Tibetan
།འཁྲུ་བ་ཆུ་ལྟར་འབྲུབ་དང་ནུ་མ་ཤོར། །མགོ་སྲུབས་བྱེ་དང་པགས་མདོག་ གསེར་ལྟར་སེར། །ཤ་པགས་སྦོས་དང་ཕོ་བ་ཆུ་ཡིས་ཁེངས། །མཆིན་པས་ལྟེ་བར་སླེབ་ན་མི་ འཚོ་སྤང་། །མིག་ལྕེ་ལ་སོགས་དབང་པོའི་བཀྲག་མ་ཤོར། །དབུགས་བདེ་རྩ་དལ་མཐིལ་ བཞི་དམར་བ་དང་། །ནུ་མ་ཟས་ལ་སྲེད་ལ་སེན་མོ་འདྲུག །སྨན་ལེན་གསོས་སྐྱེད་ཆེ་ན་བླང་ བར་བྱའོ། །བཅོས་པའི་ཐབས་ལ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གཉིས། །སྤྱི་བཅོས་དུས་གསུམ་ཟས་སྤྱོད་ 25-342 སྨན་དཔྱད་བཞི། །ཞོ་འཐུང་དུས་ན་སྨན་དཔྱད་མ་ལ་བྱ། །ཟས་འདྲེས་དུས་ན་མ་བུ་གཉིས་ཀ་ ལ། །ཞོ་སྤངས་ཟས་ཟའི་དུས་ན་བུ་ལ་བྱ། །ཟས་ནི་ཡང་ཞིང་འཇུ་སླ་སྦྱིན་པ་དང་། །སྤྱོད་ལམ་ ངུ་རུ་མི་གཞུག་གྲང་མི་བྱ། །སྨན་གྱིས་བཅོས་པ་ཞི་དང་སྦྱང་བ་གཉིས། །ཞི་བྱེད་བཟང་ཞིང་ འཇམ་ལ་འཇུ་བླ་བ། །ཀར་བུར་ཁ་བླངས་མངར་ཤས་ཆེ་བ་སྦྱིན། །སྔོ་ཐང་བཤལ་སྨན་ལ་ སོགས་རྩུབ་མོ་རྣམས། །ལེགས་པར་བསྡུས་ཁུ་འཇམ་ཞིང་འཇུ་སླ་བསྟེན། །བཤལ་རྗེས་ འབྲས་ཀྱི་ཚོད་མ་ཤིས་པ་ཡིན། །དཔྱད་ཀྱི་བཅོས་པ་གཏར་བསྲེག་ཆུ་ལྕག་འདྲེན། །གཏར་ག་ གང་ཐེབས་རྩ་ཁ་ཕྱེ་ཙམ་སྟེ། །ལོ་མ་ལོན་ན་ལག་མགོ་ཁྲག་ཐོན་གཏར། །མེ་བཙའི་སྤྲ་བ་ སྲན་མ་སྦོས་པ་ཙམ། །གསུམ་ལས་མི་མང་སྐྱི་ཚོས་ཙམ་གྱིས་ཆོག །ཆུ་ལྕག་སྐར་ཆུ་བུམ་པར་ བླུག་པས་བསྒྲེང་། །མས་འདྲེན་ལོ་མ་ལོན་ལ་རེང་བུ་བྱ། །ལོ་ལོན་པ་ལ་ནི་རུ་ཆུ་སྲང་གཅིག ། དེ་ནས་ལོ་རེ་ལོན་གྱིན་སྲང་རེ་བསྐྱེད། །སྨན་དཔྱད་དྲག་པོ་མི་བྱ་འཇམ་པོས་བཅོས། །བྱེ་ བྲག་བཅོས་ཐབས་བྲང་ནད་ཚ་བ་ལ། །ཟས་སྨན་ཆུ་མདའ་གཏར་དང་མེ་བཙས་བཅོས། ། ཟས་སུ་ཤ་མར་གསར་པ་ཞོ་དར་བཏང་། །དྲོད་བཅུད་མི་བཏང་སྨན་དུ་ག་བུར་དང་། །ཅུ་ གང་གུར་གུམ་ཙན་དན་ཀར་སྦྱར་བཏང་། །གློ་ལ་ག་དུར་ཕོ་བར་སུག་སྨེལ་བསྣན། །སྐྲངས་ ན་ཆུ་མདའ་བྲན་ཞིང་དྲུག་འགོ་གཏར། །སྟོད་དུ་སྐྲངས་ན་སྤྱི་གཙུག་བྱ་རོག་མིག །ཙ་ར་ཁུང་ ནས་ཐུར་ཚོན་དོ་རུ་བསྲེག །སྨད་དུ་སྐྲངས་ན་སྙིང་རྩེ་དཀར་ནག་མཚམས། །གློ་ལ་ལྔ་པ་ཕོ་བ་ ལྷེན་གསང་བསྲེག །བྲང་ནད་ཤིན་ཏུ་རྙིངས་ཏེ་ཤ་མདོག་སེར། །ཁོང་སྙོམ་འགུལ་ན་ངུ་ཞིང་ མ་ལ་འཕྱང་། །འཁུན་ཞིང་ནུ་མ་ཙེ་གུར་བཅད་ཅིང་འཐུང་། །དེ་ལ་ཙན་དན་གི་ཝཾ་བསིལ་ གསུམ་སྦྱར། །རྗེས་ལ་ཚིགས་པ་བདུན་དང་ལྷེན་སྣ་བསྲེག །བྲང་ནད་གྲང་བ་ཛཱ་ཏི་སུག་སྨེལ་ དང་། །ལ་ལ་ཕུད་ཀྱི་ཐང་བཏང་ཤིང་ཀུན་དང་། །དོང་གྲ་ཁ་རུ་ཚྭ་དང་བུར་དཀར་སྦྱར། །ཟས་ ནི་བསིལ་དྲོ
