Tibetan
བཅུ་གཅིག་པ། རྐྱེན་སྣང་མཁའ་མཉམ་དག་པར་བསྟན་པའི་ལེའུའི་འགྲེལ་པ། བཅུ་གཅིག་པ། རྐྱེན་སྣང་མཁའ་མཉམ་དག་པར་བསྟན་པའི་ལེའུའི་འགྲེལ་པ། དེ་ལྟར་དགོངས་པ་རྣལ་གཞག་ཆེན་པོར་བསྟན་པའི་གྲོགས་སུ་རྐྱེན་སྣང་རང་ཡལ་དག་པའི་གདམས་པ་གཅེས་པ་ལས། ཐུག་ཕྲད་རང་སར་གྲོལ་བའི་གནམ་གཟེར་ཆེན་པོ་ནི། ཐམས་ཅད་མཁའ་མཉམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་གཅིག་ལ། །གཉིས་སུ་གཟུང་བས་རྒྱུ་འབྲས་སྲིད་པར་འཁྲུལ། །འཁྲུལ་སྣང་རྟེན་མེད་སྒྱུ་མའི་སྣང་བ་ལ། །ཐུག་ཕྲད་རྗེས་མེད་རྩིས་གདབ་བྲལ་བར་སྐྱོངས། །ཡུལ་ཤེས་ཐུག་ཕྲད་དུ་འཛོམ་པ་དེར་རང་གཞག་ཟང་ཀའི་ཤེས་པ་ངོས་བཟུང་སྟེ། དེ་ཡང་སྔར་སྨོས་པ་བཞིན། ཅོག་གཞག་གམ། ཅེར་གཞག་གམ། རང་གཞག་ཏུ་བཏང་བས། རང་གྲོལ་ཆོས་སྐུའི་རང་ས་རྗེན་པར་ཟིན་ཏེ། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། མི་འགྱུར་ཆོས་ཉིད་རབ་ཏུ་བརྟན། །རང་སྣང་རང་གྲོལ་རང་གི་ཡུལ། །རང་བཞིན་རང་དག་རང་གི་གདངས། །ཅོག་གཞག་ཅེར་གཞག་རང་གཞག་གོ། །ཞེས་སོ། །རྐྱེན་ངན་རིག་པའི་རྩལ་སྦྱོང་དུ་བསྟན་པའི་གནམ་གཟེར་ནི། མི་འདོད་ཐོག་ཏུ་བབ་ལ་དོར་བྱའི་སེམས། །ཁྲོ་དང་མི་དགའ་ཕྲག་དོག་འཁྲུག་དང་འཚིག །སྐྱོ་བའི་ཡིད་ དབྱུང་ན་ཚ་སྡུག་བསྔལ་སེམས། །འཆི་དང་སྐྱེ་བའི་འཇིགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། །རྩལ་ལས་རོལ་པར་ཤར་དུས་ངོས་བཟུང་ལ། །མི་སྤོང་མི་སྦྱོང་མི་བསྒྱུར་མི་ལེན་ཞིང་། །མི་ལྟ་མི་བསྒོམ་རང་བབས་ཕྱམ་གཅིག་ཏུ། །དམིགས་བསམ་སྤྲོ་བསྡུ་བྲལ་བར་ལྷུན་གྱིས་ཞོག །རྗེས་མེད་རང་ཡལ་མཁའ་ཀློང་དག་པའི་སེམས། །གསལ་དྭངས་ངར་དང་བཅས་པ་ཁོང་ནས་འཆར། །མི་དགའ་ཞིང་སེམས་ལ་ཁྲོ་བ་དང་འཁྲུག་པ་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཞེན་པ་དྲག་པོ་སྐྱེ་དུས། ཉན་ཐོས་ལྟར་མི་སྤོང་། བྱང་སེམས་ལྟར་གཉེན་པོས་མི་སྦྱོང་། སྔགས་ཕྱི་ནང་ལྟར་ཡེ་ཤེས་སུ་མི་བསྒྱུར། སེམས་ཕྱོགས་ཁ་ཅིག་ལྟར་དེ་ཉིད་ལ་ཆེད་དུ་མི་ལེན། ཁ་ཅིག་ལྟར་ངོ་ལ་མི་ལྟ། ཁ་ཅིག་ལྟར་ངང་ལ་མི་བསྒོམ་པར། དེ་དུས་ཀྱི་རིག་པ་ཟང་ཀ་དེ་རྗེན་སངས་སུ་ངོས་བཟུང་བས། མི་དགའ་བ་རང་ཡལ་ལ་སོང་ནས། རིག་པ་གསལ་བ་ཟང་ཐལ་དྭངས་ཆ་ཆེ་བར་འཆར་བའོ། །རིན་པོ་ཆེ་སྤུངས་པ་ལས། འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའི་ཚེ། །ང་ཡི་བདེ་བ་རང་ཤར་ཡིན། །དེ་དུས་བདེ་སྡུག་དབྱེར་མེད་ན། །ང་ཡི་ཡོན་ཏན་འདི་ལ་རྫོགས། །ཞེས་སོ། །གང་སྣང་ཐུག་ཕྲད་དུ་གྲོལ་བས་སྤང་གཉེན་གཞི་ལ་སངས་པའི་གནམ་གཟེར་ནི། ཡིན་མིན་མེད་པའི་རིག་པ་ཕྱོགས་ཡན་ལ། །འདིར་གཏད་མེད་པའི་སྣང་བ་ཐུག་ཕྲད་ཀྱིས། །འདིར་གཟུང་མེད་པའི་ངང་ལ་རང་བཞག་པས། །འདིར་གྲོལ་མེད་པའི་དགག་སྒྲུབ་རྗེས་མེད་ཡལ། ། འཛིན་ཞེན་མེད་པའི་ཉམས་མྱོང་ཁོང་རྡོལ་འབྱུང་། །འདི་ཉིད་ཇི་བཞིན་དགོངས་ཀློང་ཡེ་ནས་ཡངས། །ཡུལ་སྣང་ལ་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཤེས་པ་ཅི་བྱུང་ཡང་ངོ་མི་ལྟ། ངང་མི་བསྒོམ། བར་མི་བཙལ་བར། རིག་པ་ཟང་ཀ་ངོས་ཟིན་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོས་ཉིད་དུ་གྲོལ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡེ་ནས་བཅིངས་པ་མེད་པས་གྲོལ་བར་ཐ་སྙད་བཏགས་ལ། ཟང་ཀའི་གནད་མཐོང་བས་ཟང་ཀར་གྲོལ། ཡེ་དག་གི་ངོ་བོ་མཐོང་བས་ཡེ་གྲོལ་དུ་གྲོལ། རང་གཞག་ཏུ་ཐད་སོར་བཞག་པས་རང་སར་གྲོལ། སྣང་སར་ཅེར་གྱིས་ཡལ་བས་ཅེར་གྲོལ་དུ་གྲོལ། མ་གྲོལ་བ་མེད་དེ་གཞི་མེད་དུ་རྟོགས་པས་ཡོངས་གྲོལ་དུ་གྲོལ། འཆར་དུས་གྲོལ་བར་སྐྱེས་པས་དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མར་གྲོལ་ཏེ། རྐྱེན་སྣང་ཅི་སྣང་ཅི་ཤར་ཡང་རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་ནི་གནད་མཐོང་བས་ཆོས་ཉིད་ལས་ལྡོག་ས་མེད་པར་ལ་བཟློས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། གཞན་ཡང་གྲོལ་བའི་ཆོས་ཉིད་བཤད། །གནད་ཀྱིས་གྲོལ་བས་འབད་རྩོལ་ཟད། །ཡེ་ནས་གྲོལ་བས་བསྐྱར་མི་དགོས། །རང་གྲོལ་ཡིན་པས་གཉེན་པོ་མེད། །ཅེར་གྲོལ་ཡིན་ཕྱིར་མཐོང་སར་ཡལ། །ཡོངས་སུ་གྲོལ་བས་རང་བཞིན་དག །དུས་ཀྱིས་གྲོལ་བས་གོམས་མི་དགོས། །རང་བཞིན་གྲོལ་བས་མ་བཅོས་པའོ། །ཞེས་སོ། །དགའ་ཆེན་རང་གྲོལ་གྱི་གནམ་གཟེར་བློ་དངོས་ཟང་ཐལ་དུ་བསྡམ་པ་ནི། དེ་བཞིན་འདོད་ཅིང་ཡིད་ལ་དགའ་བའི་སེམས། །ཟུང་ བདེ་གཉེན་དང་གཏམ་སྙན་ལོངས་སྤྱོད་དང་། །གནས་དང་ཕྱོགས་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དེར། །རང་བཞིན་དགའ་བས་བརྒྱན་པའི་སེམས་ཤར་བ། །དེ་ཉིད་ངོས་གཟུང་རང་བབས་ཅོག་གཞག་གིས། །གདོད་མའི་དབྱིངས་སུ་མ་བཅོས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །གང་ལ་བརྟེན་ནས་དགའ་ཡལ་གྱིས་སྐྱེ་དུས་རིག་པའི་དྭངས་ཡིན་པས་ཟང་ཀ་ངོས་གཟུང་བའི་བབས་ལས་མ་གཡོས་པར་བཞག་སྟེ། རིན་པོ་ཆེ་སྤུངས་པ་ལས། ཡིད་ཀྱི་དྲན་པ་ཕྱིར་སྣང་ཚེ། །ང་ཡི་ཤེས་རབ་རང་དག་ཡིན། །འདི་ལ་རྗེས་སུ་གཅོད་མེད་ན། །ང་ཡི་སྒྲ་རྣམས་འདི་ཡིས་ཐོས། །ཞེས་སོ། །རང་མལ་འཕྲོ་འདུའི་ཤེས་པ་གཉིས་མེད་ཆོས་ཉིད་དུ་གྲོལ་བའི་གནམ་གཟེར་ནི། རང་བཞིན་བར་མ་འགྲོ་འདུག་གྱིན་འདར་གནས། །དགའ་དང་མི་དགའ་གཉིས་མིན་ཅི་ཤར་ཡང་། །ཤར་དུས་ངོས་གཟུང་སྤང་བླང་མ་བྱས་པས། །རང་བབས་ཆོས་ཉིད་དབྱེ་བསལ་མེད་པ་ནི། །གཏི་མུག་འོད་གསལ་ཆེན་པོར་གྲོལ་ཞེས་བྱ། །དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བ་གཉི
Chinese
第十一，显示因缘显现等同虚空清净之章节的注释。 第十一，显示因缘显现等同虚空清净之章节的注释。 如是，为了成为显示甚深实相之助伴，从因缘显现自灭清净之珍贵口诀中，相遇当下解脱之大霹雳为：一切等同虚空唯一菩提心，执著为二元故于轮回中迷惑。迷惑显现无根幻化之显现，相遇无痕，于离于算计中守护。于境与识相遇之处，认定自性本来之觉性，彼亦如前所说，或置之不理，或凝视，或任其自然，则自解脱法身之自性赤裸显现。如《珍珠鬘》云：不变法性极稳固，自显自解脱，自之境，自性自清净，自之音声，置之不理，凝视，任其自然。显示恶缘为锻炼觉性之霹雳为：不欲降临头上应舍弃之心，嗔怒与不悦，嫉妒争斗与恼怒，厌倦之意，烦恼痛苦，死亡与出生之怖畏等，从觉性中显现为游舞之时，认定之，不舍弃，不修治，不转变，不取舍，不看，不修，于自然本位一并安住，离于执著与收摄而任运。无痕自灭，虚空清净之心，光明澄澈且具力量从内心显现。于不悦之心，嗔怒与争斗及憎恨等强烈执著生起之时，如声闻般不舍弃，如菩萨般不以对治修治，如内外密咒般不转变为智慧，如某些心之宗派般不特意取舍彼，如某些宗派般不看其面，如某些宗派般不于其状态中修持，于彼时之觉性本来面目赤裸裸地认定之，则不悦自灭，觉性光明通透澄澈显现。如《珍宝聚》云：于经历众生之痛苦之时，我之安乐自显现，彼时若无苦乐之分别，我之功德于此圆满。如是。任何显现于相遇时解脱，故于基位上息灭能断与所断之霹雳为：无有是非之觉性，于无有偏颇之方，于此处无有执著之显现，相遇时。
English
