Tibetan
རང་ཚུགས་ཅན་རེ་སུ་ཡང་ཡིན། རྒྱུ་ཚག་གཉིས་དང་མ་ཐུག་ན། །ཁ་ཡག་ཅན་རེ་སུ་ཡང་ཡིན། གྱོད་རྐྱེན་གཉིས་དང་མ་ཐུག་ན། ཁ་མཁས་ཅན་རེ་སུ་ཡང་ཡིན། སྐྱིད་སྡུག་སྟེང་དུ་མ་བབ་ན། ཨ་མའི་གོ་ཁའི་སུ་ཡང་བཟང་། ཟེར་བ་ལྟར་ཡིན་པས། བཟང་ ངན་དགྲ་གཉེན་གང་ཡང་མྱུར་དུ་ཐག་མི་བཅད་པར་ཞིབ་པར་བརྟགས་དཔྱད་བྱ་དགོས། གོང་གི་དཔོན་པོ་སོགས་གཙོ་བོ་རྣམས་ནི། སྤྱིར་ཁ་ཉུང་ཁོག་ཡངས་ཚོད་ཟིན་ཚུགས་ཐུབ་བསམ་བཟང་སྤྱོད་ཞི་བ་སོགས་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཚང་བ་དང་། ཁྱད་པར་ཁྲམ་ཁྲིམས་རང་གཞན་མཐོ་དམན་སོགས་ཀྱི་དབང་དུ་མི་གཏོང་བར་རྒྱུ་འབྲས་ལྟར་སྙོམས་པ་ཞིག་དགོས། །ལར་དཔོན་མེད་ན་འབངས་མགོ་སུ་ཡིས་སྐྱོབས། འབངས་མེད་ན་རྒྱལ་པོ་སུ་ལ་བྱེད། དཔོན་དྲང་ན་སྡེ་འབངས་སྐྱིད་ཅིང་བཙན། འབངས་རྒྱས་ན་རྒྱལ་པོའི་རྒྱན་དེ་ཡིན། ཤིང་གི་ཤིང་བཀྱགས་ན་ཀ་བ་དང་གདུང་མ། མྱིས་མྱི་བཀྱགས་ན་དཔོན་པོ་དང་གཡོག་པོ། ཟེར་བས་དཔོན་གཡོག་རྗེ་འབངས་ཕན་ཚུན་ཕ་མ་ལྟར་བརྟེན་དགོས། ཕ་མ་ཨ་ཁུ་ཞང་པོ་སོགས་རྒན་རབ་རྣམས་ནི། ཁ་ཉུང་གཤིས་འཇམ་ལུས་བདེ་སེམས་བདེ་འཆི་ཆོས་མ་ཎི་རྡོག་རེར་འབད་འདུག་ནི་ཞིག་དགོས། སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་བློ་དང་བྱ་བ་ཚོད་ཟིན་པ། དགྲ་དང་བཙན་པོར་ཡ་ཟིན་པ། གཉེན་དང་དམན་པའི་ཚིག་ཁྱག་པ། རྒྱུད་འཇམ་ཞིང་རང་ཚུགས་མི་འཆོར་བ་ཞིག་དགོས། ཕུ་ནུ་ནང་འཛིང་བྱུང་ན་ཁྲེལ་མེད་རྒྱལ། བཟའ་ཚང་ནང་འཛིང་བྱུང་ན་ནག་མོ་རྒྱལ། ཟེར་བ་ལྟར། ཕྱིའི་དགྲ་འདུལ་བ་ལ་རྒྱལ་ཁ་གང་ལོན་དང་། ནང་གི་གཉེན་ཉེ་བ་ལ་ཕམ་ཁ་ལེན་གང་ཐུབ་དེ་བུ་བཟང་བ་ཡིན། བུད་མེད་ཚོ་ཡང་ཁ་དང་བློ་མི་མང་བ། རང་མྱི་ལྷ་ལྟར་བརྩི་བ། གཞན་མྱི་ནད་ལྟར་འཛེམ་པ་ཞིབ་ཚོགས་བ་སོགས་འཇོག་ལ་མཁས་པ། །བྲན་གཡོག་སྒོ་ཁྱི་ཕྱུགས་ལུག་སྐྱོང་བ། དམན་ས་འཛིན་ཅིང་ཁྲེལ་དང་ངོ་ཚ་ཆེ་བ་ཞིག་དགོས། བྲན་གཡོག་སོགས་དམན་པ་རྣམས་ནི་ངན་གཡོ་སྒྱུ། རྐུས་ཁ་དབྱེ་ན་མེད་ཅིང་རྟག་ཏུ་གོ་ཆོད་ཅིང་ཤ་ཚ་བ་ཞིག་དགོས། དེ་ལྟར་མཐོ་དམན་བར་གསུམ་སུ་ཡིན་རུང་། བསམ་ངན་གཡོ་སྒྱུ་བློ་མང་ཚོད་མེད་ངན་པ་རྣམས་དང་པོ་ནས་སྤང་དགོས་ཏེ། ཞེ་སྡང་གི་དགྲ་བོ་མེད་ན་དགའ། ཤིག་འཚང་གི་དུག་པོ་མེད་ན་དགའ། ཟེར་རྒྱུ་བོ། སྤྱིར་ནི་གཅིག་ལ་བཟང་ཀྱང་ཀུན་ལ་མི་བཟང་། གཅིག་ལ་ངན་ཀྱང་ཀུན་ལ་མི་ངན། སེམས་ཅན་རང་རང་གི་མོས་པ་དང་ལས་སྣང་སྣ་ཚོགས་ཡིན། དགྲ་ལ་ཡང་། སྔོན་ལས་ཀྱི་དགྲར་གྱུར་བ་དང་། རང་ཉེས་ཀྱི་དགྲར་གྱུར་བ་དང་། ཕ་རོལ་པོ་ས་མ་
Chinese