Chinese
腹泻如水涌，乳汁流失空，头缝开裂现，肤色似金黄，肌肉皮肤肿，腹部水盈充，肝脏触及脐，此症难存活，眼舌诸感官，光泽不复有，呼吸尚平稳，脉搏亦舒缓，肛周呈红色，贪恋母乳味，指甲亦松动，服药勤调养，或可挽生机。治疗之法有二种，总治与别治是也。总治三时之饮食起居医药灸疗四者。饮乳之时，医药灸疗施于母；饮食相杂之时，母子二人皆施治；断乳食粮之时，则治其子。食物宜淡宜消化，行为勿使啼哭受寒凉。药物治疗分二类，安抚与泻治是也。安抚宜良善柔和易消化，冰片（藏文：ག་བུར་，梵文天城体：कर्पूर，梵文罗马拟音：karpūra，汉语字面意思：樟脑）红糖（藏文：ཀར་བུར་，梵文天城体：शर्करा，梵文罗马拟音：śarkarā，汉语字面意思：糖）多施与，草药汤剂泻药等粗糙者，宜取其精华，柔和易消化者用之。泻后宜食稻米粥。灸疗之法有放血、烧灼、水疗、导泻。放血视其血管显露处，略微切开即可。若年岁稍长，可于手腕处放血。艾灸之炷如膨胀之豆大，三炷足矣，略微触及皮肤即可。水疗以凉水注入瓶中悬挂。下导则于年岁稍长者行之。年长者，则以一两石菖蒲（藏文：རེང་བུ་，梵文天城体：वचा，梵文罗马拟音：vacā，汉语字面意思：菖蒲）水导泻。此后每长一岁，则加一两。药物灸疗不宜剧烈，宜用柔和之法。分科治疗法，胸病发热者，饮食医药水疗放血艾灸治。饮食宜新酥油，酸奶酪浆。勿损其热性，药用冰片（藏文：ག་བུར་，梵文天城体：कर्पूर，梵文罗马拟音：karpūra，汉语字面意思：樟脑）及白豆蔻（藏文：ཅུ་གང་，梵文天城体：कुङ्कुम，梵文罗马拟音：kuṅkuma，汉语字面意思：藏红花），藏红花（藏文：གུར་གུམ་，梵文天城体：एला，梵文罗马拟音：elā，汉语字面意思：豆蔻），檀香（藏文：ཙན་དན་，梵文天城体：चन्दन，梵文罗马拟音：candana，汉语字面意思：檀香）红糖（藏文：ཀར་སྦྱར，梵文天城体：शर्करा，梵文罗马拟音：śarkarā，汉语字面意思：糖）合用。肺病加诃黎勒（藏文：ག་དུར་，梵文天城体：हरीतकी，梵文罗马拟音：harītakī，汉语字面意思：诃梨勒），胃病加草果（藏文：སུག་སྨེལ་，梵文天城体：एला，梵文罗马拟音：elā，汉语字面意思：豆蔻）。肿胀则行水疗，放血于鸠尾穴。上部肿胀，则于百会穴、乌鸦眼穴，自囟门至发际烧灼。下部肿胀，则于心尖与黑白肉际处，肺俞穴、胃俞穴烧灼。胸病日久，面色发黄，腹部不适，动则啼哭，依恋母亲，呻吟，咬断乳头而吮吸，则用檀香（藏文：ཙན་དན་，梵文天城体：चन्दन，梵文罗马拟音：candana，汉语字面意思：檀香）丸，凉性三味合用。之后于七节骨及胃俞穴烧灼。胸病寒症，肉豆蔻（藏文：ཛཱ་ཏི་，梵文天城体：जाती，梵文罗马拟音：jātī，汉语字面意思：肉豆蔻），草果（藏文：སུག་སྨེལ་，梵文天城体：एला，梵文罗马拟音：elā，汉语字面意思：豆蔻），及萝卜缨汤，蔓菁（藏文：ཤིང་ཀུན་，梵文天城体：कुष्ठ，梵文罗马拟音：kuṣṭha，汉语字面意思：木香）与，土茴香（藏文：དོང་གྲ་，梵文天城体：शतपुष्पा，梵文罗马拟音：śatapuṣpā，汉语字面意思：莳萝）盐（藏文：ཁ་རུ་ཚྭ་，梵文天城体：सैन्धव，梵文罗马拟音：saindhava，汉语字面意思：岩盐）白糖（藏文：བུར་དཀར་，梵文天城体：सितोपला，梵文罗马拟音：sitopalā，汉语字面意思：冰糖）合用。食物宜寒温适中
English
Diarrhea gushes like water, and milk is lost. The head sutures separate, and the skin color turns golden yellow. The flesh and skin swell, and the stomach is filled with water. If the liver reaches the navel, life is abandoned. The luster of the eyes, tongue, and other senses is lost. Breathing is easy, the pulse is slow, the anus is red, there is a