Tibetan
ས་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པ་ཡུལ་ལ་ཡལ་ཡུལ་འཆར་ཚད་ཀྱི་དུས་སུ། འཆར་ས་དེར་མི་ལྟ་བར། འཆར་གཞི་ཟང་ཀ་དེ་ངོས་བཟུང་བས། ཕྱི་སྣང་བ་མ་སྤངས་སྣང་ཐོག་ཏུ་གྲོལ་བ་དང་། ནང་འགྱུ་བ་མ་སྤངས་འགྱུ་ཐོག་ཏུ་གྲོལ་བ་དུས་མཉམ་པ་ནི། དོ་ཕུར་བཀྲོལ་བས་ཁ་ལ་དོ་གཉིས་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་དུས་མཉམ་ལ་གྲོལ་བ་བཞིན་ནོ། །བར་མའི་ཤེས་པ་གྲོལ་བའི་ཆ་དེ་ལ་གཏི་མུག་འོད་གསལ་སྟོང་ པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རིག་པ་རང་ངོ་རྗེན་པར་ཟིན་དུས་དེའི་རྩལ་ཐམས་ཅད་རང་དྭངས་རོལ་པར་སྣང་ངོ་ཅོག་མི་གྲོལ་བའི་ས་མེད་དེ། གཞི་མེད་ལ་བསམ་རྟོག་མ་ཞུགས་པས་རང་སར་གྲོལ་བ་ཆོས་ཉིད་ཡེ་ནས་གནས་པའོ། །མདོར་ན་བློས་བཟུང་ན་འཆིང་། ཐེངས་ན་གྲོལ། གང་དུའང་མ་གྲོལ་བ་འཆིང་གྲོལ་གྱི་མཐའ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། ངེས་པ་མེད་པའི་འབྱུང་བ་ཡིས། །ངེས་པར་སྣང་བའི་སེམས་ཉིད་གྲོལ། །གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ནི། །རང་བཞིན་མེད་པའི་ངང་དུ་གྲོལ། །གཟུགས་མེད་རྣམས་ནི་དངོས་པོར་གྲོལ། །ཆོས་ནི་ཆོས་ཀྱིས་གྲོལ་བ་ལས། །མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་པས་གྲོལ། །གཅིག་ནི་གཅིག་གིས་གྲོལ་བ་ལ། །གཉིས་སུ་སྣང་བ་གཉིས་གྲོལ་བའོ། །ཞེས་སོ། །གཏི་མུག་འོད་གསལ་དུ་འཆར་བ་རྨི་ལམ་གཉིད་ཀྱི་གནམ་གཟེར་ནི། མཚན་མོ་ལ་སོགས་གཉིད་ཀྱིས་མྱོས་པ་ནའང་། །རང་བབས་སྤྲོ་བསྡུ་བྲལ་བའི་ངང་ཉལ་བས། །རགས་པར་སྣང་བ་ནུབ་པས་དེར་འཛིན་ནུབ། །ཕྲ་བ་ཆེས་ཕྲ་འཛིན་པར་བཅས་ནུབ་པས། །ཕྱམ་མཉམ་མི་རྟོག་ངང་དུ་རིག་པའི་སེམས། །འབྱུང་འཇུག་རེ་དོགས་བྲལ་བར་རང་བཞིན་གནས། །ཀུན་རྟོག་ཆོས་དབྱིངས་གྲོལ་བའི་དུས་ཡིན་པས། །འཁོར་བ་མྱང་འདས་གྲོལ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། །གཉིད་ནི་གཏི་མུག་གི་ས་པ་འཇུག་པ་རང་དབང་མེད་པར་སེམས་ནང་དུ་སྡུད་པ་སྟེ། རྨི་ལམ་གྱི་ལས་ཕྲ་བ་བག་ལ་ཉལ་དུ་སོགས་པས། དེ་སྦྱང་བའི་ལམ་ཁྱེར་བསྟན་ཏེ། རྨི་ལམ་གཟུང་བ། སྦྱང་བ། བསྒྱུར་བ། གཅད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་རྣམས་གཞན་དུ་བསྟན་ལ། འདིར་ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་གནད་གཅིག་གིས་སྦྱང་བ་ནི། སེང་གེའི་ཉལ་ལུགས་བྱས་ལ། ཤེས་པ་ཟང་ཀའི་ངོ་བོ་ལ་མ་ཡེངས་པར་གཏད་པས། གཉིད་ཀྱིས་ཕྱི་ཡུལ་ལ་རྟོག་པ་བསྡུས་ནས། ཇེ་ཕྲར་སོང་དུས་གདངས་མ་འགགས་པ་དེ་མ་ཡེངས་པར་བྱས་དུས། རླུང་སེམས་དབུ་མར་ཚུད་ནས་གང་ལའང་མི་རྟོག་པ་དེ་དང་། ངོས་གཟུང་བའི་ཟང་ཐལ་གཉིས་འདྲེས་ཏེ། རླུང་སེམས་ཕྱིར་མི་འཕྲོ་བས་རྨི་ལམ་མེད་པར་འོད་གསལ་ཉག་གཅིག་གི་ངང་ལ་གནས་པའོ། །གོམ
Chinese
当意识从外境消失，外境显现的时刻，不看显现之处，而是认识到显现的基础是空性，这样外在显现不被舍弃，就在显现中解脱，内在的念头不被舍弃，就在念头中解脱，这是同时发生的。就像用套索解开束缚，同时在两个方向上解脱一样。中间的意识解脱的部分被称为在愚痴光明空性中解脱。 当觉性赤裸裸地认识到自己的面目时，它的所有力量都显现为自生的清净和游戏，没有不解脱的地方。因为在无根基上没有思维的介入，所以在自身解脱是法性本来的状态。总之，如果用分别念抓住，就会被束缚；如果放开，就会解脱；如果什么都不执着，就超越了束缚和解脱的边际。 《珍珠鬘》中说：由无常的生起，必然显现的心性解脱。显现为色的一切，在无自性的状态中解脱。无色之物则解脱为实有。法由法而解脱，无有也由无有而解脱。一由一而解脱，显现为二的二者也解脱。 愚痴显现为光明的梦境睡眠之关键在于：即使在夜晚等被睡眠麻醉时，以自然、不散乱的状态入睡，粗大的显现消失，因此执着也消失。微细乃至极微细的执着也随之消失，觉性的心在平等、无分别的状态中，无有生灭、希冀和恐惧，安住于自性之中。因为一切分别念都在法界中解脱，所以说是轮回涅槃解脱。睡眠是进入愚痴之地，无自主地将心收摄于内。梦境的细微活动潜藏于习气之中。因此，为了调伏梦境，展示了修持的道路：如抓住梦境，调伏梦境，转化梦境，断除梦境等等。这里，以法性无戏论的要点来调伏梦境，即以狮子卧式入睡，不散乱地专注于空性的本质。当睡眠将对外境的分别念收摄，变得越来越微细时，不要中断这种状态。这时，气和心融入中脉，不执着于任何事物，空性和能认知空性的智慧融合在一起，气和心不向外散乱，因此没有梦境，安住于唯一光明的状态中。完成。
English
