Tibetan
་ཆགས་པ་དང་སྨྲ་བརྗོད་དང་སེམས་ཀྱིས་བསམ་བློ་མང་དུ་བཏང་བའི་སེམས་ལས་བྱེད་པ་དང་། འགྲོ་ཞིང་འདུག་པའི་སྤྱོད་ལམ་མང་པོ་བྱེད་པ་སྤངས་ཏེ་བརྟག་པར་བྱ། དེ་ལྟར་བྱས་ནས་དེ་ཡིས་འདུ་བ་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་རྣམ་གསུམ་མི་འཁྲུག་པས། རྩ་གསལ་ཞིང་ཐིག་པ་འོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་བརྒྱགས་ཆེ་བའི་དུས་སུ་རྩ་མཐོ་ལ་གྲིམས་པ། ལྟོགས་ཆེ་དུས་རྩ་སྤང་དམའ་ལ་ཞན་པ། གཉིད་ཆགས་པ་དང་། སྨྲ་བརྗོད་མང་བས་རླུང་འཁྲུགས་ཏེ་རྩ་ཡང་རླུང་གི་ནད་དང་མཐུན་པར་འོང་ངོ་། །འགྲོ་འགྲོ་འདུག་འདུག་མང་བས་རྩ་ཡང་འཚུབ་པ་ལྟ་བུ་འོང་ བས་རྐྱེན་དེ་དག་སྤང་ནས་དལ་བར་བྱས་ན་རང་བཞིན་ནད་ཁམས་ཀྱི་རྩ་གང་ཡིན་དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་རང་སོ་ན་གསལ་ལོ། །ད་ལྟར་རྩ་གློ་བུར་དུ་བལྟ་བར་བྱེད་ན་ཡང་དེ་དུས་ནད་པ་དབུགས་རང་མལ་ཚུད་པ་ཅན་དུ་བྱ་སྟེ། ངལ་བ་དང་རྒྱུག་པ་སོགས་ཀྱིས་དབུགས་མལ་དུ་མ་ཚུད་པའི་སྐབས་ན་རྩ་ཡང་འཚུབ་པ་འོང་བས་དབུགས་མ་རྒོད་པའི་སྐབས་སུ་བལྟ་བ་དང་། དབུགས་རྒོད་པའམ་བསྡོམས་པ་སོགས་རྩ་ཡི་དཔང་། དབུགས་ཀྱིས་རྐྱེན་གྱིས་མ་བཏེགས་པའམ་མ་བསྒྱུར་བ་གཅེས་པ་ཡིན་ཏེ་དབུགས་ཀྱི་དབང་ལས་རྩ་གྲིམ་ལྷོད་དུ་འགྱུར་བ་མྱོང་བས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་བལྟ་བའི་དུས་ནི་ནམ་མཁའི་ངོས་ལ་ཉི་འོད་ཤར་བས་ནམ་ལངས་ལ། ས་གཞིའི་ཀླུང་དུ་ཉི་འོད་དངོས་སུ་མ་ཕེབས་པ་ནམ་ལངས་པའི་དང་པོར། སྨྲ་བརྗོད་སོགས་ཀྱིས་ཁོང་བའི་ནང་གི་དབུགས་དྲོན་མོ་ཕྱིར་རིང་དུ་མ་རྒྱུས་པ་དང་། ཁ་སྣར་ཕྱི་རོལ་གྱི་རླུང་ངམ་དབུགས་གྲང་མོ་ནང་དུ་མ་ཤོར་བ་དང་། རང་མལ་ནས་མ་འགུལ་ལ་ཁ་ཟས་མ་ཟོས་པའི་དུས་དེར་ནི། གདགས་སྲིབས་ཀྱི་དབུགས་སྙོམས་པས་ན་དབུགས་ཀྱིས་བཏེགས་ནས་འཕར་བའི་རྩ་རང་མལ་ན་གནས་དུས་བལྟ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་གདགས་སྲིབས་ཞེས་ཉིན་སྲིབས་ཀྱི་བརྡའ་འདི། གདགས་ལྷ་རྗེ་དང་སྲིབས་ནད་པ་གདགས་དོན་ལྔ་དང་སྲིབས་སྣོད་དྲུག་གདགས་གཡས་རྒྱུ་དང་སྲིབས་གཡོན་རྒྱུ། གདགས་ཉིན་མོ་དང་སྲིབས་མཚན་མོ་སྟེ་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་གྱི་དུས་ལྟ་བུ་ནམ་ལངས་སོགས་སུ་འཆད་ཚུལ་སྣ་ ཚོགས་བྱེད་པ་ཡོད་ཀྱང་། སྐབས་འདིར་གདགས་སྲིབས་ནི་ཚ་གྲང་གི་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་མིང་སྟེ། སྤྱོད་ལམ་དྲག་པོས་ཁོང་བར་དྲོད་འབར་ཞིང་དབུགས་རྒོད་པ་ནི་ཚ་བའི་དབུགས་ཏེ་དེའི་དུས་སུ་རྩ་ཡང་གྲིམས་པར་འོང་། ལྟོ་ཆགས་པ་དང་ལུས་གྲང་བ་སོགས་ཀྱིས་ཁོང་པ་གྲང་ཞིང་དབུགས་རྒྱུ་བ་ཞན་པའི་ཚེ་བལྟ་རྩ་ཡང་དེ་དང་འཚམས་པར་ཅུང་ཞན་པར་འ
Chinese