Eleventh: Commentary on the Chapter Showing that Conditioned Appearances are Pure Like Space. Eleventh: Commentary on the Chapter Showing that Conditioned Appearances are Pure Like Space. Thus, as an aid to showing the great essential nature of realization, from the precious instructions on the self-dissolving purity of conditioned appearances, the great thunderbolt of liberation upon encounter is: All is equal to space, the one bodhicitta. By grasping at duality, one is confused in cyclic existence as cause and effect. Confused appearances are rootless, illusory appearances. Encounters are without trace; maintain them free from calculation. In the place where object and awareness meet, recognize the awareness of self-nature, the original state. That, too, is as previously mentioned: either leave it alone, or gaze at it, or let it be in its natural state. Then the self-liberated dharmakaya's own state is nakedly realized. As it says in The String of Pearls: Immutable dharmata is utterly stable. Self-appearance is self-liberated, one's own realm. Self-nature is self-purified, one's own sound. Leave it alone, gaze at it, let it be. The thunderbolt that shows adverse conditions as training in the power of awareness is: Unwanted things fall on one's head; the mind that should be discarded—anger and displeasure, jealousy, strife and annoyance, weariness of mind, affliction, suffering, fear of death and birth, and so on—when they arise as a display from the power of awareness, recognize them. Do not reject them, do not remedy them, do not transform them, do not accept them, and do not look at them or meditate on them. In their natural state, rest all at once, spontaneously, free from focus and gathering in. The mind of traceless self-dissolution, the purity of space, clear and powerful, arises from within. When strong clinging arises—displeasure, anger, strife, hatred, and so on—do not reject it like the shravakas. Do not remedy it with antidotes like the bodhisattvas. Do not transform it into wisdom like the outer and inner mantras. Do not deliberately accept it like some schools of mind. Do not look at its face like some schools. Do not meditate on its state like some schools. At that time, recognize the awareness of the original state nakedly and clearly. Then displeasure dissolves on its own, and awareness arises clearly, transparently, and powerfully. As it says in A Heap of Jewels: When experiencing the suffering of beings, my own bliss arises. At that time, if there is no distinction between pleasure and pain, my qualities are perfected in this. So it is. Whatever appears is liberated upon encounter. Therefore, the thunderbolt that pacifies what is to be abandoned and the antidote at the ground is: Awareness without right or wrong, in an unbiased direction, appearances without attachment here, upon encounter.
