Tibetan
་ཀུན་རྫོབ་ལ་གཉིས་ཏེ། འབྲས་བུ་ལས་མ་འཁྲུལ་པ་ལམ་གཞིའི་ཡེ་ཤེས་ཡོན་ཏན་དང་བཅས་པ་འགྱུར་ཞིང་གོང་དུ་འགྲོ་བས་མི་རྟག་ཀྱང་གཤིས་ཀྱི་སར་བགྲོད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་མ་འཁྲུལ་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུད་བླའི་འགྲེལ་པར། ལམ་བདེན་ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སླུ་བ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་འཕོ་འགྱུར་བྱེད་པ་དང་གོང་དུ་བགྲོད་དགོས་པའི་ཆ་ནས་གསུངས་ཀྱི། འདུས་བྱས་གཞན་དང་སླུ་བའི་ལུགས་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ། འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་མ་འཁྲུལ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་སྐུ་མ་ཤེས་དང་བཅས་པ་འོག་མིན་ན་བཞུགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ཡང་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ། རྟག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ། ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་དུ་གྱུར་པ། དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་ཆེན་པོས་མངའ་དབང་རྫོགས་པ་ཇི་སྙེད་པ་སྟེ། སྣང་བའི་ཆ་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བརྗོད་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པས་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་བཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་འོག་ཏུ་རྒྱས་པར་འཆད་དོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་གདུལ་བྱའི་སྣང་བ་ལས་བསགས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེས་དེ་ལྟར་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་སྣང་བ་ཡང༌། གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་བློ་ངོར་འཕོ་འགྱུར་ཡོད་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་དོན་ལ་འཕོ་འགྱུར་དུ་གྲུབ་པ་མེད་དེ། ཆུ་ཟླའི་རྣམ་པའང་སྣོད་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་འཕོ་འགྱུར་དུ་སྣང་ཡང་ཟླ་བ་རང་མཚན་དུ་མ་གྲུབ་པའི་གནད་ཀྱིས་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་ལྟར། འགྲོ་བ་འདུལ་བའི་སྐུར་སྣང་ཡང་རང་མཚན་དུ་གྲུབ་པ་མེད་དེ། སྐུ་གསུམ་འདུ་འབྲལ་མེད་པར་ངོ་བོ་གཅིག་ལ། ཆོས་སྐུ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་ནམ་མཁའི་ཟླ་བ་ཉིད་ཆུ་ཟླའི་འཇོག་བྱེད་དུ་ངོ་བོ་གཅིག་པས་མི་འགྱུར་བ་ལྟར། སྤྲུལ་པའང་ལོངས་སྐུའི་ངང་ལས་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་སྣང་ཡང་དོན་ལ་གྲུབ་པ་མེད་པས་འཕོ་འགྱུར་མེད་ཅིང༌། གདུལ་བྱའི་ངོར་འཕོ་འགྱུར་དུ་སྣང་བས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་སྣང་བའི་ཆ་དག་མ་དག་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པར་འདོད་དོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་གཤིས་ཀྱི་གནས་ལུགས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རྩ་ཤེ་ལས། གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་ དང༌། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མེད། །དེ་ནི་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་པས། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟོད་མ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅིང་བསམ་བརྗོད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པ། རྟོགས་མ་རྟོགས་ཀྱིས་བློས་མ་བཞག་པ། གཅིག་ཐ་དད་ཀྱི་ཁ་ལེན་མེད་པ་སྟེ
Chinese
世俗谛有两种：从果位而言，不谬误的道基智慧功德等会变化且向上提升，因此是无常的，但相对于趋入自性之地而言，被称为不谬误。在《宝性论》的解释中说：“所有道谛皆为有为法，所有有为法皆为虚妄。” 这说明是从转变和必须向上提升的角度说的，并非与其他的有为法具有相同的欺骗性。获得果位后不谬误的是佛陀的色身以及与其相应的智慧，他们安住在色究竟天。这些色身不会变化，是恒常且任运成就的，是功德珍宝的宝藏，具足坛城等广大显现的圆满自在。虽然从显现的角度说是世俗谛，但由于与法身无别，因此不会变化，如虚空般安住。这些将在后面详细阐述。化身是基于所化众生的显现而积聚，以及佛陀的慈悲以任运成就的方式显现。虽然在所化众生的心识中，它看起来像是会变化，但实际上并没有成立为会变化。就像水中的月亮，虽然由于容器的缘故看起来会变化，但由于月亮本身没有成立为自性，因此不会变化。同样，虽然显现为调伏众生的身相，但并没有成立为自性，因为三身无有分离，本体为一，并且法身不会变化。就像天空中的月亮本身与水月是同一本体，因此不会改变。同样，化身也从报身的自性中任运成就地显现，但实际上并没有成立，因此不会变化。在所化众生的眼中，它显现为变化，因此不是成立的。因此，所有清净与不清净的显现都包含在世俗谛中。胜义谛是自性的本来面目。如《中观根本慧论》所说：“不从他知是寂静，无戏论且无所戏论，无分别念亦无异，此乃真如之体性。” 因此，轮回和涅槃的所有法，从原始以来就是无自性的，超越一切思维言说，不能被证悟与未证悟的心识所设定，没有一和多的分别。
English
