Tibetan
གནས་པའམ། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་བསྐོར་བ་བར་བཅས་སུ་གནས་པའམ། མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་མ་རེག་ཅིང་བར་མེད་པ་གནས། ཕྱོགས་གསུམ་ཆར་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། དབུ་མ་རྒྱན་ལས། དབུས་གནས་རྡུལ་ཕྲན་རྡུལ་གཅིག་ལ། །བལྟས་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ། །རྡུལ་ཕྲན་གཞན་ལ་བལྟ་བ་ཡང་། །དེ་ཉིད་གལ་ཏེ་ཡིན་བརྗོད་ན། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ས་ཆུ་སོགས། །ཇི་ལྟར་རྒྱས་འགྱུར་མ་ཡིན་ནམ། །རྡུལ་ཕྲན་གཞན་ལ་བལྟ་བའི་ངོས། །གལ་ཏེ་གཞན་དུ་འདོད་ན་ནི། །རབ་དུ་ཕྲ་རྡུལ་ཇི་ལྟ་བུར། །གཅིག་བུ་ཤ་ཆས་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། དབུས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་རང་བཞིན་གང་གིས་ཤར་གྱི་རྡུལ་ལ་བལྟས་པ་དེས། ཕྱོགས་གཞན་གྱི་རྡུལ་ལ་ཡང་ལྟས་ན། ཕྱོགས་གཞན་གྱི་རྡུལ་རྣམས་ཀྱང་ཤར་རྡུལ་གྱི་གོ་ས་ན་གནས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ན་རྡུལ་དུ་མ་ཚོགས་ཀྱང་གོང་བུ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་ལ། ཅི་སྟེ་ཉེས་པ་དེ་སྤང་བར་འདོད་ནས། ངོས་གཞན་དང་གཞན་གྱིས་ཕྱོགས་གཞན་ན་གནས་པ་རྣམས་ལ་བལྟས་པར་འདོད་ན། དབུས་རྡུལ་ཆ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བས་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་རང་བཞིན་ཉམས་སོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་མ་གྲུབ་ན་དེས་བརྩམས་པའི་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དོན་ལྔ་རང་བཞིན་མེད་པར་བདེ་བླག་དུ་འགྲུབ་སྟེ། དེ་དག་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། །དེ་དག་མེད་པས་ན། བདག་པོ་དང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར། དབང་ཤེས་ལྔ་མེད་ལ། དེ་དག་མེད་པས་ན་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མེད་པས་ཡིད་ཤེས་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་ཤེས་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །དོན་དང་རྣམ་ཤེས་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་འདི་མ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ནི། གཏན་ཚིགས་འདི་མ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆུ་ཟླ་ལ་སོགས་པ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཅིག་དང་དུ་མའི་བདག་ཉིད་ནི་ཕན་ཚུན་སྤངས་ཏེ་གནས་པས་ཕུང་པོ་གཞན་སེལ་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པ་ཡང་གྲུབ་བོ། །གསུམ་པ་ནི། ལང་གཤེགས་ལས། གཅིག་དང་དུ་མ་ཉིད་སྤངས་པའི། །གཟུགས་ནི་ད་ལྟར་མེ་ལོང་ལ། །སྣང་ཡང་དེ་ན་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་རྒྱུ་ལ་དཔྱོད་པ་རྡོ་རྗེ་གཟེགས་མ་ལ་གསུམ་གྱི། དང་པོ་རྟགས་དགོད་པ་ནི། བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ནི། དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན། གཞི་ལམ་སོགས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་མཐའ་བཞིའི་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་ལོ། །ཞེས་པ་ཁྱབ་བྱེད་མ་དམིགས་པའོ། །གཉིས་པ་ཚུལ་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཕྱོགས་ཆོས་ནི། བདག་ལས་སྐྱེ་ན་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་དང་། ཐུག་པ་མེད་པ་དང་། ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་ཅིང་། རང་ཉིད་རང་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །གཞན་ལས་སྐྱེ་ན་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ལས་འབྲས་བུ་དང་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་སྐྱེ་བ་དང་། མེ་ལྕེ་དང་མུན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་འབྲས་སུ་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་ན། གཉིས་ཀ་ལ་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། རེ་རེ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་གཉིས་ཀ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། བྱེ་མ་རེ་རེ་ལས་ཏིལ་མར་མི་འབྱུང་ན། དུ་མ་ཚོགས་པ་ལས་ཀྱང་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་མེད་ལས་འབྱུང་ན་ཡུལ་དུས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའམ། ལན་ཅིག་ཀྱང་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་སྟེ། རྒྱུ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་མ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མཐའ་བཞི་ལས་གཞན་པའི་སྐྱེ་བའི་རྣམ་རྟོག་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེ་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །གཞུང་འདི་གཏན་ཚིགས་ལ་སྦྱོར་བ་མཁས་པའི་དབང་པོ་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལས་དབུ་མ་སྣང་བར་བཤད་ཅིང་། དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དུ་མས་འབྲངས་ཤིང་འདིར་ཡང་དེ་དང་མཐུན་པར་བཤད་མོད། འགྲེལ་ཆེན་གཉིས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་དམ་བཅའ་བཞི་སྟོན་བྱེད་དུ་སྦྱར་ནས་རིགས་པ་ཟུར་ནས་ཁ་བསྐོང་བར་མཛད་དོ། །གསུམ་པ་འབྲས་བུ་ལ་དཔྱོད་པ་ཡོད་མེད་སྐྱེ་འགོག་ལ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ནི། ཡོད་པའམ་མེད་པ་གང་ཡང་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན། གཞི་ལམ་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་མེད་གང་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་ཕྱོགས་ཆོས་ནི། ཡོད་པ་ནི་མི་སྐྱེ་སྟེ། གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཡོད་པ་སྐྱེ་བ་ལ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ལ་རྐྱེན་གྱིས་བྱ་བ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་མ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུས་སྐྱེད་བྱ་ལ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ལས་གཞན་པའི་ཕུང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། རྩ་ཤེར་ལས། འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན། །རྒྱུས་ནི་ཅི་ཞིག་བསྐྱེད་པར་བྱེད། །འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན། །རྒྱུས་ནི་ཅི་ཞིག་བསྐྱེད་པར་བྱེད། །ཅེས་སོ། །བཞི་པ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རྟགས་ལ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ནི། གང་རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་པ་དེ་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་དེ། དཔེར་ན་སྔགས་དང་སྨན་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་སྒྱུ་མ་བཞིན། གཞི་ལམ་སོགས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་འགལ་ཁྱབ་དམིགས་པའོ། །གཉིས་པ་ཕྱོགས་ཆོས་ནི། ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་རང་རང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བར་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་ལ། གཞན་དུ་ན་རྒྱུ་མེད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ། བདེན་པར་ཡོད་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་བྱ་བ་མི་འཇུག་སྟེ། རང་བཞིན་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པ་ལས། གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་མ་སྐྱེས། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་ཡོད་མ་ཡིན། །རྐྱེན་ལ་རག་ལས་གང་དེ་སྟོང་པར་བཤད། །གང་ཞིག་སྟོང་ཉིད་ཤེས་དེ་བག་ཡོད་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཤིང་། རྩ་ཤེར་ལས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །དེ་ནི་རྟེན་ནས་བདགས་པ་སྟེ། །དེ་ཉིད་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །གཉིས་པ། དང་བ་ལས་གུས་པ་ནི། དང་བ་ལས་ཅི་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡུམ་དེ་ལ་རབ་ཏུ་དང་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་གུས་པར་བྱེད་དོ། །སུ་ཞིག་ཅེ་ན། ཡུམ་དེའི་ཡོན་ཏན་འཕགས་བཞི་སྐྲུན་པ་སོགས་ལ་མངོན་པར་འདོད་པའི་གང་ཟག་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་གཉིས་ཀ་ཡང་ངོ་། །གང་ལ་ན། ཤེར་ཕྱིན་དེ་དང་དེ་ལ་བ རྟེན་པའི་གསུང་རབ་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་པ་སོགས་ལ་ཞེས་སམ་ཡང་ན། དེ་དང་ཞེས་པ་གཞུང་ཤེར་ཕྱིན་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པ། དེའི་དོན་བསྡུས་པའི་བསྟན་བཅོས་སམ། དེ་དང་བརྗོད་བྱ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་མདོ་སྡེ་གཞན་རྣམས་སོ། །གང་གི་དོན་དུ་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཚིག་བཟུང་བ་དང་། ཐོས་པ་སོགས་ཀྱིས་དོན་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུའོ། །གསུམ་པ་ནི། གུས་པའི་འོག་དུ་ཅི་བྱ་ཞེ་ན། གུས་པར་བྱས་པ་དེ་ནས་ལེགས་པའི་མཆོག་རྣམ་མཁྱེན་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཚུལ་ཇི་ལྟར་ན། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སོགས་པས་བསམ་པ་དང་། སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའི་རིམ་གྱིས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གང་གི་ཕྱིར། ཐོས་པ་ལས་དང་། དང་བ་ལས་གུས། གུས་པ་ལས་ལེགས་པའི་མཆོག་ཐོབ་པ་དེའི་ཕྱིར་ཅེས་སོ། །འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། ལན་ཅིག་ཙམ་ཡང་བསམ་དག་པས། ཁྱོད་ལ་
