Tibetan
ྒྱུད་ལས་གསུངས་པ། སྒྱུ་མ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ལས། །བུད་མེད་སྒྱུ་མ་ཁྱད་པར་འཕགས། །ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་ལས། །གསལ་བར་འདི་ལས་མཚོན་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང་། རིམ་པ་ལྔ་པ་ལས། མཚན་མོ་སྣང་བའི་ཆ་ལས་གསལ་བར་ཉི་མའི་ཟེར་འགྱེད་ཉིན་མོ་སྣང་བ་ཆེན་པོ་ཡིན། །མཚམས་ནི་སྣང་བ་ཐོབ་པ་རང་གི་རང་བཞིན་རྣམས་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་མིན་པར་འདིར་སྦྱོར་བ། །མཚན་མིན་ཉིན་པར་མིན་ལ་མཚམས་ཀྱང་མིན་པའི་གང་ཞིག་རང་བཞིན་རྣམས་ལས་རྣམ་གྲོལ་བ། །རྟོགས་པའི་སྐད་ཅིག་འདིར་ནི་ཐུབ་པའི་མཆོག་གིས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀུན་གྱིས་རྟོགས་བྱར་གསུངས། །ཞེས་པ་འདིས་ཀྱང་དགའ་བ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་མཚོན་བྱ་ལ། མཚན་ཉིད་མེད་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཞི་པར་གསུངས་ཏེ། མཚན་ཉིད་བྲལ་བ་གསུམ་ལས་གཞན། །ཞེས་པ་འདིས་ནི། འདིར་ཇི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྗེས་སུ་དགའ་བྲལ་རིགས་པ་སྟེ། མཚོན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བྲལ་གྱི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཐབས་ཀྱང་མ་བསྟན་པར་ཐལ་བ་ལ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་འཆར་བའི་གནས་ཉིད་ལ་ནི་རྩོད་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །གང་དུ་མཚན་ཉིད་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་ཐོ་རངས་ཀྱི་དུས་བཞིན་དུ་མཚམས་ཀྱང་ངོ་། །འོ་ན་དེ་ལྟར་ 10-9-3b ནའང་དེའི་ངོ་བོ་ཉེ་བར་མཚོན་དུ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཐབས་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བསྟན་པས་སོ། །འོ་ན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་ཀྱང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན་དེ་ནས་མ་བཟུང་སྟེ། དེའི་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་འདིར་དེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ། དེ་ལྟར་འགྱུར་བའི་བདག་ཉིད་དེ་དེ་ལྟར་ཤར་བར་བྱེད་པའི་ཇི་ལྟ་བ་ནི་བླ་མས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་གཉིས་ཀའི་འདོད་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་རིམ་པས་གསལ་བར་བྱས་པའོ། །དེ་ཁོ་ན་བསྟན་པའང་། འདིར། མཆོག་མཐའ་དགའ་བྲལ་དང་པོ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་འདིར་ཡང་། མཆོག་གི་མཐའ་ནི་མཆོག་གི་མཐའ་གང་ཞིག་གིས་དང་པོ་དགའ་བྲལ་ལ། དགའ་བྲལ་དང་པོ་ནི་མཆོག་དང་བྲལ་བའི་དགའ་བ་དག་གི་མཐར་གཉིས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །དེའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ལ། ཐོག་མ་ཐ་མ་དབུས་མེད་པ། །སྲིད་མེད་མྱ་ངན་འདས་མིན་ཏེ། །འདི་ནི་མཆོག་ཏུ་བདེ་ཆེན་ཉིད། །གཞན་མིན་བདག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་པ་དང་པོ་དང་ཐ་མ་དང་དབུས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་གནས་པ་རྣམས་བཀག་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོར་རོ་གཅིག་པར་ཐབས་འདིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ལན་གྱི་དོན་ཏོ། །དགའ་བ་དང་བྲལ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྣམས་བཀག་པས་མི་འཕོ་བའི་ཕྱིར་ན་སྲིད་པ་དང་ཞི་བ་ལ་མི་གནས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དེ་ཁ
Chinese
《幻化经》中说：‘一切幻化中，女人的幻化最为殊胜。从三种智慧的差别中，唯有她能清晰地显现。’ 《第五次第》中说：‘夜晚显现的光明不如太阳的光芒，太阳的光芒照耀的白天才是最伟大的显现。’ ‘界限是获得显现，将自性与自身结合。’ ‘非夜晚非白天也非界限，从自性中解脱出来。’ ‘证悟的瞬间，至上的能仁（释迦牟尼佛）说瑜伽士们都应证悟。’ 这段话表明，三种喜悦的自性是所诠释的对象，而无相是薄伽梵（世尊）所说的第四种喜悦，即无相与前三种喜悦不同。 这段话说明了如何同时产生离喜的道理，因为无法诠释。 如果说在离喜之后，没有教导忆念作为体验自性的方法，那就太过分了。因为同时生起的显现之处本身就是无可争辩的。 如果说在那里没有体验自性，那么这里也没有吗？不是的，就像黎明时分一样，也有界限。 如果那样，也无法近似地描述它的本质吗？确实如此，因为它近似地显示了体验的方法。 如果那样，也不应该修习那个方法吗？并非如此，因为执着于近似描述它的显现是不可能的。 确实如此，为了使它那样显现，上师必须教导如何去做。这样，通过近似描述两者意愿的次第，才能清晰地说明。 这里所要表达的正是：‘至高无上的离喜是最初的。’这里也是指，至高无上的终极是什么？最初的离喜是什么？离喜的最初是与至高无上分离的喜悦的终极，是第二种喜悦的意义。 对于它的真如实性是什么，回答是：‘无始无终亦无中，无生无死亦无寂，此乃至上大乐境，非他非我亦非彼。’ 这段话通过否定开始、结束和中间的生、灭、住，表明一切法皆是空性，并且以这种方法证悟到与大乐成为一体。这是答案的意义。 通过否定喜悦、离喜和至上喜悦，因为它们不会改变，所以不住于有和寂灭，而是同时生起的真如。
