Tibetan
མ་ཡང་མ་བྱུང་མ་མྱོང་བས་ན་འབྱུང་བ་འབྲས་བུའི་གཟུགས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་གནས་པ་ཐ་གྲུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ན་ཆེན་པོ། འབྲས་བུའི་གཟུགས་རྣམས་བརྟེན་པ་དང་། སྡུད་པ་དང་། སྨིན་པ་དང་། བསྐྱོད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་བཞི་ལས་མང་མི་དགོས་ཤིང་། ཉུང་ན་མི་ནུས་པས་བཞི་ཉིད་དོ། །རེག་བྱའི་ཁམས་ནི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་འགྱུར་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ལྷག་མ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དགུ་པོ་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཕེལ་བ་བྱུང་བ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་གཟུགས་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །རྣམ་རིག་མིན་པའང་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་དག་འབྱུང་འགྱུར་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ། །ཞེས་བཤད་དོ། །མདོ་སྡེ་པ་དང་ཐེག་ཆེན་པ་རྣམས་ལུས་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇུག་པའི་སེམས་བྱུང་སེམས་པ་ལ་འདོད། དེ་ཡང་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེ་བར་འདོགས་པས་འབྱུང་འགྱུར་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་སུ་འདོད་ཅེས་པ་སེམས་སེམས་བྱུང་རྫས་གཅིག་ཏུ་འདོད་པའི་ལུགས་ལ་རུང་ཞིང་། ཐ་དད་དུ་འདོད་པའི་ལུགས་ལ་མི་རུང་ངོ་། །བཞི་པ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ལ་དཔྱད་པ་ནི། གཟུགས་སོགས་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཙམ་རིག་ཅིང་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ནི་སེམས་ཡིན་ལ། བདེ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཡིད་དུ་འོང་མི་འོང་སོགས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པ་ནི་སེམས་བྱུང་སྟེ། དབུས་མཐར། དེ་ལ་དོན་མཐོང་རྣམ་པར་ཤེས། །དེའི་ཁྱད་པར་སེམས་ལས་བྱུང་། །ཞེས་བཤད་དོ། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྫས་གཅིག་སྟེ། བློ་གཅིག་ཉིད་དོན་གྱི་ངོ་བོ་རིག་པའི་ཆ་ནས་སེམས་དང་། ཁྱད་པར་རིག་པའི་ཆ་ནས་སེམས་བྱུང་དུ་བཞག་གོ །ལུང་ཡང་མདོ་སྡེ་རྒྱན་དུ། སེམས་ཉིད་གཉིས་སུ་སྣང་བ་སྟེ། །དེ་བཞིན་ཆགས་སོགས་སྣང་བའམ། །དད་ལ་སོགས་པ་སྣང་བར་འདོད། །ཉོན་མོངས་དགེ་ཆོས་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། །འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ནི། སེམས་སེམས་བྱུང་རྫས་ཐ་དད་པ་བཞེད་དེ། བསྡུ་བར་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་གང་ལ་ལ་མིང་ལས་སེམས་ཙམ་ཞིག་རྫས་སུ་ཡོད་ཀྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་འདོད་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་སོགས་རྒྱས་པར་བཀག་ནས་མཐར་མཇུག་བསྡུ་བར། ལྔ་ཉིད་འཐད་པ་མེད་ཕྱིར་དང་། །དེའི་གནས་སྐབས་སྐྱོན་ཕྱིར་དང་། །བྱེད་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་མེད་ཕྱིར་དང་། །ལུང་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་སེམས་སེམས་བྱུང་རྫས་གཅིག་ན། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་བྱུང་གི་ཕུང་པོ་གསུམ་ནི་རྣམ་ཤེས་ཕུང་པོར་འདུས་པས། ཕུང་པོ་ལྔ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ། ། གལ་ཏེ་སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པར་འཇོག་གོ་ཞེ་ན། གནས་སྐབས་དེ་སེམས་ལས་ཐ་དད་ན་སེམས་སེམས་བྱུང་རྫས་གཅིག་ཏུ་འགལ་ཞིང་། ཐ་མི་དད་ན་སྐྱོན་སྔ་མ་ལས་མི་འདའོ། །ཡང་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལས་གནས་སྐབས་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེད་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་བྱུང་སྣ་ཚོགས་སུ་འདོད་པ་མི་རིགས་སོ། །གཞན་ཡང་སེམས་འདི་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་ལུང་དང་ཡང་འགལ་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སེམས་བྱུང་རྣམས་སེམས་ལས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན། དེས་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱས་པ་རིགས་ཏེ། དཔེར་ན། གསེར་དང་རང་བཞིན་ནི་ཐ་མི་དད་ན་གང་ཞིག་གང་གིས་འཆིང་སྟེ། རང་ཉིད་ལ་རང་ཉིད་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་པ་དབང་པོས་ཡུལ་འཛིན་ཚུལ་དཔྱད་པ་ནི། མིག་དང་ཡིད་དང་རྣ་བ་གསུམ་གྱིས་ཡུལ་དང་མ་ཕྲད་པར་ཡུལ་འཛིན་ཏེ། ཡིད་