Chinese
或者，按照毗婆沙师的观点，是围绕着有间隔地存在，或者，按照经部师的观点，是不接触且无间隔地存在。这三种方式都不合理。如《中观庄严论》中所说：“中央安住微尘一，所视自性为何者，观视他方微尘亦，若谓彼性即是者，如是则地水等物，如何增长非应耶？观视他方微尘面，若谓异于此面者，极微细尘如何能，成为无分一体性？”如是所说，中央的微尘以何种自性观视东方的微尘，若以同样的自性观视其他方向的微尘，那么其他方向的微尘也应位于东方微尘的位置。如果是这样，即使聚集了许多微尘，也不会增长成团块。如果想要避免这个过失，认为以不同的面观视位于其他方向的微尘，那么中央的微尘就会变成有部分的，从而丧失了微尘的自性。如果极微尘不存在，那么由它所组成的有支分的物质，以及眼等五根和色等五境，就会轻易地被证明为无自性，因为它们是极微尘积累的自性。由于这些不存在，由于没有自主者和所缘的因，所以五根识也不存在。由于这些不存在，由于没有等无间缘，所以意识也无自性。因此，识也不存在。由于没有其他独立于境和识的实有存在，所以这个论证不是不成立的。第二，这个论证不是不确定的，因为水月等存在于同品中。而且，一和多的自性是互相排斥而存在的，所以通过排除其他蕴，也成立了从异品中的退还。第三，如《楞伽经》中所说：“一与多性相舍离，色如现在于镜中，显现然彼处非有，如是诸法之自性。”第二，以因进行分析的金刚屑中分三：第一，立宗：从自、他、二者和无因而生是不存在的，因此，胜义中生是不存在的，例如兔角。基、道等
English
Or, according to the Vaibhashikas, it exists with intervals around it, or, according to the Sautrantikas, it exists without touching and without intervals. All three ways are unreasonable. As it is said in the Ornament of the Middle Way: "The nature of the central atom, with which it looks at one atom, if it also looks at other atoms with that same nature, then how can earth, water, etc., not grow? If you say that the face of looking at other atoms is different, then how can the extremely fine atom become a single indivisible entity?" As it is said, with whatever nature the central atom looks at the eastern atom, if it also looks at the atoms in other directions with the same nature, then the atoms in other directions should also be located in the position of the eastern atom. If this is the case, even if many atoms gather, they will not grow into a lump. If you want to avoid this fault and think that you are looking at the atoms located in other directions with different faces, then the central atom will become partial, thus losing the nature of the atom. If the extremely fine atom does not exist, then the substances with limbs composed of it, as well as the five senses such as the eye and the five objects such as form, will be easily proved to be without self-nature, because they are the nature of the accumulation of extremely fine atoms. Because these do not exist, because there is no independent agent and object of perception, the five sense consciousnesses do not exist. Because these do not exist, because there is no immediately preceding condition, the mind consciousness is also without self-nature. Therefore, consciousness does not exist. Since there is no other real existence independent of objects and consciousness, this argument is not unestablished. Second, this argument is not uncertain, because water moons and the like exist in the same category. Moreover, the nature of one and many exists in mutual exclusion, so by excluding other aggregates, it is also established that it retreats from the opposite category. Third, as it is said in the Lankavatara Sutra: "The nature of one and many is abandoned, the form is now in the mirror, it appears but is not there, so is the nature of things." Second, the Vajra Splinters that analyze the cause are divided into three: First, establishing the thesis: It is impossible to arise from self, other, both, and without cause, therefore, there is no arising in the ultimate sense, like a rabbit's horn. Base, path, etc.