Conventional truth has two aspects: From the perspective of the result, the unerring path-basis wisdom and qualities change and ascend, thus being impermanent. However, in relation to progressing towards the ground of reality, it is called unerring. In the commentary on the Uttaratantra, it is said, "All path truths are conditioned. All conditioned things are deceptive." This is said from the aspect of changing and needing to ascend, not that it is the same kind of deception as other conditioned things. The unerring ones who have attained the result are the Buddha's form bodies, along with their wisdom, residing in Akanishta. These are unchanging, permanent, spontaneously accomplished, a treasure of precious qualities, and possess complete dominion with great manifestations such as mandalas. Although called conventional from the aspect of appearance, they are inseparable from the Dharmakaya and therefore unchanging, abiding like the sky. These will be explained in detail below. The Nirmanakaya is accumulated from the appearances of those to be tamed, and also appears spontaneously through the compassion of the Buddha. Although it appears to the minds of those to be tamed as if it changes, in reality it is not established as changing. Just as the reflection of the moon in water appears to change due to the container, but because the moon itself is not established as having inherent existence, it does not change. Similarly, although it appears as a body to tame beings, it is not established as having inherent existence, because the three bodies are inseparable, their essence is one, and the Dharmakaya is unchanging. Just as the moon in the sky itself is the same essence as the reflection of the moon in water, and therefore does not change, similarly, the Nirmanakaya also appears spontaneously from the state of the Sambhogakaya, but in reality it is not established, and therefore does not change. To the minds of those to be tamed, it appears to change, and therefore is not established. Therefore, all pure and impure appearances are considered to be included in the conventional truth. Ultimate truth is the nature of reality as it is. As it says in the Root Wisdom, "Not known from others, peaceful, unelaborated by elaborations, without conceptual thought, without difference, that is the nature of Suchness." Therefore, all phenomena of samsara and nirvana are without inherent existence from the very beginning, beyond the realm of all thought and expression, not established by minds that are realized or unrealized, and without the acceptance of one or many.
Tibetan
། དེ་ཉིད་ལས། སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་མགོན་རྣམས་ཀྱི། །བསྟན་པ་བདུད་རྩིར་གྱུར་པ་སྟེ། །དོན་གཅིག་མ་ཡིན་ཐ་དད་མིན། །ཆད་པ་མ་ཡིན་རྟག་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཐམས་ཅད་བློའི་ངོ་ཁ་ལ་བཟང་ངན་ཐ་དད་པར་བཏགས་ཀྱང༌། ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་དག་པས། ཡང་དག་པ་དང༌། མ་དག་པ་དང༌། གཉིས་ཀ་དང༌། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་དང༌། ཤིན་ཏུ་དག་པའོ་ཞེས་བློས་བཀོད་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཐམས་ཅད་ཡང་དག་ཡང་དག་མིན། །ཡང་དག་ཡང་དག་མ་ཡིན་ཉིད། །ཡང་དག་མིན་མིན་ཡང་དག་མིན། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་བསྟན་པའོ། །ཞེས་སོ། །གཤིས་ངོར་ནི་ཁས་ལེན་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་སྟེ། ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་གང་དུའང་གྲུབ་མ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཁས་བླངས་ཀྱང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐར་ལྷུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པ་ལས། དངོས་པོར་ཁས་ལེན་ཡོད་ན་ནི། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་འབྱུང་བ་ཡི། །ལྟ་བ་མི་བཟད་མ་རུངས་འཛིན། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་རྩོད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་སོ། དེའང་གཤིས་ལ་དམ་བཅའ་མེད་པས་ཁས་བླངས་པའི་ཡུལ་དང༌། ལེན་པ་པོ་དང༌། ངོས་གཟུང་གང་ཡང་མེད་པས་སྐྱོན་མེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། རྩོད་བཟློག་ལས། གལ་ཏེ་ངས་དམ་བཅས་འགའ་ཡོད། །དེ་ཚེ་ང་ལ་སྐྱོན་འདི་ཡོད། །ང་ལ་དམ་བཅའ་མེད་པས་ན། །ང་ནི་སྐྱོན་མེད་ཁོ་ན་ཡིན། །ཞེས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་སམ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་ངོ་བོ་ལ་ནི་ཟབ་པ་ཞི་བ་སྤྲོས་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་དམ་བཅའ་འམ་ཁས་ལེན་མེད་པ་སྟེ་དབྱིངས་གདོད་མ་ནས་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ངོ་བོ་ལ་དབྱེར་མེད་ཀྱང་བློས་སྒྲོ་བཏགས་ནས་དབྱེ་ན། སྐྱེ་བ་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོང་ཉིད་བློས་བཀོད་ཀྱང་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ལས་མ་གྲོལ་བ་རྣམ་གྲངས་པའི་དོན་དམ་དང༌། སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་མེད་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་ལས་གྲོལ་བ་རྣམ་གྲངས་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དམ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཏེ། བདེན་གཉིས་ལས། སྐྱེ་ལ་སོགས་པ་བཀག་པ་ཡང༌། །ཡང་དག་པ་དང་མཐུན་ཉིད་བཞེད། །སྐྱེ་མེད་སྤྲོས་ཀུན་ཞི་བ་ལ། །དོན་དམ་ཞེས་པའི་བརྡ་མཛད་ དོ། །ཞེས་སོ། །འདིར་མན་ངག་དང་མཐུན་པར་གསལ་བར་དབྱེ་ན། ཡུལ་ཆོས་དབྱིངས་ཙམ་ཞིག་དབྱེ་བའི་གཞི་ལས། སྣང་བའི་ཆ་འདི་དག་སྒྱུ་མ་དང༌། སྨིག་རྒྱུ་དང༌། ཆུ་ཟླ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་སྟེ་སྣང་ལ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བ
Chinese
又，彼经中说：诸佛世间怙主之，教法已成甘露，非一亦非异，非断亦非常。（ इति ） 显有轮回涅槃一切，虽于心识之前境，立为好坏各异，然一切本即清净，具虚空之自性。故说真实、不真实、二者、非二者、极真实等，是已超离心识所造作之境。如彼经云：一切真实非真实，真实非真实之性，非真实非非真实，此乃佛陀所宣说。（ इति ） 就体性而言，是已超离一切承诺，因其本体于任何所缘皆未曾成立之故。若承诺说“其即如此”，则将堕入我见等常断之边。如《六十正理论》云：若有承诺诸事物，则生贪嗔之诸见，执持不悦不可爱，彼生争端亦复然。（ इति ） 彼亦因体性无有誓立，故说无有承诺之境、能承诺者、所缘，是故无有缺失。如《诤辩息灭论》云：若我具有诸承诺，尔时我即有此失，我无承诺之故，我即唯是无失者。（ इति ） 如是，一切法之实相或自性，即是甚深寂灭，远离一切戏论之边，故无有誓立或承诺，即是界本初即清净。虽本体无有差别，然若由心识增益而作分别，则有“生即无生”等，虽以心识造作空性，然未脱离无生之戏论，此即名言之胜义谛，及脱离生与无生等一切戏论之非名言胜义谛二者。如《二谛论》云：遮止生等亦，许为与真实相符，于息灭一切生灭戏论者，立为胜义之名言。（ इति ） 此处若依口诀而作清晰分别，则仅以处法界少分作为分别之基础。此等显现之分，犹如幻化、阳焰、水月等，以其为显现而无有之自性，故为世俗之
English
Furthermore, it says in that very text: The teaching of the Buddhas, the protectors of the world, has become nectar; it is neither one nor different, neither annihilation nor permanence. Thus it is said. Although all phenomena of existence, samsara and nirvana, are labeled as good and bad, different in the face of the mind, all are originally pure, possessing the nature of space. Therefore, saying "true," "untrue," "both," "neither," and "extremely true" are beyond the realm of mental fabrication. As it says in that very text: All is true, not true; true, not the nature of not true; not true, not not true; this is what the Buddha taught. Thus it is said. In terms of intrinsic nature, it transcends all assertions, because its essence has never been established in any object of perception. Even if one asserts, "It is like this," it will fall into the extremes of permanence and annihilation, such as clinging to self. As it says in the Sixty Stanzas of Reasoning: If there is an assertion of things, then attachment and hatred will arise; holding unpleasant and unbearable views, disputes arising from that will occur. Thus it is said. Moreover, because there is no commitment in the intrinsic nature, it is said that there is no object of assertion, no asserter, and no object of perception, therefore it is without fault. As it says in the Refutation of Disputes: If I had any commitments, then I would have this fault; since I have no commitments, I am only without fault. Thus it is said. Thus, the reality or nature of all phenomena is profound and peaceful, free from all extremes of elaboration, therefore there is no commitment or assertion, which is called the originally pure realm. Although there is no difference in essence, if one differentiates by mentally superimposing, there are "birth is itself unborn" and so on. Although emptiness is mentally fabricated, it is not liberated from the elaboration of the unborn, which is called the ultimate truth of conceptual elaboration, and the ultimate truth that is non-conceptual elaboration, which is liberated from all elaborations such as birth and unbirth. As it says in the Two Truths: Preventing birth and so on is also considered to be in accordance with reality; for that which pacifies all elaborations of birth and cessation, the term ultimate truth is used. Thus it is said. Here, if we clearly differentiate according to the oral instructions, we only use a small portion of the realm of phenomena as the basis for differentiation. These aspects of appearance are like illusions, mirages, moon in water, and so on, because they have the nature of appearing but not existing, therefore they are the conventional.