Tibetan
ཆོག་ཞུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག །ཕ་རོལ་ཕྱིན་དང་བཅས་ཏེ་དགེ་བའི་བཤེས་སུ་བསྟན། །ཞེས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོའི་ལས་ཀྱི་སར་གནས་གང་། །ལྷག་པའི་བསམ་པས་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཞུགས་པ། །སློབ་མ་བཟང་པོ་བླ་མ་གུས་ལྡན་དེ་དག་གིས། །བླ་མ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་མཁས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་ལས་འབྱུང་། །དེ་དག་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་རྗེས་སུ་སྟོན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་དེ་ལས་དེ་ཉན་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། ཇི་སྐད་དུ། དགོན་པའི་ལམ་ནི་དཔག་ཚད་མང་པོར་ཞུགས་པའི་མི། །གནག་རྫི་མཚམས་ཀྱི་ནགས་ཚལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་མཐོང་ནས། །འདི་དག་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ཉེར་བའི་རྟགས་སྙམ་སྟེ། །དབུགས་ཕྱིན་རྙེད་པར་གྱུར་ཅིང་ཆོམ་རྐུན་འཇིགས་པ་མེད། །དེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་ཆེ་རྒྱལ་རྣམས་ཀྱིས། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་འདི་ཉན་པ་གང་ཐོབ་པ། །དེ་ནི་དབུགས་ཕྱིན་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིང་འཇིགས་མེད་དེ། །དགྲ་བཅོམ་ས་ལ་མ་ཡིན་རྐྱེན་རྟོགས་ས་ལ་མིན། །མི་ཞིག་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ནི་བལྟ་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡི། །གལ་ཏེ་ཤིང་དང་ནགས་ཚལ་རི་མཐོང་ད་དུང་ནི། །ཅི་སྟེ་རྟགས་མ་མཐོང་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནི། །ཉེ་བར་གྱུར་ཏོ་སྙམ་སྟེ་དེ་ལ་སོམ་ཉི་མེད། །དེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་དམ་པར་རབ་ཞུགས་རྒྱལ་བ་ཡིས། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉན་རིག་པར་བྱ། །རྣམ་པར་འདྲེན་པས་མངོན་སུམ་ལུང་བསྟན་མ་གྱུར་ཀྱང་། །སངས་རྒྱས་ 15-10-2b བྱང་ཆུབ་རིང་པོར་མི་ཐོགས་བདག་རེག་འགྱུར། །དཔྱིད་དུས་བཟང་ལ་སྡོང་པོ་ལོ་མ་ལྷགས་གྱུར་ན། །ཡལ་གས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་ལོ་འབྲས་མེ་ཏོག་བསྐྲུན། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་འདི་སུ་ཡི་ལག་ཐོབ་པ། །རིང་པོར་མི་ཐོགས་འདྲེན་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ། །དཔེར་ན་བུད་མེད་སྦྲུམ་གང་སྡུག་བསྔལ་ཉེན་གྱུར་ན། །དེ་ནི་དེའི་བཙའ་བའི་དུས་ལ་བབ་ཅེས་བྱ། །དེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྒྱལ་བའི་ཤེས་རབ་ཉན། །དགའ་དང་འདུན་པ་བསྐྱེད་པ་མྱུར་དུ་བྱང་ཆུབ་རེག །ཅེས་གསུངས་སོ། །གསུམ་པ་ཚིག་དོན་བསླབས་པའི་ཕན་ཡོན་ལ། ཚིག་བཟུང་བའི་ཕན་ཡོན་དང་། དོན་བསླབས་པའི་ཕན་ཡོན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་གང་ལ་མགོན་སྤྱོད་པ། །འདི་ནི་གང་ཞིག་གུས་བྱས་འཛིན་དང་ཆུབ་བྱེད་པ། །དེ་ལ་དུག་དང་མཚོན་དང་མེ་དང་ཆུས་མི་ཚུགས། །བདུད་དང་བདུད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་གླགས་ཀྱང་རྙེད་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། རིག་སྔགས་འདི་བསླབས་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་བླ་མེད་འགྱུར། །གང་དག་ཕན་དང་སྙིང་བརྩེར་བཅས་པས་སྤྱད་སྤྱོད་པ། །རིག་སྔགས་འདི་ལ་བསླབས་ནས་མཁས་པས་བྱང་ཆུབ་རེག །འདུས་བྱས་བདེ་དང་འདུས་མ་བྱས་བདེ་གང་ཡིན་པ། །བདེ་བ་དེ་ཀུན་འདི་ལས
Chinese