Chinese
于此，于无所执的状态中安住自性，于此，无解脱的破立，无迹而逝。 无执著的体验自然涌现，此即如实，心性虚空本自宽广。对于境相上生起的破立之识，不作观视，不修持状态，不寻求中间，仅是觉性朗然显现，便能于法性中解脱。此乃因本自无缚而立解脱之名，见朗然之要，于朗然中解脱。见本净之体性，于本解脱中解脱。于自住中直接安住，于自处解脱。于显现处直视而消失，于直视解脱中解脱。无有未解脱者，因证悟无基而于完全解脱中解脱。于显现之时生起解脱，于刹那间解脱。无论因缘显现何种境相，对于本性大圆满瑜伽士而言，皆无损害，此乃见要而于法性中无有退转之处，由串习而生。如《Thal 'gyur》中云：“此外宣说解脱之法性，以要诀解脱故，勤作耗尽。本自解脱故，无需重修。自解脱故，无有对治。直视解脱故，于所见处消失。完全解脱故，自性清净。于当下解脱故，无需串习。自性解脱故，无有造作。”如是。系缚大乐自解脱之虚空钉，乃是：如是希求且心中欢喜之意，双 运乐与甜言蜜语受用，以及处所与方向皆是适意之处，生起以自性欢喜所庄严之心。彼即是认识，以自然安住之姿，于原始法界中无作任运成就。依赖于何而生起喜悦消失之时，因是觉性之清明，故于朗然显现之状态中不移动而安住。如《宝积经》中云：“意之念头向外显现时，我之智慧自净。于此无有随逐时，我之音声皆由此听闻。”如是。于自处收放之识，于二取不二法性中解脱之虚空钉乃是：自性中于中间行住坐卧，无论生起喜与不喜二者之外的任何事物，于生起之时认识，不作取舍，自然安住于法性中，无有分别，称为愚痴于大光明中解脱。喜悦与不喜二
English
Here, by resting in a state without grasping, here, the assertion and negation of liberation disappear without a trace. Experiences free from clinging and attachment burst forth from within. This very state, as it is, is the vast expanse of the mind from the very beginning. Whatever knowledge of affirmation and negation arises in the field of perception, do not look at it, do not meditate on the state, do not seek an intermediary. Merely recognizing the naked awareness is liberation into the nature of reality. That is, since there is no bondage from the beginning, it is labeled as liberation. By seeing the key point of nakedness, one is liberated into nakedness. By seeing the essence of original purity, one is liberated into original liberation. By directly abiding in self-settling, one is liberated in one's own place. By staring and dissolving at the place of appearance, one is liberated into staring liberation. There is nothing that is not liberated, because by realizing the groundlessness, one is liberated into complete liberation. Because liberation is born at the time of arising, one is liberated in an instant. Whatever arises as a condition, whatever appears, there is no harm to the yogi of the Great Perfection of naturalness, which comes from seeing the key point and repeating it without turning away from the nature of reality. As it says in Thal 'gyur: "Furthermore, the nature of liberation is explained. Because of liberation by key points, effort is exhausted. Because of liberation from the beginning, there is no need to repeat. Because it is self-liberation, there is no antidote. Because it is staring liberation, it disappears at the place of seeing. Because of complete liberation, the nature is pure. Because of liberation in time, there is no need to habituate. Because of natural liberation, it is uncorrected." So it is. The sky peg of great bliss self-liberation is to bind the mind directly and transparently, which is: The mind that desires in the same way and is happy in the mind, the pair of bliss, intimacy, sweet words, enjoyment, and places and directions that are pleasing to the mind, the mind arises adorned with natural joy. That itself is recognition, with a natural abiding posture, spontaneously accomplished in the primordial realm. When joy arises and vanishes depending on what, because it is the clarity of awareness, it remains unmoved from the state of recognizing the nakedness. As it says in the Heap of Jewels: "When the thoughts of the mind appear outward, my wisdom is self-purifying. If there is no following after this, my sounds are heard by this." So it is. The sky peg of the knowledge of gathering and scattering in its own place, liberated into the non-duality of reality, is: In its own nature, in between, going, staying, trembling, abiding. Whatever arises other than joy and displeasure, at the time of arising, recognize it, without abandoning or adopting, naturally abiding in the nature of reality, without distinction, is called ignorance liberated into great clear light. Joy and displeasure, two