English
It is said in the 《Illusion Sutra》: 'Among all illusions, the illusion of women is the most excellent. From the distinctions of the three wisdoms, only she can clearly manifest.' It is said in the 《Fifth Stage》: 'The light that appears at night is not as bright as the rays of the sun, the daytime illuminated by the sun's rays is the greatest manifestation.' 'The boundary is obtaining manifestation, uniting one's own nature with oneself.' 'Neither night nor day nor boundary, liberated from self-nature.' 'In the moment of realization, the supreme Thuba (Shakyamuni Buddha) said that all yogis should realize.' This passage indicates that the nature of the three joys is the object to be explained, and the absence of characteristics is the fourth joy spoken of by the Bhagavan (the Blessed One), which is different from the three joys. This passage explains how the joy of separation arises simultaneously, because it cannot be explained. If it is said that after the joy of separation, the method of remembering as experiencing self-nature is not taught, then it is too much. Because the place where simultaneous arising manifests is itself indisputable. If it is said that self-nature is not experienced there, then is it not here either? No, like the time of dawn, there is also a boundary. If so, can its essence not be approximated either? Indeed, because it approximately shows the method of experiencing. If so, should that method not be practiced either? Not so, because attachment to the approximate description of its manifestation is impossible. Indeed, in order to make it manifest in that way, the guru must teach how to do it. In this way, by clarifying the order of approximating the desires of both, it can be clearly explained. What is being expressed here is: 'The supreme joy of separation is the first.' Here it also refers to what is the ultimate of the supreme? What is the first joy of separation? The first joy of separation is the ultimate of the joys separated from the supreme, which is the meaning of the second joy. Regarding what its suchness is, the answer is: 'Without beginning, without end, and without middle, without existence, without death, and without peace, this is the supreme great bliss, neither other nor self nor that.' This passage, by negating the arising, ceasing, and abiding of the beginning, end, and middle, shows that all dharmas are emptiness, and in this way, one realizes oneness with great bliss. This is the meaning of the answer. By negating joy, separation from joy, and supreme joy, because they do not change, they do not abide in existence and peace, but are the simultaneously arising suchness. --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