When consciousness disappears from external objects, at the moment when external objects appear, without looking at the place of appearance, but recognizing that the basis of appearance is emptiness, then external appearances are not abandoned, and there is liberation in appearance; internal thoughts are not abandoned, and there is liberation in thoughts, which happens simultaneously. It is like untying a knot with a lasso, liberating simultaneously in two directions. The part where the intermediate consciousness is liberated is called liberation in ignorance, luminosity, and emptiness. When awareness nakedly recognizes its own face, all its powers appear as self-born purity and play, and there is no place that is not liberated. Because there is no involvement of thought on the groundless basis, liberation in itself is the natural state of Dharma. In short, if you grasp with conceptual thought, you will be bound; if you let go, you will be liberated; if you do not cling to anything, you will transcend the boundaries of bondage and liberation. The "String of Pearls" says: From the impermanent arising, the mind that necessarily appears is liberated. All that appears as form is liberated in the state of no self-nature. Formless things are liberated as real. Dharma is liberated by Dharma, and non-existence is also liberated by non-existence. One is liberated by one, and the two that appear as two are also liberated. The key to the dream of ignorance appearing as luminosity is: Even when intoxicated by sleep at night, etc., by sleeping in a natural, undistracted state, the coarse appearances disappear, and therefore attachment also disappears. Subtle and even extremely subtle attachments also disappear, and the mind of awareness, in a state of equanimity and non-discrimination, without arising or ceasing, hope or fear, abides in its own nature. Because all conceptual thoughts are liberated in the Dharmadhatu, it is said that samsara and nirvana are liberated. Sleep is entering the ground of ignorance, involuntarily gathering the mind inward. The subtle activities of dreams lie dormant in habits. Therefore, in order to tame dreams, the path of practice is shown: such as grasping dreams, taming dreams, transforming dreams, cutting off dreams, etc. Here, taming dreams with the key point of the non-conceptual nature of Dharma means sleeping in the lion posture, focusing undistractedly on the essence of emptiness. When sleep gathers the conceptual thoughts towards external objects and becomes increasingly subtle, do not interrupt this state. At this time, the prana and mind enter the central channel, not clinging to anything, and emptiness and the wisdom that knows emptiness merge together, and the prana and mind do not scatter outward, so there are no dreams, and one abides in the state of single luminosity. Completion.
