Tibetan
འཕོས་པ་གཙུག་ལག་གཟུགས་བརྙན་བརྒྱ། །སོ་སོར་རིག་པས་མཚོན་བྱའི་གཏིང་སླེབ་ཕྱིར། །སྲིད་པའི་ཁོངས་དུ་ཕུར་བུའི་སྙེམས་པ་འཆང་། ༢ །ཤིན་ཏུ་ཞི་བ་བདུད་རྩིའི་རླབས་འཐུང་སྟེ། །རྣམ་དག་ངག་གི་པདྨོ་རབ་དགོད་པས། །བརྗོད་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པའི་སྤོབས་པ་གྲོལ། །ཤེས་བྱའི་གནས་ལ་སྨྲ་བའི་ཉི་མར་གྲུབ། ༣ །ཀུན་རྟོག་འཕོ་བ་འགག་པས་མགྲིན་པའི་རླུང་། །ནཱ་དའི་དབྱངས་སུ་བདག་བྱིན་བརླབས་གྱུར་གྲང་། །ཟླ་མེད་ ཆོས་སྒོ་གླེང་བའི་རྒྱལ་ཐབས་པར། །ངེས་པའི་ཆོ་ག་མཚོ་སྐྱེས་བླ་མས་བྱིན། ༤ །སྒྲིབ་གསུམ་སྤངས་པའི་དབེན་པས་མཐོང་ཕྱེ་ནས། །གཤིས་ཀྱི་མཁྱེན་པ་བརྒྱ་ཕྲག་སད་པའི་ཕྱིར། །འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་ལང་ཚོ་རྫོགས་པར་ཡང་། །ངུར་སྨྲིག་བླ་གོས་གསར་པས་བསྒྲིབས་མིན་ནམ། ༥ །ཕྲ་བའི་གནད་ལ་ངེས་པས་བདེན་མཐོང་ཞིང་། །ཟབ་མོའི་ཆོས་ལ་མི་སྐྱེའི་བཟོད་ཐོབ་ཀྱང་། །ད་དུང་ཤེས་བྱར་རྟག་དང་གུས་པ་ཡིས། །འཇུག་དེ་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ལགས། ༦ །མཚན་ཉིད་དག་ཀྱང་མཚན་གཞིས་སྟོང་རྟོགས་ལ། །མཚོན་བྱ་ཉིད་ཀྱང་སྒྱུ་མའི་འཕྲུལ་འཁོར་ཙམ། །ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་ཞི་བར་སིམས་པ་ཡི། །སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་སྙེམས་པ་ག་ལ་ཡོད། ༧ །འཇིག་རྟེན་གྲགས་དོར་ན་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས། །ལྟོས་ནས་གྲུབ་པས་བསྒོམ་ལ་ཐོས་པ་ཡང་། །དངོས་བརྒྱུད་དག་ལས་སྔོན་ཏུ་ཕྱིན་བགྱིད་པ། །སྲིད་ན་རྒྱལ་དང་མཚུངས་པའི་བཤེས་གཉེན་འགྱུར། ༨ །དེས་ན་ཕྱོགས་རེའི་གོ་བས་མཁས་པ་དང་། །ཅུང་ཟད་རྟོགས་པས་གྲུབ་པར་རློམས་པ་དང་། །ཟབ་མོའི་གནད་ལ་ཚད་མའི་ལུང་མེད་པར། །རྨོངས་བློས་ཤེས་པར་བཟོད་ཅེས་དེང་དུས་སྨྲ། ༩ །ལེགས་མཛད་ཤིང་རྟས་དྲངས་པའི་ཉིན་བྱེད་ཁྱོད། །བློ་ངན་རྫབ་བཞིན་དཀྲིག་པའི་མཁར་འཕགས་ ཏེ། །ལེགས་པར་སྤྱོད་དང་འཆད་པའི་འོད་སྣང་གིས། །མཐའ་ཡས་བློ་ཡི་པདྨོ་ཁ་འབྱེད་མཛོད། ༡༠ །བགྲུང་པར་འཚལ་ལོ་རྡུལ་གྱིས་རྙོགས་པའི་ཆབ། །རིན་ཆེན་རིགས་ལས་གཙང་བྱེད་དྭངས་པས་ཏེ། །ཐུབ་པའི་དམ་ཆོས་བླུན་པོས་བསླད་པ་ཡང་། །ཁྱོད་ཀྱི་ལུང་རྟོགས་མཁྱེན་པའི་དཔལ་གྱིས་སོ། ༡༡ །དངོས་ཀུན་འཇོ་བ་ནོར་བུའི་ཟ་མ་ཏོག །གསང་གསུམ་རྟག་པ་དམ་པར་འཚོ་གཞེས་ཕྱིར། །ངེས་པའི་ཆོ་ག་རྒྱལ་མཚན་ལ་བཀོད་ན། །སྙིང་སྟོབས་གྲུབ་པས་དེ་ནི་གཟུང་བར་མཛོད། ༡༢ །རྣམ་དཔྱོད་གསེར་གྱི་ཡུ་བས་བཏེགས་པ་ཡི། །ལུང་དང་རིག་པའི་གདུགས་དཀར་ཡངས་པ་ན། །བློ་ལྡན་འཁོར་ལོ་གཉིས་པ་ངལ་གསོས་པས། །རྒྱལ་བསྟན་རྒྱལ་བའི་རྔ་ཆེན་བརྡུང་གྱུར་ཅིག ༡༣ །ཅེས་པའང་སྐྱེས་སྦྱང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སྤོབས་པ་ཟད་མི་ཤེས་པ་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ། མཆོག་གི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འཇིགས་མེད་མཁྱེན་བརྩེ་གང་ནས་བརྡ་སྤྲོད་ཙཱནྡྲའི་གཞུང་སོགས་ལ་གསན་བསམ་མཛད་པའི་ཚེ་ཀུན་བཤད་ཀྱི་མཚན་དང་འབྲེལ་བའི་སྨོན་ཚིག་ཏུ། ཟེ་ཆེན་པཎྜི་ཏའི་བཀའ་དྲིན་ལས་ལྔ་རིག་ཆ་ཙམ་སྨྲ་བར་རློམས་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་བགྱི་བའི་ད་རི་དྲཱ་ཞིག་གིས་རང་ལོ་ཉེར་བདུན་པར་ཕུལ་བ་དགེ་ལེགས་འཕེལ།། ༈ །།སྡེབ་སྦྱོར་ཡི་གེ་དགུ་པའི་བྱེ་བྲག་ར་ན་སས་འཁོར་ཞིང་རྒྱུ་བ་ཧ་ལ་མུ་ཁཱི་སྟེ་གཤོལ་གདོང་ཅན་ནོ།། །། འཇམ་མགོན་དཔལ་དང་ལྡན་པའི་ངག །གྲུབ་པའི་སྐྱེས་ཐོབ་བློ་གྲོས་ནི། །སྦྱོར་བྱུང་དབྱུངས་ཅན་ལྷ་དགྱེས་པའི། །རྣམ་དཔྱོད་ལང་ཚོ་གང་བ་རྒྱལ། ༡ །ཆུ་གཏེར་ཆེན་པོ་རིན་ཆེན་འབྱུང་བའི་གནས། །རྟག་ཏུ་ཆུ་བྲན་ངོམས་པ་མེད་པར་སྡུད། །དམ་ཆོས་རིན་ཆེན་དཔལ་འཛིན་མཁས་རྣམས་ཀྱང་། །ཐོས་བསམ་སྒོམ་ལ་དེ་བཞིན་གཅིག་ཏུ་འགྲུས། ༢ །མེ་ནི་ཤིང་ལ་རྟག་ཏུ་གནས་མོད་ཀྱང་། །སྐྱེས་བུས་མ་རྩོལ་འབར་བར་མི་བྱེད་ལྟར། །སྨོན་ལམ་མཐུ་ཅན་བློ་གྲོས་དག་གྱུར་ཀྱང་། །རྣམ་དཔྱོད་ཐོས་དང་བརྩོན་པ་ཉིད་ལ་རགས། ༣ །རྒྱལ་བསྟན་ནོར་བུ་བསླབ་པའི་རྒྱ་མཚོ་བརྟེན། །དེ་ཡང་ཐོས་པ་ཟླ་བ་བདུད་རྩིས་སྤེལ། །མ་ཐོས་བསླབ་པ་དག་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། །ཟབ་མོ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་མིག་ཀྱང་བརྟུལ། ༤ །ཇི་ལྟར་རྒྱལ་སྲིད་འཚོ་སྐྱོང་མི་ལྡན་པར། །ལྟོ་འགེངས་ཙམ་གྱི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་ལ། །ས་ཡི་དབང་ཕྱུག་སྒྲ་ཡིས་ བོད་མིན་ལྟར། །བསླབ་པ་མི་ལྡན་བསྟན་འཛིན་མིང་ཙམ་ཟད། ༥ །བཻ་ཌཱུརྻ་བཞིན་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལ། །བྱི་དོར་བྱེད་པ་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་སྟེ། །དོན་གཉིས་འདོད་རྒུ་འཇོ་བའི་གོ་འཕང་ལས། །གཞར་ཡང་མི་གཡོ་སྐྱེ་དགུའི་ཉེར་འཚོར་མཛོད། ༦ །རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་སྤོབས་པའི་སྣོད་མཆིས་ན། །མང་ཐོས་བཅུད་མཆོག་སྡུད་པ་མི་དཀའ་བས། །རིག་ལམ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་སྡེ་སྣོད་ཚུལ། །ཐོས་མང་ཚོལ་བས་ཆོས་སྤྱན་ལྡན་པར་མཛོད། ༧ །མ་ཐོས་སྒོམ་པ་དམུས་ལོང་ལམ་ཞུགས་བཞིན། །རང་ཉིད་མཆི་བའི་ཤུལ་ཡང་མི་མཚོན་ན། །གཞན་ལ་དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ཚིག་ཏུ་ཟད། །སྒོམ་ཡང་ཐོས་ལས་བྱུང་བ་མཁྱེན་པར་མཛོད། ༨ །ཐོས་པས་རྒྱགས་ཏེ་སྒྲུབ་ལ་མི་བརྩོན་ན། །རིན་ཆེན་གཏེར་སྲུང་ཡི་དྭགས་ཆེན་པོ་བཞིན། །ངལ་བརྒྱས་འབོད་ཀྱང་དོན་དང་མི་ལྡན་པས། །ཐོས་བསམ་ཐ་མ་སྒྲུབ་ལ་རེག་པར་མཛོད། ༩ །ལྷག་བ
Chinese
幻化百种论典之形象，为能以智慧彻达所诠之深义，于有海之中怀抱坚固之自信。２。畅饮极寂静之甘露波涛，清净语之莲花尽情绽放，解脱无畏宣说之勇气，成就于所知境中说法之太阳。３。由诸分别念迁灭，喉间之气，转为那达之妙音，我已蒙受加持。于宣说无上正法之王道上，已由海生上师赐予决定之仪轨。４。开启远离三垢染之幽静处之眼，为能觉醒百千自性之智慧，纵然圆满了妙吉祥童子之青春，难道不是也被崭新之绛红色法衣所遮蔽了吗？５。以定解彻见微细之要点，纵然于甚深之法中获得无生之忍，然至今仍以恒常与恭敬之心，趣入于所知境，此乃诸位菩萨之行仪。６。纵然精通名相，然亦了知名相之自性为空性，所诠之义亦仅为幻化之戏法，对于知识与所知融入寂灭之彼人，怎会有骄慢之心呢？７。纵然舍弃世间之名声，然因由因果之相互依存而成立，故于修习与听闻上，亦能于直接与间接中先行，于世间将成为堪与国王比肩之善知识。８。因此，现今有人仅以片面之理解便自诩为智者，或以略有所悟便自以为成就，或于甚深之要点上，在无有量理之依据下，便以愚昧之心自以为知晓。９。善行之车所牵引之您，犹如搅拌恶劣心智之污泥般高耸，祈愿您以善妙之行持与讲说之光芒，开启无边智慧之莲花。１０。敬献于您，那被尘土所染污之水，以珍宝之族姓所净化之清澈，以及被愚者所玷污之能仁之正法，亦能以您之教证与证悟之光辉来净化。１１。为能使圆满万物之如意宝，恒常安住于清净之三密，若将决定之仪轨安立于胜幢之上，则以成就之心力，请您务必受持。１２。当以智慧之金柄所擎起之，教证与理证之广大白伞，令具慧之二转法轮得以休憩，祈愿能敲响弘扬佛法之大法鼓。
English
Having emanated hundreds of images of treatises, in order to reach the depths of what is to be signified by wisdom individually, holding the steadfast confidence of a peg in the ocean of existence. 2. Having drunk the waves of the nectar of utter peace, with the lotus of pure speech blooming fully, freed from the courage of fearless expression, one becomes the sun of speech in the realm of knowledge. 3. Since the movement of all thoughts has ceased, the breath in the throat has been blessed into the sound of Nada. On the royal path of discussing the unparalleled Dharma, the definitive ritual has been bestowed by the Lotus-born Guru. 4. Having opened the eye of solitude that has abandoned the three obscurations, in order to awaken hundreds of innate wisdoms, even though the youthfulness of Manjushri is complete, is it not also obscured by the new maroon monastic robes? 