ོ་ན་ཉིད་ཅེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། མཆོག་མཐའ་དབུས་དང་བྲལ་བའོ། །སྟོང་དང་སྟོང་མིན་ཧེ་རུ་ཀ །ཞེས་ཏེ། འདིར་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་མཐར་གང་ཞིག་གི་དབུས་ཀྱི་དགའ་བྲལ་དེའི་རྗེས་ཐོགས་ཉིད་དུ་འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་མཚོན་བྱ་ 10-9-4a ནི་སྟོང་པ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོང་མིན་ནི་ད་ལྟར་བརྗོད་པའང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་སྤངས་ནས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། ཧེ་རུ་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནོ། །མཆོག་དང་བྲལ་དགའ་དག་གི་དབུས་སུ་མཚོན་བྱ་བལྟས་ལ་བརྟན་པོར་གྱིས་ཞེས་པ་ནི། འདིར་གལ་ཏེ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ངག་ཡིན་ན་ཅི་སྟེ། འདི་ལ་གུས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནས་ལུང་ཡིན་ན་ནི་དེའི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ། དབུས་མ་དགའ་བ་ཙམ་ཉིད་དོ། །ཞེས་པ་བརྟག་པ་གཉིས་པ་ལས་གསུངས་པས། དགའ་བ་དང་མཆོག་དགའ་དང་དགའ་བྲལ་རྣམས་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཉེ་བར་འཆར་བའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མཚོན་པར་བྱ་བ་ཞེས་པའི་དོན་དྲུག་པོ་དེའི་རང་བཞིན་ངེས་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་མཆོག་ནི་རབ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དེ་གཉིས་ཀའི་དབུས་སུ་མཚོན་པར་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །བདེ་བའི་ཕྱིར་མཆོག་ནི་མཆོག་དགའ་སྟེ། འདིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་ཉིད་དེ། མཆོག་དགའ་ཉིད་ནི་ཐོབ་པའོ། །སྣ་ཚོགས་སྤངས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་བཤད་པས་སོ། །ཕྱག་རྒྱ་བཞི་པའི་གཞུང་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གདམས་ངག་མི་ཤེས་པས་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཕན་ཚུན་འགལ་བས་འཕགས་པས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་རིམ་པ་ལྔ་པའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པར་འཕགས་པ་ཤཱཀྱ་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཞགས་ཀྱིས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། སྟོང་དང་དེ་བཞིན་ཤིན་ཏུ་སྟོང་། །གསུམ་པ་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་དང་། །བཞི་པ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ནི། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་རབ་དབྱེ་བས། །ཤེས་རབ་ཐབས་སུ་མཉམ་སྦྱོར་བས། །རྫོགས་པ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ཡི། །རྫོགས་པ་ཉེ་ 10-9-4b བར་ཐོབ་གྱུར་ནས། །ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་འོད་གསལ་བའི། །རྒྱུ་ཡི་རིམ་པ་དག་དང་ནི། །རྣམ་ཤེས་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལས། །སྟོང་པ་གསུམ་ནི་མཉམ་སྦྱར་བས། །བླ་མེད་གོ་འཕང་འཐོབ་པར་འགྱུར། །སྣང་བ་སྟོང་དང་ཤེས་རབ་བཞིན། །ཞེས་པ་སྣང་བ་མཆེད་པ་གསུངས། །ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་ཐོབས་དང་ལྡན། །ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པ་སྦྱོར་བ་ལས་སྐྱེས་པ། སྣང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉེ་བར་ཐོབ་པའོ། །ཞེས་པ་དང་། སྒྱུ་མ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ལས། །བུད་མེད་སྒྱུ་མ་ཁྱད་པར་འཕགས། །ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་འདིར། །གསལ་བར་འདིར་ནི་མཚོན་པར་འགྱུར། །ཆགས་པ་ཉིད་ནི་ཆགས་བྲལ་དང་། །དེ་ཡི་གཉིས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། འདི་སྐད་དུ་གཞན་ཉིད་དུའང་གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་རྣམས་ཕན་ཚུན་མི་འགལ་ཏེ།
Chinese