任何有自主性的人都是如此，如果未曾遭遇两种争端。 任何口才好的人都是如此，如果未曾遭遇两种诉讼。 任何擅长言辞的人都是如此，如果未曾经历苦乐。 正如俗话说，母亲的唠叨都是好的。因此，好坏、敌友，任何事情都不要仓促决定，而要仔细考察。 上面的官员等主要人物，一般来说，需要具备言语简短、心胸宽广、行事有度、能屈能伸、心地善良、行为平和等一切功德。特别是，不应受贿赂、法律、自身或他人、高低贵贱等的影响，而应如因果般公正。 总的来说，没有官员，谁来保护百姓？没有百姓，谁来拥戴国王？官员正直，则地方百姓安乐强盛；百姓富裕，则是国王的荣耀。正如俗话所说，木材支撑木材，则成为栋梁；人支撑人，则成为官吏和仆人。因此，官吏和仆人、君主和百姓应如父母般互相依靠。 父母、伯父、舅舅等长者们，需要做到言语简短、性情温和、身体健康、内心平静，临终时努力念诵嘛呢（藏文：མ་ཎི་，梵文天城体：मणि，梵文罗马拟音：maṇi，汉语字面意思：宝珠）六字真言。 男人们需要做到，智慧和行为有度，对敌人和强者有所畏惧，对亲友和弱者言语温和，性格温顺且不丧失自主性。 正如俗话所说，兄弟内斗，无耻者胜；夫妻内斗，恶妇胜。 对外战胜敌人，对内尽量忍受亲友的过失，才是好儿子。女人们也需要做到，少说话、少用心机，视自己的丈夫如神，像躲避疾病一样避开其他男人，精于持家等。 奴仆、看门狗、照料牲畜和绵羊的人，需要安守本分，有羞耻心和廉耻感。 奴仆等下等人，需要不狡猾奸诈，不偷盗，并且始终忠诚可靠、关心主人。如此，无论高低贵贱，任何人都要从一开始就抛弃坏心、奸诈、多心、无度等恶习。正如俗话所说，没有嗔恨的敌人最好，没有虱子的寄生最好。一般来说，对一人好，未必对所有人都好；对一人坏，未必对所有人都坏。众生的意愿和业力显现各有不同。对于敌人，也有前世业力的敌人、自身过错造成的敌人，以及对方
English
Anyone with autonomy is like that, if they haven't encountered two disputes. Anyone with good eloquence is like that, if they haven't encountered two lawsuits. Anyone skilled in speech is like that, if they haven't experienced joys and sorrows. As the saying goes, a mother's nagging is all good. Therefore, good or bad, friend or foe, do not rush to decide anything, but examine it carefully. The above officials and other important figures, in general, need to possess all virtues such as being concise in speech, broad-minded, measured in actions, resilient, kind-hearted, and peaceful in behavior. In particular, they should not be influenced by bribes, laws, themselves or others, high or low status, but should be fair like cause and effect. In general, without officials, who will protect the people? Without people, who will support the king? If the officials are upright, the local people will be happy and strong; if the people are prosperous, it is the glory of the king. As the saying goes, wood supports wood to become pillars and beams; people support people to become officials and servants. Therefore, officials and servants, rulers and subjects should rely on each other like parents. Parents, uncles, maternal uncles, and