圆满相违背。无有因果二元的金刚身，无有生死的任运而住。安住之义无有二元。譬如无有法与佛。以见观察则显现为错乱。考察因果乘则会出错。道的次第从根本上不存在。道是近道圆满。进入、观察、守护、护持等，不需寻找，本始即任运圆满。没有修习和思维的疑惑，因此大圆满是虚空的界域。对于虚空的界域，不需要守护、修习、进入、观察和行持。无论如何也无法衡量的大圆满界域。此广大界域犹如如意宝。寻求此者们，不要从其他地方寻找此。安住于自身，若从其他地方寻找此，三劫中寻找也无法找到。哪一个诸佛们没有寻找此，同样众生寻找此也无法找到。不寻找，一切都安住于自性之中。安住于勤作修道上的补特伽罗们，如同在银中熔炼黄金，也无法造出黄金。以词语表达象征，则会从道中衰退。如何能成为此大圆满的意义呢？对于无有显现和不显现的法性，以自己的分别念无论如何思考都会错乱。如果不住于思念本身，那就是唯一的精华。此不显现的大圆满，即使是佛也无法象征。同样，以见观察是不存在的。不观察而安住即是见。如果不住于那个自性，那些就是菩提大圆满。此不显现的大圆满，即使是佛陀也无法象征。寻找和勤作无法治愈疾病。不寻找而安住即是大圆满。无有门和洞穴，无有可观察，无有安住之义。对于行为完全清净的大圆满，进入、观察、守护、言说是二元对立的错乱。不进入、不观察、不守护，不住于修习勤作之道，那就是它的自性大圆满。任何
English
Concluding remarks. As stated in the Root Tantra: The chapter on indicating the suchness of all things, which is the second chapter. Then, the Teacher to the assembly, explained the Great Perfection by repeating its very nature. Self-existing spontaneous perfection is the Great Perfection. The Great Perfection has existed from the very beginning. In the nature of all perfections, there is no duality of good and bad, acceptance and rejection. The vehicles, paths, meditation, practice, and striving are said to contradict this Great Perfection. The Vajra body, without the duality of cause and effect, spontaneously abides without birth and death. The meaning of abiding is without duality. For example, there is no Dharma and Buddha. By looking with views, it appears as confusion. Examining the causal vehicles is a mistake. The stages of the path are fundamentally nonexistent. The path is the direct path of completion. Entering, viewing, guarding, and protecting, etc., are spontaneously perfect from the beginning without seeking. Without meditation and mental doubt, the Great Perfection is the expanse of space. For the expanse of space, there is no need to guard, meditate, enter, view, or practice. The Great Perfection expanse is immeasurable in any way. This great expanse is like a wish-fulfilling jewel. Those who seek this, do not seek it from elsewhere. Abiding in oneself, if one seeks it from elsewhere, one will not find it even if one seeks for three kalpas. Which Buddhas have not sought this, likewise sentient beings seeking this will not find it. Without seeking, everything abides in its own nature. Those individuals who abide on the path of effort and practice, even if they melt gold in silver, they will not create gold. Expressing symbolism in words, one will decline from the path. How can it become the meaning of this Great Perfection? For the Dharma nature without appearance and non-appearance, whatever one thinks with one's own mind will be confused. If one does not abide in the thought itself, then that is the one and only essence. This Great Perfection, which does not manifestly abide, cannot be symbolized even by the Buddhas. Likewise, there is no looking with views. If one leaves it without looking, that is the view. If one does not abide in that nature, those are the Bodhi Great Perfection. This Great Perfection, which does not manifestly abide, cannot be symbolized even by the Buddhas themselves. Seeking and striving cannot cure the disease. Abiding without seeking is the Great Perfection. There is no door or cave, nothing to be seen, no meaning of abiding. For the Great Perfection of completely pure conduct, entering, viewing, guarding, and speaking are dualistic confusions. Not entering, not viewing, not guarding, not abiding on the path of practice and effort, that is its nature, the Great Perfection. Whatever
