Tibetan
ན། རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་སོགས། གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་རྣམ་གཉིས་ཏེ་སོགས། གསུམ་པ་ནི། གཡེངས་དང་སེམས་མེད་སོགས། གཉིས་པ་དེ་དག་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བྱ་བ་ནི། དབང་དོན་དེ་དག་སོགས། གཉིས་པ་ཕུང་པོ་བར་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་བཞག་ནི། ཚོར་བ་མྱོང་བ་སོགས། གསུམ་པ་རྣམ་ཤེས་ཕུང་པོའི་རྣམ་བཞག་ནི། རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་སོགས། བཞི་པ་རྫས་ཆོས་ལ་དོགས་པ་གཅོད་པ་ནི། ཁམས་བདུན་དག་ཏུ་སོགས། གཉིས་པ་གསུམ་པོ་སོ་སོའི་སྒྲ་དོན་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་ནི། སྤུང་དང་སྐྱེ་སྒོ་སོགས། གསུམ་པ་ཚོར་འདུ་གཉིས་ཕུང་པོ་ལོགས་ སུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། རྩོད་པའི་རྩ་བར་སོགས། བཞི་པ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གོ་རིམ་ངེས་ཚུལ་ནི། རིམ་ནི་རགས་དང་སོགས། ལྔ་པ་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཀྱི་ངེས་པ་ནི། བྱེ་བྲག་དོན་དང་སོགས། གཉིས་པ་ཆོས་བསྡུ་བའི་ཚུལ་ལ་གཉིས། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྡུ་བའི་ཚུལ་དང༌། དེ་གཞན་ལའང་སྦྱར་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སོགས། གཉིས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཞན་ཡང་སོགས། གསུམ་པ་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་རབ་དབྱེ་ལ། རྒྱས་པར་རབ་དབྱེ་ཉེར་གཉིས་ཡོད་ཀྱང་བརྗོད་བདེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན་བརྒྱད་ཡོད་དེ། བསྟན་ཡོད་ལ་སོགས་ལྔ་དང༌། རྟོག་བཅས་དཔྱོད་བཅས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ། དམིགས་བཅས་ལ་སོགས་པ་ལྔ། འབྱུང་བ་གསུམ་གྱི་རབ་དབྱེ། རྫས་དང་ལྡན་པ་སོགས། མཐོང་སྤང་ལ་སོགས་པའི་རབ་དབྱེ། ལྟ་བ་དང་ལྟ་མིན་གྱི་རབས་དབྱེ། གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་བཤད་པ་དང་བརྒྱད་དོ། །དང་པོ་ནི། བསྟན་ཡོད་འདི་ནི། གཉིས་པ་ནི། རྟོག་དང་དཔྱོད་སོགས། གསུམ་པ་ནི། དམིགས་བཅས་སེམས་ཀྱི་སོགས། བཞི་པ་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་ལས་སོགས། ལྔ་པ་ནི། རྫས་དང་ལྷན་གཅིག་སོགས། དྲུག་པ་ནི། བཅུ་ནི་བསྒོམ་པས་སོགས། བདུན་པ་ནི། མིག་དང་ཆོས་ཀྱི་སོགས། བརྒྱད་པ་ནི། གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་ཤེས་སོགས། ཆོས་མངོན་པའི་སོགས་མཚན་ཏེ་གནས་དང་པོའོ། ། དབང་པོ་བསྟན་པ། ༈ གཉིས་པ་དབང་པོ་བསྟན་པའི་གནས་ལ་གཉིས། དབང་པོའི་རྣམ་བཞག་དང༌། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་དྲུག །དབང་པོའི་རང་བཞིན། སྐབས་སུ་བབ་པའི་ངོ་བོ། རྣམ་ པའི་རབ་དབྱེ། དབང་པོ་རྙེད་གཏོང༌། དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་དབང་པོ་དུས་ཐོབ། དབང་པོའི་ལྡན་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་དབང་པོའི་བྱེད་ལས། དབང་པོའི་གྲངས་ངེས་སོ། །དང་པོ་ནི། ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ནི། སེམས་ཀྱི་རྟེན་དང་སོགས། གཉིས་པ་སྐབས་སུ་བབ་པའི་ངོ་བོ་ལ་གཉིས། ཚོར་བའི་དབང་པོ་ལྔ་བཤད། དབང་པོ་ཐ་མ་གསུམ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ལུས་ཚོར་སིམ་པ་སོགས། གཉིས་པ་ནི། མཐོང་སྒོམ་སོགས། གསུམ་པ་རྣམ་པའི་རབ་དབྱེ་ལ་བཞི། གྲོགས་ལ། རྒྱུ་འབྲས་ལ། ངོ་བོ་ལ། སྤང་བྱ་ལ་ལྟོས་པའི་རབ་དབྱེའོ། །དང་པོ་ནི། གསུམ་ནི་དྲི་མ་མེད། གཟུགས་ཅན་སྲོག་དང་སོགས། གཉིས་པ་ནི། སྲོག་ནི་རྣམ་སྨིན་སོགས། གསུམ་པ་ནི། ཡིད་དང་ཚོར་གཞན་སོགས། བཞི་པ་ནི། ཡིད་དང་ཚོར་བ་སོགས། བཞི་པ་དབང་པོའི་རྙེད་གཏོང་ལ་རྙེད་ཚུལ་དང༌། གཏོང་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། འདོད་པར་དང་པོ་སོགས། གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་མེད་དག་ཏུ་སོགས། ལྔ་པ་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་དབང་པོ་དུས་ཐོབ་ནི། འབྲས་བུ་ཐ་མ་སོགས། དྲུག་པ་དབང་པོའི་ལྡན་ཚུལ་ལ་ངེས་ལྡན་དང༌། སྲིད་ལྡན་གཉིས། དང་པོ་ནི། བཏང་སྙོམས་དང་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ནི། དགེ་མེད་ནང་ན་སོགས། གཉིས་པ་འདུས་ཆོས་སྐྱེ་ཚུལ་ལ། དངོས་དང༌། ཞར་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ སྐྱེ་ཚུལ་དང༌། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། འདོད་ན་དབང་པོ་སོགས། གཉིས་པ་ལ་བསྟན་བཤད་གཉིས། དང་པོ་ནི། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་སོགས། གཉིས་པ་ལ་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྐྱེ་ཚུལ། མཚུངས་ལྡན་མིན་པའི་སྐྱེ་ཚུལ་གཉིས། །དང་པོ་ལ། སྡེ་ཚན་དུ་ངེས་པའི་རབ་དབྱེ། མ་ངེས་པ་དང་བཅས་པའི་མཚུངས་ལྡན། འདྲ་བ་ལྟ་བུའི་ཁྱད་པར། ཐ་དད་ལྟ་བུའི་གཅིག་པ་དང་བཞི། དང་པོ་ལ་བསྟན་བཤད་གཉིས། དང་པོ་ནི། སེམས་བྱུང་རྣམ་ལྔ་སྟེ། ས་མང་སོགས། གཉིས་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་ས་མང་དང༌། དགེ་བའི་ས་མང་དང༌། ཉོན་མོངས་ཆེན་པོའི་ས་མང་དང༌། མི་དགེ་བའི་ས་མང་དང༌། ཉོན་མོངས་ཆུང་ངུའི་ས་མང་སྟེ་ལྔ་ལས། དང་པོ་ནི། ཚོར་དང་སེམས་པ་སོགས། གཉིས་པ་ནི། དད་དང་བག་ཡོད་སོགས། གསུམ་པ་ནི། རྨོངས་དང་བག་མེད་སོགས། བཞི་པ་ནི། མི་དགེ་ལ་ནི་སོགས། ལྔ་པ་ནི། ཁྲོ་བ་དང༌། འཁོན་འཛིན་སོགས། གཉིས་པ་སྡེ་ཚན་ཏུ་མ་ངེས་པ་ནི། འདོད་པའི་དགེ་བའི་སོགས། གསུམ་པ་འདྲ་བ་ལྟ་བུའི་ཁྱད་པར། མ་གུས་ངོ་ཚ་སོགས། བཞི་པ་ཐ་དད་ལྟ་བུའི་གཅིག་པ་ནི། །སེམས་དང་ཡིད་དང་སོགས། གཉིས་པ་མཚུངས་ལྡན་མིན་པ་སྐྱེ་ཚུལ་ལ། བསྟན། བཤད། དོན་བསྡུའོ། །དང་པོ་ནི། མི་ལྡན་པ་ཡི་སོགས། གཉིས་པ་ལ་བདུན། ཐོབ་མ་ཐོབ། སྐལ་མཉམ། འདུ་ཤེས་མེད་ པ་དང་སྙོམ་འཇུག་གཉིས། སྲོག །མཚན་ཉིད། རྫོགས་བྱེད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཐོབ་པ་རྙེད་དང་སོགས། གཉིས་པ་ནི། སྐལ་མཉམ་སེམས་ཅན་སོགས། གསུམ་པ་ནི། འདུ་ཤེས་མེད་པ་སོགས། བཞི་པ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམ་འཇུག་བཤད་པ། འགོགས་པའི་སྙོམ་འཇུག་བཤད་པ། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ཐུན་མོང་དུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་བཞིན་འདུ་ཤེས་སོགས། གཉིས་པ་ནི་འགོགས་པ་ཞེས་པའང་སོགས། གསུམ་པ་ནི། གཉིས་ཀ་འདོད་དང་སོགས། ལྔ་པ་སྲོག་ནི། སྲོག་ནི་ཚེ་ཡིན་སོགས། དྲུག་པ་མཚན་ཉིད་ནི། མཚན་ཉིད་དག་ནི་སོགས། བདུན་པ་རྫོགས་བྱེད་བཤད་པ་ནི། མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས། གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་ནི། འདོད་དང་གཟུགས་གཏོགས་སོགས། གཉིས་པ་ཞར་བྱུང་རྒྱུ་རྐྱེན་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་བཤད་པ་ལ། རྒྱུ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་བཤད་པ་དང༌། རྐྱེན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་