‘菩萨行持，连同波罗蜜多，被视为善知识。’ 菩萨最初行持的处所是哪里？以增上的意乐趣入殊胜的佛陀菩提。善良的弟子，恭敬的喇嘛们，应当恒常依止上师智者。为何如此？因为智者的功德由此而生。他们宣示般若波罗蜜多。 第二，听闻此法的利益： 如经中所说：‘有人进入寂静的道路，走了许多由旬，看到牧人边界处丰盛的森林，心想：这些是靠近村庄和城市的标志。’ 气息得以恢复，没有盗贼的恐惧。 同样，那些寻求圆满菩提的大士们，听闻这般若波罗蜜多，便能获得气息的恢复，无所畏惧。既非阿罗汉地，亦非缘觉地。 如果有人为了观看大海而前行，如果看到树木、森林和山脉，心想：如果没看到这些标志，大海就近在咫尺了，对此毫无怀疑。 同样，那些进入殊胜菩提的胜者们，应当听闻这般若波罗蜜多。即使没有被导师亲自授记，证得佛陀菩提也不会遥远。 春天来临，树木的叶子凋落，枝干不久便会生长出果实和花朵。 谁能得到这般若波罗蜜多，不久便能获得导师们的菩提。 例如，怀孕的妇女感到痛苦和危险，这意味着她的分娩期临近。 同样，菩萨听闻胜者的智慧，生起欢喜和渴望，很快就能证得菩提。’ 第三，学习词句和意义的利益，分为执持词句的利益和学习意义的利益。 第一： 如经中所说：‘般若波罗蜜多是众生的怙主，谁能恭敬地行持、执持和证悟它，毒药、武器、火焰和水都不能伤害他。魔和魔的眷属也无法找到机会。’ 第二： 如经中所说：‘学习此明咒，将成为无上的药王。’ 那些以利益和慈悲之心行持的人，学习此明咒后，智者将证得菩提。 无论是有为的安乐还是无为的安乐，一切安乐都由此而生。
English
'Bodhisattvas' conduct, together with the pāramitās, is shown as virtuous friendship.' Where is the place where the Bodhisattva first engages in action? With superior intention, they enter the supreme enlightenment of the Buddha. Good disciples, respectful lamas, should always rely on wise teachers. Why? Because the qualities of the wise arise from this. They reveal the Prajñāpāramitā. Second, the benefits of hearing it from that: As it is said: 'A person who enters the solitary path, having traveled many yojanas, sees the abundant forest at the boundary of the herdsman, thinking: These are signs of approaching villages and cities.' Breath is recovered, and there is no fear of thieves. Similarly, those great beings who seek complete enlightenment, by hearing this Prajñāpāramitā, will gain the recovery of breath and be fearless. It is neither the Arhat ground nor the Pratyekabuddha ground. If someone goes to see the ocean, if they see trees, forests, and mountains, thinking: If these signs are not seen, the great ocean is near, there is no doubt about it. Similarly, those victors who have entered the supreme enlightenment should listen to this Prajñāpāramitā. Even if not personally prophesied by the guide, attaining Buddhahood will not be long before one touches it. When spring comes, the leaves of the trees fall, and the branches will soon produce fruits and flowers. Whoever obtains this Prajñāpāramitā will soon attain the enlightenment of the guides. For example, when a pregnant woman feels pain and danger, it means that her delivery time is approaching. Similarly, when a Bodhisattva hears the wisdom of the victors, generating joy and desire, they will quickly touch enlightenment.' Third, the benefits of learning the words and meanings are divided into the benefits of holding the words and the benefits of learning the meanings. First: As it is said: 'The Prajñāpāramitā is the protector of beings, whoever reverently practices, holds, and realizes it, poison, weapons, fire, and water cannot harm them. Demons and their retinues will not find an opportunity either.' Second: As it is said: 'Learning this vidyā-mantra will become the supreme king of medicine.' Those who practice with benefit and compassion, after learning this vidyā-mantra, the wise will attain enlightenment. Whether it is conditioned happiness or unconditioned happiness, all happiness arises from