Tibetan
ལ་མི་བསྟན་མི་བསྒོམ་ཅིར་ཡང་མི་བཙལ་བཙལ་དུ་མེད།། ཐམས་ཅད་ལྷུན་རྫོགས་ཡེ་ནས་རྫོགས་ཆེན་པས།། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་རོལ་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད།། ཅེས་རྩ བའི་རྒྱུད་ལས།རྫོགས་ཆེན་ལ་བཟླ་ཞིང་རྩོལ་བསྒྲུབ་ལས་འདས་པར་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའོ།།།། དེ་ནས་སྟོན་པས་འཁོར་རྣམས་ལ།། ལམ་གྱི་ཉེ་རིང་བསྟན་པ་ནི།། ཅི་སྤྱད་ཅི་བལྟ་ཅི་བསྒོམས་ ཀྱང།། ལམ་མེད་ལམ་ལ་བགྲོད་པས་གོལ།། རྫོགས་ཆེན་འདི་ལ་སྒོ་ཕུག་མེད།། ཐམས་ཅད་ཉག་གཅིག་རྡོ་རྗེའི་སྐུ།། གཉིས་མེད་མི་འགྱུར་ཡང་དག་ལམ།། ལམ་གྱིས་བགྲོད་པར་འདོད་རྣམས་དག། ལམ་མེད ལམ་འཇུག་འཁྲུལ་པ་སྟེ།། ས་བཅུར་བརྟོལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ལ་བསྒྲིབ།། མི་བགྲོད་རང་བཞིན་གནས་པའི་དོན་མེད་ན།། མཐོ་རིས་བགྲོད་པའི་རྒྱུ་ལ་ཉོན་མོངས་ཟིན་པར་འགྱུར།། ལམ་མེད་ལམ་དུ་ཞུགས་པས ཡུལ་རྙེད་རབ་ཏུ་དཀའ།། ཆུས་གདུངས་གླང་ཆེན་སྨིག་རྒྱུ་བསྙེག་པ་ལྟར།། བསྐལ་པར་བགྲོད་ཀྱང་མི་ཐོན་རབ་ཏུ་དཀའ།། ཐེག་པ་གཅིག་གི་སྙིང་པོ་འདི།། རྟོག་གིས་ཐེག་ལམ་མང་དུ་ཕྱེ།། མང་དུ་ཕྱེ་བ་འདི་ཉིད ཡིན།། འདི་མིན་པར་ནི་ལམ་མི་རྙེད།། ལམ་རྙེད་གྱུར་ཀྱང་འཁྲུལ་པའི་ལམ།། གླང་ཆེན་རྫབ་ཏུ་ཆུད་པ་འདྲ།། ལམ་བགྲོད་དག་ནས་ཐོབ་བྱེད་པ།། བྱ་བྲལ་ཆོས་དང་མི་མཐུན་ཏེ།། འདི་ཞེས་མཐོང་བ་བྱང་མེད པས།། ལམ་གྱི་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་མེད།། གང་དུ་མ་ཕྱིན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངང།། ངེས་ལམ་འདི་ལས་བདེ་བའི་ལམ་མེད་ཡིན།། ཞེས་རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས། ཐེག་པ་གོང་འོག་གི་ལམ་གྱི་ཉེ་རིང་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི པའོ།།།། དེ་ནས་སྟོན་པས་འཁོར་རྣམས་ལ།། འདུས་བྱས་ལུས་ངག་གི་ལས་ཀྱིས།། བྱང་ཆུབ་འབྲས་བུ་ཐོབ་དཀར་བསྟན།། དེ་བཞིན་དེ་དོན་ཡེ་ནས་འདུས་མ་བྱས།། དུས་གསུམ་འཇིག་བྲལ མེད་པས་རྡོ་རྗེའི་སྐུ།། རྒྱུད་ལས་བསྟན་པ་འདི་ཡིས་འབྲས་མི་འགྲུབ།། ཇི་སྟེ་ལུགས་མ་ལ་སོགས་ཕྱག་རྒྱ་ལ།། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ནི་མི་གནས་པས།། གཞི་དེས་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ལམ རྙེད་ན།། ཐམས་ཅད་ཆོས་ཉིད་ཕྱག་རྒྱའི་ངོ་བོར་གནས།། སྒྱུ་མའི་ཕྱག་རྒྱ་ལུགས་མའི་ཕྱག་རྒྱར་དུལ།། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་གནས།། དེ་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་རྙེད་ན།། མཐོང་ཐོས་ལ སོགས་ཕྱག་རྒྱའི་ངོ་བོར་གནས།། མཆོད་དང་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པས།། རྡོ་རྗེའི་སེམས་ཀྱིས་མ་ཟིན་ན།། ཆེ་བའི་ང་རྒྱལ་ཆེན་པོ་ཡིས།། འཆིང་བ་ལས་ནི་གྲོལ་མི་འགྱུར།། དགེ་རྩས་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་
Chinese
不观想上师，不修持，什么也不寻找，无所寻觅。 一切本自俱足，本初即是大圆满， 说是佛陀自身的游舞。 如是根本续中，开示大圆满超越念诵、勤作修持之品第三。 其后，导师对眷属们说： 开示道路的远近是： 无论行持什么，观看什么，修持什么， 无路却在路上行进是错误的。 此大圆满没有门和墙壁， 一切唯一金刚身， 无二无变真实道。 想要以道路行进的诸位， 无路入路是错乱， 即使突破十地，也遮蔽菩提。 若无不行的自性安住之义， 则以行往天界的因，被烦恼所束缚。 无路入路，极难寻得境地， 如渴水大象追逐阳焰， 纵经劫数也无法到达，极其困难。 此一乘之精华， 以分别念开辟众多乘道， 开辟众多即是此， 除此以外则无法寻得道路， 即使寻得道路，也是错乱的道路， 犹如大象陷入泥潭。 从道路行进而获得， 与无为法不相符， 以见此之故，没有菩提， 没有到达道路的顶峰， 未曾前往之处，即是如是之自性， 没有比此决定道更安乐的道路。 如是根本续中，开示上下乘道的远近之品第四。 其后，导师对眷属们说： 以有为的身语之业， 开示难以获得菩提果， 如是，那意义本初即是无为， 无有三时坏灭，故为金刚身， 以此续部所开示，无法成就果。 若如仪轨等手印， 解脱之道路则不住留， 若以彼基，三时诸佛寻得道路， 则一切安住于法性手印之自性中， 幻化手印调伏于仪轨手印， 安住于果解脱之道路上， 如是若寻得清净之道路， 则见闻等安住于手印之自性中， 以供养和布施等， 若不为金刚心所摄持， 则以巨大的傲慢， 无法从束缚中解脱， 善根生起痛苦
