Tibetan
་ཀྱི་རྒྱུད་ལས། ནམ་མཁའི་སྐུ་ནི་རྨད་དུ་བྱུང།། ནམ་མཁའི་གསུང་ནི་ལམ་སྟོན་པས།། ནམ་མཁའི་ཐུགས་ནི་ཆོས་ཀྱི མཆོག།རྨད་བྱུང་ནམ་མཁའི་གནས་ཀྱི་མཆོག། ཅེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ནམ་མཁའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་བཤད་ནས། སའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་བཤད་པ་ནི།། སའི་སྐུ་ནི་རི་རབ་སུམ་བཅུ་ཕྲག་དགུ་ཡིན་ལ། བསྐལ་པ་ཞིང་ གི་རྡུལ་སྙེད་འབྱུང་བ་དེ་ཀུན།རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ས་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་ཡང། རི་རབ་སུམ་ཅུ་ཕྲག་དྲུག་ལ་རི་རབ་འབུམ་ཡོད་དོ།། དེའི་བསྐལ་པའི་ཞིང་གི་རྡུལ་སྙེད་གཅིག་གི་ཚད་ལ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཚད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནི། རི་རབ་དང་གླིང་རྣམས་དང་ས་གཞི་དང་སྣང་བའི་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན། སྣང་བ་སྲིད་པའི་སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས་དང། དེ་ཀུན་ཟོས་ཀྱང་ད་རུང་ངས་མ ཟོས་ཞེས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བྱའོ།། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ལས། སྐྱོན་དང་ཉམས་པ་བསྐང་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་དྲུག་པའོ།།།། ལེའུ་འདི་ལས་འོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ལེའུ་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་རྨད་དུ་བྱུང བའི་སྐུ་ལས་མེའི་འོད་དུ་འབར་ཏེ།འདོད་ཆགས་འོད་དུ་འབར། ཞེ་སྡང་འོད་དུ་འབར། ང་རྒྱལ་འོད་དུ་འབར། ཕྲག་དོག་འོད་དུ་འབར། གཏི་མུག་འོད་དུ་འབར། དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ཉིད་སྐུ་ལྔ་སྟེ། འོད་དུ་འབར་བ་དེ་ཡང། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྐུ་ལྔ་སྟེ། བདག་ཉིད་ལ་འོད་འབར་བའོ།། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལས་ཀྱང་འོད་དུ་འབར་ཏེ། མིག་རྣ་བ་སྣ་ལྕེ་སེམས་འོད་དུ་འབར བའོ།། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་ཡུལ་ལྔ་ལས་ཀྱང་འོད་དུ་འབར་བའོ།། ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའ་ལ་ཀུན་ལ་ཡང་འོད་དུ་འབར་བའོ།། འོད་དེ་ཀུན་པས་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་རང་གི་རིག་པའི་རྒྱལ་པོའི་འོད་ལས བྱུང་བའི་འོད་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ཆེས་གསལ་བས།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་ཀྱང། ངའི་རིག་པའི་འོད་ལས་བྱུང་ཞིང་གསལ་བ་ཞེས་བྱའོ།། དེའི་འཁོར་བའི་མུན་ནག་འོད་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པས། ཡེ་ ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས།སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ།། འོད་འདི་དག་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་འོད་དོ།། སྐྱེ་དང་རྒ་དང་རྒུད་དང་འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས། རྨད་བྱུང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བདེ་ཆེན་ནོ།། སྨན་མཆོག་ནད་མེད་ བདེ་འཚོ་བ།། དུས་གསུམ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལས་འདས།། མྱ་ངན་འདས་ཞེས་དེ་ལ་བྱའོ།། ཡང་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ན་བཞུགས་པའི་སྐུས།། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་གཟིགས་ནས། ཆོས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་སྟོན་ཅིང་བཞུགས་པའི་ཚེ།གཉིས་སུ་མེད་པའི་ས་ལྕང་ལོ་ཅན་གྱི་ཕོ་བྲང་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཞིང་ཁམས་ན། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང། རང་སངས་རྒྱས་དང། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ མདོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ན།ས་ནས་སར་བགྲོད་ཅིང་སྦྱོར་བ་རྩོལ་བ་མིང་ཡང་མེད་དེ་མི་བརྗོད་དོ།། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གསང་སྔགས་བླ་ན་མེད་པའི་དོན་སྟོན་ཅིང། རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་དང་དུས་གསུམ་གྱི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་དང། དགོངས་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པར་གསལ་ཞིང་དག་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སེམས་མ་གཉིས་སུ་མེད་པའི