应当舍弃懒惰，多说话，心中思虑过多的精神活动，以及行走坐卧等过多的行为，以便进行诊察。 这样做了之后，三毒（འདུ་བ་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་，vāta-pitta-kapha，风胆涎，风、胆、涎）就不会紊乱，脉象清晰，节律分明。 如果不这样做，饱食的时候脉象高而紧，饥饿的时候脉象沉低而弱。 睡眠不足，多说话会导致风紊乱，脉象也会与风病相似。 过多的行走坐卧也会使脉象变得紊乱，因此要避免这些因素，保持平静，这样才能清楚地了解自身疾病的脉象。 现在如果要突然诊察脉象，也要让病人呼吸平稳。 如果因为疲劳或奔跑等原因导致呼吸不稳，脉象也会变得紊乱，因此要在呼吸平稳的时候进行诊察。 呼吸急促或停滞等是脉象的征兆。 不要让呼吸影响或改变脉象，这一点很重要，因为脉象的紧张和松弛会受到呼吸的影响，这是经验证实的。 第二，诊察的时间是天空出现阳光而天亮，但阳光尚未真正到达地面的清晨。 此时，体内的暖气尚未因说话等原因而散发出去，外界的冷风或冷气尚未进入体内，身体没有活动，也没有进食。 在这种阴阳（གདགས་སྲིབས་，gdags sribs，阴阳）之气平衡的时候，诊察由呼吸推动而跳动的脉象，此时脉象处于自然状态。 阴阳（གདགས་སྲིབས་，gdags sribs，阴阳）是昼夜的代称。 有人说，阳（གདགས་，gdags，阳）代表神灵和主人，阴（སྲིབས་，sribs，阴）代表病人和患者，阳（གདགས་，gdags，阳）代表五脏，阴（སྲིབས་，sribs，阴）代表六腑，阳（གདགས་，gdags，阳）代表右脉，阴（སྲིབས་，sribs，阴）代表左脉，阳（གདགས་，gdags，阳）代表白天，阴（སྲིབས་，sribs，阴）代表夜晚，就像这两者之间的时间，如黎明等。 虽然有各种各样的解释，但在这里，阴阳（གདགས་སྲིབས་，gdags sribs，阴阳）是冷热的象征。 剧烈的行为导致体内发热，呼吸急促是热气，此时脉象也会变得紧张。 饱食或身体受寒等导致体内寒冷，呼吸减弱时，诊察脉象也会与此相应地变得虚弱。
English
One should abandon laziness, excessive talking, mental activities involving excessive thinking, and excessive behaviors such as walking and sitting, in order to examine the pulse. By doing so, the three humors (འདུ་བ་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་，vāta-pitta-kapha，wind-bile-phlegm, wind, bile, phlegm) will not be disturbed, and the pulse will be clear and rhythmic. If this is not done, the pulse will be high and tense when full, and low and weak when hungry. Lack of sleep and excessive talking will disturb the wind, and the pulse will resemble wind disorders. Excessive walking and sitting will also make the pulse erratic. Therefore, avoid these factors and remain calm, so that the natural pulse of the disease can be clearly understood. Now, if one wants to examine the pulse suddenly, the patient should be made to breathe normally. If breathing is not normal due to fatigue or running, the pulse will also be erratic. Therefore, examine the pulse when breathing is not agitated. Rapid or stagnant breathing is a sign of the pulse. It is important not to let breathing affect or alter the pulse, because the tension and relaxation of the pulse are influenced by breathing, which has been proven by experience. Secondly, the time for examination is when the sun shines on the sky and it dawns, but the sunlight has not yet actually reached the ground. At this time, the warm air inside