Tibetan
་སུ་མཆི། །ཞེས་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། སེམས་ཅན་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཀུན་དུ་འཁོར་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མ་དད་པ་ཞིག་བྱས་ ན་ཡང་། དེ་དག་གིས་མཐོང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་དོན་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ། །དེས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་ཐར་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐབས་མཐའ་ཡས་པ་མཛད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཡིན་པས་རིམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་འདི་ནི་མདོ་རྒྱུད་ཀུན་ན་གསལ་བར་བཞུགས་པས། ལོག་སྲེད་ཅན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བ་མི་འཐད་དེ། དུས་རིང་ཞིག་མི་ཐར་པ་ལ་དགོངས་སོ། །འོ་ན་འཁོར་བ་ལ་མཐའ་ཡོད་པར་ཐལ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་རིམ་གྱིས་སངས་རྒྱ་བར་ཁས་བླངས་ཀྱི། མཐའ་ཡོད་པར་ཁས་མ་བླངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་པ་དེ་མྱང་འདས་ཡིན་གྱི་འཁོར་བའི་མཐའ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བའི་མཐའ་འཁོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཞིང་གི་མཐའ་ཞིང་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །གཤིས་ལ་གང་ཡང་མ་གྲུབ་པས་འཆིང་གྲོལ་དང་ཐོག་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། གང་གི་རྣམ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ། །དེ་ཡི་རྟེན་ནི་རྟག་མ་ཡིན། །སེམས་ནི་མི་རྟག་ཉིད་ཡིན་ན། །སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགལ། །ཐོག་མ་ཉིད་ནས་རིམ་གྱིས་ནི། །རང་བཞིན་རྟག་ཏུ་མེད་པར་གྲུབ། །དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ། །རང་བཞིན་མེད་ཉིད་བརྗོད་མ་ཡིན། །དེ་སྐད་བརྗོད་ནས་སེམས་ཀྱིས་ནི། །བདག་གི་གནས་པ་སྤངས་པ་ཡིན། །རང་གི་རང་ བཞིན་ལས་འདས་པ། །འདི་ནི་ཆོས་རྣམས་ཡོད་མ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་བུ་རམ་མངར་བ་དང་། །མེ་ཡི་རང་བཞིན་ཚ་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །གཞན་གྱི་དབང་སྤྱིར་དགག་པ་ནི། དངོས་པོར་སྣང་བ་གང་ལའང་རང་བཞིན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་དབང་མེད་དེ་ཆུའི་ཟླ་བ་བཞིན་ནོ། །ཆུ་ཟླ་དང་ནམ་མཁའི་ཟླ་བའང་མཚུངས་ཏེ། མིག་ལམ་དུ་སྣང་བ། རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ། བག་ཆགས་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུས་སྐྱེད་པར་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཕྱི་རོལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་སྟེ། རང་གི་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་བརྟས་པར་ཐ་སྙད་དུ་གྲགས་ལ། དོན་དམ་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་མེད་པ་ན་གཞན་དབང་ཁེགས་ཏེ། འདྲེ་མེད་པས་འདྲེ་དབང་ཁེགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་དྭངས་ལ་ཟླ་ཤར་བ། །དེ་ཡི་གཟུགས་བརྙན་དྭངས་པའི་མཚོར་སྣང་ཡང་། །ཆུ་ཟླ་སྟོང་པ་གསོག་སྟེ་སྙིང་པོ་མེད། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་གཞན་དབང་མི་རུང་སྟེ། སྐད་ཅིག་སྔ་མས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ལྟོས་པ་བ་མཚན་མཚོན་དང་གཞན་དབང་གི་ལྡོག་པ་དང་། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཡོད་པ་སྟེ། ཞེས་པའང་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པར་སྣང་ཙམ་ལ་དགོངས་ཀྱི་དངོས་ པོ་ལ་མེད་དེ། སྔ་མ་ལས། བློ་ཡིས་རབ་ཏུ་གཞིག་ན་ནི། །བརྟག་པ་མེད་ཅིང་གཞན་དབང་མེད། །གྲུབ་པའི་དངོས་པོའང་ཡོད་མིན་ན། །ཇི་ལྟར་བློ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྟག །ཅེས་སོ། །ཚོགས་བརྒྱད་གཅིག་དང་ཐ་དད་དུ་མི་རུང་བ་ནི་རྣམ་ཤེས་བརྒྱད་རྫས་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་སྟེ། མིག་གིས་ཀྱང་སྒྲ་ཐོས་པ་ནས་འོན་ལོང་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཤེས་རྟོག་པ་དང་སྒོ་ལྔ་རྟོག་མེད་དུ་བཞག་པའང་མི་རུང་བར་ཐལ་ཞིང་། མིག་འབྲས་ལྟ་བུའི་གོ་ས་རེ་རེ་ནའང་ཚོགས་བརྒྱད་པོ་གནས་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཚོགས་བརྒྱད་གཅིག་ཏུའང་མི་རུང་ལ། ཐ་དད་དུའང་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞི་དགག་པ་ལའང་གསུམ་སྟེ། རྒྱུན་བརྟན་པ་དགག་པ། དམིགས་པ་དགག་པ། ས་བོན་དགག་པའོ། །དེའང་བག་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་གཞི་འཁོར་བའི་ས་པ་དེ་ཉིད་མེད་ལ་ཡོད་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་དགག་ལ་དོན་དམ་གྱི་ཀུན་གཞི་བདེན་པ་བར་འདོད་ནའང་ཞེན་པ་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་དགག་དགོས་སོ། །དང་པོ་ནི་རྫས་སྐད་ཅིག་མཐུད་པའི་རྒྱུན་བརྟན་པ་ཉིད་མི་རུང་སྟེ། དུས་མཉམ་པ་ལ་མཐུད་པ་མེད་དེ། མཐུད་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་མ་འགགས་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་མཉམ་ན་མཐུད་དུ་མེད་དེ་འགག་པ་དང་མ་འགགས་པ་རྫས་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྐད་ཅིག་ཕྲད་པ་མ་གྲུབ་པས་ཀྱང་ཁེགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྐད་ཅིག་ལྟར་རྒྱུན་ཡང་དུ་མ་དང་། འདས་པའི་རྒྱུན་འགག་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ རྒྱུན་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདེན་གཉིས་ལས། གང་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན། །འདི་ནི་མར་མེའི་འོད་དང་མཚུངས། །ཞེས་པ་དང་། རྒྱུད་དང་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །ཕྲེང་བ་དམག་ལ་སོགས་བཞིན་རྫུན། །ཞེས་སོ། །དམིགས་པ་དགག་པ་ནི། ཀུན་གཞིས་སྣོད་བཅུད་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་དམིགས་པར་མི་རུང་སྟེ། སྣོད་བཅུད་ཀྱི་དོན་སྤྱི་སྣང་བ་ཡིན་ན་རྟོག་པས་མངོན་སུམ་གྱིས་ངེས་པར་འགྱུར་ཞིང་། མེད་པར་གསལ་བ་ཡིན་ན་སྣོད་བཅུད་དངོས་ལ་མ་དམིགས་པར་གྱུར་ལ། དོན་རང་མཚན་སྣང་ན་མུན་པ་དང་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱིས་གནོད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྣོད་བཅུད་ཙམ་ལ་དམིགས་ན་རང་གི་འཁོར་ལའང་དམིགས་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་དགག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་སྨིན་དང་གཅིག་མི་གཅིག་ཏུ་མི་འཐད། བག་ཆགས་བགོས་པ་དགག །ནུས་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི་ས་བོན་གྱི་ཆ་ཉིད་རྣམ་སྨིན་དང་ཐ་དད་དུ་མི་རུང་སྟེ། འཇོག་བྱེད་ལས་མ་བྱུང་བས་རྒྱུ་མེད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྫས་གཉིས་ཡོད་པས་རྒྱུད་གཉིས་སུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ་ཆ་ཤས་ཀྱིས་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་གཉིས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་བགོ་བྱ་བགོ་བྱེད་གཉིས་དུས་མཉམ་པ་མི་རུང་སྟེ་བག་ཆགས་ཆ་གཉིས་སུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་མི་མཉམ་ན་བགོས་པར་མི་རུང་སྟེ། བགོ་བྱ་ཡོད་དུས་བགོ་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནུས་པ་དགག་པ་ནི། སྤྱིར་གང་ལའང་གང་གིས་ནུས་ པ་ཉིད་མི་སྲིད་དེ། རྒྱུ་འགགས་ན་སྐྱེ་རྒྱུ་མེད་པས་ནུས་པ་མ་གྲུབ་ལ། མ་འགགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་དེ་རྟག་དངོས་མི་སྲིད་པས་ནུས་པ་ཁེགས་སོ། །དེས་ན་འཁྲུལ་སྣང་དུ་ཀུན་གཞིར་བརྗོད་ཀྱང་རྨི་ལམ་བཞིན་ཏེ་དངོས་པོ་ལ་མེད་པས་གྲུབ་པ་མི་སྲིད་དོ། །ལངྐར་གཤེགས་པ་ལས། རང་རིག་མེད་ཅིང་རྣམ་རིག་མེད། །ཀུན་གཞི་མེད་ཅིང་དངོས་པོ་མེད། །བྱིས་པ་ངན་པ་རྟོག་གེ་བ། །རོ་དང་འདྲ་བས་འདི་དག་བརྟགས། །ཞེས་སོ། །ཉོན་ཡིད་མེད་དེ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཀུན་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡིད་རྒྱུན་དང་སྐད་ཅིག་ཏུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཙོ་འཁོར་ཕན་ཚུན་མི་དམིགས་པའང་མི་རུང་སྟེ། ཡིད་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་གཞིས་སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་ལ་མ་དམིགས་པར་ཐལ་བ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཆོས་ད་ལྟར་བ་རྣམས་མི་སྣང་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པ་ཡང་མེད་དེ་དགག་བྱ་ཚོགས་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྫུན་པའི་ཕྱིར་དང་། དགག་གཞི་དེ་བཞིན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་བདེན་གྲུབ་ནི་རང་བཞིན་དང་ཐ་སྙད་གཉིས་ཀར་མེད་དེ་སྣང་བ་དང་གཅིག་ན་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཞིང་། མི་གཅིག་ན་སྣང་བས་མ་ཁྱབ་པ་མེད་པས་གང་ནའང་མི་གནས་པར་ཐལ་ལོ། །དགག་བྱ་བདག་དང་ཤེས་པ་ཆོས་རྫུན་པའི་ཕྱིར་དང་། བུམ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་བྱས་པར་ ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུམ་ལས། དེ་བཞིན་ཉིད་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་སོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཁྱེན་ཚུལ་དགག་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱི་དོན་མ་དག་པར་སྣང་དུ་མི་རུང་