སྦྱོར་བས།རྩོལ་བ་དང་བཅས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་གི་རྒྱ་མཚོ་རྩོལ་དུ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་བསམ་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་རང་ཉིད་ལས་ཤར་བར་སྟོན་པ་ནི་རྩ་བའི་དོན་དང་སྦྱར་རོ།། དེ་ལ་ ཚིག་གི་དོན་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཚིག་ཉུང་ལ་དོན་ཆེ་བར་བསྟན་པ་དང། འབྲས་བུ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སུ་བསྟན་པ་དང། སྡེབ་སྦྱོར་ལེགས་པར་བསྟན་པའོ།། དེ་ལ་ཚིག་གི་དོན་ལ་ཡང། བྱང་ཆུབ་སེམས་རྨད་ དུ་བྱུང་བ་འདི་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཐུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་བདེ་བའི་དབྱིངས་ནས། དུས་གསུམ་གྱི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ། ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་ནས། ལྗགས་ཀྱི་དབང་པོ་ བརྐྱང་སྟེ་བཤད་པ་ནི་ཚིག་གི་དོན་ནོ།། འབྲས་བུ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སུ་བསྟན་པ་ནི།། ཡེ་ནས་ཡོད་ཅིང་རྟག་པར་བཞུགས།། འགྱུར་བ་མེད་པར་བསོད་ནམས་སྐུ།། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ། ལྷུན་གྱིས་རྫོགས་པའི་སྐུ། བྱ་བཙལ་མེད་པས་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ན་བཞུགས་པའི་སྐུ། སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བས་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཉིད་སྐུ། ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྔགས་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་དུ་འབྱུང་སྟེ་སྤགས པས།བདེ་གཤེགས་ཆོས་དབྱིངས་སྐུ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་བྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར་འོད་ཀྱང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ཀྱིས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མ་ལུས་པ་ ཀུན་ལ་ཁྱབ་སྟེ་སྟོང་པ་ཆེན་པོར་ཤར་བའོ།། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འོད་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ།། དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་དེ། དེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་མཐོང་བར་བྱེད་པས་རྨད་དུ་བྱུང་བའི འོད་ཅེས་བྱའོ།། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས་ཡང་ཀུན་
Chinese
的续部中说：虚空之身甚为稀有，虚空之语乃是导师，虚空之意乃是佛法之最，稀有虚空乃是处所之最。如此讲述虚空之身语意后，讲述大地之身语意是：大地之身乃是三十九须弥山，劫时微尘数般的生起，所有这些，稀有的大地也是三千大千世界，三十六须弥山有一亿须弥山。其劫时微尘数般之一的量，菩提心稀有之量不可估量，在须弥山和洲等以及大地和显现之有中，显现有情的众生等，全部吞噬也仍然说我未吞噬，应当如此行持。从稀有的菩提心中，弥补过失和衰损之品，第二十六品完毕。此品中开示了光明的差别之品，从稀有的菩提心生起之身中，燃烧火焰之光，贪欲燃烧成光，嗔恨燃烧成光，我慢燃烧成光，嫉妒燃烧成光，愚痴燃烧成光，同样五蕴自身也是五身，燃烧成光也是，稀有的菩提心之五身，自身燃烧光芒。同样从五种识中也燃烧成光，眼耳鼻舌意燃烧成光。同样从外境五者也燃烧成光。地水火风空，一切都燃烧成光。所有这些光，从稀有的菩提心自性的觉性之王的的光明中，生起的大光明智慧之光最为明亮，所有世间界也，从我的觉性之光中生起且明亮如此说。其轮回的黑暗被光明所压倒，从本来就已涅槃，故称为佛。这些光是稀有的光。从生老病死之痛苦中，稀有的菩提心乃是大乐。殊胜之药无病安乐活，超越三时三界，涅槃即是如此。又，安住于菩提心之中的身，看着金刚萨埵，
English
In the tantra it says: The body of space is wondrous. The speech of space is the guide. The mind of space is the best of Dharma. The wondrous space is the best of places. Thus, having explained the body, speech, and mind of space, the explanation of the body, speech, and mind of earth is: The body of earth is thirty-nine Mount Sumerus, and all the kalpas that arise like dust particles. The wondrous earth is also the three thousand great thousand worlds. Thirty-six Mount Sumerus have a hundred million Mount Sumerus. The measure of one of its kalpas, like dust particles, is that the measure of the wondrous Bodhicitta is immeasurable. Within Mount Sumeru, continents, the earth, and the existences of appearances, beings of appearance and existence, even if all are devoured, one would still say, "I have not devoured." One should act like that. From the wondrous Bodhicitta, the chapter on replenishing faults and deteriorations, the twenty-sixth chapter, is complete. This chapter shows the chapter on the distinctions of light. From the body arising from the wondrous Bodhicitta, the light of fire blazes. Desire blazes as light. Hatred blazes as light. Pride blazes as light. Jealousy blazes as light. Ignorance blazes as light. Likewise, the