རྒྱུ་བཤད་པ་དང༌། འབྲས་བུ་བཤད་པ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་བསྟན་བཤད་བསྡུ་གསུམ། དང་པོ་ནི། བྱེད་རྒྱུ་ལྷན་གཅིག་སོགས། གཉིས་པ་ལ་དྲུག་ལས། དང་པོ་བྱེད་རྒྱུ་ནི། རང་ལས་གཞན་པ་སོགས། གཉིས་པ་ལྷན་གཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལ་གཉིས། མཚན་ཉིད་དང༌། མཚན་གཞིའོ། །དང་པོ་ནི། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་གང་སོགས། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། སྤྱིར་བསྟན། སེམས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། འབྱུང་བཞིན་སེམས་ ཀྱི་སོགས། གཉིས་པ་ནི། སེམས་ལས་བྱུང་དང་སོགས། གསུམ་པ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ནི། སྐལ་མཉམ་རྒྱུ་ནི་སོགས། བཞི་པ་མཚུངས་ལྡན་རྒྱུ་ནི། མཚུངས་ལྡན་རྒྱུ་ནི་སོགས། ལྔ་པ་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་ནི། ཀུན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་སོགས། དྲུག་པ་རྣམ་སྨིན་རྒྱུ་ནི། རྣམ་སྨིན་རྒྱུ་ནི་སོགས། གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་ནི། ཀུན་འགྲོ་སྐལ་མཉམ་སོགས། གཉིས་པ་འབྲས་བུ་བཤད་པ་ལ། བསྟན་བཤད་གཉིས། དང་པོ་ནི། འདུས་བྱས་བྲལ་བཅས་སོགས། གཉིས་པ་ལ། འབྲས་བུ་གང་རྒྱུ་གང་གི་ཡིན་པ། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི་རྣམ་སྨིན་འབྲས་བུ་སོགས། གཉིས་པ་ནི། རྣམ་སྨིན་ལུང་དུ་སོགས། གསུམ་པ་དེ་གཉིས་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་བཤད་པ་ལ་གཉིས། འབྲས་བུ་འཛིན་འབྱིན་གྱི་དུས། དངོས་པོ་གང་རྒྱུ་དུས་སྐྱེད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ལྔ་པོ་ད་ལྟ་སོགས། གཉིས་པ་ནི། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་སོགས། གཉིས་པ་རྐྱེན་བཤད་པ་ལ། བསྟན་བཤད་གཉིས། དང་པོ་ནི། རྐྱེན་ནི་བཞི་པོ་སོགས། གཉིས་པ་ལ་བཞི། རྐྱེན་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད། རྐྱེན་གང་འབྲས་བུ་དུས་གསུམ་པ་གང་ལ་བྱ་བ་བྱེད། དངོས་གང་རྐྱེན་དུས་བསྐྱེད། དེ་མ་ཐག་པ
Chinese
那，解释非理智之色。第一，那些等等。第二，色有两种等等。第三，散乱和无心等等。第二，那些成为界和处的方法是，根境那些等等。第二，中间三个蕴的建立是，感受体验等等。第三，识蕴的建立是，识各自等等。第四，断除对实法之物的疑惑是，在七界中等等。第二，三个各自的词义和必要是，堆和生门等等。第三，受想二者单独安立为蕴的理由是，争论的根本等等。第四，蕴界处次第确定的方式是，次第是粗大等等。第五，二处的确定是，差别义等等。第二，收集法的方式有两种，收集法蕴的方式，以及将其应用于其他。第一，法蕴等等。第二，同样，其他也等等。第三，关于界等的详细分类，广说有二十二种详细分类，但为了便于表达，有八种，即显示存在等五种，以及有寻有伺等的分类，有境等五种，三界的详细分类，具有实体等等，见断等详细分类，见与非见的分类，以及解释了通过二者可知的三种，共八种。第一，显示存在这个。第二，寻和伺等等。第三，有境心之等等。第四，异熟果等等。第五，与实体一起等等。第六，十种是通过修习等等。第七，眼和法之等等。第八，通过二者识等等。法句等等是名称，即第一处。 根的解释。 第二，解释根的处所有二，根的建立，以及有为法的生起方式。第一有六，根的自性，适合时机的体性， 种类的详细分类，根的获得和舍弃，修行方式的果实根的及时获得，根的具足方式。第一有根的作用，根的数量确定。第一，五者是等等。第二，
English
Now, explaining non-rational form. First, those etc. Second, form has two types etc. Third, distraction and mindlessness etc. Second, the method of making those into realms and sources is, the sense objects those etc. Second, the establishment of the three intermediate aggregates is, feeling experience etc. Third, the establishment of the consciousness aggregate is, consciousness each etc. Fourth, cutting off doubts about real phenomena is, in the seven realms etc. Second, the