the body has not yet dissipated due to talking, etc., and the cold wind or cold air from outside has not yet entered the body, and the body has not moved or eaten. At this time, when the yin and yang (གདགས་སྲིབས་，gdags sribs，yin and yang) energies are balanced, examine the pulse that is pushed by the breath and beating in its natural state. Yin and yang (གདགས་སྲིབས་，gdags sribs，yin and yang) is a term for day and night. Some say that yang (གདགས་，gdags，yang) represents the deity and the master, and yin (སྲིབས་，sribs，yin) represents the sick person and the patient, yang (གདགས་，gdags，yang) represents the five organs, yin (སྲིབས་，sribs，yin) represents the six bowels, yang (གདགས་，gdags，yang) represents the right pulse, yin (སྲིབས་，sribs，yin) represents the left pulse, yang (གདགས་，gdags，yang) represents the day, and yin (སྲིབས་，sribs，yin) represents the night, like the time between these two, such as dawn. Although there are various explanations, here, yin and yang (གདགས་སྲིབས་，gdags sribs，yin and yang) is a symbol of hot and cold. Vigorous behavior causes heat to flare up in the body, and rapid breathing is hot air, at which time the pulse will also become tense. When the stomach is full or the body is cold, etc., the body becomes cold and breathing weakens, and the pulse should be examined accordingly, and it will become slightly weaker.
Tibetan
བྱུང་བ་མངོན་སུམ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་ནང་མོ་མལ་ནས་མ་འགུལ་གང་སྤྱོད་ལམ་སྙོམས་པས་དབུགས་ཚ་གྲང་སྙོམས་ལ། དེའི་དབང་གི་ནད་གཞིའི་རྩ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་འཕྲལ་གྱི་དབུགས་ལ་བརྟེན་པའི་རྩ་རྒྱུད་དྲག་དལ་མི་འོང་བས་དུས་དེར་འདྲ་རྩ་བལྟ་བའི་དུས་ཡིན་ཞེས་བསྟན་ལ། ནམ་ལངས་དངོས་མིན་ཡང་གློ་བུར་ནམ་ཡིན་བལྟར་རུང་མོད། ནམ་ལངས་དུས་ལྟ་བུ་གསལ་ཆ་མི་ཆེའོ། །གསུམ་པ་བལྟ་གནས་ནི། ལག་པའི་མཁྲིག་མ་ལ་མཉེར་མ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། ལག་པའི་རྩ་བར་ཡོད་པའི་མཉེར་མ་དང་པོ་ནས་ནད་པ་རང་གི་མཐེ་བོང་གི་ཚིགས་མཚམས་དང་སེན་མོའི་དྲེག་པ་དཀར་ནག་གི་མཚམས་ཀྱི་བར་ཆ་ལ་ཚོན་གང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡི་ཚད་ཙམ་མར་བཅལ་བའི་བར་དེར་དོན་སྣོད་དྲུག་གི་རྩ་ཆ་མཉམ་པར་རྒྱུ་བས་ན་དེར་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་མཁྲིག་མཉེར་དང་པོ་ནས་ཚོན་གང་མར་གཞལ་བའི་སྣ་དང་ལག་པའི་རུས་པ་འབུར་པོ་ཐད་ཀར་འོང་བས། རུས་པ་འབུར་པོའི་ལྡེབས་ཞེས་མི་ནོར་བའི་གཟེར་བཤད་པའོ། །དེ་ལྟར་མཁྲིག་མཉེར་དང་པོ་དང་། རུས་པ་འབུར་པོའི་བར་གྱི་ཆ་ཚོན་གང་པོ་དེ་ ལ་ཆ་གསུམ་བགོས་པའི་གནས་དེ་ལ་རྒྱ་ནག་སྐད་དུ་ཚུན་ཀྭན་ཆི་ཞེས་གྲགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་སོར་མོ་གསུམ་གྱིས་བརྟག་ཚེ་གནས་ཀྱི་མིང་གནས་ཅན་སོར་མོ་གསུམ་ལ་བཏགས་ཏེ་མཛུབ་མོ་ལ་ཚོན་གུང་མོ་ལ་ཀན། སྲིན་ལག་ལ་ཆག་ཅེས་ཟུར་ཆག་པའི་བརྡ་བྱས་པ་དེ་དག་ཆ་ཆེ་ཆུང་མེད་པར་སྙོམས་པར་བཞག་ནས་བལྟ་བར་བྱ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ལ་བོད་ཀྱི་འཚོ་བྱེད་པ་སྔ་མ་དག་གིས་མཁྲིག་མཉེར་དང་པོ་ནས་ཚོན་གང་མར་གཞལ་བའི་འོག་ནས་ད་གདོད་སྨན་པའི་མཛུབ་མོ་གསུམ་སྙོམས་པར་བཞག་སྟེ་བལྟ་ཞེས་བཤད་ཀྱང་ལུང་རིགས་དང་མི་མཐུན་ཏེ། ལུང་ནི། རྒྱ་ནག་ཡུལ་དུ་རྩ་ཆུ་གསལ་བོར་བསྟན་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རྒྱ་ནག་གི་རྩ་མདོ་ཀུན་མཁྱེན་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་གསར་འགྱུར་ལས། ལྟ་གནས་མཁྲིག་མའི་མཉེར་མ་ནས། །རུས་པ་འབུར་པོའི་ལྡེབས་སུ་སྟེ། །ཞེས་སོགས་གསལ་པོར་བསྟན་པ་ཉིད་ལས་ཤེས་ཤིང་། རིགས་པ་ནི། ནད་པ་རང་གི་ལག་རྩ་ལ་གོང་བཤད་ལྟར་ས་ཁྱོན་ངེས་པ་ཅན་ཡོད་ན་གནས་དེ་དང་དེར་དོན་སྣོད་ཀྱི་རླུང་ཁྲག་སོ་སོར་རྒྱུ་བའི་ངེས་པ་ཞིག་རུང་གི། རུས་འབུར་གྱི་གཤམ་ལ་ཡ་མཐར་བྱས་ནས་དེ་མན་ཆད་ངེས་པ་ཅི་ཡང་མེད་པར་མཛུབ་མོ་གསུམ་བཞག་པ་ཙམ་གྱིས་གནད་མི་ཟིན་ཏེ། ནད་པ་ལུས་ཆེ་ཆུང་མ་ངེས་པ་ལ་སྨན་པ་སོར་མོ་ཆེ་ཆུང་མ་ངེས་པས་གང་ལྟར་བལྟས་ཀྱང་སོར་མོའི་རྗེས་སུ་དོན་སྣོད་ཀྱི་རྩ་བསམ་པ
Chinese
這是顯而易見的。因此，病人應保持靜止，不要移動，保持姿勢端正，呼吸保持冷熱平衡。除非知道疾病的根本原因，否則僅憑呼吸無法判斷脈搏的強弱。因此，這段時間是診斷脈搏的最佳時機。即使不是真正的黎明，也可以隨時診斷，但不如黎明時分那麼清晰。第三，診斷的位置：手腕上有兩條皺紋。從手腕根部的第一條皺紋到病人自己拇指關節和指甲垢黑白交界處之間的距離，稱為「寸口」，在這個距離內，六臟的脈搏均勻流動，因此應在此處進行診斷。也就是說，從第一條手腕皺紋到向下測量一寸的末端，正好是手部突出的骨頭。不要錯誤地理解為「骨頭的側面」。因此，第一條手腕皺紋和突出的骨頭之間的這一寸距離，被分為三部分，在漢語中被稱為「寸關尺」。用三根手指診斷時，將位置的名稱賦予這三根手指，即食指為寸，中指為關，無名指為尺，這些手指應均勻放置，大小一致，然後進行診斷。過去的藏醫們說，從第一條手腕皺紋向下測量一寸後，再將醫生的三根手指均勻放置進行診斷，但這與經文和邏輯不符。經文是：「在中國，脈診清晰地顯示出來。」正如全知法源（一切智者·法之源）在翻譯中國脈學經典時所說：「診斷位置從手腕的皺紋開始，到突出的骨頭的側面。」這非常清楚。邏輯是：如果病人的手腕脈搏像前面所說的那樣有一個確定的區域，那麼臟腑的氣血就會在那個確定的位置流動。如果在突出的骨頭下方隨意放置三根手指，而沒有任何確定性，那就無法抓住要點。因為病人的身體大小不確定，醫生的手指大小也不確定，無論如何診斷，都只是按照手指的位置來猜測臟腑的脈搏。
English