aggregates themselves are the five bodies. That which blazes as light is also the five bodies of the wondrous Bodhicitta, the self blazing with light. Likewise, from the five consciousnesses also, light blazes. Eye, ear, nose, tongue, mind blaze as light. Likewise, from the five external objects also, light blazes. Earth, water, fire, wind, and space, all blaze as light. All those lights, from the light of the king of awareness, the self-nature of the wondrous Bodhicitta, the great light of wisdom that arises is most clear. All realms of the world also, arising from and being clear from the light of my awareness, it is said. The darkness of its samsara is overwhelmed by light. From the beginning, it is nirvana, so it is called Buddha. These lights are wondrous lights. From the suffering of birth, old age, sickness, and death, the wondrous Bodhicitta is great bliss. Supreme medicine, without disease, happy life, transcending the three times and three realms, that is called nirvana. Again, the body abiding in the heart of Bodhicitta, looking at Vajrasattva,
Chinese
哦！稀有菩提心。当宣说并安住这些名为稀有的（功德）之时，在无二的具足树林之宫殿，大乐的净土中，声闻圣者和独觉，以及大乘经典等，在勤作的痛苦之海中，从地到地行进，勤作的结合连名字也没有，不可言说。宣说大乘无上密义，为了五部佛和三世善逝的一切，以及通达法性乘而清净，菩萨和佛母无二的结合，以无勤作之义来思维勤作的痛苦之海，从自身显现大智慧光明，这与根本义相合。其中，词义也有三种：显示词少义大，显示果位身语意，显示组合良好。其中，词义也有，稀有菩提心是，薄伽梵吉祥普贤王如来心之意乐安乐界中，为了三世善逝，从心之中央，伸展舌根而宣说，这是词义。显示果位身语意是：本来存在且恒常安住，不变的福德身，不可思议的化身，任运成就的身，无作无求故于菩提心安住之身，由各种产生故智慧胜妙之身。如是等等出现，大咒的功德特别出现而混合，善逝法界身。从法身中产生智慧之光，如此光明也遍布三千大千世界法界身和智慧之光，世间界无余一切，显现为大空性。稀有佛光不可思议。那是智慧之光，它使能见菩提心稀有，故名稀有之光。薄伽梵金刚萨埵也一切。
English
O! Wonderful Bodhicitta. When these called "wonderful" are taught and abide, in the palace of the two-in-one, the land of great bliss with trees, the noble Shravakas and Pratyekabuddhas, and the Mahayana Sutras, etc., in the ocean of suffering with effort, progressing from ground to ground, the union of effort has no name and is unspeakable. Explaining the meaning of the Great Vehicle, the Unsurpassed Secret Mantra, for the sake of all the Buddhas of the Five Families and the Sugatas of the Three Times, and for clarifying and purifying the intention of the Dharma-nature Vehicle, the union of Bodhisattvas and consorts, which is non-dual, contemplates the ocean of suffering with effort by the meaning of non-effort. The great light of wisdom arises purely from oneself, which is combined with the root meaning. Therein, the meaning of words also has three aspects: showing few words but great meaning, showing the fruit as body, speech, and mind, and showing good composition. Therein, the meaning of words also has, this wonderful Bodhicitta is, from the intention of the Bhagavan, the glorious Samantabhadra, in the realm of bliss, for the sake of the Sugatas of the three times, from the center of the heart, extending the tongue and speaking, this is the meaning of words. Showing the fruit as body, speech, and mind is: existing from the beginning and abiding eternally, the unchanging merit body, the inconceivable emanation body, the spontaneously accomplished body, the body abiding in Bodhicitta because there is no action or seeking, the supreme wisdom body arising from various sources. As such, the qualities of the great mantra appear especially and are mixed, the Sugata Dharmadhatu body. From that Dharmakaya, the light of wisdom arises, and in this way, the light also pervades the three thousand great thousand worlds, the Dharmadhatu body and the light of wisdom, the entire world realm without exception, appearing as great emptiness. The wonderful Buddha light is inconceivable. That is the light of wisdom, it makes one see the wonderful Bodhicitta, therefore it is called the wonderful light. The Bhagavan Vajrasattva also everything.