meaning and necessity of the three individually are, heap and birth gate etc. Third, the reason for establishing feeling and perception separately as aggregates is, the root of contention etc. Fourth, the way to determine the order of aggregates, realms, and sources is, the order is coarse etc. Fifth, the determination of the two sources is, difference meaning etc. Second, there are two ways to collect the Dharma, the way to collect the Dharma aggregates, and applying it to others as well. First, Dharma aggregates etc. Second, similarly, others also etc. Third, regarding the detailed classification of realms etc., broadly speaking there are twenty-two detailed classifications, but for the sake of easy expression, there are eight, namely the five of showing existence etc., and the classification of with investigation and with analysis etc., the five of with object etc., the detailed classification of the three realms, having substance etc., the detailed classification of what is to be abandoned by seeing etc., the classification of seeing and not seeing, and the three explained that are to be known through the two, a total of eight. First, showing existence this is. Second, investigation and analysis etc. Third, with object mind's etc. Fourth, ripening result etc. Fifth, together with substance etc. Sixth, ten are through cultivation etc. Seventh, eye and Dharma's etc. Eighth, through the two consciousness etc. Dharma phrases etc. are names, namely the first place. Explanation of faculties. Second, there are two places for explaining the faculties, the establishment of faculties, and the way of arising of conditioned phenomena. First, there are six, the nature of faculties, the nature suitable for the occasion, detailed classification of types, obtaining and abandoning faculties, the fruit of the way of practice, timely obtaining of faculties, the way of possessing faculties. First, there is the function of faculties, the determination of the number of faculties. First, the five are etc. Second,
Chinese
心的所依等。第二，关于恰当的主题的自性有二：解释五种感觉的根，解释最后三种根。第一是：身体感觉舒适等。第二是：见、修等。第三，从种类上区分有四：从朋友方面，从因果方面，从自性方面，从所断方面来观察的区分。第一是：三者是无垢的，有色、命等。第二是：命是异熟等。第三是：意和其它感觉等。第四是：意和感觉等。第四，关于根的获得和舍弃，有获得的方式和舍弃的方式。第一是：在欲界首先等。第二是：在无色界中等。第五，作为修行的果实，根在时机成熟时获得是：最后的果实等。第六，关于根的具足方式，有决定具足和存在具足两种。第一是：舍和舍等。第二是：在不善之中等。第二，关于聚合之法的生起方式，有直接和间接，以及解释具有因、缘、果。第一，有色法的生起方式和无色法的生起方式。第一是：如果想要，根等。第二，有教和释两种。第一是：心和心所等。第二，有相应的生起方式和不相应的生起方式两种。第一，有确定为组别的区分，以及不确定的相应，相似的差别，相异的相同四种。第一，有教和释两种。第一是：心所五种，即：地多等。第二，有心的地多，善的地多，大烦恼的地多，不善的地多，小烦恼的地多五种。第一是：感觉和作意等。第二是：信和谨慎等。第三是：愚痴和不谨慎等。第四是：对于不善等。第五是：愤怒和怀恨等。第二，不确定为组别的是：欲界的善等。第三，相似的差别：不恭敬、羞耻等。第四，相异的相同是：心和意等。第二，关于不相应的生起方式，有教、释、义总结。第一是：不相应等。第二，有七种：获得和未获得，同分，无想和二种等持，命，定义，事物。
English