Chinese
如是。又如《宝积经》中说：有些众生因为业障缠绕的缘故，即使对如来没有信心，他们所见到的善根，直到完全证得涅槃之前都是有意义的。因此，为了众生从轮回中解脱，诸佛和菩萨们会示现无量的方便法门。而且众生都具有如来藏，所以会逐渐地证得涅槃，这些在所有的经和续中都有清楚的记载。因此，说断见者不能证得涅槃是不合理的，这是考虑到他们需要很长的时间才能解脱。如果认为轮回有尽头，那也是不合理的。我们承诺一切众生都会逐渐地证得菩提，但我们并没有承诺轮回有尽头。因为成佛就是涅槃，而不是轮回的终结，轮回的终结就是轮回本身，就像田地的尽头还是田地一样。因为自性上什么也没有成立，所以说解脱和有始无终也是不合理的。《菩提心释》中说：任何刹那的意识，它的所依都不是常恒的。如果心是不常恒的，那怎么会与空性相违背呢？从一开始就逐渐地，成立了自性恒常不存在。如果事物以自性成立，那就不能说自性不存在。说了这些之后，心就舍弃了对自我的执着。超越了自身的自性，这就是诸法不存在。就像蔗糖的甜味和火的自性是热一样，同样，所有诸法的自性都说是空性。如是说。总的来说，对其他自性的驳斥是：因为显现为实有的任何事物都不具有丝毫的自性，所以没有他性，就像水中的月亮一样。水中的月亮和天空中的月亮也是一样的，因为它们在眼中显现，由因缘产生，由习气妄想的因所生起，所以没有差别。因此，外境显现的各种事物都不是在他性上成立的，只是在名言上说是自己心识的习气增长，但在胜义谛上是不成立的。没有了他性，他性之权就被否定了，就像没有了鬼，鬼的权力就被否定了一样。《三摩地王经》中说：就像晴朗的天空中升起月亮，它的影像
English
Thus it is. Moreover, in the *Ratnakuta Sutra*, it says: "Even if some sentient beings do not have faith in the Tathagata because of the obscurations of karma that constantly revolve, the roots of virtue that they see are meaningful until they fully attain nirvana." Therefore, in order for sentient beings to be liberated from samsara, the Buddhas and Bodhisattvas manifest infinite skillful means. And since sentient beings also possess the Buddha-nature, they will gradually attain nirvana. This is clearly stated in all the sutras and tantras. Therefore, it is unreasonable to say that nihilists cannot attain nirvana, as this takes into account the long time it takes for them to be liberated. If it is argued that samsara has an end, that is also unreasonable. We promise that all beings will gradually attain enlightenment, but we do not promise that samsara has an end. Because becoming a Buddha is nirvana, not the end of samsara, the end of samsara is samsara itself, just as the end of a field is still a field. Because nothing is established by its own nature, it is also unreasonable to speak of liberation and beginninglessness. In the *Bodhicitta-vrtti* it says: "Whatever momentary consciousness, its basis is not permanent. If the mind is impermanent, how can it contradict emptiness? From the very beginning, gradually, it is established that self-nature is never present. If things are established by self-nature, then non-self-nature cannot be expressed. Having said that, the mind abandons the abiding of self. Transcending one's own self-nature, these are not things that exist. Just as the sweetness of sugarcane and the nature of fire is heat, similarly, the nature of all things is said to be emptiness." Thus it is said. In general, the refutation of other-power is: Because whatever appears as real does not have even a little bit of self-nature, therefore there is no other-power, like the moon in water. The moon in water and the moon in the sky are also the same, because they appear in the eye, arise from conditions, and are produced by the cause of habitual delusion, so there is no difference. Therefore, the various things that appear externally are not established as other, but are nominally known as the increase of the habitual tendencies of one's own mind, but they are not established in ultimate truth. When there is no other, other-power is negated, just as when there is no ghost, the power of the ghost is negated. In the *Samadhiraja Sutra* it says: "Just as the moon rises in the clear sky, its image