other elders need to be concise in speech, gentle in nature, healthy in body, peaceful in mind, and strive to recite the Mani (Tibetan: མ་ཎི་, Sanskrit Devanagari: मणि, Sanskrit Romanization: maṇi, Chinese literal meaning: jewel) six-syllable mantra at the time of death. Men need to be measured in wisdom and action, fearful of enemies and the powerful, gentle in speech to relatives and the weak, gentle in character and not lose their autonomy. As the saying goes, in a fight between brothers, the shameless one wins; in a fight between husband and wife, the wicked woman wins. To conquer external enemies and to endure the faults of relatives as much as possible is a good son. Women also need to be less talkative, less scheming, regard their husbands as gods, avoid other men like avoiding diseases, and be skilled in managing the household. Servants, watchdogs, and those who care for livestock and sheep need to be content with their lot, have shame and a sense of propriety. Servants and other inferiors need to be not cunning or deceitful, not steal, and always be loyal, reliable, and concerned for their masters. Thus, whether high or low, anyone must abandon bad intentions, deceit, multi-mindedness, immoderation, and other bad habits from the beginning. As the saying goes, it is best to have no enemy of hatred, and best to have no lice infestation. In general, what is good for one may not be good for all; what is bad for one may not be bad for all. The wishes and karmic appearances of sentient beings are diverse. For enemies, there are also enemies of past karma, enemies caused by one's own faults, and the other party
Tibetan
ཤེས་པས་དགྲར་གྱུར་བ་དང་། ཐབས་མེད་ཀྱིས་དགྲར་གྱུར་བ་དང་། གཞན་གྱི་ཁ་དབྱེན་དང་རང་གིས་དཔྱད་མ་ཤེས་པས་དགྲར་གྱུར་བ་སོགས་མང་པོ་ཡོད། དགྲ་ཡང་རབ་བརྟེན་ཆོག་པ་ཞིག་ཡིན། བྱམས་པའི་ཚིག་གིས་སེམས་རྣལ་དུ་ཕབ་ཏེ་དགྲ་ཐབས་ཀྱིས་གྲོགས་སུ་སྡུད་པ་ནི་དཔའ་བོ་མཁས་པའི་ལུགས་ཡིན། དགྲ་ཁ་འཇམ་ཁོག་རྩུབ་ངན་པ་རྣམས་གཡོ་ཐབས་ཀྱིས་འདུལ་བའམ་དཔྱོད་ཤེས་བཙན་པོའི་སྒོས་འདུལ་པ་ནི་དཔའ་བོ་མཁས་པའི་ལུགས་ཡིན། མི་ཐུབ་བཞིན་དུ་གྲིར་ལྕེབ་པ་ནི་བླུན་པོའི་ལུགས་ཡིན་པས། བཤད་མི་ཤེས་ཁ་རོག་བསྡད་ན་མཛེས། བྱ་མི་ཐོན་ཁ་མགོན་བསྐྱུར་ན་མཛེས། དཔའ་མི་ཐུབ་རྒྱངས་ནས་བཞག་ན་མཛེས། ཟེར་རྒྱུ་བོ་ཡིན། གཉེན་ལ་ཡང་། ཁ་ཡག་ངོ་བསྟོད་མི་བྱ་བར་ཉེས་པ་བྱུང་ན་བཤད་དེ་དེའི་རྒྱུད་བཅོས་ཐབས་དང་། ལེགས་ན་གཏང་རག་ཚིག་གིས་ཕན་ཐོགས་ཐབས་བྱེད་དགོས། ཁྱད་པར་བུ་དང་ཚ་བོ་བྲན་དང་ཆུང་མ་སོགས་ངན་ལང་སུ་མི་བཏང་བར་འཇམ་རྩུབ་རན་པ་ཞིག་གིས་ལམ་ལ་འཇོག་དགོས། མི་ངན་ཁ་ཅིག་འཇམ་པོས་མི་འདུལ་ཏེ་དྲག་པོས་འདུལ་བའང་ཡོད་དེ། རྔ་དང་རོལ་མོ་བརྡུང་ན་སྙན། གྱང་དང་ཕུར་པ་བརྡུང་ན་སྲ། གོ་དང་མྱི་ངན་བརྡུང་ན་འདུལ། བུ་དང་བུ་མོ་བརྡུང་ན་ཉན། ཟེར་བ་ལྟར་ཡིན་པའང་ཡོད། ཡང་མྱི་ངན་འགའ་རེས་གཟའ་ཚང་དང་གྲོགས་པོ་སོགས་བཟང་པོ་རེ་ཡོད་དུས་མི་གོ་བར་འཐབ་རྩོད་བྱེད་ཅིང་ཕྱི་ནས་བྲལ་ སོང་དུས་འགྱོད་པའང་ཡོད་དེ། འདྲིས་ཆེན་མིག་གིས་རྫི་མ་མི་རིག་ཟེར། དེ་ཚོ་འདྲིས་ཡུན་མེད་རྟགས་རེད། ལར་ཤེས་དགོས་རྒྱུ་ཞིག་ལ་མི་འདིའི་ཐུ་མེད། མི་རབ་རེ་རེས་ཡུལ་ཁམས་སྡེ་འབངས་མང་པོ་བདེ་བར་བཀོད། མི་ངན་རེ་རེས་ཡུལ་སྡེ་མང་པོ་དཀྲུགས་ཤིང་བྱེད་ནི་ཚོ་ཡོད། ལར་གྲོགས་བཟང་པོ་དང་འགྲོགས་ན་བཟང་འགོ །གྲོགས་ངན་པ་དང་འགྲོགས་ན་ངན་འགོ་བས་གྲོགས་འདི་གལ་ཆེ་ཏེ། དགེ་བའི་གྲོགས་པོ་གསེར་ལས་དཀོན། གཞན་ཕྱོགས་ཡིན་ཀྱང་གཉེན་དུ་ཁུག །སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་དུག་ལས་ཐུ། རང་ཕྱོགས་ཡིན་ཀྱང་བོར་ན་ལེགས། །གསུངས་པ་ལྟར་གྲོགས་ལ་ལེགས་པར་བརྟགས་ན་བརྟེན་བྱ་དང་སྤང་བྱ་ལ་སོགས་མང་པོ་ཡོད་པས་ཞིབ་པར་འདི་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་མི་གོ་བས་ལེགས་པར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག །ཟེར་བ་དང་། ཡང་གཞོན་ནུ་བློ་ལྡན་གྱིས་འདི་ལྟར་ཞུས་སོ། །བློ་དང་བྱ་བ་ཚོད་ཟིན་དགོས་གསུངས་པ་འདི། བྱ་བ་སྤྱོད་པ་གཉིས་ཇི་ལྟར་དགོས། བཤད་པར་ཞུ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་རྒན་པོས་འོ་ཡ་ཡ། ད་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་འདུག་ལས་ཀ་དགྲ་འདུལ་གཉེན་སྐྱོང་སོགས་ཡིན། སྤྱོད་པ་ནི་རང་གིས་རྒྱུན་གྱི་ཟ་འཐུང་ཉལ་འདུག་སོགས་བཤད་ལུགས་འགྲོ་ལུགས་དེ་ཡིན། དེ་གཉིས་ཀ་ལ་བཟང་ངན་ཡག་ཉེས་ ཐམས་ཅད་རང་གིས་རྟོག །གཞན་ལ་དྲིས། སྔར་སོང་ལ་དཔེ་ཞོག །ཕྱི་འོང་ལ་འདིང་རྒྱོབ། རང་གི་ཚོད་དང་བསྟུན། ཡུལ་གྱི་སྤྱོད་པ་དང་བསྟུན། ཆེན་པོ་ཐུབ་མི་ཐུབ་ཆུང་ངུ་བརྙས་མ་བརྙས་ཁེ་ཉེན་བཟང་ངན་འགྲུབ་མི་འགྲུབ། འགྲུབ་ན་ཆེ་ཆུང་སོགས་བརྟགས་ཤིང་དཔྱོད། ཐབས་རིམ་གྲོ་དང་ཚོགས་བསགས་སོགས་དང་པོ་ནས་གཟབ་དགོས། །གཏམ་གྱི་མགོ་དཀའ། བྱ་བའི་གཞུང་དཀའ། ཆོས་ཀྱི་མཐའ་དཀའ་ཟེར་བ་ལྟར་བྱ་བ་གང་བརྩམ་དེ་མཐར་མ་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་སྙིང་སྟོབས་དང་བཟོད་སྲན་བསྐྱེད་དགོས། བློ་མང་མི་ཉན། །མྱི་ཁ་རྒྱུག་མི་ཉན། བྱ་བ་གཅིག་ཡག་སོང་ན་ཡག་ཐོགས་གི་ཚེད་ཟིན་དགོས། བྱ་བ་ཞིག་ཉེས་སོང་ན་གཞན་བསམ་བཟང་གིས་ལེས་བརྡ་དང་ཞེ་འགྱོད་མེད་ནི་ཞིག་དགོས། གལ་ཏེ་ལེས་བརྡ་བྱས་ན་དེའི་ཚིག་རྐྱེན་ཁྱེག་དགོས། བརྟགས་དཔྱད་མཁས་པས་བྱ་བ་འགྲུབ། བསོད་ནམས་ཤུགས་ཀྱིས་བདེ་བ་འགྲུབ། གསུངས་པས། རང་གི་འདི་ཕྱི་གཉིས་ཀའི་བདེ་ཐབས་འཆུག་མེད་ནི་བླ་མ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཞིང་ས་ལ་ཚོགས་བསགས་པ་ཡིན་ཏེ། འབད་རྩོལ་རི་བོ་ཙམ་གཅིག་བྱེད་པ་ལས། བསོད་ནམས་མེ་སྟག་ཙམ་གཅིག་བསགས་ན་དགའ། ཟེར་བ་དང་། བསོད་ནམས་ཤུགས་ཀྱིས་དོན་འགྲུབ་པ། །ཉི་མའི་འོད་བཞིན་ལྟོས་པ་མེད། །འབད་པའི་ཤུགས་ཀྱི་དོན་འགྲུབ་པ། །མར་མེའི་འོད་བཞིན་ཀུན་ལ་ལྟོས། །གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན། །མེད་པ་རྣམས་མི་ལ་ཚོས། །ཁ་སྐྱིད་འཕྱོར་དགའ་མཆེ། དུ་བ་ཆང་སོགས་མགོ་སྟོང་གི་བྱ་བ་མ་དྲན། ཉིན་རྫི་མཚན་སྲུང་ཚག་དམ་ཟུང་སོགས་ཞིབ་པར་གྱིས། བོར་བརླག་ཆུད་ཟོས་སུ་མ་སོང་བར་བསོགས། །ཁྲེལ་མེད་ལ་གཡར་སྐྱིན། རྒྱུས་མེད་ལ་ཚོང་བཞག་སོགས་མི་ཉན། ཕྱི་རྐུས་ནང་བསྡམ་ངན་གཡོ་རྒྱུ་རྐུ་འཕྲོག་བྱས་ན་མཐར་རང་སྲོག་ཀྱང་བརླག་སྤྱད་ཡིན། ལར་རང་ལ་སྔོན་བསགས་ཞིག་མེད་ན་འབད་རྩོལ་ཁོ་ནས་ཡར་མི་ཞོག་ཏེ། རྒྱུ་བསགས་པས་མི་སོགས་བསོད་ནམས་བསགས་པས་སོགས། །གོས་གྱོན་པས་མི་འཛད་དབང་ཐང་ཟད་ཉིན་འཛད། །མི་ན་བས་མི་འཆི་དུས་ཚོད་བབ་ཉིན་འཆི། །ཟེར་རྒྱུ་བོ་ཡིན། ཕྱུག་པོ་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཕྱོགས་ལ་གཏོང་། འབྲིང་གིས་གཞན་ལ་ཕན་ཐོགས་བྱེད། ཐ་ནའང་རང་གི་ཁ་རྒྱབ་གཉིས་སྐྱིད་པོ་ཞིག་དགོས། །དེ་མ་ཐུབ་ན། སེམས་བསམ་པ་མུན་མགོ་རུག་དུས། རྒྱུ་ལག་ན་ཡོད་པས་མི་ཕན། ཟེར་རྒྱུ་བོ་རེད། མི་གཞི་འཇམ་ལ་རང་ཚུགས
Chinese
有因智慧而变成敌人，有因无计可施而变成敌人，有因他人的挑拨离间和自己不善于分析而变成敌人等等，有很多种情况。 敌人也是可以善加利用的。
English
There are many ways to become enemies, such as through wisdom, lack of means, incitement by others, and one's own inability to analyze. Even enemies can be relied upon to some extent.
