Tibetan
་སོགས་དྲུག་དང་། སེམས་ཅན་དེའི་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པ་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་གཉིས་དང་། སེམས་ཅན་དེ་གནས་པ་སྲོག་དང་དགུ་ནི་ཀུན་ཉོན་གྱི་གཞི་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ལྔ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུའམ་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྟན་ཏོ། །དད་སོགས་ལྔ་ཚོགས་སོག་པར་བྱེད་པས་རྣམ་བྱང་གི་གཞི་དང་། ཀུན་ཤེས་སོགས་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པའམ། རྣམ་བྱང་དེའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཀུན་ཉོན་རྣམ་བྱང་གི་གཞི་དང་ངོ་བོའི་གྲངས་ཇི་སྙེད་པ་དབང་པོ་དག་ཀྱང་དེ་སྙེད་དུ་ཕྱེ་བས་ཉེར་གཉིས་སོ། །གཉིས་པ། ཡང་ན་སྡེ་པ་གཞན་དག་ནི། འཁོར་བར་འཇུག་ལྡོག་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས། འཇུག་པའི་རྟེན་དབང་པོ་དྲུག་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པས་དང་། བར་དོའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་སྐྱེ་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བས་སོ། །འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་སྟེ། དེ་དག་ལས་སྐྱེས་པས་སོ། །བརྫུས་སྐྱེས་ལ་མེད་ཀྱང་གཙོ་ཆེ་བས་ དང་། སེམས་ཅན་དེ་དག་གནས་བྱེད་སྲོག་དང་། སེམས་ཅན་དེ་དག་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་ཚོར་བ་ལྔ་སྟེ། འཁོར་བར་འཇུག་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་དབང་པོ་བཅུ་བཞི་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་པ་ལ་ཡང་། རྟེན་དད་སོགས་ལྔ། རྣམ་བྱང་ཉིད་དུ་དང་པོར་སྐྱེ་བ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་བྱང་བ་གནས་པ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཀུན་ཤེས་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ནི་སྔ་མ་རྣམས་ལས་གཞན་དབང་པོ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ། དེ་ལ་དབང་པོའི་ངོ་བོ་མིག་སོགས་དྲུག་དང་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་སྟེ་བརྒྱད་བཤད་ཟིན་ལ། དད་སོགས་ལྔ་དང་། སྲོག་དབང་དང་དྲུག་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བས། འདིར་ཚོར་བ་ལྔ་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་གསུམ་སྟེ་བརྒྱད་པོ་འཆད་པ་ལ། ལུས་ཞེས་བྱ་བ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་སིམ་པ་མ་ཡིན་པ་གང་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོའོ། །དེ་ཡང་མིག་སོགས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ལྔའི་འཁོར་དུ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་གདུང་བ་ལ་དེ་སྐད་བརྗོད་དོ། །དེ་དག་གི་འཁོར་དུ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་སིམ་པ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོའོ། །དེར་མ་ཟད་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་སེམས་ཀྱི་སིམ་པ་དེ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་མེད་པས་ལུས་ཚོར་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དགའ་བ་ལས་འདོད་ཆགས་བྲལ་ནས་སིམ་པ་དེ་ཡིད་བདེའང་མིན་པས་སོ། །གཉིས་པ་དང་པོ་འདོད་
Chinese
等六者，以及区分该有情之差别的男女根二者，以及该有情所依之命根，此九者乃是遍染之基。五种感受乃是遍染之果或自性之故而宣说。信等五者，积聚资粮故为解脱之基，以及由遍知等三者而解脱，或是解脱之自性之故而宣说。如是，遍染与解脱之基与自性之数量有多少，诸根亦分为如是之二十二。第二，或者其他部派则认为，于轮回之入与出之自在而作，入之所依为六根，以其为有情之物质之基，并且依于中阴之六处而于生有中相续连接之故。于轮回中出生者为男女根，以其等所生之故。虽于化生者无有，然以主要故。该有情等所依之命根，以及该有情等所受用之五种感受，于轮回中趣入之自在而作，则为十四根。如是，于从轮回中返回亦然。所依信等五者。于解脱自性中首先生起之遍知之根，解脱所依之遍知之根。解脱受用之遍知具足者，彼等乃是与前者等相异之八根。第三，于此，根之自性眼等六者与男女根即八者已宣说完毕。信等五者，以及命根与六者将于下文宣说。此处宣说五种感受与无漏之三根即八者。所谓身者，乃是指一切有色之根。依于彼而生起之非寂静之感受，即是痛苦之根。彼亦于眼等五识之眷属中生起之感受，称为苦受。于彼等之眷属中生起之寂静之感受，乃是快乐之根。不仅如此，于第三禅中，心之寂静乃是快乐之根，以彼处无有五门之识，故无有身之感受，并且从喜乐中离贪后，彼寂静亦非意乐之故。第二与第一欲
English
and so on, and the two genders that distinguish the difference of that sentient being, and the life force on which that sentient being depends, these nine are the basis of universal defilement. The five feelings are taught because they are the fruit or nature of universal defilement. The five, such as faith, are the basis of liberation because they accumulate merit, and the three, such as omniscience, liberate, or are the nature of liberation. Thus, the number of bases and natures of universal defilement and liberation is as many as the twenty-two roots that are divided into so many. Second, or