Tibetan
མེད་མོད་ཐ་སྙད་དུ་ཇི་ལྟར་མེད་ཅེ་ན། ཕྱི་ནང་གི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་འགྲོ་བར་འདོད་པས་ཤིང་གི་ཡལ་ག་སྔ་མ་བཏང་ནས་ཡལ་ག་ཕྱི་མ་བསྙགས་ཏེ་མ་ཟིན་པ་ལྟར། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པས། དངོས་པོ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྐྱེ་བོ་གནག་རྫིའི་བར་ལ་གྲགས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་སོགས་རྣམས་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ། རྟོག་གེ་ངན་པས་གནས་ལུགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས།བདེན་པ་གཉིས་ཀ་ལས་ཉམས་ཏེ་ལྟ་བ་ངན་པའི་གཡང་ས་ཆེན་པོར་ལྷུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་པས་མི་གནོད་པར་བསྟན་པ་ནི། མིག་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་མཐོང་བ་ཡིས། །རབ་རིབ་མེད་ཤེས་ལ་གནོད་མིན་ཇི་ལྟར། །དེ་བཞིན་དྲི་མེད་ཡེ་ཤེས་སྤངས་པའི་བློས། །དྲི་མེད་བློ་ལ་གནོད་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་དགག་པ་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟིགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་དགག་པ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་ཀྱིས་བསླད་པའི་མིག་ཅན་གྱིས་མཐོང་བ་ཡིས། རབ་རིབ་མེད་པའི་ཤེས་པས་མཐོང་བ་ལ་གནོད་པ་མིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། དྲི་མ་མེད་པ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྤངས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ལ་འཇུག་པའི་བློས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་སོགས་གྲུབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་། མི་ཤེས་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པའི་འཕགས་པའི་བློའི་ཡུལ་སྐྱེ་མེད་སོགས་ལ་གནོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་སྐབས་སུ་འཇིག་རྟེན་ཚད་མར་བྱེད་པའི་ཕ་རོལ་པོ་ནི་དམ་པ་དག་གིས་བཞད་གད་དུ་བྱ་བར་འོས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་བདེན་གཉིས་སོ་སོའི་ངོ་བོ་ལ། རེ་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཏི་མུག་རང་བཞིན་སྒྲིབ་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། །དེས་གང་བདེན་པར་མཐོང་བའི་བཅོས་མ་དེ། །ཀུན་རྫོབ་བདེན་ཞེས་ཐུབ་པ་དེས་གསུངས་ཏེ། །བཅོས་མར་གྱུར་པའི་དངོས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུའོ། །འདིས་སེམས་ཅན་རྣམས་གནས་ལུགས་ལ་རྨོངས་པར་བྱེད་པས་གཏི་མུག་གོ །དེ་ནི་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་གཞན་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པས་རང་བཞིན་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་ཀུར་རྫོབ་ཅེས་བྱ་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་ཀུན་རྫོབ་དེས་དངོས་པོ་གང་ཞིག་བདེན་པར་མཐོང་ཞིང་ཞེན་པ་དེ་ནི་གནས་ལུགས་ལ་མ་ཞུགས་པས་བཅོས་མ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གཟིགས་པའི་ཐུབ་པ་དེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་མ་རིིག་པའི་དབང་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་བཞག་གོ །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དེའང་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཅོས་མར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་གཟུགས་བརྙན་དང་འདྲ་བར་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་བཞག་གི བདེན་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་བདེན་པར་མངོན་པར་རློམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཤད་མ་ཐག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དེའང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པ་ཙམ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གྱི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་སྣང་གི མཉམ་གཞག་གི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་བ་གཏན་ལོག་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །དང་པོ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་བར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྒོ་ནས་འཁོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་གཟུགས་སོགས་ཆོས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དུ་སྣང་བ་སྐྱེད་པའོ། །དང་པོ་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་གོམས་པས་སྤོང་ངོ་། །ཕྱི་མ་ནི་ཆོས་སུ་བདག་མེད་པ་གོམས་པས་སྤོང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་བདག་མེད་པ་གཉིས་གོམས་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ལྡོག་ལ། དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་ཅིའང་སྣང་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལའང་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་གྱི་སྣང་བ་མངའ་ན་འཁྲུལ་པ་མ་སྤངས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཡུལ་རྫུན་པ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་སྣང་ཡང་བདེན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ནམ་མཁར་སྐྲ་ཤད་དང་ཟླ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ན། འདི་དག་ནི་ཡང་དག་པའི་སྐྲ་ཤད་དང་ཟླ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་འཁྲུལ་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་གཟུགས་སོ
Chinese
如果说在名言中如何不存在呢？外道和内道徒众想要达到卓越的境界，就像放开之前的树枝而攀抓之后的树枝却没有抓住一样。他们想要进入那唯一的真如，完全舍弃了事物，即世间众生乃至牧童之间所共知的生和灭等等，以恶劣的分别念将实相颠倒地妄加臆测，从而从二谛中堕落，落入恶见的巨大悬崖。因此，为了显示世间人不能损害那唯一的真如，（经中说：） “眼为翳障所见者，如何能害无翳识？ 如是离垢智慧心，无垢心识无损害。” 驳斥从他而生，这并不是依世间人的意识而说的驳斥，而是依圣者的见地而说的驳斥。因此，就像被翳障所蒙蔽的眼睛所见，不能损害无翳障的意识所见一样，舍弃了无垢圣者的智慧，执着于世间名言的意识，即使成立了从他而生等等，也不能损害没有无明翳障的圣者智慧的境界，即无生等等。因此，在分别抉择胜义谛的时候，将世间作为量度的外道，是值得圣者们嘲笑的。 第二，关于二谛各自的体性。首先，为了显示世俗谛的自性，（经中说：） “愚昧自性障蔽故，是故称为世俗谛， 由此所见执为真，即是虚假之世俗谛， 如是胜者所宣说，虚假之物即世俗。” 因为它使众生对实相感到迷惑，所以是愚昧。因为它将事物的实相妄加臆测为其他，所以是遮蔽自性之见的世俗。像这样的世俗，它将事物视为真实并执着，那是因为没有进入实相的虚假缘起。那就是世俗谛，如实照见二谛自性的
English