Tibetan
ས་དུས་ཉེ་འཁོར་གྱི་སྣང་བ་མཐོང་ཐོས་ཡོད་ལ་དེར་མི་རྟོག་པའི་གསལ་ཆ་དང་མི་རྟོག་པ་ཟུང་འཇུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། རང་གནས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་གསུམ་མཉམ་དུ་འཆར་བ་ནི། ཐལ་འགྱུར་ལས། ལུས་དང་ངག་སེམས་ངེས་བསྡུས་ནས། །འོད་གསལ་ཆེན་པོ་གཉིད་དང་བསྲེ། །ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། འདི་ལ་བླ་མ་དམ་པ་ནི་ཐུགས་རྩིས་ཤིན་ཏུ་ཆེའོ། །དེའང་དང་པོ་རྨི་ལམ་མང་བ་ལས། མཐར་འགག་པ་སྟེ། རབ་ལ་བརྗེད་ངས་པ་ལས་འགག །འབྲིང་ལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ལས་འགག །ཐ་མ་ལ་དགེ་བར་རྨི་བ་ལས་འགག་གོ། །རབ་འབྲིང་ནི་ཉལ་ཀའི་དྭངས་ལ་ཡིད་གཞུངས་པ་རབ་དང་འབྲིང་དང་། ཐ་མའི་བྱེད་པ་ལ་ཟེར་རོ། །རྒྱུད་དེ་ཉིད་ལས། འདི་དག་རྨི་ལམ་ཐོག་མ་མང་། །རབ་ལ་བརྗེད་ངས་ཐ་མ་འགག །འབྲིང་ལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ལ། །ཐ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ། །ཐ་མ་མི་གསལ་དེ་ནས་ འགྱུར། །དེ་དག་རྣམས་ཀྱིས་ཚད་ལ་ཕེབས། །ཞེས་སོ། །གཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྟན་པ་ནི། གཉིད་ཀྱང་རང་བྱུང་གདོད་མའི་ཀློང་ཆེན་ཏེ། །རྩལ་རྣམས་ངོ་བོའི་དབྱིངས་སུ་གཞི་ཐིམ་པས། །རོལ་པར་འཛིན་པས་སྤྲོས་ཀུན་ངང་གིས་ཞི། །བྱར་མེད་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་དགོངས་པའོ། །ཉིན་དུས་ཤེས་པ་རྩལ་ལས་རོལ་པར་འཆར་བ་དེ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ལས་ཕྱིར་གསལ་དུ་ཕར་ཤར་བ་ཉིད། མཚན་དུས་རོལ་པའི་སྣང་ཞེན་རྩལ་ལ་ཐིམ། རྩལ་གཞི་ལ་ཐིམ་པས། དར་ཅིག་གང་དུའང་མི་རྟོག་པའི་འོད་གསལ་ལ་གནས་པ་ནི་གཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། འཁོར་བ་མྱང་འདས་སུ་གྲོལ་བའི་དུས་ཞེས་བྱའོ། །ཀློང་དྲུག་པ་ལས། གཉིད་ཀྱང་སྤང་བར་མི་བྱ་སྟེ། །སེམས་ཀྱིས་གུད་དུ་བཅད་པ་མིན། །མདོར་ན་ལུས་ངག་རང་སོ་ལ། །ཡིད་འབྱུང་ཆ་རྣམས་ཕྱིར་མ་ཤོར། །དབང་པོའི་ཡུལ་རྣམས་དྲུག་ལ་ཡང་། །ཤེས་བཞིན་དཔྱོད་པའི་སེམས་མ་འགྱུས། །རང་སྣང་མི་རྟོག་ཆེན་པོ་ལ། །གསལ་ལ་རྟོག་མེད་ཉམས་སྐྱེས་པའོ། །ཞེས་སོ། །འདིས་གཏི་མུག་ཆོས་ཉིད་དུ་དག་པ་ཡང་། ཐལ་འགྱུར་ལས། གཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་སུས་བསྒོམས་པ། །འདིས་ནི་གཏི་མུག་ལམ་དུ་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །ཉོན་མོངས་རང་སར་གྲོལ་བའི་གནམ་གཟེར་ནི། །དེ་ལྟར་འདོད་དང་མི་འདོད་བར་མའི་སེམས། །དུག་གསུམ་རྩལ་ལས་རོལ་པར་ཤར་ཏོ་ཅོག །དབྱིངས་ལས་བྱུང་ཞིང་དབྱིངས་ཀྱི་ངང་དུ་ཤར། །དབྱིངས་སུ་མ་གཏོགས་ གཡོས་པ་འགའ་མེད་པས། །གཟེག་དང་བཅོས་བསྒྱུར་གང་ཡང་མི་བྱེད་པར། །དབྱིངས་ཉིད་ངོས་གཟུང་ངང་དེར་བཞག་མ་ཐག །རང་ཞི་རང་ཡལ་རང་གྲོལ་འགྲོ་བ་གནད། །འཁོར་འདས་དབྱིངས་ཀྱི་ངང་ལས་མ་ག
Chinese
对于所见所闻的地点和周围的显现，在那里，无分别的明分和无分别转为双运，自身安住的安乐和三者同时显现，如《超越转变》中所说：身语意三确定收摄后，将大光明融入睡眠中。这是其中的含义。对此，至尊上师非常重视。也就是，最初梦境增多，最终止息。上等者从昏沉中止息，中等者从非常清晰中止息，下等者从梦见善事中止息。上等和中等是指将心专注于睡眠的清明，下等是指行为。在同一续部中说：这些最初梦境增多，上等者从昏沉，最终止息，中等者非常清晰，要知道那是下等。下等不清晰，然后转变。这些人到达了标准。如是说。将睡眠显示为自生智慧是：睡眠也是自生原始的大界，诸般妙用融入本体法界中，以执著显现，所有戏论自然寂灭，是无为自生智慧的意趣。白天，从智慧妙用中显现的觉性，正是从自生智慧中向外显现。夜晚，显现执著融入智慧妙用，妙用融入于基。因此，暂时安住于无任何分别的光明中，是睡眠自生智慧，称为从轮回中解脱之时。从《六界》中说：睡眠也不应舍弃，不是用心来单独割断。总之，身语各自安住，意的生起部分没有向外散失，对于六根的对境，觉知审视的心没有改变，在自显现的无分别大光明中，生起明而无念的体验。如是说。由此，愚痴也清净为法性。如《超越转变》中所说：谁修持睡眠瑜伽，此人将愚痴转为道用。如是说。烦恼于自处解脱的陨星是：如此，对于喜欢和不喜欢之间的心，三毒从智慧妙用中显现，从法界中生起，显现在法界的自性中，除了法界之外，没有任何动摇，不作任何损益和改造，立即于法界本身认定，安住于那个状态，自息自灭自解脱是关键。轮回涅槃没有超出法界的自性。