是为‘如是’之义。如同说道：‘至高无上，远离边际与中心。空与非空，嘿噜嘎（藏文：ཧེ་རུ་ཀ，梵文天城体：हेरुक，梵文罗马拟音：Heruka，汉语字面意思：饮血尊）。’此处，对于至极欢喜的终点，无论何者的中心之乐远离，紧随其后的关联象征是空性，因为其远离自性。非空，是因为现在所说之物也无法被明确指出。因为远离二元对立，安住于大乐的自性之中。那即是薄伽梵（藏文：བཅོམ་ལྡན་འདས，梵文天城体：भगवान，梵文罗马拟音：Bhagavan，汉语字面意思：世尊），也就是嘿噜嘎的意义。在至高无上的欢喜中心，观察象征并使其稳固，这意味着，如果这是凡夫俗子的言语，那又如何呢？对此要恭敬。如果这是经文，那么它的意义就是：仅仅是中心之乐。’如《第二观察》中所说，欢喜、至喜和离喜的显现，象征着同时产生的六种意义的自性，因此，至高无上是极好的，象征着同时产生的两者中心之物。为了快乐，至高无上是至喜，这本身就是同时产生的喜悦，至喜本身就是获得的。正如所说的‘远离各种杂念的瞬间’。在四印续（藏文：ཕྱག་རྒྱ་བཞི་པ，梵文天城体：चतुर्मुद्रा，梵文罗马拟音：Caturmudra，汉语字面意思：四手印）的论典中，因为不了解凡夫俗子的教诲而为之，相互矛盾，所以不是圣者所说。同样，圣者龙树（藏文：ཀླུ་སྒྲུབ，梵文天城体：नागार्जुन，梵文罗马拟音：Nāgārjuna，汉语字面意思：龙树）的尊前也阐明了第五次第的意义，圣者释迦智（藏文：ཤཱཀྱ་བཤེས་གཉེན，梵文天城体：शाक्यमित्र，梵文罗马拟音：Śākyamitra，汉语字面意思：释迦友）的绳索也说道：‘空与如是甚深空，第三大空性，第四一切皆空性，于因与果中善分别，智慧方便双运合，圆满临近得成就，圆满临近得成就后，一切空性光明之，因之次第与三识，三空和合双运故，无上果位得成就，显现空与如智慧。’这说明了显现增长。‘甚深空性具获得’，这是指显现增长从双运中产生，显现临近获得就是如是临近获得。正如‘幻化之中一切，女性幻化尤殊胜，三智差别于此处，清晰于此将象征。贪执即是离贪执，及其二者’所说。如此，其他的经文意义也互不矛盾。
English
It is the meaning of 'thusness'. As it is said: 'Supreme, devoid of extremes and center. Empty and not empty, Heruka (藏文：ཧེ་རུ་ཀ，梵文天城体：हेरुक，梵文罗马拟音：Heruka，汉语字面意思：Wrathful deity).' Here, for the ultimate joy, whatever the joy of the center is absent, the related symbol that follows is emptiness, because it is devoid of self-nature. Non-empty, because what is being said now is also not specifically pointed out. Because it is free from duality, it abides in the nature of great bliss. That itself is Bhagavan (藏文：བཅོམ་ལྡན་འདས，梵文天城体：भगवान，梵文罗马拟音：Bhagavan，汉语字面意思：Blessed One), which is the meaning of Heruka. In the center of supreme joy, observe the symbol and make it firm, which means, if it is the speech of ordinary people, what then? One should respect this. If it is scripture, then its meaning is: merely the joy of the center.' As stated in the 'Second Examination', the appearance of joy, supreme joy, and joylessness, symbolizes the nature of the six meanings that arise simultaneously, therefore, the supreme is excellent, symbolizing the center of both that arise simultaneously. For the sake of bliss, the supreme is supreme joy, which itself is the joy that arises simultaneously, and supreme joy itself is what is attained. As it is said, 'The moment of abandoning various distractions'. In the tantra of the Four Mudras (藏文：ཕྱག་རྒྱ་བཞི་པ，梵文天城体：चतुर्मुद्रा，梵文罗马拟音：Caturmudra，汉语字面意思：Four Seals), because it is done without understanding the teachings of ordinary people, it is contradictory, so it is not what the noble ones said. Similarly, the venerable Nāgārjuna (藏文：ཀླུ་སྒྲུབ，梵文天城体：नागार्जुन，梵文罗马拟音：Nāgārjuna，汉语字面意思：Dragon Tree) also clarified the meaning of the fifth stage, and the nobel Śākyamitra (藏文：ཤཱཀྱ་བཤེས་གཉེན，梵文天城体：शाक्यमित्र，梵文罗马拟音：Śākyamitra，汉语字面意思：Śākya Friend)'s noose also said: 'Empty and likewise very empty, the third great emptiness, the fourth all emptiness, in cause and effect well distinguished, wisdom and method united, perfection nearly attained, perfection nearly attained, all emptiness clear light, the order of causes and three consciousnesses, the union of three emptinesses, the supreme state will be attained, appearance empty and like wisdom.' This explains the increase of appearance. 'Very empty has attainment', which means that the increase of appearance arises from union, the near attainment of appearance is likewise near attainment. Just as 'Among all illusions, the illusion of women is particularly excellent, the distinctions of the three wisdoms here, will be clearly symbolized here. Attachment itself is detachment, and its two' are said. Thus, the meanings of other scriptures are also not mutually contradictory. --------------------------------------------------------------------------------