If it is said, how does it not exist in terms of conventions? The non-Buddhist and Buddhist proponents want to attain an excellent state, like letting go of the previous branch of a tree and reaching for the next branch without grasping it. They want to enter that sole Suchness, completely abandoning things, such as the arising and ceasing known among worldly beings and even cowherds, and with bad conceptualizations, they perversely fabricate the reality, thereby falling from both truths and plunging into the great precipice of bad views. Therefore, to show that the sole Suchness cannot be harmed by worldly people, (it is said in the scripture:) "How can what is seen by an eye with a cataract harm the consciousness without a cataract? Likewise, a mind that has abandoned stainless wisdom does not harm the stainless mind." Refuting arising from another is not a refutation spoken in reliance on the consciousness of worldly people, but rather a refutation spoken in reliance on the vision of the noble ones. Therefore, just as what is seen by an eye obscured by a cataract cannot harm what is seen by a consciousness without a cataract, similarly, abandoning the wisdom of the stainless noble ones, the consciousness that engages in worldly conventions, even if it establishes arising from another and so forth, cannot harm the realm of the wisdom of the noble ones without the obscuration of ignorance, which is unborn and so forth. Therefore, when discriminating and analyzing the ultimate truth, the proponents who take the world as a measure are worthy of being laughed at by the noble ones. Second, regarding the nature of each of the two truths. First, to show the nature of the conventional truth, (it is said in the scripture:) "Because ignorance obscures its own nature, it is called conventional truth, Whatever is seen as true by it is a false convention, Thus the Victorious One has declared, false things are conventional." Because it makes beings deluded about reality, it is ignorance. Because it fabricates the reality of things as something else, it is a conventional truth that obscures the vision of its own nature. Such a conventional truth sees things as true and clings to them, because it has not entered into the reality of false dependent arising. That is the conventional truth, which the
Chinese
邬波（Upaka）如是说。 如此，暂且依仗烦恼性的无明，安立世俗谛。 那个世俗谛，也是圣者声闻和独觉以及菩萨们，舍弃烦恼性的无明者，因为他们视如虚假的物体影像一般，所以才安立为仅仅是世俗谛，但并非是真谛，因为没有真实显现的自诩。 刚刚所说的仅仅是世俗谛，也是因为仅仅是无烦恼性的无明普遍运行的缘故，对于具有显现的行境的圣者们来说，在后得的阶段显现，但在等持的阶段则不然，因为一切戏论都寂灭的缘故。 对于不显现的行境的诸佛薄伽梵们来说，则完全不显现，因为一切法以各种方式，戏论的相寂灭的法界自性中现前圆满菩提的缘故，意欲永远断绝心和心所的运行。 这应如何理解呢？ 所谓无明有两种，即烦恼性的和非烦恼性的。 第一种是经由对我和我所的显现执着，而成为轮回之因。 第二种是经由对色等法显现执着，而产生境和有境的显现。 第一种是通过串习人无我而断除。 后一种是通过串习法无我而断除。 诸佛薄伽梵们，因为串习二无我达到究竟，所以两种无明都止息，因此人和法的相什么也不显现。 如果如来们也有色等境的显现，那就成了没有断除错乱，因为显现虚假的境，如同梦等识一般。 如果显现却不执着为真实，因此不会成为错乱，那么就像患有眼翳者见到虚空中发丝和二月等时，因为没有认为“这些是真实的发丝和二月等”而执着，因此就会成为不迷惑的过失。 如果色等
English
Upaka said so. Thus, for the time being, dependent on afflictive ignorance, the conventional truth is established. That conventional truth is also established as merely conventional because noble Śrāvakas, Pratyekabuddhas, and Bodhisattvas who have abandoned afflictive ignorance see it as like an artificial object, an image. It is not the truth, because there is no presumption of being truly manifest. The mere conventional truth just spoken of also appears to noble ones with objects of experience that include appearances in the post-meditation state, because only non-afflictive ignorance is universally practiced. It does not appear in the meditative state, because all elaboration is completely pacified. For the Buddhas, the Bhagavat, who have objects of experience without appearances, it does not appear at all, because all phenomena in every way are manifestly and completely awakened into the essence of the Dharmadhātu, in which the characteristics of elaboration are completely pacified. It is intended to completely reverse the course of mind and mental factors forever. How is this to be understood? There are two kinds of ignorance: afflictive and non-afflictive. The first is the cause of saṃsāra through manifest attachment to self and what belongs to self. The second is what generates the appearance of objects and subjects through manifest attachment to forms and other phenomena. The first is abandoned through familiarity with the selflessness of persons. The latter is abandoned through familiarity with the selflessness of phenomena. The Buddhas, the Bhagavat, have completely reversed both kinds of ignorance because their familiarity with the two selflessnesses is perfected. Therefore, no characteristics of persons or phenomena appear. If the Tathāgatas also have appearances of objects such as forms, then they would not have abandoned delusion, because false objects appear, like the consciousness of dreams and so forth. If they appear but there is no attachment to them as true, then they would not become delusion. When someone with cataracts sees hair streaks and double moons in the sky, it would follow that they are not deluded, because they do not think, "These are real hair streaks and double moons," and are not attached to them. If forms and so on