craving for milk and food, and the nails become loose. If medication and nourishment are effective, they should be taken. There are two methods of treatment: general and specific. General treatment involves four aspects: diet, behavior, medicine, and moxibustion at all three times. During breastfeeding, medicine and moxibustion should be applied to the mother. When food is mixed with milk, both mother and child should be treated. When weaning and eating solid food, the child should be treated. Food should be light, easy to digest, and given generously. Behavior should not involve making the child cry or exposing them to cold. Treatment with medicine is divided into two types: pacifying and purgative. Pacifying remedies should be good, gentle, and easy to digest. Camphor (藏文：ག་བུར་，梵文天城体：कर्पूर，梵文罗马拟音：karpūra，汉语字面意思：樟脑) and sugar (藏文：ཀར་བུར་，梵文天城体：शर्करा，梵文罗马拟音：śarkarā，汉语字面意思：糖) should be given in large quantities. Harsh herbal decoctions and purgatives should be carefully extracted, and gentle, easy-to-digest extracts should be used. After purgation, rice porridge is recommended. Surgical treatments include bloodletting, cauterization, water therapy, and drainage. Bloodletting should be done where the veins are visible, with a slight incision. If the child is older, blood can be drawn from the wrist. Moxa cones should be the size of a swollen pea. No more than three cones are needed, just enough to touch the skin. Water therapy involves hanging a bottle filled with cool water. Drainage is performed on older children. For older children, one tola of calamus (藏文：རེང་བུ་，梵文天城体：वचा，梵文罗马拟音：vacā，汉语字面意思：菖蒲) water is used for drainage. Then, one tola is added for each year of age. Strong medicines and surgical procedures should be avoided; gentle methods should be used. Specific treatments for chest diseases with fever