this. --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱ། །ས་བོན་བཏབ་ནས་ས་ལ་གནས་ཏེ་འབྱུང་འགྱུར་བ། །ཚོགས་པ་རྙེད་ནས་རྣམ་མང་གཟུགས་དག་རྣམ་པར་སྐྱེ། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལྔ་བྱང་ཆུབ་ཡོན་ཏན་ཇི་སྙེད་པ། །དེ་དག་ཀུན་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལས་སྐྱེ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་ལམ་གང་ནས་ནི་རྟག་འགྲོ་བ། །ལམ་དེ་ཉིད་ནས་རིན་ཆེན་བདུན་དང་དཔུང་ཚོགས་ཀུན། །གང་ནས་རྒྱལ་བའི་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་འདི་འགྲོ། །དེ་ཉིད་ནས་ནི་ཡོན་ཏན་ཆོས་ཀུན་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བཞི་པ་གཞན་ལ་བསྟན་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། ཇི་སྐད་དུ། ཇི་ལྟར་ 15-10-3a སེང་གེ་རི་སུལ་བསྟེན་ནས་འཇིགས་མེད་པར། །རི་དྭགས་ཕྲ་མོ་མང་སྐྲག་བྱེད་ཅིང་སྒྲ་སྒྲོགས་ལྟར། །མི་ཡི་སེང་གེ་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་བསྟེན་ནས། །མུ་སྟེགས་ཅན་མང་སྐྲག་བྱེད་འཇིགས་མེད་སྒྲ་ཡང་སྒྲོགས། །དཔེར་ན་ནམ་མཁར་གནས་པའི་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ནི། །ས་འདི་སྐེམས་པར་བྱེད་ཅིང་གཟུགས་ཀྱང་རབ་ཏུ་སྟོན། །དེ་བཞིན་ཆོས་རྒྱལ་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་བསྟེན་པ། །སྲིད་པའི་ཆུ་ཀླུང་སྐེམས་ཤིང་ཆོས་ཀྱང་རབ་ཏུ་སྟོན། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། ༈ བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་དབུ་མ་ཤེས་པའི་ཕན་ཡོན། གསུམ་པ་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་དབུ་མ་ཤེས་པའི་ཕན་ཡོན་ལ་གསུམ་སྟེ། གཞི་དབུ་མ་བརྗོད་པ་ཀུན་བྲལ། ལམ་དབུ་མ་མཚན་འཛིན་ལས་གྲོལ། འབྲས་བུ་དབུ་མ་སྤྲོས་ཀུན་ཉེར་ཞི། ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་ལ་མཁས་པར་བྱས་པའི་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་གསུམ་ལས། ༈ གཞི་དབུ་མ་བརྗོད་པ་ཀུན་བྲལ་གྱི་ཕན་ཡོན། དང་པོ་ལ། གཞི་བརྗོད་བྲལ་གྱི་དབུ་མ་ངོས་གཟུང་། དེ་ལ་མཁས་པར་བྱས་པའི་ཕན་ཡོན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་པར་བསྟན། དེ་ལྟར་དཔྱད་པས་ཅིར་ཡང་མ་མཐོང་བ་སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ནི་གཞིའི་དབུ་མར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། དཔེར་ན་རི་མོའི་ལས་ནི་ཡོངས་ཟིན་མིག་མེད་པ། །ཇི་སྲིད་མིག་མ་བྲིས་པར་རྔན་པ་མི་ཐོབ་བཞིན། །གང་ཚེ་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་དང་དཀར་ནག་ཆོས། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་བཤིག་ནས་རྡུལ་ཙམ་མི་དམིགས་ཚེ། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་གྲངས་འགྲོ། །ཞེས་དང་། འདུ་ཤེས་ཚུ་རོལ་ཡིན་ཞེས་འདྲེན་པས་ཡོངས་སུ་སྒྲགས། །འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་བཤིག་ནས་སྤོང་བ་ཕ་རོལ་འགྲོ། །གང་དག་འདུ་ཤེས་བྲལ་བ་འདི་ནི་རྗེས་ཐོབ་པ། །དེ་དག་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ནས་སྟོན་པའི་བཀའ་ལ་གནས། །ཤེས་(ཞེས་)དང་། དཔེར་ན་མདའ་ཡིས་རྒྱ་མཚོའི་གཏིང་ཐུག་ཚོལ་བ་ལྟར། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་བརྟགས་ན་ཕུང་པོའི་གཏིང་མི་རྙེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། གཟུགས་རྣམས་མི་མཐོང་ཚོལ་བ་དག་ཀྱང་མི་མཐོང་ཞིང་། །འདུ་ཤེས་མཐོང་བ་མེད་ལ་སེམས་ 15-10-3b པ་མི་མཐོང་ཞིང་། །ག
Chinese
应知其生起之理。种子播于土，依土而生发；积聚诸缘，则生起种种形相；五度圆满，菩提功德，凡所有者，皆由般若波罗蜜多而生。 转轮圣王从何道而常行？即从此道，得七宝及军队；诸佛之般若波罗蜜多从何道而行？即从此道，功德诸法皆得生起。 如是说。第四，开示他人的利益是：如经所说： 如狮子依山洞而无畏，小兽惊恐而吼叫；人中狮子依般若波罗蜜多，则能使外道惊恐，发出无畏之声。譬如住于虚空的日光，能使大地干燥，显现万物；如是法王依般若波罗蜜多，能使有海枯竭，显现诸法。 如是说。 通达所诠之义中观的利益 第三，通达所诠之义中观的利益有三：基中观，远离一切言说；道中观，解脱于名相执着；果中观，一切戏论寂灭。精通这三者，有三种利益。 基中观，远离一切言说的利益 第一，认识基之离言中观，精通此者，能获利益。第一点又分为两部分：首先要说明，必须以分别慧进行观察；如是观察后，一无所见，如无云晴空，此即是基之中观。 第一部分是：如经所说：譬如绘画之事，若无眼睛则不能完成，如不画眼睛则不得报酬；何时以智慧分析有为、无为、黑白诸法，乃至不见一丝一毫时，于世间则可称为般若波罗蜜多。’ 经中宣说，‘意识是此岸’，分析意识并舍弃，则达彼岸；何人能离意识，此乃后得智，彼等依般若波罗蜜多，安住于佛陀教法之中。 如是说。又如经中说：譬如以箭寻 সমুদ্র（藏文，梵文天城体，samudra，梵文罗马拟音，samudra，海）之深，以智慧分析，亦不能得蕴之底蕴。 如是说。第二部分是：如经所说：不见诸色，寻亦不得见；不见受想，心亦不可见。
English
One should understand how it arises. When a seed is planted in the ground, it grows by relying on the earth; when a collection [of causes and conditions] is gathered, various forms are born. All the perfections and qualities of enlightenment arise from the Perfection of Wisdom. From which path does a universal monarch always travel? It is from that very path that he obtains the seven precious things and the entire army. From which path does the Perfection of Wisdom of the Buddhas proceed? It is from that very path that all qualities and dharmas arise. Thus it was said. Fourth, the benefit of showing [it] to others is: As it is said: Just as a lion, relying on a mountain cave, is fearless, and small animals are frightened and roar; a lion among humans, relying on the Perfection of Wisdom, frightens many non-Buddhists and roars fearlessly. Just as the rays of the sun dwelling in the sky dry up this earth and clearly reveal forms; likewise, a Dharma king, relying on the Perfection of Wisdom, dries up the ocean of existence and clearly reveals the Dharma. Thus it was said. The Benefit of Understanding the Madhyamaka (Middle Way) of the Expressed Meaning Third, the benefits of understanding the Madhyamaka of the expressed meaning are threefold: the ground Madhyamaka, free from all expression; the path Madhyamaka, liberated from clinging to characteristics; the result Madhyamaka, all elaboration completely pacified. Having mastered these three, there are three kinds of benefits. The Benefit of the Ground Madhyamaka, Free from All Expression First, recognizing the ground Madhyamaka, which is free from expression, mastering this brings benefits. The first point is divided into two parts: First, it must be explained that analysis with discriminating wisdom must precede it; after analyzing in this way, seeing nothing at all, like a cloudless sky, this is explained as the Madhyamaka of the ground. The first part is: As it is said: 'For example, the work of painting is not complete without eyes; just as one does not receive payment unless the eyes are painted. When one analyzes conditioned, unconditioned, black, and white dharmas with wisdom, and does not perceive even a particle, in the world, one is counted as the Perfection of Wisdom.' It is proclaimed that 'consciousness is the near shore'; analyzing and abandoning consciousness, one goes to the far shore. Those who are free from consciousness, this is subsequent attainment; they rely on the Perfection of Wisdom and abide in the Buddha's teachings. Thus it was said. And as it is said in the sutra: 'Just as one seeks to reach the bottom of the ocean with an arrow, if one investigates with wisdom, one cannot find the bottom of the aggregates.' Thus it was said. The second part is: As it is said: 'One does not see forms, and even seeking, one does not see them; there is no seeing of feelings and perceptions, and the mind is not seen.' --------------------------------------------------------------------------------