Chinese
是这样的。行为是指自己日常的吃喝拉撒睡等说话方式和行为举止。对于这两者，好坏优劣，全部自己去判断。询问他人，借鉴过去，警惕未来，根据自己的能力，顺应当地的风俗习惯。大的事情能否做到，小的事情是否轻视，利益得失，好坏成败，如果能成，就考察大小等。方法仪轨和积累资粮等，从一开始就要谨慎。正如俗话说“说话开头难，做事过程难，佛法结尾难”，无论做什么事情，在没有完成之前，都要培养坚韧的毅力和忍耐力。不要听信众人的意见，不要听信流言蜚语。一件事情做好了，就要抓住成功的机会。一件事情做坏了，就要以善良的心态去弥补过失，并且不要后悔。如果弥补了过失，就要承担相应的责任。通过精明的考察研究，事情就能成功。通过福报的力量，就能获得安乐。因此说，为了自己今生来世的安乐，毫无差错地在上师三宝的福田中积累资粮。与其付出像山一样多的努力，不如积累像火星一样多的福报更好。正如所说： 福报之力能成事， 如日之光无需待。 努力之力能成事， 如灯之光需人助。 是这样的。没有的东西，要向别人学习。说话要快乐，态度要和蔼。不要沉迷于烟酒等使人头脑空虚的事情。白天放牧，夜晚守护，账目要仔细核对。不要让东西丢失浪费，要积攒起来。不要借钱给无耻的人，不要和不熟悉的人做生意。如果对外偷盗，对内欺骗，做坏事，搞阴谋诡计，偷抢，最终会丧命。总的来说，如果自己没有往昔的积累，仅仅依靠努力是无法进步的。积累财富可以养活人，积累福报等等。穿衣服不会耗尽，权力会随着时间流逝。不生病不会死，时间到了自然会死。就是这个道理。富人最好把钱财用于佛法方面，中等的人可以帮助他人，最差也要让自己衣食无忧。如果做不到，当内心陷入黑暗时，即使手中有钱也没有用。就是这个道理。做人要温和，要有主见。
English
It is like this. Conduct refers to one's daily habits of eating, drinking, sleeping, and sitting, as well as one's manner of speaking and behavior. Regarding these two, one must discern for oneself what is good or bad, right or wrong. Inquire of others, learn from the past, and be wary of the future. Act according to one's own abilities and in accordance with local customs. Consider whether one can accomplish great things, whether one is belittling small things, the gains and losses, the good and bad, and whether things will succeed or not. If success is possible, then examine the scale of things. From the beginning, one must be cautious regarding methods, rituals, and the accumulation of merit. As the saying goes, "It is difficult to begin a conversation, difficult to manage affairs, and difficult to conclude Dharma practice." Whatever one undertakes, one must cultivate courage and patience until the end. Do not listen to too many opinions, and do not listen to gossip. If one thing goes well, one must seize the opportunity for success. If one thing goes wrong, one must make amends with a kind heart and without regret. If one makes amends, one must bear the consequences. Through skillful examination and analysis, things will succeed. Through the power of merit, one will attain happiness. Therefore, it is said that to ensure one's happiness in both this life and the next, one must flawlessly accumulate merit in the field of the Lama and the Three Jewels. It is better to accumulate even a spark of merit than to exert effort like a mountain. As it is said: Through the power of merit, aims are accomplished, Like the light of the sun, there is no need to wait. Through the power of effort, aims are accomplished, Like the light of a lamp, one must rely on others. It is like this. Learn from others what you lack. Speak with joy and be amiable in attitude. Do not indulge in activities that empty the mind, such as smoking and drinking. Herd during the day, guard at night, and carefully check the accounts. Do not let things be lost or wasted; accumulate them. Do not lend money to shameless people, and do not do business with unfamiliar people. If one steals from others and deceives internally, commits evil deeds, engages in conspiracies, steals, or robs, one will ultimately lose one's life. In general, if one does not have past accumulations, one cannot progress through effort alone. Accumulating wealth can support people, accumulating merit, and so on. Wearing clothes does not exhaust them, but power diminishes with time. Not being sick does not prevent death; when the time comes, one will die. That is the principle. The wealthiest should donate to Dharma, those of middling means can help others, and even the poorest should ensure their own well-being. If one cannot do that, when the mind is shrouded in darkness, even having wealth in hand is useless. That is the principle. Be gentle in character and have your own principles.