other sects, think that they are free to enter and leave samsara. The basis of entry is the six roots, because they are the basis of the substance of sentient beings, and because they rely on the six places of the intermediate state to connect with the next life. Those who are born in samsara are the male and female roots, because they are born from them. Although they do not exist in those who are born by transformation, they are important. The life force on which those sentient beings depend, and the five feelings that those sentient beings enjoy, are fourteen roots because they are free to enter samsara. Similarly, it is also true for returning from samsara. The five on which faith and so on depend. The root of omniscience that first arises in the nature of liberation, the root of omniscience that depends on liberation. The one who possesses omniscience who enjoys liberation, these are the eight roots that are different from the former ones. Third, here, the nature of the roots, the six such as the eye, and the male and female roots, that is, the eight, have been explained. The five, such as faith, and the life force and the six will be explained below. Here, the five feelings and the three uncontaminated roots, that is, the eight, are explained. The so-called body refers to all colored roots. The non-peaceful feeling that arises from it is the root of suffering. It is also said to be suffering, the feeling that arises in the retinue of the five consciousnesses such as the eye. The peaceful feeling that arises in their retinue is the root of happiness. Moreover, in the third dhyana, the peace of mind is the root of happiness, because there is no consciousness of the five doors there, so there is no feeling of the body, and after detachment from joy, that peace is not mental pleasure. Second and first desire
Tibetan
པ་སྟེ་གཞན་ན་སེམས་ཀྱི་སིམ་པ་དེ་ ནི་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ། དགའ་བ་ལས་འདོད་ཆགས་མ་བྲལ་བས་དེ་དག་གི་ཡིད་ཀྱི་འཁོར་དུ་སྐྱེས་པའི་སིམ་པ་ནི་དགའ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་བདེ་དང་ཡིད་བདེའི་ཁྱད་པར་ནི། འདོད་པ་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་བར་གྱི་ཡིད་དགའ་བ་རྣམ་རྟོག་ཙམ་གྱིས་སྐྱེ་ཞིང་མི་བརྟན་པ་ཡིད་བདེ་ཡིན་ལ། གསུམ་པ་ན་བརྟན་གནས་ཡིད་སིམ་ནི་སེམས་བདེའོ། །སེམས་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་འཁོར་དུ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་སིམ་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་བདེ་སྡུག་བར་མའོ། །བཏང་སྙོམས་ལ་ལུས་སེམས་གཉིས་སུ་མི་ཕྱེ་བར་གཉིས་ཀའི་དེ་བསྡམས་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པ་ཡིན་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཚོར་རྣམ་རྟོག་ཙམ་གྱིས་སྐྱེ་ཞིང་ལུས་ཀྱིས་མིན་ལ། ལུས་བདེ་སྡུག་ནི་ལུས་ལ་ཕན་གནོད་ཀྱིས་བྱུང་བས་ཐ་དད་དུ་བྱས་ལ། བཏང་སྙོམས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། ཕན་གནོད་མེད་པར་ངང་གིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བསྒོམ་མི་སློབ་ལམ་གསུམ་ལ་རིམ་པར་དད་སོགས་ལྔ་ཡིད་དང་བདེ་བ་ཡིད་བདེ་བཏང་སྙོམས་ཏེ། དགུ་ལ་ནི་ཀུན་བྱེད་ཀུན་ཤེས་ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཟག་མེད་ཀྱི་བདེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི་ལུས་བདེ་མིན་ཏེ་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་འཁོར་བཅས་ཟག་བཅས་སུ་ངེས་པས་སོ། །ཚོར་བ་དེ་དག་ས་སོ་སོ་ཡིན་གྱི་ཚོགས་པ་གཅིག་ལ་མིན་ནོ། །བཞི་པ་ལ། ཟག་བཅས་ཡིན་མིན། ༡ རྣམ་སྨིན་ཡིན་མིན། ༢ རྣམ་སྨིན་དང་བཅས་མ་བཅས། ༣ དགེ་སོགས་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར། ༤ ཁམས་གང་དུ་གཏོགས་ པ། ༥ སྤང་བྱའི་ཁྱད་པར། ༦ རྙེད་གཏོང་གི་ཁྱད་པར། ༧ འབྲས་བུ་བཞི་པོ་རེ་རེ་དབང་པོ་དུའི་ཐོབ་དཔྱད་པ། ༨ ལྡན་པའི་ཚུལ་དང་༩ རྣམ་པ་དགུ་ལས། དང་པོ། ཀུན་ཤེས་སོགས་གསུམ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་བདུན་དང་། སྲོག་དང་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་པོ་དག་བསྒོམ་སྤང་ཡིན་པས་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། ཚོར་བ་གསུམ་དད་སོགས་ལྔ་ཡིད་དང་དགུ་ནི་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལམ་གསུམ་གྱི་ཚོགས་པ་ན་ཡོད་པ་ཟག་མེད་དང་། གཞན་ཟག་བཅས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་བཏུས་འགྲེལ་པ་སོགས་ལས་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་གདགས་གཞི་ཡིད་མི་བདེའང་ཡིན་པས་བཅུར་བཤད་དོ། །གཉིས་པ། སྲོག་ནི་རྣམ་སྨིན་ཏེ། མཐོ་རིས་ན་དགེ་བ་ཟག་བཅས་དང་། ངན་སོང་ན་མི་དགེ་བས་འཕང་བས་སོ། །འོ་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་སྐུ་ཚེ་བཏང་འཇོག་བྱེད་པ་ཅི་ཞེ་ན། ཚེའི་འདུ་བྱེད་ནི་སྔོན་ནམ་འདིའི་ལས་བསྒྱུར་དགོས་
Chinese
因此，在其他地方，心的平静就是怡悦。因为没有从喜乐中分离贪欲，所以在这些（喜乐）的意念范围内产生的平静就是喜乐。心乐和怡悦的差别是：从欲界到第二禅之间的怡悦仅仅由分别念产生，是不稳固的，是怡悦。第三禅中的稳固安住的意念平静是心乐。心，即在意的范围内产生的非平静的感受，就是不怡悦。舍受是苦乐的中间状态。对于舍受，不区分身和心，而是将两者合二为一，这是为什么呢？因为心的感受仅仅由分别念产生，而不是由身体产生。而身体的苦乐是由对身体的利益和损害产生的，所以区分开来。舍受是不分别念的，并且没有利益和损害，是自然产生的。见道、修道、无学道这三道依次是信等五根、意和乐受、怡悦、舍受。九者是能作、能知、具有能知的三种根。无漏的乐受是以第三禅为基础的，而不是身乐，因为五根的识及其眷属必定是有漏的。这些感受是各自不同的地，而不是在一个集合中。第四（禅）中：有漏或无漏？1.异熟或非异熟？2.具异熟或不具异熟？3.善等三种的差别？4.属于哪个界？5.所断的差别？6.得与舍的差别？7.四种果位各自的根的获得情况的考察？8.相应的状态？9.九种相中的第一种：能知等三种是无垢的，七种有色法，以及命根和苦受这二者都是修道所断的，所以总的来说是有漏的。三种感受、信等五根、意和九者是有漏和无漏两种，因为在三道的集合中有无漏的，其他的则是有漏的。在《摄类学释》等中，前二者的所依是不怡悦，所以说了十种。第二，命根是异熟，因为在善趣是善的有漏，在恶趣是不善的，所以是抛弃。那么，阿罗汉放弃寿命是怎么回事呢？寿命的行是需要改变以前或现在的业。
English
Therefore, in other places, the calmness of mind is pleasantness. Because attachment is not separated from joy, the calmness that arises within the scope of these (joys) is joy. The difference between mental pleasure and pleasantness is: the pleasantness from the desire realm to the second dhyana arises only from conceptual thoughts and is unstable, it is pleasantness. The stable abiding mental calmness in the third dhyana is mental pleasure. Mind, that is, the non-calm feeling that arises within the scope of the mind, is unpleasantness. Equanimity is the middle state of suffering and pleasure. For equanimity, the body and mind are not distinguished, but the two are combined into one, why is that? Because the feeling of the mind arises only from conceptual thoughts, not from the body. And the pleasure and pain of the body arise from the benefit and harm to the body, so they are distinguished. Equanimity is non-conceptual, and there is no benefit or harm, it arises naturally. The three paths of seeing, meditation, and no more learning are successively the five faculties of faith, etc., mind and pleasure, pleasantness, and equanimity. The nine are the three faculties of the agent, the knower, and the possessor of the knower. The uncontaminated pleasure is based on the third dhyana, not bodily pleasure, because the consciousness of the five senses and its retinue are definitely contaminated. These feelings are different grounds, not in one collection. In the fourth (dhyana): contaminated or uncontaminated? 1. Vipaka or non-vipaka? 2. With vipaka or without vipaka? 3. The difference between the three of virtue, etc.? 4. Which realm does it belong to? 5. The difference of what is to be abandoned? 6. The difference between gaining and abandoning? 7. An examination of the attainment of the roots of each of the four fruits? 8. The state of being associated? 9. Of the nine aspects, the first: the three of the knower, etc., are immaculate, the seven form aggregates, and the two of the life faculty and suffering are to be abandoned by meditation, so in general they are contaminated. The three feelings, the five faculties of faith, etc., mind and the nine are both contaminated and uncontaminated, because there are uncontaminated ones in the collection of the three paths, and the others are contaminated. In the "Compendium of Topics" commentary, etc., the basis of the first two is unpleasantness, so ten are spoken of. Second, the life faculty is vipaka, because in the good realms it is virtuous and contaminated, and in the bad realms it is non-virtuous, so it is abandonment. So, what about the Arhat abandoning life? The activity of life is to change the previous or present karma.