English
Without pointing to a lama, without meditating, not seeking anything, there is nothing to seek. Everything is spontaneously complete, from the beginning it is Great Perfection, It is said to be a single play of the Buddha himself. Thus, in the root tantra, the third chapter is the chapter on showing that Dzogchen is beyond recitation and diligent practice. Then, the teacher said to the assembly: Showing the near and far of the path is: Whatever you practice, whatever you look at, whatever you meditate on, Without a path, going on the path is a mistake. This Dzogchen has no doors or walls, Everything is the single Vajra Body, The non-dual, unchanging, true path. Those who want to travel by the path, Entering the path without a path is confusion, Even if you break through the ten bhumis, it obscures enlightenment. If there is no meaning in the abiding nature of not traveling, Then the cause of going to heaven will be seized by afflictions. Entering the path without a path, it is very difficult to find the place, Like an elephant thirsty for water chasing a mirage, Even if you travel for kalpas, you will not reach it, it is very difficult. This essence of the one vehicle, With conceptualization, many vehicle paths are opened, Opening many is this itself, Apart from this, the path cannot be found, Even if the path is found, it is a mistaken path, Like an elephant sinking into the mud. Obtaining by traveling the path, Is not in accordance with the uncreated Dharma, Because of seeing this, there is no enlightenment, There is no reaching the peak of the path, The place where you have not gone is the nature of suchness, There is no path more blissful than this definite path. Thus, in the root tantra, the fourth chapter is the chapter on showing the near and far of the paths of the higher and lower vehicles. Then, the teacher said to the assembly: With the actions of the compounded body and speech, Showing that it is difficult to obtain the fruit of enlightenment, Thus, that meaning is uncompounded from the beginning, Without destruction in the three times, therefore it is the Vajra Body, With this tantra shown, the fruit cannot be achieved. If the mudras such as rituals, The path of liberation itself does not abide, If with that basis, the Buddhas of the three times find the path, Then everything abides in the nature of the Dharmata mudra, The illusory mudra is subdued by the ritual mudra, Abiding on the path of the fruit of liberation, Thus, if the path of purity is found, Then seeing, hearing, etc., abide in the nature of the mudra, With offerings and generosity, etc., If not seized by the Vajra mind, Then with great pride, It will not be liberated from bondage, Virtuous roots give rise to suffering