5. Having seen the truth with certainty in the subtle points, even though one has obtained the forbearance of non-arising in the profound Dharma, still, with constancy and respect, entering into what is to be known, that is the conduct of the bodhisattvas. 6. Even though one is well-versed in characteristics, one also realizes that the nature of characteristics is emptiness, and what is signified is merely a magical illusion. How can there be pride in that person in whom knowledge and what is to be known are absorbed into peace? 7. Even though one abandons worldly fame, since it is established by relying on cause and effect, one can also go ahead in practice and listening, directly and indirectly, and in the world one will become a spiritual friend equal to a king. 8. Therefore, nowadays, some people boast of being wise with a one-sided understanding, or presume to be accomplished with a slight realization, or without the authority of valid reasoning on the profound points, they dare to know with ignorant minds. 9. You, the sun, drawn by the chariot of good deeds, rising like a fortress stirring up the mud of bad minds, may you open the lotus of boundless wisdom with the light of excellent conduct and teaching. 10. I offer to you, the water polluted by dust, the clarity purified by the lineage of jewels, and even the true Dharma of the Able One, defiled by fools, may it be purified by the glory of your scriptural understanding and realization. 11. In order to sustain the wish-fulfilling jewel that bestows all things, the three secrets eternally in purity, if the definitive ritual is established on the victory banner, then with the power of accomplishment, please hold it. 12. When the vast white umbrella of scripture and reasoning, raised by the golden handle of intelligence, refreshes the second wheel of the wise, may the great drum of the victorious doctrine be sounded.