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་མེད་ལ། མིག་དང་རྣ་བས་རྒྱང་རིང་པོའི་ཆུ་རླུང་གི་ཁ་དོག་མཐོང་བ་དང་། སྒྲ་ཐོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་སྣ་ལྕེ་ལུས་གསུམ་གྱི་ཡུལ་དང་ཕྲད་ནས་འཛིན་ཏེ། ལྕེ་ལ་མ་རེག་པར་ཁམ་ཟས་ཀྱི་རོ་མི་མྱོང་ཞིང་། ལུས་ལ་མ་རེག་པར་རེག་བྱ་མི་ཚོར་ལ། དབུགས་མ་བརྔུབས་པར་སྣས་དྲི་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཅི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་འདི་དག་གིས་རང་གི་ཚད་དང་མཉམ་པའི་དོན་འཛིན་ནམ། འོན་ཏེ་མི་མཉམ་པའི་དོན་འཛིན་ཞེ་ན། སྣ་ལྕེ་ལུས་གསུམ་གྱིས་ནི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མཉམ་པ་འཛིན་པར་འདོད་ལ། མིག་དང་རྣ་བ་ནི་མ་ངེས་ཏེ། རེས་འགའ་ནི་ཆུང་ངུས་ཏེ་སྐྲའི་རྩེ་མོ་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ། །རེས་འགའ་ནི་མཉམ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་རྒུན་འབྲུམ་གྱི་འབྲས་བུ་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ། །རེས་འགའ་ནི་ཆེ་བ་སྟེ། མིག་ཕྱེ་བ་ཙམ་གྱིས་རི་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་ཡང་འབྲུག་སྒྲ་དང་། སྦྲང་བུའི་སྒྲ་ཐོས་པ་ལྟ་བུར་རིགས་པས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དྲུག་པ་གྲུབ་མཐའི་འདོད་ཚུལ་དཔྱད་པ་ནི། བྱེ་བྲག་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་གཟུང་བ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དང་འཛིན་པ་ནང་གི་ཤེས་པ་དག་དུས་མཉམ་ཐུག་ཕྲད་དུ་འཛིན་པར་འདོད་ལ། མདོ
Chinese
由于未曾产生也未曾经历，因此，产生之物遍布于果实之形，由于其范围广大，故称之为大。果实之形依赖、聚集、成熟和运动，四者不可或缺，少则无能为力，因此只有四种。触觉之界分为生起之物和所生之物两种，之前已经阐述过了。其余九种色界皆由生起之物所转化而来，因为它们依赖于生、住、增、生。因此，也称之为果实之形。非表色法，有部宗认为其自性为所生之物，因为经中说：大种是其因。经部宗和和大众部则认为，身语的表色法和与之俱生的心所即是心。它们依赖于生起之物而存在，故称之为所生之物。所谓认为是心，适用于心与心所为一体的宗派，不适用于认为二者是不同的宗派。第四，关于心与心所的分析：仅仅认识事物之本体并完全断定者是心，而认识乐等状态、如意不如意等事物之差别者是心所。如《中边分别论》中说：于彼见义为识，彼之差别为心所生。心与心所为一体，同一智慧从认识事物本体的角度而言是心，从认识事物差别的角度而言是心所。经中也引用《经庄严论》说：心性显现为二，如贪等显现或信等显现，烦恼善法皆非实有。圣者无著认为，心与心所是不同的实体。在《摄事品》中，他驳斥了某些沙门和婆罗门的主张，他们认为只有心是实有，而心所并非实有。他广泛地驳斥了这些观点，并在最后总结说：五者皆不合理，因为彼之时机有过失，因为作者没有差别，因为与经相违。其含义是，心与心
English
Since it has neither arisen nor been experienced, the arising pervades all forms of fruit, and because its scope is vast, it is called great. The forms of fruit rely on, gather, ripen, and move, and four are indispensable; if there are fewer, they are powerless, so there are only four. The realm of touch is divided into two types: arising and what arises, which has been explained before. The remaining nine realms of form are all transformed from what arises, because they depend on birth, abiding, increase, and arising. Therefore, it is also called the form of fruit. Non-manifestation is considered by the Vaibhashikas to be of the nature of what arises, because it is said in the sutras: The great elements are its cause. The Sutrantikas and Mahasanghikas consider the manifestations of body and speech and the mental factors that arise together with them to be mind. They rely on what arises and are closely attached to it, so they are called what arises. The so-called belief that it is mind is applicable to the school that considers mind and mental factors to be one entity, but not to the school that considers them to be different. Fourth, regarding the analysis of mind and mental factors: that which merely recognizes the essence of things such as form and completely determines it is mind, while that which recognizes the differences of things such as states of pleasure, agreeableness, and disagreeableness is a mental factor. As it is said in the Madhyantavibhaga: Seeing the meaning in that is consciousness, and the difference of that is born from the mind. Mind and mental factors are one entity; the same wisdom is mind from the perspective of recognizing the essence of things, and it is a mental factor from the perspective of recognizing the differences of things. The sutras also quote the Sutra Ornament, saying: The nature of mind appears as two, such as the appearance of attachment and so on, or the appearance of faith and so on; afflictions and virtuous dharmas are all unreal. The noble Asanga believes that mind and mental factors are different entities. In the Samgrahavastu, he refutes the claims of certain shramanas and brahmins who believe that only mind is real, while mental factors are not real. He extensively refutes these views and concludes by saying: The five are all unreasonable, because there is fault in that occasion, because there is no difference in the author, and because it contradicts the sutras. The meaning is that mind and mind
Chinese
如果（心和心所）是单一实体，那么受等三个心所的蕴包含在识蕴中，这样五蕴的说法就不合理了。如果说，感受等是心本身的状态差别所致，如果这些状态与心是不同的，那么心和心所作为一个实体就相矛盾；如果不是不同的，那么就无法避免之前的错误。而且，由于在一个刹那间，没有使状态转变为多种状态的能动因的差别，因此将心的状态视为感受等多种心所也是不合理的。此外，这与“心长期以来一直被贪欲所染污”等经文也相矛盾。如果贪欲等心所与心是不同的，那么它们使心受到染污是合理的。例如，如果金和它的本性不是不同的，那么什么用什么来束缚呢？因为自己对自己起作用是矛盾的。第五，分析根如何执持对境：眼、意、耳这三种根不与对境接触而执持对境。因为意不是有色物，所以没有接触。眼和耳能看到远处的云雾颜色，听到声音。除此之外，鼻、舌、身这三种根与对境接触后执持对境。舌头不接触食物就无法品尝味道，身体不接触所触就无法感受到，鼻子不吸气就无法执持气味。还有，眼等根是以与其自身大小相同的对境来执持，还是以不相同的对境来执持呢？鼻、舌、身这三种根认为，执持与根的微尘数量相同的对境的微尘。眼和耳则不确定。有时是小的，例如看到头发尖端。有时是相同的，例如看到葡萄的果实。有时是大的，例如睁开眼睛就看到山。同样，耳朵听到雷声和蜜蜂的声音，也应以理智来类比。第六，分析宗派的观点：毗婆沙宗认为，所取的外境和能取的内在意识同时相遇并执持。
English
If (mind and mental factors) are a single entity, then the three aggregates of mental factors, such as feeling, are included in the aggregate of consciousness, so the doctrine of the five aggregates becomes unreasonable. If it is said that feelings, etc., are established from the specific states of the mind itself, if these states are different from the mind, then it contradicts the mind and mental factors being a single entity; if they are not different, then the previous fault cannot be avoided. Moreover, since there is no difference in the efficient cause that transforms states into various states in a single moment, it is also unreasonable to regard the states of mind as various mental factors such as feeling. Furthermore, this also contradicts scriptures such as "the mind has long been defiled by desire." If mental factors such as desire are different from the mind, then it is reasonable for them to defile the mind. For example, if gold and its nature are not different, then what binds what? Because it is contradictory for oneself to act on oneself. Fifth, analyzing how the senses grasp objects: the three senses of eye, mind, and ear grasp objects without contacting them. Because the mind is not a material object, there is no contact. The eye and ear can see the color of distant clouds and hear sounds. Other than that, the three senses of nose, tongue, and body grasp objects after contacting them. The tongue cannot taste the flavor of food without touching it, the body cannot feel the tangible without touching it, and the nose cannot grasp the smell without inhaling. Also, do these senses, such as the eye, grasp objects that are the same size as themselves, or do they grasp objects that are not the same size? The three senses of nose, tongue, and body believe that they grasp the same number of atoms of the object as the number of atoms of the sense. The eye and ear are uncertain. Sometimes it is small, such as seeing the tip of a hair. Sometimes it is the same, such as seeing a grape. Sometimes it is large, such as seeing a mountain as soon as you open your eyes. Similarly, hearing the sound of thunder and the sound of a bee with the ear should also be analogized with reason. Sixth, analyzing the views of philosophical schools: The Vaibhashika school believes that the apprehended external object and the apprehending internal consciousness meet and grasp simultaneously.