English
Regarding the appearances seen and heard in the place and surroundings, there, the non-conceptual clarity and non-conceptuality transform into union, and the bliss of self-abiding and the three simultaneously arise, as it is said in the *Transcending Transformation*: "Having definitely gathered body, speech, and mind, blend the great luminosity with sleep." This is the meaning of that. To this, the venerable lama pays great attention. That is, initially dreams increase, and ultimately they cease. The superior one ceases from dullness, the intermediate one ceases from great clarity, and the inferior one ceases from dreaming of virtuous things. Superior and intermediate refer to focusing the mind on the clarity of sleep, and inferior refers to the action. In the same tantra, it is said: "These initially have many dreams, the superior ceases from dullness, the intermediate is very clear, know that to be inferior. The inferior is not clear, and then transforms. These ones reach the measure." Thus it is said. Showing sleep as self-born wisdom is: "Sleep is also the self-born primordial great expanse, all the displays dissolve into the essence of reality, by clinging to appearances, all elaborations naturally subside, it is the intention of effortless self-born wisdom." During the day, the awareness that arises from the display of wisdom is precisely the outward manifestation from self-born wisdom. At night, the clinging to appearances dissolves into the display of wisdom, and the display dissolves into the base. Therefore, temporarily abiding in the luminosity without any conceptualization is the self-born wisdom of sleep, and it is called the time of liberation from samsara. From the *Six Spaces* it is said: "Sleep should not be abandoned, it is not separately cut off by the mind. In short, body and speech abide separately, the arising parts of mind do not scatter outward, even for the objects of the six senses, the mind of awareness and examination does not change, in the great luminosity of self-appearance without conceptualization, the experience of clarity and non-thought arises." Thus it is said. By this, ignorance is also purified into dharmata. As it is said in the *Transcending Transformation*: "Whoever cultivates the yoga of sleep, this one transforms ignorance into the path." Thus it is said. The meteor of afflictions liberating in their own place is: "Thus, for the mind between liking and disliking, the three poisons arise as displays from wisdom, arising from the expanse and appearing in the nature of the expanse, since there is no movement apart from the expanse, without making any additions or alterations, immediately recognizing the expanse itself, abiding in that state, self-pacifying, self-dissolving, self-liberating is the key. Samsara and nirvana do not go beyond the nature of the expanse."