This is obvious. Therefore, the patient should remain still, without moving, maintain a proper posture, and keep their breathing balanced in terms of hot and cold. Unless the root cause of the disease is known, the strength or weakness of the pulse cannot be determined solely by breathing. Therefore, this time is the best time to diagnose the pulse. Even if it is not true dawn, diagnosis can be done at any time, but it is not as clear as at dawn. Third, the location for diagnosis: There are two wrinkles on the wrist. From the first wrinkle at the base of the wrist to the distance between the patient's own thumb joint and the junction of the black and white nail cuticle, which is called "cun kou," within this distance, the pulses of the six viscera flow evenly, so diagnosis should be performed here. That is, from the first wrist wrinkle to the end of measuring one cun downwards, it is exactly the protruding bone of the hand. Do not mistakenly understand it as "the side of the bone." Therefore, this one-cun distance between the first wrist wrinkle and the protruding bone is divided into three parts, which in Chinese is called "cun guan chi." When diagnosing with three fingers, the names of the positions are assigned to the three fingers, namely, the index finger is cun, the middle finger is guan, and the ring finger is chi. These fingers should be placed evenly, with consistent size, and then diagnosis should be performed. Past Tibetan doctors said that after measuring one cun downwards from the first wrist wrinkle, the doctor's three fingers should then be placed evenly for diagnosis, but this is inconsistent with scripture and logic. The scripture is: "In China, pulse diagnosis is clearly shown." As the Omniscient Dharma Source (All-Knowing One, Source of Dharma) said in his translation of Chinese pulse classics: "The diagnostic position starts from the wrist wrinkle and goes to the side of the protruding bone." This is very clear. The logic is: If the patient's wrist pulse has a definite area as mentioned earlier, then the qi and blood of the viscera will flow in that definite location. If three fingers are placed arbitrarily below the protruding bone without any certainty, then the key points cannot be grasped. Because the patient's body size is uncertain, and the doctor's finger size is also uncertain, no matter how the diagnosis is done, it is only guessing the pulse of the viscera according to the position of the fingers.