Chinese
那些有情众生也脱离了四边的生。这是不观察周遍性的缘故。第二，为了成立宗义，立宗的法相是：如果从自性产生，那么产生就没有意义，并且没有穷尽，并且永远不会产生变化等等过失，而且自己对自己做也是相违的，因此也是不合理的。如果从他性产生，那么从因和非因的一切都会产生果和非果的一切，而且火焰和黑暗等等不相容的事物也会太过分地成为因果。如果从二者产生，那么就会变成对二者都说的过失，而且因为从每一个都不能产生，所以从二者也不能产生，就像从每一粒沙子都不能产生芝麻油，那么从众多聚集在一起也不能产生一样。如果从无因产生，那么就会在一切时间和地点产生，或者一次也不会产生，因为因没有差别。第二，不是不定因，因为不可能有四边之外的产生的分别念。第三是：非从自性非从他，非从二者非无因，任何事物无论在哪里，产生永远不存在。如此说。这部论典结合理证，大学者寂护在《中观光明论》中阐述，之后许多印度和藏地的学者都遵循，这里也与此一致地阐述。但两大注释将遮止产生的四个誓言作为能立，并从其他方面补充了理证。第三，观察果，对于有无生灭的遮止，分为三部分，第一是：无论是有还是无都不产生，那在胜义谛中是没有产生的，例如石女的儿子一样。基、道等等的事物，无论是有还是无，也都不产生。第二，立宗的法相是：已有的不产生，因为对于已成立的事物，成立是不允许的，而且已有的产生也没有必要。没有的也不产生，因为对于它，缘起的作用不适用，而且也会太过分地导致兔子角等等也产生。第二，不是不定因，因为在因所生之物中，没有有和无之外的蕴。第三是，出自《根本慧论》：如果果的自性存在，那么因有什么用呢？
English
Those sentient beings are also free from the four extremes of arising. This is because the pervasive is not observed. Second, to establish the proposition, the aspect of the subject is: if it arises from itself, then arising is meaningless, and there is no end, and it will never change, etc., and it is also contradictory for oneself to do to oneself, so it is also unreasonable. If it arises from other, then from all causes and non-causes, all fruits and non-fruits will arise, and incompatible things such as flames and darkness will also become excessively cause and effect. If it arises from both, then it will become a fault spoken to both, and because it cannot arise from each one, it cannot arise from both, just as sesame oil cannot arise from each grain of sand, so it cannot arise from many gathered together. If it arises from no cause, then it will arise at all times and places, or it will not arise even once, because there is no difference in cause. Second, it is not an uncertain reason, because it is impossible to have a conceptualization of arising other than the four extremes. The third is: not from self, not from other, not from both, not from no cause, whatever things are, wherever they are, arising never exists. So it is said. This treatise combines reasoning, and the great scholar Kamalaśīla explained it in the *Madhyamaka Āloka*, and after that many Indian and Tibetan scholars followed it, and here it is also explained in accordance with it. But the two great commentaries apply the four vows to prevent arising as the establisher, and supplement the reasoning from other aspects. Third, examining the fruit, the prevention of arising from existence and non-existence is divided into three parts, the first is: whether it exists or does not exist, it does not arise, that is, there is no arising in the ultimate sense, like the son of a barren woman. Things like the ground, path, etc., whether they exist or do not exist, also do not arise. Second, the aspect of the subject is: what exists does not arise, because it is not permissible to establish what has already been established, and there is no need for what exists to arise. What does not exist also does not arise, because the function of conditions does not apply to it, and it would also be too extreme to lead to the arising of rabbit horns, etc. Second, it is not an uncertain reason, because in the object produced by the cause, there is no aggregate other than existence and non-existence. The third is, from the *Root Wisdom Treatise*: If the self-nature of the fruit exists, then what is the use of the cause?