The basis of mind, etc. Second, regarding the nature of the appropriate subject, there are two: explaining the five sense faculties, and explaining the last three faculties. The first is: bodily sensation of comfort, etc. The second is: seeing, meditating, etc. Third, there are four divisions according to types: in terms of friends, in terms of cause and effect, in terms of nature, and in terms of divisions based on what is to be abandoned. The first is: the three are without defilement, having form, life, etc. The second is: life is ripening, etc. The third is: mind and other sensations, etc. The fourth is: mind and sensation, etc. Fourth, regarding the acquisition and abandonment of faculties, there are ways of acquiring and ways of abandoning. The first is: in the desire realm, first, etc. The second is: in the formless realms, etc. Fifth, as the fruit of spiritual practice, the faculties are obtained when the time is ripe: the final fruit, etc. Sixth, regarding the way of possessing faculties, there are two types: definite possession and existential possession. The first is: equanimity and, etc. The second is: within non-virtue, etc. Second, regarding the arising of compounded phenomena, there is direct and indirect, and an explanation of having cause, condition, and effect. First, there is the arising of form phenomena and the arising of non-form phenomena. The first is: if desire is present, faculties, etc. Second, there are two: teaching and explanation. The first is: mind and mental factors, etc. Second, there are two types: the arising of concomitants and the arising of non-concomitants. First, there are four types: divisions that are definite as groups, concomitants that are indefinite, differences that are similar, and similarities that are different. First, there are two: teaching and explanation. The first is: five mental factors, namely: many grounds, etc. Second, there are five: many grounds of mind, many grounds of virtue, many grounds of great afflictions, many grounds of non-virtue, and many grounds of minor afflictions. The first is: feeling and intention, etc. The second is: faith and conscientiousness, etc. The third is: ignorance and non-conscientiousness, etc. The fourth is: regarding non-virtue, etc. The fifth is: anger and resentment, etc. Second, what is not definite as a group is: the virtue of the desire realm, etc. Third, the difference that is similar: disrespect, shame, etc. Fourth, the similarity that is different is: mind and intellect, etc. Second, regarding the arising of non-concomitants, there are teaching, explanation, and summary of meaning. The first is: non-associated, etc. Second, there are seven: attainment and non-attainment, co-emergence, non-perception and two absorptions, life, definition, thing.