Chinese
宛如清澈的湖面倒影， 却仅汇聚空幻水月毫无实义。 一切诸法亦当如是知晓。 因此，他者自在不可行，因为由前一刹那所生，又于第二刹那变异，并且是观待者、名相、他者自在的相违，以及是缘起的自性之故。《他之自在乃是存在》，此言仅指名言上存在之显现，而非指事物本体，如前所说：若以智慧善加剖析，则无有可观察与他者自在，若已成立之事物亦不存在，又如何以智慧分别？如是说。八识不可为一亦不可为异，意即八种识不能是同一实体，否则眼也能听声音，从而导致无有聋盲。将意识设定为有分别，五根识设定为无分别也不可行，因为会导致如同眼球一般的每一处都存在八识。因此，八识既不可为一，亦不可为异。对阿赖耶识的破斥也有三种：破斥常恒、破斥所缘、破斥种子。其中，习气的阿赖耶识，即轮回的根本，因其无而显有故应破斥，若认为胜义谛的阿赖耶识是真实，也应为遣除执着而破斥。第一，相续刹那连接的常恒本身不可行，同时则无连接，因无需连接，即未断绝之故；若非同时则无法连接，因断绝与未断绝是实体相违；并且刹那相合未成立也已遮破。因此，刹那般的相续也非众多，过去的相续已断绝，未来的相续尚未产生。如《二谛论》所说：何故蕴聚之相续，此如灯焰之相似。又说：相续与集合，如队列军队等虚假。破斥所缘，阿赖耶识不可缘广大的器情世界，若器情世界的总相是显现，则会以分别念现量确定，若显现为无，则未缘器情世界之真实，若显现为自相，则如同黑暗与障碍。
English
Like reflections in a clear lake, They gather empty water moons, devoid of essence. Know all phenomena to be just like that. Therefore, other-dependence is untenable, because it is produced by the preceding moment, and changes in the second moment, and because it is a dependent, a designation, the opposite of other-dependence, and the nature of dependent arising. 'The power of others exists,' this refers only to the appearance of existence in name, not to the entity itself. As stated earlier: If analyzed thoroughly with wisdom, there is no examination and no other-dependence. If the established entity does not exist, how can it be distinguished by wisdom? So it is said. The eight consciousnesses cannot be one or different, meaning the eight consciousnesses cannot be one substance, otherwise the eye could also hear sounds, leading to the absence of deafness and blindness. Setting the mind consciousness as conceptual and the five sense consciousnesses as non-conceptual is also untenable, because it would imply that the eight consciousnesses reside in each location like an eyeball. Therefore, the eight consciousnesses cannot be one, nor can they be different. There are also three refutations of the ālaya: refuting permanence, refuting the object, and refuting the seed. Among them, the ālaya of habitual tendencies, the very root of samsara, should be refuted because it appears to exist when it does not. Even if one considers the ālaya of ultimate truth to be real, it must be refuted to reverse attachment. First, the permanence of the substance connecting moments is untenable. There is no connection at the same time, because there is no need for connection, i.e., because it is not interrupted. If it is not at the same time, then it cannot be connected, because interruption and non-interruption are contradictory substances. And the non-establishment of the moment of contact also refutes it. Therefore, the continuity like a moment is also not many, and the past continuity has ceased, and the future continuity has not yet arisen. As the Two Truths state: Why the continuity of the aggregates, this is like the flame of a lamp. And: What is called continuity and collection, like a garland, an army, etc., is false. Refuting the object, the ālaya cannot focus on the vast container and contents of the world. If the general meaning of the container and contents is appearance, then it will be manifestly determined by conceptual thought. If it is clear as non-existent, then it has not focused on the actual container and contents. If the self-characteristic of the object appears, then it is like darkness and obscuration.