include diet, medicine, water therapy, bloodletting, and moxibustion. The diet should include fresh butter, yogurt, and whey. Do not reduce warmth. Medicines include camphor (藏文：ག་བུར་，梵文天城体：कर्पूर，梵文罗马拟音：karpūra，汉语字面意思：樟脑), white cardamom (藏文：ཅུ་གང་，梵文天城体：कुङ्कुम，梵文罗马拟音：kuṅkuma，汉语字面意思：藏红花), saffron (藏文：གུར་གུམ་，梵文天城体：एला，梵文罗马拟音：elā，汉语字面意思：豆蔻), sandalwood (藏文：ཙན་དན་，梵文天城体：चन्दन，梵文罗马拟音：candana，汉语字面意思：檀香), and sugar (藏文：ཀར་སྦྱར，梵文天城体：शर्करा，梵文罗马拟音：śarkarā，汉语字面意思：糖). Add Terminalia chebula (藏文：ག་དུར་，梵文天城体：हरीतकी，梵文罗马拟音：harītakī，汉语字面意思：诃梨勒) for lung problems and cardamom (藏文：སུག་སྨེལ་，梵文天城体：एला，梵文罗马拟音：elā，汉语字面意思：豆蔻) for stomach problems. If there is swelling, perform water therapy and bloodletting at the xiphoid process. If the upper part is swollen, cauterize the fontanelle and crow's eye points, from the fontanelle to the hairline. If the lower part is swollen, cauterize the tip of the heart and the junction of the white and black flesh, the lung point, and the stomach point. If the chest disease is chronic and the complexion is yellow, the abdomen is uncomfortable, the child cries when moved, clings to the mother, groans, bites off the nipple and sucks, then use sandalwood (藏文：ཙན་དན་，梵文天城体：चन्दन，梵文罗马拟音：candana，汉语字面意思：檀香) pills, combined with three cooling tastes. Afterwards, cauterize the seven vertebrae and the stomach point. For cold chest diseases, administer nutmeg (藏文：ཛཱ་ཏི་，梵文天城体：जाती，梵文罗马拟音：jātī，汉语字面意思：肉豆蔻), cardamom (藏文：སུག་སྨེལ་，梵文天城体：एला，梵文罗马拟音：elā，汉语字面意思：豆蔻), and radish leaf soup, along with Saussurea lappa (藏文：ཤིང་ཀུན་，梵文天城体：कुष्ठ，梵文罗马拟音：kuṣṭha，汉语字面意思：木香) and fennel (藏文：དོང་གྲ་，梵文天城体：शतपुष्पा，梵文罗马拟音：śatapuṣpā，汉语字面意思：莳萝), rock salt (藏文：ཁ་རུ་ཚྭ་，梵文天城体：सैन्धव，梵文罗马拟音：saindhava，汉语字面意思：岩盐), and white sugar (藏文：བུར་དཀར་，梵文天城体：सितोपला，梵文罗马拟音：sitopalā，汉语字面意思：冰糖). The diet should be neither too cold nor too hot.