Chinese
第十三首偈颂。这是因为天生和后天修习圆满，对无尽的自豪感拥有控制权。至尊化身吉美钦哲（འཇིགས་མེད་མཁྱེན་བརྩེ་）在学习声明和旃陀罗（ཙཱནྡྲ）论典等时，与昆谢（ཀུན་བཤད་）之名相关的祈愿文中，由自称凭借则钦班智达（ཟེ་ཆེན་པཎྜི་ཏ）的恩德，略懂五明，名为功德海（ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ།）的达日扎（ད་རི་དྲཱ་）在二十七岁时献上，愿吉祥增上！ 此外，组合字母第九种的类别，名为拉纳萨（ར་ན་ས），意为旋转游走的哈拉穆克（ཧ་ལ་མུ་ཁཱི），即犁头。 文殊怙主具吉祥之语，成就者天生之智慧， 结合所生具精华，天神欢喜之，智慧青春圆满者胜。1 水藏大宝珍宝生之处，恒时水流无厌足聚集， 正法珍宝吉祥执持智者亦，闻思修上如是唯一行。2 火虽恒时住于木之中，然若人未勤作不燃如是， 祈愿具力智慧虽清净，然则智慧闻与勤奋实依赖。3 胜者教宝依于学海，彼亦闻法如月甘露增， 未闻学法不清净，深奥证悟智慧眼亦盲。4 如若王政无有治理者，仅以果腹之庸人为， 土地自在声名非藏人，不具学法持教唯名尔。5 如青金石般导师之教法，勤加擦拭乃大商主， 二利如意成就之地位，于彼不动利益诸有情。6 若有自性成就自豪之器，聚集多闻精华不甚难， 总的理路与别解脱之理，多闻寻觅令具法眼。7 未闻而修如盲人入道，自身所去之处亦不识， 于他宣说彼义唯言词，修亦生于多闻当知晓。8 若以多闻自满不勤修，如珍宝护藏大饿鬼， 虽经百般辛苦呼唤亦无义，闻思最后当触及实修。9 更
English
Verse 13. This is because of the perfect innate and acquired qualities, possessing control over inexhaustible pride. When the supreme incarnation Jikme Khyentse (འཇིགས་མེད་མཁྱེན་བརྩེ་) was studying grammar and the Chandravyakarana (ཙཱནྡྲ) treatise, in the aspiration associated with the name Kunshay (ཀུན་བཤད་), it was offered at the age of twenty-seven by Dari Dra (ད་རི་དྲཱ་), who claimed to have a slight understanding of the five sciences through the kindness of Ze Chen Pandita (ཟེ་ཆེན་པཎྜི་ཏ), and who was named Yonten Gyatso (ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ།). May auspiciousness increase! Furthermore, the ninth category of combined letters, called Ranasas (ར་ན་ས), means the wandering Hala Mukhi (ཧ་ལ་མུ་ཁཱི), which is the plowshare. The speech of Manjughosha, endowed with glory, The innate wisdom of the accomplished one, The essence of combination, pleasing to the gods, The youthful intelligence that is full, may it be victorious. 1 The great water treasure, the source of precious jewels, Constantly gathers water without ever being satisfied, The wise ones who hold the glory of the precious Dharma, Likewise, they proceed solely in hearing, thinking, and meditating. 2 Although fire always dwells in wood, It does not ignite unless a person makes effort, Likewise, even if wisdom is pure with the power of aspiration, Intelligence depends on hearing and diligence. 3 The jewel of the Victor's teachings relies on the ocean of learning, Which is increased by the nectar of the moon of hearing, Without hearing, learning does not become pure, And the eye of wisdom that realizes the profound becomes blind. 4 Just as a kingdom lacks a ruler to protect and care for it, And is merely a common person who fills their belly, The lord of the earth is not called Tibetan by name, Without learning, a holder of the teachings is merely a name. 5 Like lapis lazuli, the teachings of the teacher, The great captain who polishes it, From the state of fulfilling the two purposes and desires, May you never waver and provide for the needs of beings. 6 If there is a vessel of pride that is naturally accomplished, It is not difficult to gather the best essence of much learning, By seeking much learning in general reasoning and especially the ways of the pitaka, May you be endowed with the eye of Dharma. 7 Meditating without hearing is like a blind person entering a path, If you cannot even identify the place where you yourself have gone, Showing that to others is merely words, Know that meditation also arises from hearing. 8 If you are full of hearing but do not strive in practice, Like a great hungry ghost guarding a treasure of jewels, Even if you call out with a hundred hardships, it is meaningless, Finally, hearing and thinking should touch upon practice. 9 Further